Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
13,8 MİLYAR YIL ÖNCE
Büyük Patlama'dan sonra evren kozmik bir
hidrojen ve helyum bulutuyla doldu.
Sonunda bu hidrojen ve helyum atomları
bir araya gelip yıldızları oluşturmaya başladı.
Yıldızlar muhtemelen galaksilere ayrılmıştı.
İlk ışık dediğimiz şey buydu.
İlk ışığı, evrenimizdeki ilk galaksileri görmek…
O uzak geçmiş, yaratılışın gerçekleştiği zaman.
Gökyüzüne, Samanyolu'ndaki yıldızların ötesine baktığımızda
sadece karanlığı görürüz.
Evrenin hikâyesinin ilk kısmını görecek teknolojiye
hiç sahip olmadık.
Zamanda geriye bakıp
ilk ışığı görebilmek için
tarihteki en karmaşık teleskoba ihtiyacımız var.
Webb, NASA'nın tarihindeki en riskli görevdir.
Bu görev teknolojik bir zafer
ya da üzücü bir felaket olabilir.
En büyük teleskobu uzaya, 1,6 milyon kilometre uzağa yolluyoruz.
Binlerce şey ters gidebilir.
Bugüne kadarki görevler arasında en çok tek hata noktası olanı.
Düşünülemez olanı düşünmeye çalışmak, "İşe yaramazsa" demek
korkutucu bir düşünce.
Şans diye bir şeyin olmadığını düşünen başarılı bir görev sistemleri mühendisi
ya aptaldır ya da yalancıdır.
Bu ilk görüntüler bizi bazı soruları yanıtlamaya yaklaştıracak.
"Nereden geliyoruz?"
"Buraya nasıl geldik?"
"Yalnız mıyız?"
Tarihimiz işte burada.
-Bütün tarihimiz. -Bütün tarihimiz burada.
Bu teleskobun yaşam arayışımızda bir sonraki dev adım olacağından
hiç şüphem yok.
Evren o kadar büyük ki
orada evrimleşmiş bilinçli yaşam olmalı.
James Webb Uzay Teleskobu
evreni anlama biçimimizi kökten değiştirecek.
BİLİNMEYENLER
KOZMİK ZAMAN MAKİNESİ
Yeni bir teleskop yapıldı.
Adını NASA'nın ikinci başkanından alan James Webb Uzay Teleskobu
gerçek olmak üzere.
Fransız Guyanası'ndaki uzay merkezinden fırlatılacak olması
sıradan bir NASA görevi olmadığını hatırlatıyor.
Avrupa ve Kanada uzay ajanslarıyla ortaklaşa yürütülüyor.
25 ARALIK 2021
30 yıllık emeğin ve 10 milyar dolar harcamanın
ürünü olan bu proje tartışmalara sahne oldu.
Birçok aksilik, bütçe krizi,
hatta kongrede iptal tehditleri.
James Webb Uzay Teleskobu'nun fırlatılması NASA için en büyük risklerden biri.
Bir şeyler ters giderse yaklaşık 10 milyar dolar
ve 20 yılı aşkın emek bir anda yok olacak.
Nasılsınız?
-Siz? -İyiyim.
Thomas Zurbuchen NASA'nın bilim programları başkanı.
Size Doktor Z de diyebiliriz.
Büyük gün geldi.
Onca yıl, onca zaman
onca insan bu teleskop üzerinde çalıştı ve kalkışa dakikalar kaldı.
Bu roketin üstünde bir teleskop var.
10.000'den fazla kişinin üzerinde çalıştığı bir teleskop.
O insanların tüm umutları ve hayalleri bu teleskoba bağlı.
Bazıları henüz doğmamış olan, bu verilerden yararlanacak olan
on binlerce bilim insanı da
uzay yolculuğu için geri sayımın son dakikalarını bekliyor.
Tüm sistemler çalışıyor.
Son 30 saniye.
Webb, NASA tarihinin en zor görevi.
Üretim sorunları, planlama sorunları, sistem sorunları vardı.
Personel sorunları.
Bazen bana umutsuz göründü.
Son sayım için hazır olun.
On, dokuz, sekiz…
Webb'i sık sık bilimin Apollo'su olarak görürüm.
Neredeyse imkânsız olan, son derece zor bir şey.
Buna rağmen yaptık.
…üç, iki, bir, kalkış!
ÜÇ AY ÖNCE
GODDARD UZAY MERKEZİ GREENBELT, MARYLAND
Fırlatmaya ulaşmak çok zahmetliydi.
Bu projede 15 yıl çalıştım.
İşimin bir insan olarak kimliğimin temel bir parçası olduğunu hissediyorum.
Seviyorum, tutkuluyum, o yüzden yapıyorum.
"İşe yaramazsa" diye düşünüp
tüm kariyerimi buna adamak
korkutucu bir düşünce.
Altı ya da yedi yaşından beri
gök bilimci olmak istiyordum.
Arkansas kırsalında küçük bir çiftlikte büyüdüm.
Etrafta şehir ışıkları yoktu.
Çok karanlıktı. Gökyüzü çok güzeldi.
Çocukluğumdan beri gece gökyüzü beni büyülerdi.
HUBBLE TELESKOBUNUN FIRLATILIŞI 24 NİSAN 1990
Dördüncü ya da beşinci sınıftaydım.
Ön kilitleri açmamız için onay verildi.
Güneş panelinin üzerine iki battaniyenin de açıldığını görüyoruz.
İyi görünüyor.
Hubble'a güzel bir macera diliyorum.
Umarım evrenin başka gizemlerini de çözer.
Orada ne olduğunu görmek için onu boş bir gökyüzüne doğrulttular.
Dünyanın geri kalanı gibi
gördüklerimiz karşısında şaşkına döndüğümü hiç unutmuyorum.
Hiçlik meğer binlerce galaksiyle doluymuş.
Bu bize ilk kez evrenin ne kadar eski olduğu konusunda bir fikir verdi.
Bu devasa teleskoplarla
geçmişe bakabilmemiz harika bir fizik numarası.
Teleskoplar, evreni geçmişteki hâliyle görmemizi sağlayan zaman makineleridir.
Kulağa bilim kurgu gibi gelecek
ama ışığın uzayda seyahat etmesi zaman alıyor.
Bir sokak lambasına bakarsanız
o ışığın sokağın karşısından gözünüze ulaşması çok kısa sürer.
Güneş'ten ise Dünya'ya sekiz dakikada ulaşır.
Evrenin derinliklerine göre ilerletin.
Işığın çok daha uzaktaki şeylerden
teleskoplarımıza ulaşması daha uzun sürüyor.
Onları geçmişte oldukları gibi görüyoruz.
Hubble ile uzak geçmişe bakabildik.
Çok erken dönem galaksilere, çok genç galaksilere.
Ama başlangıcı henüz göremedik.
13,8 milyar yıllık evren hikâyesinin ilk bölümü hâlâ eksik.
Uzayın enginliğine bakmak,
şu soruları cevaplamak için zamanın başlangıcına dönmek istiyoruz…
NASA ESKİ BAŞKANI
…"Galaksiler nasıl oluştu ve oluşuyor?"
"Güneş sistemimizin dışında yaşanabilir gezegenler var mı?"
"Yaşam sadece Dünya'ya mı özgü?"
Hubble ve yerde konuşlu teleskoplar bize önemli bir başlangıç sağladı.
Ama daha ileri gitmeliyiz.
Yeni Jenerasyon Uzay Teleskobu
atılan bir sonraki büyük adım olacak.
James Webb Uzay Teleskobu o oldu.
Webb büyük bir sıçrama.
İlerlemenin büyüklüğü açısından
tüm görevler arasındaki en ileri adım.
Tüm teleskopların anası adeta.
Gerçekleşmesi gereken 10 mucize olduğu açıktı.
Kimsenin yaratmadığı yepyeni teknolojiler.
Tamamen yeni bir dedektör,
aynaları odaklayan yepyeni elektronik sistemlerden 10 adet.
En önemli sayılardan biri şu,
"Kaç tek hata noktan var?"
Tek nokta noktası, olması gereken tek bir şey demektir.
O olmazsa tüm görev başarısız olur.
Navigasyon, paraşütün açıldığını doğruladı.
Ciddi bir yavaşlama görüyoruz.
Mars inişinde bu sayı 80 ile 90 arasında.
Yaptığımız en riskli şeylerden biri.
Webb üç ila dört kat daha beter.
Mike, bu gerçekten çok güzel.
Bayrağı diktiler. ABD bayrağını görüyorsunuz.
Tek hata noktası sayısı açısından Apollo'dan daha beter.
TEK HATA NOKTASI
Kaç tek hata noktamız var? Cevap 344.
Bugüne kadarki görevler arasında en çok tek hata noktası olanı.
İmkânsız bir proje bu.
BAŞ MÜHENDİS
Bu işte her zaman bilinmeyenler vardır, bunun farkındayız.
Sonunda, teknik olarak her şey benim omuzlarıma yüklenecek.
Elindeki verilerle verebileceğin en iyi kararı vereceksin
ama şunu anlıyorsun…
Bu kararların her zaman biraz riski var.
-Cat? -Evet?
Sakin ol katil.
24 yıldır bu göreve odaklanmış hâldeyim.
Bir bakıma ikinci bir çocuk gibi.
Çocuklarım dokuz ve dört yaşlarından beri
James Webb Uzay Teleskobu'nu duyuyor.
Bugün oğlum 30, kızım 28 yaşında.
Bir şeyler aksi giderse
basın, politikacılar vesaire olacak.
İtibarını zedeleyecekler.
Her şeyi dert eder. Aslında bu bir Menzel geni.
Her küçük şey için endişelenirler.
Geceleri uykusu bölünüyor.
Yanlış gidebilecek onca tek hata noktası var.
Onlar için endişeleniyorsun ve…
Tabii ki endişeleniyorum. Takım da.
Bu yüzden onlara odaklanıyoruz.
Bunlar o zamanki adıyla Yeni Jenerasyon Uzay Teleskobu'nun
orijinal konseptlerinden bazıları.
Ayna ne kadar büyükse o kadar çok ışık toplarsın.
İlk ışığı görmen için ayna büyük olmalı.
İncelediğimiz beş konsept vardı. Bu orijinaliydi.
Tasarımlarda şeytan ayrıntıda gizli.
Böyle görünen detaylı mühendisliğe
ulaşana kadar sorunları bulamazsınız.
En bariz sorun, çapının onu taşıyan roketin çapından büyük olması.
Yani katlanmak zorunda.
Ana aynanın parçalarının bir pikap gibi dizildiği dağılımlar vardı.
Ana aynayı yerleştirmek için yaptığımız konseptlerden biri
açılır kapanır kanatlı masa şekli.
Şu an yaptığımız şey bu.
Ön tasarım incelememiz 2008'deydi.
Teleskop bugünkü görünümünü kazandı.
Webb'in en iyi modellerinden biri değil ama özelliklerini göstermeye yeter.
Ana ayna burada. Yıldız ışığı geliyor.
Ana aynaya çarpıyor, ikinci aynada odaklanıyor.
Bu siyah piramidal yapıya gönderiliyor.
Aygıtların olduğu bu arka bölüme gidiyor.
Kameraların, spektrometrelerin.
Kusura bakmayın, tutkalı ayrılmaya başladı
ama bu gördüğünüz, güneşlik.
Güneş'ten, Dünya'dan ve Ay'dan gelen ışığı engelliyor.
Teleskobumuz soğuk kalsın istiyoruz.
Baktığı sönük yıldızlardan daha parlak olmasın.
344 tek hata noktasından 225'i
güneşliğin açılmasıyla ilgili.
Daha önce böyle bir açılım yapılmadı.
Önce her iki tarafında gördüğünüz iki büyük palet açılır.
İlk olarak bir kat, sonra diğer kat.
Bu paletler güneşliğin katlanmış katmanlarını tutar.
Sonra çok karmaşık bir kasnak ve gerdirme motorları sistemi
altı köşenin her birine doğru güneşliği gerer.
Doğru şekli ve konumu elde etmek için
beş katın gerginliğini ayrı ayrı ayarlamamız gerekir.
Beş katın gerginliğinin ayarlanmasıyla ilgili
34 tek hata noktası bulunuyor.
İkinci kat. Üç, iki, bir…
Bu uzay görevini
diğer tüm uzay görevlerinden ayıran şey
bu güneşliğin inceliği.
Metal parçası değil.
Daha ziyade katlanmış bir şemsiye gibi.
Güneşliği üç kez tam olarak açtık.
Yeniden katlanması güneşliği yıprattı ve yırttı.
Güneşliğin yırtılması öyle bir noktaya geldi ki "Hayır" dedik.
"Fazla test yapmayı bırakmanın vakti geldi."
Büyük çarşaflarla, birbirine dolanıp sıfır yer çekiminde her yere gidebilecek
kilometrelerce kabloyla uğraşıyorsanız
binlerce aksilik olabilir.
Parçalayıp katlıyor, bir rokete koyuyor,
uzayda robotik olarak yeniden inşa ediyoruz.
Daha önce hiç yapılmadı bu.
Fırlatmadan 14 gün sonra ana aynanın iki kanadını sabitleyeceğiz.
Ana aynayla bağlantılı 10 tek hata noktası var.
Her kanatta beş adet.
18 ayrı parça kullanmak aynayı yapmak için iyi bir yoldu.
Her bir ayna hareketli.
Bu da altıgenlerin her biriyle
teleskobumuzu robotik olarak odaklamamıza yardımcı oluyor.
Dünya'dan 1,6 milyon kilometre uzağa, Ay'dan dört kat uzağa gidiyor.
Teleskobun kriyojenik sıcaklıklarda çatlamasını, kırılmasını istemezsin.
KRİYOJENİK TEST 2017
NASA, Johnson Uzay Merkezi'nde Apollo döneminde kullanmış olan
en büyük Cryovac odasını yeniden düzenledi.
Devasa teleskobu yerleştirmek yıllar aldı.
Üç katlı bina boyutunda.
Mutlak sıfırın 50 derece üzerindeki ısılarda test edildi ve sorunsuz çalıştı.
Bu neredeyse mucizevi.
Goddard'da insanların yıllardır beklediği harika bir gün yaşandı.
Dik tutup izleme alanına doğru döndürdüler
ve hepimiz o aynayı gördük.
Göz yaşlarımızı tuttuğumuz bir andı.
Çünkü bebek galaksilerden ve uzak gezegenlerden gelen ışığı
algılayacak olan aynada kendi yansımanızı görüyorsunuz.
Aynı zamanda beni gördüğünü düşünmek son derece harikaydı.
Bu teleskobu özellikle evreni kızıl ötesi ışıkta görmek için tasarladık.
En uzak galaksiler o kadar uzakta ki
tüm ışıklarını kızıl ötesi ışık olarak yayarlar.
Bu ışık gözünüzün görebileceğinden biraz daha kırmızıdır.
Hubble gibi çok daha büyük bir görünür ışık teleskobumuz olsa bile
bu ilk galaksilerden gelen ışığı göremezdik.
Bu teleskobu öncelikle ilk galaksileri incelemek için tasarlarken
çok büyük ve çok güçlü olması
ötegezegenleri, diğer yıldızların yörüngesindeki gezegenleri tanımak için
benzeri görülmemiş bir yeteneğe sahip olacağı anlamına gelir.
Özellikle de yakınlardaki gezegenlerin
yaşanabilir olup olmadığı konusunda.
Bunu o gezegenin atmosferindeki moleküllere bakarak yapacak.
Metanı, karbondioksidi ve su buharını tespit edebilir.
Suyun olduğu yerde genelde hayat vardır.
Bu teleskobun evrende yaşam aramak için
bir sonraki dev adımımız olduğunu söylemek yanlış olmaz.
"Bakın, şuradaki beş gezegende hayat varmış gibi görünüyor" desem
ne kadar harika olurdu.
Düşünsenize, bu her şeyi değiştirir.
FIRLATMAYA BİR AY KALA
Webb gerçekten orada olanın peşinde koşan insanlığın en üst noktası.
Kendimizi, tarihimizi, Dünya'yı daha iyi tanımaya çalışıyoruz.
Bence bu inanılmaz bir şey.
İsviçre'de büyüdüm.
Babam tutucu bir kilisede Evangelist bir papazdı.
Bilimi neredeyse hiç duymadık.
Bana tüm gençliğim boyunca tüm evrenin yedi günde yaratıldığı öğretildi.
Sonra bir derse gittim.
Öğretmenimiz bilimin, tarihin gidişatını nasıl değiştirdiğini anlattı.
"İstediğim meslek bu" diye düşündüm.
"Bilim yaparak tarihin akışını değiştirebilirim."
Beş yıldır bu işi yapıyorum.
Birçok kişi benim yeterince sabırlı olmadığımı düşünüyor.
Sorumluluk alma şeklim bazen çok sert olabiliyor.
Ama diyelim ki başarısız oldu.
Tüm dünya bilim tarihini
10 ila 20 yıl geriye götürür.
Koşu mesafemi takip ediyorum.
Bütün yıl. Yıllık hedefim 1.600 kilometre.
Yılın ne kadar stresli geçtiğine bağlı. Çok stres, çok kilometre.
2.000'e yaklaşıyorum.
NASA şu sloganı kullanan bir teşkilat, "Başarısızlık bir seçenek değildir."
Kulağa hoş gelen bir slogan
ama ne zaman görev yapsak başarısızlık bir seçenek.
Başından beri türlü zorluklar var.
Bu enstitü 2007'de fırlatılması tahmin edilen teleskobu yönetecek.
Hedefimiz bu projenin 500 milyon dolara tamamlanması.
İlk defa fiyattan bahsedildiğinde
altı milyar dolardan pahalıya patlayan Hubble Uzay Teleskobu'nda çalışan herkes
bunun tamamen yalan olduğunu biliyordu.
Proje ilerledikçe
maliyeti aniden altı milyar dolara çıktı.
Bay Howard, Para Tuzağı filmini izlediniz mi?
Evet, kesinlikle.
Sanırım o filmdeki standart cümle, ''Sadece iki haftalığına" idi.
Bunu seçmenlerimize nasıl maruz gösterebiliriz?
Kongre soruşturması açıldı.
"Kapatalım gitsin" dediler.
Olmayacak gibiydi.
Kongre projeyi iptal edecekti.
Büyük bir şoktu.
Bu teleskopla bilim yapmak isteyen genç bir bilim insanıyım.
Bunca zaman sonra bırakıyor muyuz?
Kongre, "Parayı vereceğiz" dedi ve ben de o zaman geldim.
DOKUZ MİLYAR
Kimse konuşmak istemedi. "Önemli değil" dediler.
"Nasıl gidiyor?" "Zaman kaybediyoruz ama sorun olmaz."
Sorun vardı.
TİTREŞİM VE AKUSTİK TESTİ
Titreşim ve akustik testine hazırlandığını hatırlıyorum.
Bu testte teleskobu bozmaya çalışıyorsun.
Bunu atlatmasını istiyorsun ama rokette sallanacağı gibi sallıyorsun.
Fırlatma sırasında maruz kalacağı sesleri çıkardık.
İlk test çok iyi geçti.
Sonra uzay aracı ve güneş kalkanıyla test ettiğimizde
bağlantı elemanları dökülmeye başladı.
Teleskopta 10.000 cıvata var.
Bisiklet tamir ettiyseniz bilirsiniz, kilitlenmesi için sıkmanız gerekir.
Cıvatalar kilitli değildi.
Bu nasıl olabilir?
Uzaya gidiyor. Cıvatalar kilitlenmeli.
Tüm bağlantı elemanlarını bulup yeniden yapmamız gerekti.
Sorunu çözmek altı ay sürdü ve 150 milyon dolara mal oldu.
Gereğinden fazla hata yapılıyordu.
Utanç vericiydi.
NASA'NIN TELESKOBU HATA DOLU
Bu arada birçok olumsuz haberle karşılaştık.
Daha önceki tüm görevlerden fazlaydı.
Başarısızlıkta rol almak istemezsin.
Her spor takımı gibi herkes başarının bir parçası olmak ister.
Gidişatı değiştirmeli, kaybetmeyi bırakmalısın.
Ekipte her zaman harika insanlar oldu.
Bu bir liderlik meselesiydi.
Aynayı çizme, ona zarar verme riski var.
Çok dikkatli olmalıyız.
Takımı bir araya getirmek için liderleri değiştirmem,
muhteşem bir şey yapmak için gereken ilgiyi yaratmam gerekiyordu.
"Evet, bunu yapacağız" enerjisini istiyorsun.
Sanırım öyle oldu.
İlk defa şaşırdığım gün
aklımdan hiç çıkmıyor.
Teleskobun iki yarısı,
ana ayna ve güneşlik bir araya getirilecekti.
Çok zor olacağını biliyordum.
O iki yarım hiç birleştirilmemişti.
Tüm sistemlerin, tüm kabloların doğru çalışması gerekiyordu.
İki parça bir araya geldiğinde…
…ilk denemede çalıştı.
Takım, olması gereken noktaya zar zor ulaşıyordu.
Önde değildi. Bir anda öne geçti.
İnsanların onlardan beklediğinden daha iyiydiler.
Harikaydı.
Hazır bir görevimiz vardı.
Webb'in fırlatılabileceğinden ne kadar eminsin diye sorarsanız
"Sonuna kadar" derdim.
Bu teleskobu fırlatma rampasına götürmek için yıllarımızı harcadık.
"Gerçekten burada mı? Gerçekten oluyor mu?" diyordum.
KALİFORNİYA
Heyecan ve mutlu bir gerginlik hissediyorum.
FRANSIZ GUYANASI UZAY MERKEZİ
Fırlatmaları seviyor muyum?
Bittiğinde seviyorum.
Paraşütle atlamak gibi.
Paraşütün açıldığı her zaman güzel bir yolculuktur.
Kalkışa 12 saat kaldı. Dua edelim de hava bozulmasın.
Umalım da yarın sabah teleskobu fırlatabilelim.
Neredeyse o anın geldiğine inanamıyorum.
Çok heyecanlıyım. Fırlatma için sabırsızlanıyorum.
İki konuşmayı da kendim yazdım.
Özgün ve kişisel olmaları çok önemliydi.
Özellikle de hayal kırıklığı zamanında
açıkçası
gerçek bir insan olarak orada olmalıydım.
Bu önemliydi.
Olumlu konuşmayı kimse hatırlamaz.
Önemli değil. İstediğimi söyleyebilirdim.
Olumsuz konuşma gerçekten önemli.
Bu yüzden dikkatlice düşünmek önemliydi.
Yedi, altı, beş…
KÜME UYDU FIRLATMASI 4 HAZİRAN 1996
Kalkış!
Ateşlendi.
Ariane 5'in ilk başarısızlığını, nasıl göründüğünü hiç unutmuyorum.
Kalkış.
Aklıma kazınmış. Hiç çıkmıyor.
Tüm itiş gücü parametreleri normal.
Yörünge normal.
"Bugünkü fırlatma başarısız oldu
ve Webb planlandığı gibi yörüngeye ulaşamadı.
Evrenimizin keşfi için, bilim için, hepimiz için bir geri adım.
Hayal kırıklığına uğradık.
Ancak şu an yaşadığımız aksilik ne kadar zor olsa olsun
değişmeyecek bir şey var.
Uzayı bilimsel olarak keşfetme kararlılığımız."
FIRLATMA GÜNÜ 25 ARALIK 2021
Bu 10 yılın, belki de yüzyılın en havalı şeyi olmak üzere.
Hubble'ın halefi. Üç kat daha büyük ve teknolojik olarak çok daha ileri.
Fırlatılmak üzere. Ağlayacağım.
Feliz Navidad. Fırlatmayı izlemek için bu sabah dört buçukta kalktım.
Tüm bilim tanrılarına her şeyin yolunda gitmesi için dua ediyorum.
Umarım altı ay içinde harika veriler alacağız.
Mutlu Noeller.
Fransız Guyanası'ndaki Jüpiter Kontrol Merkezi'ndeyiz.
Fırlatma rampasında bir Ariane 5 roketi görüyorsunuz.
James Webb Uzay Teleskobu'nu
yolculuğun ilk aşamasında fırlatmaya hazır.
On binlerce bilim insanı bu fırlatmayı izliyordu.
Tüm gelecekleri o fırlatmanın başarısına bağlıydı.
James Webb Uzay Teleskobu'nun fırlatılışını izlemeye hazırız.
Şu anda tüm ışıklar yeşil. Geri sayım devam ediyor ve hiç sorun yok.
Kourou'daki uçuş kontrol ekibi herhangi bir sorun gözlemlemiyor.
Batıl inançlı biri değilim
ama bugün yanıma üç uğurlu tılsım alacağım.
Babamın taksici ehliyeti.
Büyükbabam Menzel'in papyonu
ve büyükbabam DeLeo'nun özel pilotluktan kalma kayıt defteri.
Noel Günü fırlatması için her şey yolunda görünüyor.
Operasyonlar ve geri sayım sorunsuz ilerliyor.
Tüm sistemler yeşil. Fırlatmaya doğru gidiyoruz.
Hava durumu iyi.
NASA yetkilileri telemetrik verileri yakından izliyor.
Son sayım için hazır olun.
On, dokuz, sekiz…
yedi, altı, beş,
dört, üç, iki, bir…
ASTROFİZİKÇİ
ESC kapanıyor.
Tüm parametreler normal.
Webb'in ayrılmasına 17 saniye kaldı.
Webb yaylar yardımıyla Ariane 5'in üst parçasından nazikçe uzaklaştıracak.
Webb Teleskobu ayrıldı.
Haydi Webb!
-Teşekkürler. -Tebrik ederim.
Güneş enerjisi sisteminin devreye girmesinden önce
Webb'in roketten ayrıldığı doğrulandı.
WEBB'İN YOLCULUĞUNU GÖSTEREN BU ANİMASYON NASA VERİLERİ KULLANILARAK HAZIRLANMIŞTIR.
Tekil güneş enerjisi sistemi açılana dek Webb batarya gücüyle çalışacak.
Webb, bataryalarının dolmaya başladığını doğruladı.
Güneş enerjisi açıldı.
Harika!
İşte şimdi oldu!
Dünya'ya 1,6 milyon kilometre uzaklıktaki çalışma alanına ilerledikten sonra
Görev Operasyon Merkezi'ndeki
teleskop operatörlerince konuşlandırılacak.
GÖREV OPERASYON MERKEZİ BALTIMORE, MARYLAND
Webb, antenlerini, güneşliklerini ve aynalarını yerleştirmeye devam edecek.
Her bir adım yedi tonluk teleskobun
tamamen monte edileceği kritik ve karmaşık prosedürler içeriyor.
Webb Teleskobu dünyanın en parlak beyinlerince yapıldı.
Hepsi de bu prosedürleri diken üstünde izliyor olacak.
Herhangi bir noktada bir aksilik çıkarsa
insanoğlunun bu konuda yapabileceği hiçbir şey yok.
Fırlatma için tebrik alıyoruz. Hepimiz bu tebriklerle mutlu oluyoruz.
Ama önümüzde daha zor şeylerin olduğunu biliyoruz.
Bu montaj, bir Ikea masasını
milyonlarca kilometre öteden robotik yolla kurmaya benziyor.
Webb saniyede 1600 metre ilerliyor.
Yakında Ay'ın yörüngesinden geçecek.
Yani şu anda bizden yaklaşık 370.000 kilometre uzakta.
Dünya'ya 1,6 milyon kilometre uzaklıktaki L2 noktasına gidiyor.
Sönük yıldızları Dünya'dan görmek için şehirden değil, taşradan bakarsınız.
Bizim için L2'ye gitmek taşraya gitmek demek.
Güneş'in ve Dünya'nın yer çekimlerinin
Güneş'in etrafında sabit bir yörünge oluşturduğu bir yer.
Apollo astronotları Dünya'dan Ay'a yaklaşık üç günlük yolculukla ulaştı.
L2 noktasına ulaşmamız yaklaşık 30 gün sürüyor.
Yol süresince montajı tamamlıyoruz.
Bu benim ilk montajım. Gerginim.
Özellikle de bu görevde. Tamir edilemez, değil mi?
Herhangi bir soruna, herhangi bir probleme hemen müdahale etmeliyiz.
Görev Operasyon Merkezi'nde gece gündüz yüzlerce kişi çalışıyor.
Özellikle de uçuş operasyonları ekibi.
Görev Operasyon Merkezi aracılığıyla teleskopla iletişim kurabiliyoruz.
Teleskoba komut veya kod blokları gönderip
hangi aktiviteyi yapacağını söylüyoruz.
Uzayda teleskobu göremiyoruz. Çok uzakta.
Teleskobun animasyonlu bir modeli var.
Teleskobun açıldığını görebiliyoruz.
Bir kadın, bir Latin Amerikalı olarak
bu sektörde nadir bulunan biriyim.
Bu alanda örnek alabileceğim kimse yoktu.
NASA rozetimi 19 yaşında taktım.
Böyle büyük ve prestijli bir yere bu kadar çabuk varmayı beklemiyordum.
Ama oraya varır varmaz iz bırakacağımı biliyordum.
Montaj sistemi için kod ve prosedür yazıyorum.
Yörüngede hangi faaliyette olursak olalım
tüm sistemlerin bir bütün olarak işlemesi ve akması gerekiyor.
GÜNEŞLİĞİN AÇILMASI FIRLATMADAN ÜÇ GÜN SONRA
TEK HATA NOKTASI SAYISI 225
Operasyon Amiri, bu pencerede ilk komuta sizde.
Devam edin. Hazırız.
Anlaşıldı. Kod çalıştırılıyor.
Komut satırı iyi. Çalıştırma onaylandı.
Çalıştırıldı.
Tek nokta notalarının çoğu güneşlikle ilgili.
Mekanizmalar sıkışırsa kötü bir gün geçiririz.
Operasyon Lideri, motorunuz bekleme durumuna geçti.
-Devam edebilirsiniz. -Çalıştırıyorum.
Anlaşıldı patron. Bu hareketten memnunum.
Devam edin.
Ne kadar test yaparsan yap tıpkı bir paraşüt gibi
en son katladığında olduğu kadar iyi olabilir.
Uçaktan atlayıp ipi çekene kadar
ne kadar iyi olduğunu bilemezsin.
Altıncı grup için 31 numaralı adıma geçin.
Anlaşıldı. Kanatta.
İyi görünüyor. Devam edebilirsiniz.
Tamam. Devam etmek için onay verildi.
Prosedür iyi görünüyor. Devam edin.
Çalıştırılıyor.
Devam edebilirsiniz.
Tamam. Bakalım ikisi de çalışacak mı.
Operasyon Amiri, açma prosedürü için onay verildi.
Çalıştırıldı.
Güneşliğin beş katmanının da tamamen gergin olduğunu doğruluyorum.
Harika!
Teşekkürler.
Önemli bir dönüm noktası. Bravo güneşlik takımı.
Tebrik ediyorum.
Hepinizi tebrik ediyorum.
Güzel bir gündü. Tahmin etmesi zordu ve işte orada.
Gerektiği gibi, teleskobu soğuk tutuyor.
Çok güzel bir şey.
Şu an itibariyle 344 tek hata noktasının
266'sını aşmış olduk.
Hataya yol açamazlar çünkü artık gerekli değiller.
Ama temkinli konuşmalıyız çünkü daha yapılacak şeyler var.
ANA AYNANIN AÇILMASI LANSMANDAN İKİ HAFTA SONRA
TEK HATA NOKTASI SAYISI 010
-Günaydın Thomas. -Selam.
-Günaydın. -Günaydın.
Seni görmek güzel.
Madrid'deki istasyonlar yeşil. Devretmeye hazır.
Operasyon Kumanda, Operasyon Amiri parametreleri onayladı.
Motor hareketine geçiliyor.
Ana aynanın kanatları kilitlenmese
istemediğimiz şekilde titreşirdi.
Titreşim de görüntüyü bulanıklaştırırdı.
Tam ön yükümüze ulaştık.
Bu aşamada 46'ncı adıma geçebiliriz.
SCS-256'nın etkinleştirmesine.
Operasyon Lideri konuşuyor. Parametreler iyi görünüyor.
Motor hareketine geçiliyor.
Haydi, geç yerine.
-Açılıyor. -Hareket ettiğini görebilirsin.
Tamam. 54. Yarısına geldik.
Şuna bakın.
-Geliyor. -Evet.
Devam et.
-95 oldu. 96. -Evet.
-İşte bu! -Evet.
Dört…
…üç, iki, bir.
JWST gözlemevi tamamen açılmış durumdadır.
Ana ayna.
-Oldu! -Çok güzel görünüyor.
Evet.
Tanrım.
Zor muydu?
Önce sana baktım.
Konuş benimle. Nasılsın?
Beklediğimizden daha sorunsuz gidiyor.
Bu şekilde olması gerçekten çok güzeldi.
Her şey çok sorunsuz geçti. Çok heyecanlıydı.
Şampanya patlatmak istedim ama ne yazık ki şampanyam yok.
Ne kadar heyecanlı ve duygusal olduğumu vurgulamak istiyorum.
Teleskobumuz yörüngede ve tam açıldı.
Dünyanın daha önce hiç görmediği muhteşemlikteki bu teleskop için
fedakârlıklarınızdan dolayı teşekkür ediyorum.
Tarih yazmak nasıl bir duygu?
Harika!
JWST'nin tüm ana unsurları açıldı.
İşler harika gidiyor.
Uzaya gönderilmiş en büyük, en karmaşık gözlemevimiz hazır.
Harika görüntüler bekleyebiliriz.
Evet, başardık!
JWT KONUŞLANDIRILDI!
İlk görüntülerin ne olacağını kestirmek zor.
Galaksilerin gelişimini inceliyorum.
Galaksilerde yıldızların nasıl oluştuğuyla ilgiliyim.
Kara deliklerin nasıl oluşup zaman içinde nasıl değiştiğiyle.
Derin alan görüntülerini heyecanla bekliyorum.
Bu derin alanlarda en uzak galaksileri görebileceğiz.
Dünya'dan 1,6 milyon kilometre uzakta.
Hâlâ ters gidebilecek birçok şey var.
Her zaman vardır.
Hâlâ hiçbir zaman silinmeyen 49 tek hata noktası var.
Tek hata noktalarından biri başarısız olursa görevi kaybedebiliriz.
ARALIK 1993
Hubble'dan görüntüler bulanık.
Teleskobun iki aynasından biri arızalandı. Görüntüleri bulanıklaştırıyor.
Hubble Uzay Teleskobu'nu açtık, odaksızdı.
Ana ayna, odak uzaklığı yanlıştı.
Bu görüntüleri bekleyen birçok bilim insanı için bir felaketti.
Gök bilimciler için düş kırıklığının boyutunu tahmin edemiyorum.
Kötüydü. Çocukken bile "Olamaz!" dediğimi hatırlıyorum.
Jeff, çok işin var. Kask ışıklarını açsan iyi olur.
İyi fikir.
Astronotlar teleskoba gidip
odak uzaklığını sabitleyen küçük bir optik parça koydu.
-Parlak bir piksel! -İşte!
İşte.
-Pikselleri görebiliyoruz. -Başardık!
Webb'deki zorluk
çok uzakta olması.
Bir sorun çıkarsa astronot gönderemeyiz.
TELESKOBUN HİZALANMASI FIRLATMADAN 40 GÜN SONRA
Teleskobu hizalayacağız.
Yeniden odaklayacağız aslında.
Karmaşık bir süreç.
Hubble'ın hayaleti bu takıma yıllarca musallat oldu.
Akıl hocalarımın çoğu Hubble'dandı.
O kötü gün konusunda beni uyardılar.
Herkesin önünde, görünür, çirkin. Bunu yaşamak istemezsiniz.
Son birkaç saatte teleskobun durumunu ölçmek için
birçok kalibrasyon verisi aldık.
Bunlara henüz hiçbirimiz bakmadık.
Burada.
Her yer galaksi.
Galaksiler.
Yıldızlardan çok daha fazla galaksi var.
Çok güzel ve keskin.
Olması gerektiği gibi.
Dünyanın en güçlü teleskobunun uzaya fırlatılmasından altı ay sonra
Webb Uzay Teleskobu'nun uçuş kumanda odasındaki ekip
dünyanın dört bir yanındaki astronomların
yıllardır beklediği şeyi ifşa etti.
Teleskoptan ilk tam renkli fotoğrafları.
Sence bu gruplama için en iyi yön bu mu?
Farklı yönler denedim
ama kare olduğundan, istediğimizi yapabiliriz.
Kızılötesi bilgi bize Hubble'dan aldığımızdan
çok daha fazla görsel detay veriyor.
Ama gerçekten görünce
"Artık hiç şüphe yok" diyorsun.
Teleskoptan aldığımız ham malzeme siyah beyaz görüntü olarak başlıyor.
Piksellere dalıp renkli görüntüyü olabildiğince öne çıkarıyorum.
Çünkü asıl iş, verideki hiçbir şeyi değiştirmeden
verinin zenginliğini ve karmaşıklığını ortaya çıkarmak. Hepsi orada.
Evren karanlıkta saklanıyor. Onu ortaya çıkarmalıyız.
Fotoğraftaki renkler çok önemli. Astrofizik açısından anlamlı.
Bilim insanlarıyla birlikte çalışarak
bu fotoğraflarda gördüklerini değerlendiriyoruz.
Bu, siyah beyaz olmasına rağmen resmin kırmızı kanalı.
Renkli birleştirdiğimde kırmızı olacak.
Her uzak galaksi, her bulanık, soluk nesne ortaya çıkacak.
Bunlar çok kırmızı olacak.
Sonra da yeşil kanal.
Sadece yeşil ve kırmızıyla bile canlandığını görüyorsunuz.
Yeşiller daha yakındaki galaksilerle
ve yıldızlarla sınırlı.
Kısa dalga boylarını maviye getirdiğimde
fotoğraf canlanıyor.
Kareler çok kıymetli. Çocuklarımız gibiler.
Onları besliyor, dünyaya açılmalarına hazırlıyoruz.
Bu önemli bir an.
Sadece bilim adına değil,
insanlık adına da önemli bir başarı.
Heyecan verici bir zaman.
Bu kadar önemli bir şeyin parçası olmak büyük bir onur.
FOTOĞRAF İFŞA GÜNÜ
Bugün evren anlayışımız daha da netleşmek üzere.
Evet, öyle. Başkan Biden, Webb Uzay Teleskobu'ndan
merakla beklenen ilk tam renkli fotoğraf karesini kamuoyuna sunacak.
NASA GENEL MERKEZİ
Başkan'ın bu akşam sunacağı kareyle başlamalıyız.
-Olur mu? -Mükemmel.
Buna "Webb'in ilk derin alanı" diyoruz.
Gözlemevinin yapımında asıl amaç buydu.
Evrenin şimdiye kadarki en derin fotoğrafı. Evet…
Buyurun.
Evet…
Hubble'dan derin fotolar haftalar sonra gelmişti.
Bu birkaç saatte geldi.
-Gördüğünüz şey büyük bir galaksi kümesi. -Çok güzel.
-Bu girdap, koca bir galaksi mi demek? -Koca bir galaksi.
Neredeyse her nokta bir galaksi.
Bu resimde 7.000'den fazla var.
-Bizim bilmediğimiz… -Bu fotoğrafta 7.000 mi?
Bu alanın boyutunu şöyle anlatayım, kum tanesini alıp tutun.
-Evet. -Bu açı.
Gökyüzünde minik bir alan.
Baktığımız her yönde gökyüzü galaksilerle dolu.
Onları hemen görüyoruz.
-Şu kırmızı nokta var ya… -Evet.
-En uzaktaki o. -Tanrım.
13,1 milyar yıl yaşında.
Bunu göstereceğiz…
-Evren 13,8 milyar yaşında. -Doğru.
Bunu Başkan'a gösterirken ona ne söylememi istiyorsun?
Gördüğünüz şey bizim kökenimiz.
Evrendeki her galaksinin, yıldızın kökeni.
Tarihimiz işte burada.
-Bütün tarihimiz. -Bütün tarihimiz burada.
Kozmosun büyüklüğü hakkında daha çok bilgi edindikçe
kim olduğumu, ne olduğumu merak ediyorum.
Tüm bunların içinde benim rolüm ne?
Bugün Amerika ve tüm insanlık için tarihî bir gün.
Evrenin tarihinden, 13 milyar yıl öncesinden
belgelenmiş en eski ışığa göz atacağız.
Tekrar söyleyeyim, 13 milyar yıl öncesinden.
Akıl alır gibi değil.
Bu mucizevi teleskoptan alınan ilk fotoğrafa bakalım.
WEBB'İN İLK DERİN ALAN FOTOĞRAFI
Tanrım!
James Webb Uzay Teleskobu'ndan ilk kare!
İşte burada.
Zamanın sınırındaki galaksiler. Tanrım!
Pekâlâ…
JWST'NİN İLK FOTOĞRAFLARINDAN BİRİNİ GÖRÜNCE TEPKİM
Gerçekten inanılmaz.
Tanrım!
Nutkum tutuldu.
Olay biraz kafa karıştırıcı.
Muhteşem bir şey.
-Arkları görüyor musun? -Evet.
Büyük kümeler.
Çok güzel bir fotoğraf. Muhteşem.
Tanrım!
ASTROFİZİKÇİ
İletmeye çalıştıkları bir diğer mesaj, bu tür bir araştırmanın…
James Webb Uzay Teleskobu sayesinde…
Bunları James Webb'e borçluyuz…
Meslektaşlarım gibi benim de tepkim büyük bir keyif ve hayret oldu.
Gördüğümüzde serseme döndük.
Orada ne varsa onu göreceğimizi biliyorduk.
JWST!
GODDARD UZAY MERKEZİ GREENBELT, MARYLAND
Fotoğrafı size sunmaya hazırlanalım.
Bunun adı Stephan Beşlisi.
Olağanüstü. Giovanni, ne düşünüyorsun?
Işınlar geliyor.
Sis gibi.
STEPHAN BEŞLİSİ 290 MİLYON IŞIK YILI UZAKLIKTA
YARATILIŞ SÜTUNLARI 6.500 IŞIK YILI UZAKLIKTA
Yaratılış Sütunları, Samanyolu galaksimizde bir
yıldız oluşum bölgesidir.
Bu karede gördüğümüz ışık noktalarının her biri
bizim güneşimiz gibi birer yıldız.
Biz, kendi güneş sistemimiz ve hatta kendimiz
bu güzel karede gördüğümüz maddeden doğduk.
Kanımızdaki demir, kemiklerimizdeki kalsiyum
milyarlarca yıl önce patlayan bir yıldızdan oluştu.
Yeni doğan yıldızlar tozla kaplı olur.
O tozun içini görebilmemiz gerek.
Kızılötesi ışık bunu yapmamızı sağlıyor.
HAYALET GALAKSİ 32 MİLYON IŞIK YILI UZAKLIKTA
GÜNEYİN HALKA BULUTSUSU
Son nefesini veren, ölmekte olan bir yıldız bu.
TARANTULA BULUTSUSU 170.000 IŞIK YILI UZAKLIKTA
Araba Tekeri Galaksisi'nin bu güzel görüntüsü
galaksiler çarpıştığında neler olduğunu görmemizi sağlıyor.
KARİNA BULUTSUSU 7.600 IŞIK YILI UZAKLIKTA
JWST'nin ötegezegen bilimi alanında yaptığı yeni keşifler inanılmaz.
Yaklaşık 700 ışık yılı uzaklıktaki
Güneş benzeri bir yıldızın yörüngesinde dönen bir
gaz devi gezegende karbondioksit keşfedildi.
Güneş Sistemi dışındaki bir gezegende karbondioksidin ilk açık ve net kanıtı.
Hâlâ aklımı başımdan alıyor.
Akıl alır gibi değil.
Evet, insanın aklı almıyor.
Biz insanların iyi bir şey için birlikte çalıştığında
neler yapabileceğine güzel bir örnek.
Şu anda dünyada çok fazla kötülük var. Çok zor bir dönem.
Bu iyi.
Bu bir ışık.
Bu karanlık dönemde kesinlikle bir ışık.
Webb bir araya gelip
zor bir işe kalkıştığımızda nelerin mümkün olduğunu gösteriyor.
10.000 kişi tüm güçlü ve zayıf yanlarıyla
işe yaramaması için birçok neden varken
mükemmel bir ekip olarak bir araya gelip başarılı oluyor.
Bunu yapabilirsek çözebileceğimiz diğer sorunları düşünün.
Benim için şu anda uzayda olan şey umut.
Gücünü her gün gösteriyor.
13 buçuk milyar yıl geçmişe bakarak tarihe geçtik.
Gurur duyuyorum. Umut dolu hissediyorum.
Çünkü bugün bu görüntüler dünyaya
evrenimizde keşfedilecek daha çok şey olduğunu,
nasıl bağlı olduğumuzu gösterdi.
Bu daha başlangıç.
TIMES MEYDANI NEW YORK
Umarım torunlarıma
büyük soruyu çözecek teleskobu yapan ekipte olduğumu söyleyebilirim.
"Yalnız mıyız, değil miyiz?"
Her uzay teleskobuyla beklenmedik bir şey bulundu.
Umarım James Webb büyüklüğünde bir şeyle
hiç ama hiç beklenmedik bir şey görürüz.
WEBB, 2022'NİN SONLARINA DOĞRU İLK ÖTEGEZEGEN KEŞFİNİ YAPTI:
41 IŞIK YILI UZAKLIKTA DÜNYA BOYUTUNDA BİR GEZEGEN.
JAMES WEBB UZAY TELESKOBU'NDAN GELEN VERİLER
DÜNYADAKİ HERKESİN KULLANIMINA AÇIK.
NASA GÖREVİN BEŞ YIL SÜRMESİNİ İSTEMİŞTİ. BUGÜN İSE 10 YIL SÜRMESİ BEKLENİYOR.
Alt yazı çevirmeni: Çetin Soy