Downloaded from YTS.MX
Ein þrjátíu.
Official YIFY movies site: YTS.MX
Ein þrjátíu og ein, Mo.
HM 2019 Í DOHA Í FRJÁLSUM ÍÞRÓTTUM
Furðulegast er hvað gerðist í Doha.
Alberto Salazar, öflugasti þjálfari heims
og Nike, voldugasta fyrirtæki í heimi, bak við hann.
Hann er á hátindi ferilsins.
-Íþróttamenn hans skara fram úr. -Sjáið tímann.
Nýtt Bandaríkjamet. Konstanze Klosterhalfen er þriðja.
Þetta eru merkileg tímamót. Þetta er nýtt meistaramótsmet.
Sagan var skrifuð í Doha í kvöld.
Allt í einu er honum sparkað af mótinu.
Réttindin hrifsuð af honum.
Eitt stærsta nafn frjálsíþrótta í fréttum kvöldsins.
Alberto Salazar, einn þekktasti þjálfari heims,
var sendur heim af heimsmeistaramótinu.
Bandaríska lyfjasambandið komst að því að Salazar
hefði greitt fyrir ólöglegri lyfjanotkun.
Ekkert af íþróttafólki hans virtist hafa brotið lyfjareglur.
Þetta var dularfullt. Vorum við ekki í Doha?
Ég vissi ekki hvaðan á mig stóð veðrið.
Skilaboðin voru skýr til alls áhugafólks
um frjálsar íþróttir, langhlaup og lyfjanotkun.
Þetta tengdist líka Nike-risanum.
Það kom mér á óvart hve þétt Nike stóð með Alberto.
-Sástu aldrei neitt? -Nei.
Hvernig gat hann svindlað en ekki íþróttafólkið hans?
Þeir sem gefa sig alla í íþróttina eru einmitt ekki svindlarar.
Það eru hinir sem svindla. Hann er ekki maður skyndilausna.
Spurningin í þessu lyfjamáli er: Gerði hann þetta?
Af hverju er Nike tilbúið að veðja á hann?
Við þurfum að svara þeirri spurningu.
MAÐURINN SEM NIKE VEÐJAÐI Á
Ég er Amby Burfoot.
Ég vann Boston-maraþonið árið 1968.
Ég ritstýrði Runner's World í um 20 ár.
Þegar ég byrjaði að hlaupa, um miðjan sjöunda áratuginn,
voru hlauparar ekki beinlínis hluti af íþróttaheiminum.
Það var litið niður á okkur, horuð viðrini sem hlupu á nærfötum.
Fólk henti bjórflöskum í okkur og hrópaði út um gluggana:
"Farið heim, skokkarar."
Okkur var illa við skokkara-heitið.
Viðhorfið var ekki að það þjónaði tilgangi að hlaupa
eða langhlaup væri keppnisíþrótt og jafnframt heilbrigður lífsstíll.
FRANK SHORTER, BANDARÍKJUNUM
Shorter vann Ólympíumaraþonið árið 1972 og fyrir okkur,
sem fylgdumst með var það stórkostlegt.
Síðan fór Bill Rodgers að vinna mikið í Bandaríkjunum.
Lífsglaður furðufugl, samt vingjarnlegur smástrákur
sem jók á vinsældir íþróttarinnar.
1978
Bandaríkjamönnum gekk vel.
Meðal þeirra voru Bill, Frank, Joan Benoit og Patti Catalano.
Á áttunda áratugnum náðu hlaup fótfestu í Bandaríkjunum
og það var upphafið að Nike.
EUGENE Í OREGON ÞAR SEM NIKE VARÐ TIL
Upphafið að Nike tengist hlaupum.
BILL BOWERMAN STOFNANDI NIKE
Vöfflujárn var fyrirmyndin að fyrstu sólunum á hlaupaskóna.
Síðan hefur þróunin haldið áfram.
Steve Prefontaine, Phil Knight, Jeff Johnson og Geoff Hollister.
Þeir eru allir með hlaupagen í blóðinu.
BOB WILLIAMS OREGON-HÁSKÓLA '63-'67
Ég er Bob Williams og hljóp fyrir Oregon-háskóla í fjögur ár.
Ég man þegar Bill og Phil Knight kynntu þessa skó til sögunnar.
"Hlaupið í þeim," sagði hann.
Sem við gerðum. Þeir voru frábærir, léttir og sveigjanlegir.
Þetta var nýsköpun hjá Bill og Phil.
Nike varð til í höndum þeirra
og þeir þróuðu skó í sameiningu.
P. THOMSON VANN HJÁ NIKE
Ég byrjaði hjá Nike 1973 þegar ég kom til Eugene í Oregon.
NIKE
Nike var nýstárlegt fyrirtæki.
Þarfir hlaupara og íþróttamanna voru settar á oddinn frá upphafi.
Við vildum þjóna íþróttamönnum og gera bestu íþróttavörurnar.
Fyrirtækið var nefnt eftir grísku sigurgyðjunni Níke.
SKÓRNIR OKKAR BERA NAFN KONU
Frjálsíþróttir skipa mikilvægan sess hjá Nike.
VIÐ ÞYRLUM UPP RYKI.
Þeir tóku hugmyndina og vörumerkið
og bjuggu til heildarhugmynd í samvinnu við afburða íþróttamenn.
Þeim tókst að sýna umheiminum að Nike var einstakt vörumerki.
... og þeir gefa í. Perfontaine sigrar á 3:59.2.
Prefontaine setur nýtt heimsmet.
STEVE PREFONTAINE
EUGENE Í OREGON
Þetta er steinn Pres,
þar sem Steve Prefontaine hlaut ótímabæran dauðdaga.
Sportbílnum hans hvolfdi eftir að hann ók á steininn.
Þessi helgireitur tengist Eugene og Nike.
Enn koma nýir starfsmenn Nike á þennan helgireit,
votta Pre minningu sína og minnast afreka hans.
Þá kemur Prefontaine.
Prefontaine lætur ekki að sér hæða, hann fer fram úr og að marklínunni.
Á Ólympíuleikunum í Munchen 1972
var Steve Prefontaine ungur hlaupari. Hann átti einn hring eftir
þegar hann fór fram úr í átt að gullmedalíunni
með þrjá hlaupara á hælunum.
Þeir eru hlið við hlið og nú hefst lokahringurinn.
Í síðustu beygjunni fóru tveir fram úr honum
og rétt fyrir framan marklínuna fór sá þriðji fram úr honum.
Finn sigrar með 30 sekúndna mun og Stuart fær bronsið.
Prefontaine er uppgefinn á síðustu metrunum.
Hann varð fjórði og kannski má segja að hann hafi tapað
en í raun var þetta það sem Pre snerist um
og það sem Nike snerist um, að kýla bara á hlutina.
Ef einhver var verndardýrlingur, var það Steve Prefontaine
sem varð fjórði af því hann reyndi að sigra.
KEN GOE, ÍÞRÓTTAFRÉTTAMAÐUR
Hann hljóp ekki til að komast á pall heldur til að vinna gull.
Það er í anda Phils Knight og Nike.
Ég er Alex Hutchinson, blaðamaður og skrifa um hlaup.
Ég skrifa fyrir Outside og Globe and Mail.
Ímyndin sem Nike sá í Steve Prefontaine
var að berjast til síðasta blóðdropa. Prefontaine lést árið 1975.
Þá myndaðist tómarúm í Nike-musterinu.
Alberto Salazar gat fyllt það tómarúm.
RÁSMARK NEW YORK-BORG
Í 11. New York-maraþoninu eru 16 þúsund skráðir til leiks,
frá 50 fylkjum og 43 löndum.
Alberto Salazar frá Eugene hljóp maraþon í fyrsta sinn.
Fyrir hlaupið sagði hann að maraþon væri ofmetið.
Á 8. áratugnum kom Alberto Salazar frá Boston fram á sjónarsviðið.
Hann var í menntaskóla og fór síðan í Oregon-háskóla.
Hann hafði eldmóð, var ófeiminn og sjálfumglaður.
Fyrir hlaupið sagði Alberto tvennt.
Að hann myndi sigra Bill Rodgers og hlaupa undir 2:10.
Eftir 25 mílur leit út fyrir að hann myndi slá hraðamet.
Al Salazar sést hér, hann gæti hlaupið undir 2:10.
Ótrúlegur íþróttaárangur, 2:09.40, óstaðfestur tími.
Al Salazar hleypur New York-maraþon á 2:09.40.
Eftir menntaskóla kom hann í New York-maraþonið og sagði:
"Ég sigra." Hann setti heimsmet einu eða tveimur árum síðar
og virtist nánast ósigrandi.
-Þvílík frammistaða. -Hann nær þessu.
-Al Salazar. Nýtt heimsmet. -Hann nær þessu.
2:08.13. New York-maraþonið.
Hann hljóp til sigurs. Þannig markaðssetti Nike sig.
Hann tók að sér hlutverk besta hlaupara heims.
Hann varð nýja andlit Nike.
Hann kom fram í fyrstu stóru auglýsingunni.
Hann tók við hempunni af Steve Prefontaine.
Hann var stórstjarna. Allir mundu eftir frábærum hlaupum hans.
Hér eru Beardsley og Salazar. Mótorhjólin þurfa að víkja.
Salazar hleypur lokahlutann eins og sá sem ætlar að sigra.
Alberto Salazar vann Boston-maraþonið 1982.
Hann var þrefaldur sigurvegari í New York.
Hann lagði mikið á sig og í Falmouth gekk hann fram af sér.
Hann hljóp hratt og var erfiður andstæðingur.
Phil Knight var ungur, Nike nýstofnað og Alberto aðalmaðurinn.
Sem strákur sá ég hann vinna New York-maraþonið,
heyrði sögur af honum, að Falmouth hefði gengið frá honum.
Það var ekki hægt að búa svona sögur til.
Ég er Malcolm Gladwell.
Ég er rithöfundur, þáttastjórnandi og hlaupari.
MALCOLM GLADWELL
Ég hef skrifað um hlaup og Alberto Salazar.
Hann sýndi bandarískum langhlaupurum
að þeir gætu hlaupið með stóru strákunum.
Hann hafði ekki meðfædda hæfileika eins og margir félaga hans.
Hann er ekki í sama flokki og Frank Shorter, Bill Rodgers
eða aðrir miklir maraþonhlauparar á áttunda áratugnum.
Hann gat nýtt sér 98 prósent af eiginleikum sínum
en þeir aðeins 90 eða 95% sem gerði hann betri.
Enginn íþróttamaður á þessum tíma nýtti hæfileika sína jafn vel.
Fæst okkar geta nýtt allt sem við búum yfir.
Maður gefur sig ekki alfarið í hlaup því maður gengur frá sér.
Hann gaf sig 100% í hlaupin
og það skilur hann frá okkur hinum.
Einu sinni, þegar ég var ungur,
gaf ég það sem ég taldi vera allt sem ég átti. Það var skelfilegt,
ég vil ekki endurupplifa það.
Bara keppnisfólk veit hve vont þetta er.
Óþægindatilfinningin lifir með manni alla tíð.
Hann sá að hann gat farið á ystu nöf
og að þannig yrði hann stórkostlegur hlaupari.
Eftir góðan árangur í lok 8. áratugar og upphafi níunda,
lentum við á vegg.
Við hættum að vinna og enginn veit hvers vegna.
Næsta áratuginn unnu hlauparar frá öðrum löndum maraþonin.
DR. MICHAEL JOYNER
Ég er Mike Joyner, sálfræðingur og svæfingalæknir
á Mayo-sjúkrahúsinu í Minnesota.
Við rannsökum takmörk mannslíkamans,
hvar mörkin liggja og hvað maðurinn þolir.
Af hverju gengu Bandaríkin í gegnum tímabil án þess
að ná árangri í langhlaupum
frá miðjum 9. áratugnum fram yfir árið 2000?
HANCOCK ASICS JOHN HANCOCK
Þjálfunin var ekki eins stíf.
Hér koma Hussein og Ikangaa.
Ibrahim Hussein hefur unnið í New York og vinnur nú í Boston.
Afríkumenn komu sterkir til leiks á 9. og 10. áratugnum.
Kenýa-menn urðu áberandi upp úr 1990 og unnu í Boston.
Eftir það fjölgaði þeim auðvitað,
þeir urðu tveir, síðan fjórir, svo sextán og þrjátíu og tveir.
Ég fylgdist með Boston-maraþonum
með 20 Kenýa-mönnum á lokaspretti.
Það var eins og meistaramót í Afríku, í Kenýa.
Bandaríkjamenn eru þriðju,
í langhlaupi, á eftir Kenýa og Eþíópíu.
Ég hætti um 1990 og er heppinn
því ég var með bestu langhlaupurum rétt áður en afríska byltingin hófst.
Áður en þeir tóku yfir hlaupin og frjálsu íþróttirnar.
Ég var fjórði á Ólympíuleikunum á 13.11 í 5.000 metrum.
Þá var ég tíundi hraðasti hlaupari í heimi á 13.11.
Nú næ ég ekki einu sinni 300. sæti.
Fólk eins og Alberto Salazar reyndi að leysa þessa ráðgátu.
Alberto sá enga ástæðu til annars en Bandaríkjamenn væru fremstir.
Alberto var aðalmaðurinn um 1980. Hann var fremsti hlaupari í heimi.
Hví voru langhlauparar okkar ekki lengur inni í myndinni?
Upp úr 2000 vildi Nike stofna félag sem tæki yfir öll félögin
og þjálfaði upp bestu hlaupara í heimi.
Hann taldi sig geta útbúið kerfi
með þjálfunaraðferðum og stuðningi frá Nike
sem kæmi Bandaríkjamönnum aftur í hóp bestu hlaupara heims,
hérna í Oregon.
HINN FULLKOMNI HLAUPARI
Nike ákvað að setja saman lið
og hver var best til þess fallinn að mati Nike?
Fremsti maraþonhlaupari heims
og Nike-maður inn að beini.
Alberto Salazar.
Nike getur stutt Alberto í öllu sem hann vill gera.
Það verður niðurstaðan, hann hefst handa upp úr 2000
og setur á fót Oregon-verkefni Nike.
Með nýsköpun og hjálp vísindanna, sáu þeir að þeir gátu
gert frábæra áætlun, sem þeir gerðu.
Oregon-verkefni Nike varð sífellt betra.
Alberto gerði samninga við menn. "Sjáum hve frábær þú getur orðið."
Markmiðið er að búa til bandaríska maraþonhlaupara.
Að þjálfa Bandaríkjamenn til að hlaupa eins og áður.
Þekking á sviði vísinda og íþróttalækninga nýtist okkur
til að þjálfa menn í að hlaupa jafn hratt og fyrir 20 árum.
-Já. -Af hverju ekki?
Oregon-verkefni Nike undir stjórn Albertos, var frábært.
Þetta var einn besti hópur íþróttamanna, ef ekki sá besti
í sögu langhlaupa í Bandaríkjunum.
Rupp er fyrsti Bandaríkjamaðurinn sem vinnur í Chicago síðan 2002.
Centrowitz er sigurviss. Centrowitz er Ólympíumeistari.
Nýtt bandarískt vallarmet. Jordan Hasay hljóp stórkostlega.
Galen Rupp vann tvenn Ólympíuverðlaun
Matthew Centrowitz vann gull á Ólympíuleikunum.
Mo Farah er ekki bandarískur en hann vann fjóra Ólympíutitla.
Mo Farah hefur forystu.
Hann gefur í og geysist áfram.
Mo var auðvitað mjög hæfileikaríkur.
Alberto nýtti sér það og kom honum á toppinn.
Hefði Mo Farah unnið fern gullverðlaun án Albertos?
Ég efast um það.
Verða tveir menn Salazars fremstir?
Mo Farah fær gullið, Galen Rupp er í öðru sæti.
Hann fann Galen Rupp og kom honum á toppinn.
Matthew Centrowitz. Þetta var ótrúlegur árangur.
Kara Goucher, bronsverðlaunahafi var líka í Nike Oregon-verkefninu.
Dathan Ritzenhein, heimsmeistari í hálfmaraþoni og methafi í 5.000.
Shannon Rowbury, þrenn verðlaun á Ólympíuleikum og heimsmóti.
Mary Cain, heimsmethafi unglinga.
Að ógleymdu íþróttafólki
sem gekk síðar til liðs við Oregon-verkefnið.
Cam Levins, Kanadamethafi. Donovan Brazier, heimsmeistari.
Konstanze Klosterhalfen, verðlaunahafi á heimsmeistaramóti.
Einn besti kvenkyns íþróttamaður allra tíma, Sifan Hassan.
Hvorki karl né kona hefur áður unnið 10 þúsund og 1.500 metra hlaup.
Annars eins tími hefur sjaldan sést.
Þessi tvöfaldi sigur var magnaður.
Hún vann 10 þúsund metrana og burstaði svo alla í 1.500 metrum.
Enginn hafði reynt þetta áður.
Honum tókst ætlunarverkið.
Hann var á hátindinum.
Salazar sagði: "Ég viðurkenni ekki ósigur.
Ég held að við getum keppt."
Þetta viðhorf gjörbreytti frjálsum íþróttum í Bandaríkjunum.
DOHA, KATAR 30. SEPTEMBER 2019
Einn þekktasti maðurinn í frjálsum íþróttum í fréttum.
Alberto Salazar, þjálfari í Nike Oregon-verkefninu
er kominn í fjögurra ára bann.
Eftir langa rannsókn tilkynnti lyfjaeftirlitið
að Salazar og Jeffrey Brown, innkirtlafræðingur
færu í fjögurra ára bann.
Parker, framkvæmdastjóri Nike vissi ekki af lyfjatilraununum.
Í einni þeirra var notað smyrsl með karlkyns hormónum.
Weldon Johnson, meðstofnandi LetsRun.com
Vefsíðan er fyrir áhugafólk um hlaup, þá allra hörðustu í Bandaríkjunum
sem fylgjast með hlaupakeppnum.
Þegar það spurðist út, á miðju HM-móti 2019
að Alberto Salazar væri kominn í bann,
fannst þér tímasetningin vera dularfull?
Já, mér fannst það. Vorum við ekki í Doha?
Ég var furðu lostinn.
Alberto Salazar kominn í fjögurra ára bann frá íþróttinni.
"Núna?" hugsaði ég. "Er þetta grín?"
Menn vildu ná stórlaxi.
Það vakti líka umtal af því hver hann er.
Hann hafði þjálfað lengi og Nike stóð með honum.
SALAZAR Í FJÖGURRA ÁRA LYFJABANN
Þegar ég heyrði þetta fékk ég algjört áfall.
Af hverju gerði lyfjaeftirlitið þetta og á þessum tíma,
þegar íþróttafólkið hans var á heimsmeistaramóti?
Sögusagnir höfðu verið um Alberto Salazar í nokkur ár
en þær höfðu allar verið kveðnar niður.
Rannsókn bandaríska lyfjaeftirlitsins var fimm eða sex ára gömul.
Árið 2015 hefði verið stórfrétt að setja hann í bann.
Að koma fram með málið á miðju heimsmeistaramóti,
var skot yfir markið.
ÁSTÆÐUR ÞESS AÐ SALAZAR FÓR Í BANN:
TILRAUNIR MEÐ TESTÓSTERÓN L-KARITÍN SPRAUTUR
BROT Á LYFJAREGLUM
ÍÞRÓTTAMENN SALAZARS VORU EKKI ÁSAKAÐIR
Ásakanirnar voru býsna tæknilegar.
Tvær tengdust ekki íþróttafólki og Alberto viðurkenndi þær,
tilraunir með L-karnitín á Steve Magnus þjálfara
og testósterón-tilraunir á sonum sínum sem kepptu ekki.
Salazar nuddaði testósterón-smyrsli á herðar sona sinna
til að kanna hvort niðurstaða úr lyfjaprófi yrði jákvæð.
Andstæðingar gætu gert slíkt við liðið hans
og hann vildi vita hve mikið smyrsl
gæfi jákvæða niðurstöðu.
Það er ein skýring. Kannski vildi hann vita
hve mikið mátti nota án þess að fá jákvæða niðurstöðu.
Þetta var ekki spurning
um hvort hann hefði gert þetta eða ekki.
Það kemur skýrt fram að hann gerði þetta
en enginn íþróttamanna hans fór í bann.
Hann braut af sér án þess að það bitnaði á íþróttafólkinu.
Enginn fór jafnoft í lyfjapróf og Galen Rupp.
Þau voru alltaf í lyfjaprófum.
Ég einbeiti mér að því að hlaupa.
Ég get endurtekið það.
Ekkert okkar hefur fengið jákvæða niðurstöðu
um notkun á ólöglegum efnum eða aðferðum.
Margar spurningar vöknuðu en eins og Alberto sagði
tók enginn úr keppnisliðinu neitt.
Það er það furðulega.
Ekkert hefur verið sannað.
Meðan ég var í Oregon-verkefninu
sá ég ekkert ólöglegt og mér var aldrei boðið neitt slíkt.
Ekkert af því sem sagt er núna. Annars hefði ég farið.
Hvað heldur fólk? Að ég fari ekki í lyfjapróf?
Ég trúi á lyfjalausar íþróttir. Ég er og verð lyfjalaus.
Alberto leggur hart að sér, það er það sem ég veit.
LYFJAEFTIRLITIÐ KOMST AÐ ÞVÍ
AÐ ALBERTO GAF ENGUM
Í OREGON-VERKEFNINU ÓLÖGLEG LYF.
"HANN VANN EFTIR BESTU VITUND
EN BRAUT REGLUR ÓVILJANDI."
Hvernig gat hann svindlað en ekki íþróttafólkið hans?
Það þarf að skilja hvað kveikir í Alberto
og af hverju Nike treysti honum jafn vel og raun ber vitni.
Það má bæta þjálfunaraðferðir.
Vandamálið er hins vegar
þegar árangur byggist á ólöglegum lyfjum.
Við komum ekki nálægt slíku.
Það er einfaldlega ekki í myndinni.
Alberto Salazar var besti þjálfari í heimi.
Æskudraumurinn rættist þegar ég fékk hann sem þjálfara.
Ég sá hann hlaupa í sjónvarpinu.
Pabbi kallaði á mig
"Maður frá Oregon er að vinna hlaupið."
Það var Boston-maraþonið.
Alberto var meira en þjálfari. Hann var 50 prósent þjálfari
og 50 prósent markþjálfi.
K. GOUCHER NIKE-OREGON 2005-2011
Það var draumur að komast á HM og vinna til verðlauna.
Ég birtist á forsíðum og það var Alberto að þakka.
Hann kenndi mér að stækka draumana.
Hann hafði heilmikið að segja um árangurinn sem ég náði.
Hann var mér eins og faðir. Við töluðum um allt.
Hann sagði mömmu hve vænt honum þætti um mig.
Við vorum mikið saman.
Ég sagði honum allt, ekki bara um hlaupin.
Um fortíðina og framtíðardraumana.
Það er furðulegt því nú þekki ég hann ekki.
Á þessum tíma gat ég sagt honum allt.
Al stefndi að fullkomnun og spurði:
"Af hverju ætti ég að þjálfa 90% þegar bæði þjálfari og íþróttamaður
þurfa að leggja sig 100% fram til að verða framúrskarandi?"
Það er erfitt að elska hann en auðvelt að virða hann.
Hann er óhagganlegur öfgamaður.
Hann er ófullkomið séní eins og margir sérvitringar
og þeir sem ganga lengra en aðrir. Þeir ná frábærum árangri
en gera líka mistök og fara stundum yfir strikið.
R. LOVETT ÞJÁLFARI
Ég heiti Rick Lovett. Ég þjálfa hlaup
og skrifaði bækur með Alberto. Þannig kynntumst við.
Hann vildi fara eins nálægt mörkunum og hægt var
og spáði í hvert smáatriði.
Vandinn er að þá verða mörkin
ekki jafn skýr og línurnar á hlaupabrautinni.
ÞAÐ ER ERFITT AÐ VERA MEÐ ÞEIM BESTU
ÁN RAUÐKORNAVAKA EÐA VAXTARHORMÓNA
ALBERTO SALAZAR Í DUKE 1999
Alberto hélt ræðu í Duke 1999
um takmörk mannslíkamans
og sagðist telja ómögulegt
að keppa meðal hinna bestu
án þess að nota efni eða tækni sem bæta árangur.
Hefði verið rétt að gagnrýna Alberto Salazar
fyrir þessi ummæli?
Hann sagði útilokað að vera bestur án þess að sveigja reglur.
Þetta þótti stórmál um 1995 þegar hann sagði þetta.
Ég hljóp með Oregon á þessum tíma og þetta var umtalað.
Allir voru sammála því að hann væri að segja satt.
Á 10. áratugnum var altalað að ólögleg lyfjanotkun væri algeng.
Met frá þessum tíma standa enn í frjálsíþróttum og hlaupum.
EPO eða Erythropoietin er hormónið rauðkornavaki
sem nýrun mynda og örva framleiðslu
á rauðu blóðkornunum sem flytja súrefni í blóðinu.
Fleiri rauð blóðkorn flytja meira súrefni
og bæta frammistöðu mannsins.
EPO var notað gegn blóðleysi í læknisfræðilegum tilgangi.
Íþróttamenn fóru fljótlega að notfæra sér lyfið.
Þetta var villta vestrið því lyfjapróf náðu ekki til lyfsins.
Í frásögnum um Lance Armstrong og hvað var gert
til að standast lyfjapróf, sést að leynimakkið var mikið.
Ummælin voru notuð gegn Salazar sem sönnun þess að hann svindlaði
en það er alrangt.
Þetta var staðreynd á þessum tíma.
Eina leiðin til að sigra mann sem notar EPO
er að nota slík efni sjálfur. Svo öflugt er það.
Hann spurði sig bara:
"Get ég virt reglurnar og náð samt frábærum árangri?"
Um það snerist áætlunin hans.
Ein þrjátíu. Ein þrjátíu og ein, Mo.
Alberto var líklega besti þjálfari sögunnar.
Hann var frumlegur. Hann var snillingur.
Hann var ákveðinn og gríðarlegur keppnismaður.
Eins og brjálaður vísindamaður.
Hann byrjaði með háfjallaþjálfunina
og deildi við yfirvöld um réttmæti hennar
í heimahúsum. Hann hafði betur í deilunni.
Alberto útbjó háfjallamiðstöð og Nike Oregon-verkefnið hófst.
Hvert herbergi var stillt á ákveðna hæð yfir sjávarmáli
og menn gátu verið í misþunnu lofti án þess að fara út úr húsi.
Hann lét Galen hlaupa 50 mílur á viku í vatni.
Hlaupabretti var í sundlauginni og hann gat hlaupið
30 eða 40 mílur á viku án þess að álagið yrði of mikið.
Þannig hugsaði hann.
Alter var til dæmis ekki til en hann stofnaði fyrirtækið
til að gefa fólki kost á heilbrigðum lífsstíl,
eins og endurhæfingu eftir meiðsli. Þetta skipti miklu máli.
Ég skrifa um vísindi og íþróttir svo ég vil vita
hvernig má nýta tækni til að hlaupa hraðar.
Þegar ég heyrði eitthvað furðulegt,
að eitthvað gæti aukið hraða,
leitaði ég að rannsóknum.
Svo áttaði ég mig á því
að Alberto hafði beitt aðferðinni árum saman.
Ljósabekkir voru notaðir.
Í kuldameðferð var notað fljótandi köfnunarefni
sem var undir frostmarki. Það átti að flýta fyrir bata.
Eftir þessa uppgötvun, tilkynnti hann
að Ritzenhein hlypi í New York.
Hann yrði í kælimeðferð fyrir hlaupið.
Kælitankur var fluttur frá Texas til New York
svo fótleggir Ritzenheins
fengju kælimeðferð fyrir maraþonið.
Ég sá Galen Rupp slá Bandaríkjamet í tveimur mílum innan húss.
Sex. Sjö. Hann er með þetta.
Galen Rupp bætir metið um tvær sekúndur.
Skömmu seinna tók hann endurtekin míluhlaup á æfingum.
Mér fannst þetta alveg galið.
-Búinn á því. -Ja hérna.
Ég komst að því að ég vissi ekkert um hlaup og þjálfun.
Þjálfarinn minn hefði aldrei samþykkt svona æfingar eftir mótið
og óvíst að ég hefði þolað þær.
Á myndböndum sjást Alberto, Mo og aðrir kappar
æfa samviskusamlega jafnvægi og styrk.
Við gerðum þetta aldrei. Jafnvægisæfingarnar mínar
voru að halda á bjórkrús með hægri og vinstri.
Tímarnir breyttust en þetta er aðdáunarvert.
Ég er öfundsjúkur. Ég hefði viljað svona aðstöðu og þjálfara
sem var jafn snjall og vandvirkur.
Ég hefði örugglega getað hlaupið miklu hraðar.
Þrettán, fjórtán. Haldið stjórninni.
Þegar Galen hljóp maraþonið í Ríó
kom hann að fyrstu stöðinni og greip flöskuna sína.
Derhúfa var hengd á flöskuna og þetta sér maður vel núna.
Hann hélt áfram að hlaupa,
tók af sér derhúfuna og setti á sig þá sem var fest við flöskuna.
Mér skilst að kælibúnaður hafi verið í derhúfunni.
Enginn velti fyrir sér að á stöðinni mætti bara fá vatnsflösku,
engan búnað. Það var ekki bannað.
Enginn hafði hugsað út í það
en Alberto sá glufu í reglunum sem nýttist fólkinu hans.
Hann komst upp með það. Þetta var snjallt.
Galen Rupp vinnur bronsverðlaun í maraþoni
og er samt byrjandi.
Sá sem notar EPO þarf ekki hlaupabretti í sundlauginni.
Hann leitaði allra leiða til að ná tilsettum árangri.
Það gerir hann ekki að svindlara.
Hann skildi eðli vandamálsins.
Hann reyndi að halda sig innan reglurammans en fór samt
eins nálægt mörkunum og hann gat.
Það er áhættusamt því þá getur maður
óvart farið yfir strikið.
Nike á sér góða og slæma hlið.
Ég er Chris Chavez, blaðamaður á Sports Illustrated.
CHRIS CHAVEZ
Í nóvember 2019 skrifaði ég um Mary Cain og ásakanir
um slæman anda í Nike Oregon undir stjórn Albertos Salazar.
ANDINN Í OREGON-VERKEFNINU
Mary Cain sagði New York Times frá andlegri og líkamlegri misnotkun
sem þjálfari hennar, Alberto Salazar beitti hana
er hún var í Nike Oregon-verkefninu og myndbandið var áhrifamikið.
Ég var spretthörðust í Bandaríkjunum.
Ég valdi Nike því ég vildi verða besta íþróttakona sögunnar.
Þess í stað varð ég fyrir andlegu og líkamlegu ofbeldi
í kerfi sem Alberto hannaði og Nike studdi.
Mary Cain stingur af hlaupara sem eru helmingi eldri en hún.
Hún sigrar örugglega.
Sextán ára stúlka náði titlinum.
Hún var vonarstjarna.
Allt í einu hrakaði henni.
Cain-ljóminn frá því 2013 hvarf
og það var ekki almennilega vitað
hvert hún fór eða hvað gerðist.
Á Occidental Classic- mótinu í Kaliforníu 2015
gekk Mary Cain ekki vel.
Hún varð í 11. sæti á 4:16.48.
Alberto Salazar reiddist og talaði opinberlega um holdarfar hennar
fyrir framan annað íþróttafólk og þjálfara sem voru á staðnum.
Eftir þetta hlaup sagði hún Alberto Salazar
frá sjálfsskaða, að hún væri að skera sig.
Hún bjóst við að fá faglega aðstoð
sem hún fékk ekki. Þessu var sópað undir teppi.
Þau borðuðu saman en hún fékk ekki aðstoðina sem hún þurfti.
Ef hlaupari í mínu liði segði mér frá slíku
myndi ég drekka nóg kaffi til að vaka alla nóttina.
Ég myndi ræða málið strax og finna leið til aðstoðar.
FAÐIR MARY ER LÆKNIR. FORELDRAR HENNAR VISSU ALLT
UM ÞJÁLFUN MÍNA. ÉG ÓSKAÐI ALDREI EFTIR ÞVÍ
AÐ HÚN LÉTTI SIG UM OF. A. SALAZAR, 8. NÓVEMBER 2019.
Atvinnumenn þurfa að standast svona álag.
Hún var unglingur þegar hún kom inn í þennan heim.
Fáir unglingar höndla það og auk þess flutti hún að heiman.
Foreldrar hennar töldu best að hún væri hjá Alberto.
Þegar hún undirritaði samning við Salazar, man ég
að ég hugsaði: "Hún er of sjálfstæð og fjörmikil fyrir hann."
Maður fer ekki til Albertos Salazar til að skemmta sér.
Þetta var vond blanda.
Þegar hann hljóp maraþon í Suður-Afríku og hitanum þar,
neitaði hann að drekka vatn því hann vildi ekki þyngja sig.
Frábær sigur og mjög góður tími, rúmir fimm tímar og 38 mínútur.
Hann var með þyngd á heilanum.
Ef ég læsi það og 15 ára dóttir mín hefði áhuga á að vinna með Salazar,
myndi ég segja þvert nei.
Hann var ekkert að fela hversu bilaður hann var.
Alberto minnir helst á bilaðan vísindamann.
Hann fer að mörkunum, meðal annars varðandi þyngd.
Hann telur nokkur grömm skipta sköpum í 10 kílómetra hlaupi.
Þau skilji gull frá silfri.
Þessi grömm geta líka brotið manneskju niður.
Allir atvinnuhlauparar vita
að árangur versnar ef þeir eru of þungir.
Þetta þarf að ræða af varfærni við íþróttakonur
og fáir eru hæfir til þess. Einkum jafn metnaðarfullur þjálfari
og Alberto sem var ekki sá besti til að ræða þetta mál.
Alberto minntist oft á þyngdina,
að ég væri of þungur. Ég var yfirleitt um 64-65 kíló
og man hve spenntur ég var þegar ég komst í 62 kíló.
Þegar ég kom á æfingu sagði ég Alberto það.
Hann horfði á mig og sagði:
"Komdu þér í 60 kíló."
Hann spáði í þyngd hjá öllum.
Var þrýst á þig að létta þig?
Já, það var gert.
Ég veit ekki af hverju var miðað við ákveðna þyngd
en já, það var sannarlega lögð áhersla á að léttast.
Ekkert af þessu kom á óvart.
Alberto Salazar á ekki að gjalda fyrir syndir heils samfélags,
varðandi þyngd íþróttakvenna og þess háttar.
Hann var ekki sá eini.
Hann var mjög áberandi og opinskár.
Fallið er hæst úr háum söðli.
Ákveðin tegund þjálfara hefur mjög afmarkað markmið
og það er
að hámarka árangur sinna manna.
Sumir fara í foreldrahlutverk en foreldrar vinna ekki að því
að hámarka árangur barnanna.
Þeir eiga að byggja upp ánægt fólk.
Salazar er þjálfari og er ekki í foreldrahlutverki.
Fólk misskilur það, held ég.
Hann þjálfar til árangurs.
Þegar hann var barn fékk hann streptókokkasýkingu í háls.
Hann var rúmliggjandi með háan hita
og úti var hríðarbylur.
Hann læddist út, fór út í vitlaust veður með hita
og sýkingu í hálsi og hljóp mílurnar sínar.
Þannig er þessi maður.
Hann fer ekki í grafgötur.
Hann laumaðist út í hríðarbyl
með 39,5 stiga hita til að hlaupa.
Hann hljóp maraþon í eyðimörk í Afríku
og drakk ekkert til að þyngjast ekki.
Hann ofreyndi sig svo að honum var veitt hinsta kveðja
því menn töldu hann af. Þannig er þessi maður.
Það er leiðin sem hann fer. Þeir sem eru ekki til í þetta
eiga ekki að fara í þjálfun hjá Alberto Salazar.
Nike aðhylltist verklagið að styðja íþróttamenn til sigurs
hvað sem það kostaði. Þannig var vinnuumhverfi Salazars.
Það má segja að Alberto hafi verið holdgervingur þess
sem Nike stóð fyrir.
Í Nike Oregon-verkefninu snerist heimspeki hans
um að gera allt, nýta vísindi, tækni
þekkingu og nýsköpun til að auka hlaupahraða.
L-karnitín er fullkomið dæmi um það.
Hann notaði L-karnitín til að flýta fyrir endurheimt
hjá íþróttafólki.
Löglegt er að nota efnið að hámarki 50 ml á sex tíma fresti.
Salazar er sagður gefa L-karnitín
með sprautu í æð og hefur það vakið spurningar
hjá bandaríska lyfjasambandinu.
Karitín er efni í vöðvum líkamans
og gæti fræðilega haft áhrif á áreynslu við æfingar.
Spurningin var hvort sprauta með stórum forðaskammti í æð
hefði fljótvirk áhrif.
Spurningin var hvort Farah tók þátt í þessari tilraun.
Menn virðast ekki muna vel hvað gerðist og hvað ekki.
MO FARAH FJÓRFALDUR ÓLYMPÍUMEISTRI
Hann sagði lyfjasambandinu að hann hefði ekki notað L-karitín.
Spurður hvort hann hefði aldrei notað efnið
sagði hann: "Nei, aldrei
og myndi aldrei nota það."
Hann fór fram, kom inn aftur og sagði þá kæruleysislega
að raunar vildi hann
koma hreint til dyranna. Kannski missti hann það út úr sér.
Mo er ekki sá mælskasti.
Með þessu orðalagi blandaði hann sér í málið.
Hann hefði getað sagt
að nú myndi hann þetta betur. Það hefði verið heppilegra.
Það eru vonbrigði að sjá þetta.
Þið eruð alltaf að tala um þetta. Farah, Farah, Farah.
Ég er ekki ásakaður um neitt. Ég gerði ekkert af mér.
Ásakanirnar snúa að Alberto Salazar og Oregon-verkefninu.
Þetta er löglegt efni sem finnst í fæðunni.
Sumir töldu það geta bætt árangur.
Enginn trúir því lengur en Salazar lét á það reyna.
Reglur lyfjasambandsins banna meira en 50 ml sprautu
á sex tíma fresti og vill síður
að efnum sé sprautað í líkamann.
Bandaríska lyfjasambandið segir að Alberto Salazar, íþróttaþjálfari
noti ólögleg efni til að bæta árangur íþróttafólks.
Lance Armstrong og Salazar ræddu ný grá svæði í lyfjanotkun.
Salazar sendi Armstrong tölvupóst
og bað hann að hafa strax samband.
"Við prófuðum það, það er frábært." Salazar heldur því fram
að um hafi verið að ræða lyf sem WADA samþykkti.
Mo Farah fékk L-karnitín í sprautuformi
og neitaði því þótt sýnt hefði verið fram á annað.
Það gerði stöðuna enn grunsamlegri.
Það var komið með sprautu og honum sagt
að hann fengi L-karnitín. Hann man ekki eftir því.
Kannski var Mo að snúa út úr eins og Bill Clinton.
"Ég átti ekki kynferðisleg samskipti við þessa konu.
Ég hélt að þetta væri vítamínsprauta."
Það er sanngjarnasta túlkunin á frásögnum Mos.
Dathan Ritzenhein viðurkenndi líka að hafa notað L-karnitín.
-Er það rétt? -Já.
Ég er Dathan Ritzenhein yfirþjálfari On Athletics.
Ég fór á þrenna Ólympíuleika, sló Bandaríkjamet
og vann brons í hálfmaraþoni.
Getur þú sagt okkur frá L-karnitíninu?
Ég get það ekki því málið er enn í gangi
og ég get ekki tjáð mig. Ég á að bera vitni aftur
svo ég tjái mig ekki um þetta.
Ef L-karnitín sprauta í rassinn
er lögleg, þá er hún lögleg.
Menn reyna en allir íþróttamenn reyna.
Ég hef engar sérstakar áhyggjur af L-karnitíni.
Alberto var að prófa sig áfram, held ég
eða leita leiða til að auka hlaupahraða.
Ég efast ekki um að ef leyfilegt var að nota eitt gramm af einhverju
hafi menn Albertos notað 0,99 grömm.
Ég heiti Jake Riley og árið 2020 var ég í bandaríska maraþonliðinu.
Þetta eru jú amínósýrur
sem má fá í fæðu ef ákveðið magn er borðað.
Þetta var einskonar þykkni, ekki náttúrulegt.
Það er margt sem er ekki náttúrulegt.
Þegar þú byrjar að sprauta þig
ertu kominn á mjög hálan ís.
4 3 2 1
Þeir sem horfa á bókstafinn en ekki anda laganna,
lenda líklega í því
einhvern tímann að fara út af sporinu.
Það lítur út fyrir að Alberto hafi hugsanlega gengið of langt.
Honum fannst þetta bara vera hluti af því að vera 100%.
"Ég veiti þeim hundrað prósent og vil 100% frá þeim."
Kara Goucher og fleiri töldu eitthvað meira vera í gangi.
Þetta var eins og helgidómur.
Það voru engar sannanir og aðeins tveir sem vita sannleikann.
Ertu tilbúin að bera vitni, eiðsvarin, ef til kemur?
Ég myndi fagna slíku tækifæri, sjálfrar mín vegna,
allra í Oregon-verkefninu og allra hlutaðeigandi lækna.
Eiðsvarin? Ég myndi fagna því.
Ég fór að sjá ýmislegt sem mér fannst óþægilegt
og náði hámarki á HM 2011.
Rúmu ári síðar sagði ég mönnum hjá bandaríska lyfjasambandinu
frá því sem ég sá í Oregon. Árið 2015 tjáði ég mig opinberlega.
Hvað sástu í Nike Oregon-verkefninu sem þér fannst óþægilegt?
Mikið af lyfseðilsskyldum lyfjum
sem fólk þurfti ekki.
Liðsfélagar gerðu sér upp vökvaskort til að fá sprautur fyrir keppnir.
Þjálfarinn bað mig að taka lyf sem var ávísað á aðra, að óþörfu.
Mér var sagt að testósteronsmyrslið væri fyrir Alberto.
Ég sá litlar lyfjaflöskur í ísskápnum og var sagt að það væru ofnæmislyf.
Þegar ég sá annað sem var greinilega ekki í lagi
eða liðsfélaga mína taka einhver lyf, varð ég að fara.
-Hvaða lyf voru það? -B-vítamín var mér sagt.
Það var ekki satt.
-Hvað þá? -Ég veit það ekki.
Þetta voru þéttar töflur. B-vítamín er ekki í því formi.
Þjálfarinn minn vildi að ég tæki Cytomel.
Það er lyfseðilsskylt skjaldkirtilslyf
en ein aukaverkunin er þyngdartap.
Þar fannst mér farið yfir strikið.
KARA FÉKK CYTOMEL EINU SINNI SAMKVÆMT FYRIRMÆLUM
INNKIRTLALÆKNIS HENNAR, DR. BROWN. - A. SALAZAR
Sem íþróttamaður fór Alberto út á ystu nöf.
Sem þjálfari var hann eins.
Hann stóð næstum alltaf með mér en vissi kannski ekki alltaf
hvað hann var að gera eða hvernig við næðum bestum árangri.
Það er helsti ókostur hans því hann meinar vel.
Það þarf að greina þarna á milli.
Ég held að það sé rétt sem hefur komið fram um hann.
Ég kynntist Alberto Salazar í kringum 1975.
Ef Kara Goucher eða aðrir ákváðu að fara frá Nike
hefur þeim líklega þótt vegið
að siðferði sínu.
Hversu mikil áhrif hefur þetta haft á þig?
Mjög mikil. Dagarnir eru misgóðir.
Það er ótrúlegt hvernig líf mitt er.
Ég hélt að eftir ferilinn myndi ég aðstoða Alberto eða vinna hjá Nike.
Að við yrðum alltaf í lífi hvors annars.
Stundum trúi ég því ekki hvernig líf mitt fór á hvolf.
Ég hélt að líf mitt yrði allt öðruvísi.
Saknarðu hans á einhvern hátt?
Ég sakna þess sem ég hélt að hann væri. Hann skipti mig máli.
Hann er ekki sá sem ég hélt. Það sem ég sakna er ekki til.
Í skýrslunum koma fram ásakanir.
Ég passaði hús Albertos Salazar.
Hann hringdi og bað mig að koma,
sagðist vera á leið úr bænum, hvort ég gæti passað húsið.
Hann sagði mér hvar allt væri, matur og þessháttar
og talaði ekkert um að fara ekki inn í ákveðin herbergi eða opna ekki
einhverjar skúffur.
Alberto treysti mér.
Það eitt veitir mér fullvissu um að á því tímabili
sem ég umgekkst Alberto var ekkert í gangi.
-Sástu aldrei neitt? -Nei.
Ég er Cameron Levins og keppti á ÓL 2012.
Ég á Kanadamet í maraþoni.
Ég hljóp fyrir Nike Oregon frá 2013 til 2017
og er nú hjá Hoka One.
Ég fann aldrei fyrir þrýstingi og sá ekkert.
Þegar ég fór til Nike Oregon ræddum við Alberto þessi mál.
Hann sagði að ef ég sæi eitthvað skyldi ég bara neita því,
segja eitthvað um það.
Sástu eitthvað sem olli þér hugarangri?
Nei, ég upplifði ekkert slíkt.
Ég fór í lyfjapróf aðra hvora viku
og líka fyrir mót.
Lyfjapróf sannar ekki að maður taki ekki ólögleg lyf
en ég reyndi sannarlega að sýna fram á það.
Það er óþægilegt að tala um Oregon-verkefnið
því almennt var reynsla mín ekki neikvæð.
Þegar vel gekk var allt gott. Ég átti mjög góða spretti,
setti Kanadamet í tíu þúsund metrum.
Ég er tengdur Nike Oregon og það litar allt líf mitt.
Ég verð alltaf spurður um það og því miður er það bara þannig.
Ég veit að ég er ekki svindlari og það nægir mér.
Ég heiti Chris Derrick og er atvinnuhlaupari.
Ég hleyp fyrir Bowerman sem Nike styður
og er líka á samningi hjá Nike.
Miklar framfarir hafa orðið í lyfjaprófum á síðustu 20 árum.
Ég gef upp stað og stund þar sem ég verð örugglega
í einn klukkutíma.
Flestir taka prófin heima hjá sér á morgnana.
-Daglega? -Já.
Ef ég er úti í búð
þegar þeir hringja, þarf ég að fara strax heim í próf.
Það er margt á gráu svæði sem er sagt nýtast íþróttamönnum.
Af hverju hef ég áhyggjur?
Þótt einhver noti innöndunarlyf
hleyp ég alveg á móti honum.
Ég hef meiri áhyggjur af EPO-notkun
og testósteron-notkun.
Verða þeir gómaðir?
Ég vil sjá meiri áherslu á lyfjapróf við þessum efnum
því málið snýst um þau.
Dæmigert fyrir frjálsíþróttaheiminn að ráðast gegn manninum
sem er framsýnn.
Þetta verða endalok Albertos Salazar.
Ástæðurnar eru svo flóknar
að ég skil ekki helminginn af rökunum gegn honum.
Kiprop var gómaður fyrir EPO-notkun, alvarlegasta glæp í hlaupaheiminum.
Hann er ekki einu sinni sviptur verðlaunum.
Hvað er á seyði?
Ef einhver sýnir fram á
að Salazar hafi notað ólögleg lyf til að bæta árangur íþróttamanna,
sem sannanlega stríða gegn reglum um frjálsar íþróttir, yrði ég hissa.
Svindl er fyrir þá sem gefa sig ekki alla í íþróttina.
Hugsunarháttur hinna er gjörólíkur.
Þeir ná lengra innan kerfis sem snýst um sigur.
Salazar finnst að þeir sem ekki standa sig eigi bara að deyja.
Hann styttir sér ekki leiðir og er ekki maður skyndilausna.
Mér finnst ósennilegt að hann hafi farið þessa leið.
Salazars leitaði allra leiða til að ná sem mestu út úr sínu fólki.
Sú löngun sprettur ekki upp úr engu.
Hún passar fullkomlega
við hugmyndafræði Nike sem hann var hluti af.
Dæmi um sama módel sem koma Alberto ekki við
eru skór sem Nike setti á markað
með koltrefjaplötum eða vísindamenn sem biðja menn að hlaupa maraþon
undir tveimur tímum.
Margir í íþróttaheiminum gagnrýna völdin sem Nike hefur
en Nike borgar fyrir þau völd.
Það má ekki gera lítið úr mikilvægi Nike.
Sumt sem Nike gerir kann að virðast gróft
en án Nike væri ekkert.
Hlaupaheimur án Nike er nær óhugsandi.
Þeir leggja meira fé í hlaup en nokkur annar.
Ég var í Nike-landsliðshóp sem nú heitir Nike Cross.
Þá koma 300 skólakrakkar saman.
Nike skuldbindur sig ekki aðeins til að þjálfa bestu börnin
heldur líka til að þeim sem eru lakari
líði eins og rokkstjörnum.
Þetta er göfugt og virðingarvert framtak
sem er sjaldgæft í Bandaríkjunum.
Nike styður frjálsar íþróttir vel og ver gífurlegum fjármunum í þær.
-Sérðu eftir að hafa farið til Nike? -Nei, alls ekki.
Markaðssetning Nike er snilld
og fyrirtækið lætur líka gott af sér leiða.
Breaking to var tilraun Nike til að rjúfa tveggja tíma maraþon-múr
og milljónum dala var varið í það. Hraðasti maraþonhlaupari heims,
Eliud Kipchoge, Ólympíumeistarinn frá Kenýa,
átti að hlaupa maraþon á kappakstursbraut.
NIKE AUGLÝSING 2017
Peningar koma mönnum ótrúlega langt og Breaking to
kom Nike 26 sekúndum frá tveggja tíma múrnum.
Nike er þó til staðar og vill sjá árangur í íþróttinni.
Atvinnumennskan væri erfið án aðkomu Nike.
Nike fjárfestir í íþróttafólki og þvingar samkeppnisaðila
til að gera slíkt hið sama.
Nike nýtur þess að taka áhættu og sjá hve langt þeir komast.
Nike er risi í markaðssetningu og var að setja á markað nýja skó
með nýjum sólum sem komu öllum á óvart
og eru allsráðandi um þessar mundir.
Alvarlegar deilur hafa risið upp út af hlaupaskóm frá Nike
sem heita VaporFlys.
Skóiðinaðurinn er á öðrum endanum vegna fullyrðinga
um að þeir bæti hlaupaárangur um fjögur prósent.
Eitt helsta þrætuepli íþróttaheimsins síðustu fimm árin
voru VaporFly-skórnir því þeir settu allt á annan endann
og eru gjörólíkir öðrum hlaupaskóm.
Sólarnir eru mjög þykkir.
Svona skór sáust ekki áður.
Skór áttu að vera sem minnstir til að ná sem mestum hraða.
Eins og að vera skólaus.
Þessi sóli er um 4 sentímetrar. Nike hannaði frauð
sem er mjög fjaðurmagnað.
Það endurvarpar orku.
Í miðju frauðinu er koltrefjaplata.
Þykkari sóli safnar meiri orku þegar stigið er á hann.
Þegar maður lyftir fætinum sendir hann orkuna til baka.
Þykkasti sólinn er bestur.
Þetta er gjörbylting.
Nike er ekki að brjóta reglur með skónum.
Þeir vinna heimavinnuna.
Íþróttamenn þeirra njóta góðs af bestu tækninni.
Ég hef aldrei séð jafn góða tíma í götuhlaupum
um allan heim eins og núna.
Brigid Kosgei slær nýtt heimsmet í maraþoni.
Fyrsti heimsmeistarinn frá Úganda í 10 kílómetra hlaupi,
frábært hjá Sifan Hassan.
Frábær tími og án efa mesti hraði sem við höfum séð á árinu.
Aðgengi að tækni er alltaf til umræðu þegar nýjungar koma fram.
Það á líka við núna í tengslum við nýju skóna frá Nike.
Menn héldu að Nike-hlauparar hefðu einir aðgang að skónum
og þeir sem Nike styrkti ekki gætu ekki fengið þá.
Tækninni fleygir fram en ég man ekki eftir því fyrr en 2017
að fólk hafi haldið að skór gerðu útslagið um hver sigraði.
Ef sigurvegari hleypur í Nike-skóm, VaporFlys eða AlphaFlys,
lenti hinn þá í öðru sæti af því hann var ekki í Nike-skóm?
Ef þú hleypur í sandi
hefur þú nægan tíma til að taka skrefið
en sandurinn gleypir orkuna og þú nærð ekki miklum hraða.
Hvað gerist ef yfirborðið sem þú hleypur á, aflagast svolítið
eða gefur eftir þegar þú spyrnir?
Það er málið og afköstin verða þrjú til fjögur prósent betri.
Hraðinn eykst án þess að áreynsla eða súrefnisnotkun aukist.
Ég hljóp ekki í skónum en skoðaði upplýsingar um þá.
Ég var ekki viss um að þetta væri rétt.
Þegar við gerðum auglýsingamyndina
kom í ljós að þeir voru að meðaltali 2,7% hagkvæmari.
Þá sá ég að gögnin voru rétt.
Nike vill vinna, hvað sem það kostar.
Er í lagi að sigra í ofurskóm sem aðrir geta ekki fengið?
Hér er smá saga frá 2016, úrtökumótinu í Los Angeles.
Ég var þar eins og endranær og fylgdist með upphitunaræfingum.
Galen Rupp var að hlaupa í fyrsta sinn.
Ég horfði á hann og skóna hans og hugsaði:
"Fjandinn sjálfur. Sá er sjálfsöruggur.
Á ólympísku úrtökumóti í æfingaskóm." Þetta voru stórir,
þykkir skór sem enginn notaði á á slíku móti.
Allir voru í eins þröngum, litlum og léttum skóm og hægt var.
Við vissum ekki hvaða skór þetta væru.
Við vissum ekki að hann og tveir aðrir Ólympíuverðlaunahafar
væru í skóm sem voru líklega betri en nokkrir aðrir skór í heiminum.
Stærsta skósyndin var framin 2016 bandarísku úrtökumóti
fyrir Ólympíuleikana og síðan í Ríó.
Enginn vissi af þessari tækni, henni var leynt.
Útlitið var meira að segja gamaldags.
Engir aðrir hlupu í svona skóm. Það finnst mér ósanngjarnt.
Nú eru komnar reglur en það er ekki hægt
að endurtaka maraþonið frá 2016. Þetta var ósanngjarnt.
Kara Gaucher var í 4. sæti 2016 og tvær sem voru framar en hún
voru í svona skóm en enginn vissi það.
Það voru dulbúnar frumgerðir af VaporFly.
SKÓR HINDRA ÞÁTTTÖKU Á ÓL
Það er margt sem bendir til þess
að hún hefði komist í Ólympíulandsliðið.
Munur á tekjum þess sem vinnur til Ólympíuverðlauna og annarra
skiptir hundruð þúsundum dala
sem dreifðust yfir ferilinn hennar
og áratugina sem hún heldur fyrirlestra.
Hér er Kara Goucher. Hún endar í fjórða sæti.
Það munaði litlu að hún kæmist í liðið.
Nike studdi mig ekki lengur því ég hafði ljóstrað upp
um Alberto Salazar og Nike Oregon-verkefnið.
Ég fór frá Nike til Sketchers.
2016 voru í gildi reglur sem voru brotnar,
um jafnan aðgang allra.
Skór máttu ekki veita keppanda forskot
sem andstæðingur hafði ekki aðgang að.
Ég samdi ekki reglurnar en fór eftir þeim
og notkun á þessum skóm var brot á reglunum.
Við fréttum af skónum ári seinna, þá var þegar búið
að nota þá á mótum.
Allir ÓL-verðlaunahafar í maraþoni karla
voru í þessum frumgerðum.
Jared Ward var sjötti. Hann var ekki í þessum skóm.
Hvar hefði hann endað, hefði hann haft aðgang að þessari tækni?
Hjá mér snerist allt um að hafa skóna sem léttasta,
en þó þannig að þeir þyldu maraþon.
Ég spáði ekki í aðra.
Ég tók ekki eftir því að hlauparar frá Nike væru í öðruvísi skóm.
Skóframleiðendur láta gjarnan besta íþróttafólkið
fá frumgerðir af skóm í kynningarskyni
en þetta virtist aðeins öðruvísi.
RÍÓ 2016
Stóðstu verr að vígi en þeir, eftir á að hyggja?
Þegar ég lít til baka finnst mér það, já.
VARÐANDI VAPORFLY 2016: NIKE VIRÐIR ANDA REGLNA
OG HEFUR ALDREI BROTIÐ ÞÆR -18. FEBRÚAR 2021
Ég fæ óbragð í munninn af þessu skómáli
því sagan skiptir máli í þessari íþrótt,
að geta borið saman árangur á ólíkum tímum.
Þegar einhver framleiðir eitthvað sem veldur algjörum straumhvörfum
þarf alþjóða íþróttahreyfingin að bregðast við
og segja mönnum að halda að sér höndum
meðan málið er skoðað.
Nike hélt áfram að koma fram með nýja skó á eftir VaporFly.
Þeir þykknuðu sífellt og juku hraðann.
Nýir Nike-skór voru tengdir
við góðan árangur.
Fyrir ÓL-úrtökumótið 2020 í maraþoni, stóð til
að frumsýna AlphaFly-skóna frá Nike, þykkustu og brjálæðislegustu skóna.
Hve þykkbotna geta hlaupaskór orðið?
Þá setti alþjóðahreyfingin reglur um hve þykkur skósóli mætti vera.
Hámarkið er fjórir sentímetrar.
Heldurðu ekki að sólinn á AlphaFly sé 39,5 sentímetrar?
Það var einstaklega heppilegt að sólinn á AlphaFly frá Nike
væri hálfum millimetra minni en nýju reglurnar kváðu á um.
Alpha Fly eru löglegir.
Það er athyglisvert að reglurnar falli svona vel að skónum,
nánast upp á millimetra og að þá sé allt komið í lag.
Það er ekki í lagi. Metin eru fallin.
Met eru slegin vikulega.
Við höfðum gaman af að spá í hvernig reglurnar yrðu.
Þær miðuðu við 40 millimetra og daginn eftir
komst ég að því að AlphaFly-sólar væru 39,5 mm.
Var það tilviljun eða hvað var eiginlega á seyði?
Þetta stenst ekki lyktarprófið.
Samsæriskenningasmiðir spyrja hvort upplýsingar hafi lekið.
Hafði einhver áhrif á ákvörðunina? Þetta er athyglisvert.
Annað hvort var þetta fáránlega hagstætt
eða samantekin ráð. Við komumst líklega aldrei að því.
Á ÓL-ÚRTÖKUMÓTINU 2020 TÖLDU SUMIR AÐ ALPHAFLY
GÆFI NIKE-FÓLKI FORSKOT SEM EKKI VÆRI SANNGJARNT.
NIKE GAF ÖLLUM KEPPENDUM ALPHAFLY SKÓ FYRIR MÓTIÐ.
Það var snjallt hjá Nike að eyða umræðunni um forréttindi
og koma með vörubílsfarm af skóm handa öllum þeim
sem vildu þiggja þá.
Hjá rásmarkinu
mátti skoða skófatnað keppenda en enginn bað um
að fá að hugsa málið upp á nýtt.
Yfir 70 prósent keppenda voru í nýju Nike-skónum.
Galen Rupp náði þessu í Atlanta. Hann er á leið til Tókýó.
Riley fer og líka Abdi Abdirahaman. Þvílík frammistaða.
Þetta er besti tími Rileys við þessar aðstæður.
Af hverju kaustu Nike-skó fram yfir aðra á þessum tíma?
Þeir voru ókeypis.
AlphaFlys-skór voru gefins og þeir voru sagðir
tæknilega bestu skórnir.
Af hverju ekki að þiggja þá?
Hefðir þú komist í ÓL-liðið í öðrum skóm?
Því er erfitt að svara. Ég veit það ekki.
Það væri auðvelt að svara játandi en ég veit það ekki.
Þessir skór höfðu gífurleg áhrif.
Þeim var líkt við tæknilegt lyf.
Almennt viðhorf er að það sem ekki er bannað sé leyfileg.
Það er alltaf leitað að glufum sem reglur ná ekki yfir
eða leiðum til að sniðganga þær.
Þetta höfum við séð í golfklúbbum.
Það þarf að lengja brautir og breyta ýmsu.
Tennisspaðar eru betri.
Sjáðu úthaldsíþróttir, reiðhjólin, skautana,
tæknilegan sundfatnað og nú hlaupaskó.
Hjólin og skautarnir bæta árangur íþróttafólksins.
Hvað gerir sundfatnaðurinn í lauginni?
Bætir árangur. Þessir skór auka það
sem er kallað hlaupahagkvæmni.
Í íþróttum, hvort sem það er golf, Formula1, NASCAR, hafnabolti,
krikket eða frjálsar íþróttir, eru settar reglur svo hægt sé
að fylgjast með og takmarka tæknina og keppa á jafnræðisgrundvelli.
Ef á að viðurkenna met sem eru sett í þessum skóm, þarf reglur.
Það er ekki hægt að bera saman tíma núna og áður fyrr.
Ekki einu sinni íþróttamenn.
Það er dapurlegt að vita ekki um hvað þetta snýst núorðið.
Við vitum ekki hvort sá besti sigrar.
Það eru breyttir tímar og fjöldi fólks
bætir persónuleg met um tvær mínútur í 250 dala skóm.
Það er svívirðilegra en nokkuð sem Salazar er ásakaður um.
Þú kaupir skó með koltrefjaplötu og ert allt í einu farinn að hlaupa
á tíma sem var óhugsandi fyrir tveimur árum.
Við þjösnumst á manni sem dansar á mörkum sem við settum
en þykjumst ekki sjá þá sem stökkva yfir mörkin í sérstökum skóm.
Salazar var vægðarlaus á toppnum
og sumum fannst það rangt
en við erum að ræða um grátt svæði.
Það má segja að Alberto sé holdgervingur Nike að sumu leyti.
Alberto var andlit Nike á upphafsdögum fyrirtækisins.
Alberto vildi endurvekja gullaldartíma hlaupara.
Nike var á sömu skoðun en Nike vildi líka
verða stærst á heimsvísu.
DIRFSKA OG VEGSEMD
Nike vill fyrir alla muni vinna.
Annað sætið er tapsæti.
Nike hefur gert margt gott fyrir íþróttina, ekki misskilja mig,
en hvar er siðgæðið?
Ég skil ekki af hverju Nike stendur svona þétt með Alberto.
Við höfum séð hversu harkalega hefur verið tekið á mönnum
með lyfjabanni og þessháttar.
Nike stóð lengi með Lance Armstrong.
Mér finnst þetta undarlegt og ég skil ekki hversu ofursterk
þessi sambönd eru en þau virðast nær órjúfanleg.
Nike hefur margar góðar ástæður til að standa með Alberto.
Þeim finnst lyfjasambandið hafa vegið ómaklega að honum
og stuðningurinn er mikilvægur bæði fyrir Alberto og Nike.
NIKE
Alberto myndi aldrei sverta orðspor Phils Knight eða Nike.
Nike veit það og treystir honum, þeir styðja hann eins lengi og þarf.
Nike vill hreinsa mannorð. Ég vil fá sannleikann á yfirborðið.
Nike er búið að eyða milljónum dala
í lögfræðikostnað og þess háttar.
Hjarta Nike slær með hlaupaíþróttum, það er Phil Knight.
Þar er vagga fyrirtækisins.
Nike er búið að leggja mikið undir
og vill ekki pakka saman.
Teningunum er kastað
Nike veðjar miklu á Alberto.
Þeir gera það líklega til enda.
Ég veit ekki hvernig Salazar-sagan endar.
Kannski vinnur hann eftir áfrýjun og kemur aftur.
Aðför lyfjasambandsins að Salazar er vísbending
um að menn vilji kannski taka þessi mál fastari tökum.
Að ekki sé nóg að fara að lögum
heldur sé ætlast til framkomu sem er svipuð því sem við viljum sjá
í íþróttum barnanna okkar.
Þetta eru tveir mjög ólíkir heimar.
Það eru þeir sem skara fram úr og svo allir hinir.
Vandræðin varðandi Salazar eru vegna þess
að afreksfólk þarf að fylgja reglum allra hinna.
Afreksfólkið er í slæmum málum.
Það er fáránlega óheilbrigt að hlaupa 300 kílómetra á viku
og það eykur ýmsa líkamlega kvilla sem eru kannski ekki sýnilegir.
Það sést á lyfseðilsskyldu lyfjunum sem fólk þarf að taka.
Ekki við, enda hlaupum við ekki 300 km í kappi við klukkuna.
Þeir misbjóða líkamanum
og Guð einn veit hvað þeir þurfa.
Við viðurkennum ekki að það er ekki lengur 1954
þegar Roger Bannister hljóp í hádegishléinu sínu.
Þetta fólk æfir allan daginn og það eyðileggur sig á þessu.
Ef við viljum ekki uppræta afreksíþróttir, þurfum við
að sætta okkur við ýmislegt á toppnum,
sem okkur finnst óþægilegt.
Þannig eru samningar óbeint við Nike.
Þeir tengja vörumerki sitt við besta mögulega árangur.
Styðja þeir margar NBA-stjörnur eins og Lebron James?
Það er ástæða fyrir því.
Lagði Tiger Woods allt í sölurnar? Já.
Gerði Michael Jordan það? Já.
Enginn er neyddur til samninga við Nike.
Það eru fleiri valkostir fyrir þá sem það vilja.
Ef svo ólíklega og heppilega hefði viljað til
að ég væri hlaupari á heimsmælikvarða,
nýkominn úr skóla, 21 árs og mér hefði staðið til boða
að fara í Nike Oregon, hefði ég slegið til?
Ég myndi spyrja mig að því.
Ég hefði látið á það reyna
en hefði líka vitað út í hvað ég var að fara.
NIKE OG ALBERTO SALAZAR NEITUÐU AÐ KOMA FRAM
Í ÞESSARI MYND. NIKE SENDI SKRIFLEGT SVAR
OG SAGÐI AÐ UMFJÖLLUN UM MÁLIÐ VÆRI RÖNG,
NIKE STYDDI ALBERTO Í AÐ ÁFRÝJA MÁLINU
OG ÓSKAÐI HONUM RÉTTLÁTRAR MÁLSMEÐFERÐAR.
Þýðandi: Brynja Tomer Yiuno-SDI Group