Downloaded from YTS.MX
Nie pokażemy programu Shirley Temple zgodnie z planem,
aby pokazać państwu transmisję specjalną.
Official YIFY movies site: YTS.MX
Przerywamy program, aby przenieść się na przylądek Canaveral.
5 maja 1961 roku z pewnością zagości w podręcznikach do historii.
Mimo że start naszych astronautów można oglądać z bliska w telewizji,
setki ludzi zgromadziły się w Cocoa Beach, by zobaczyć na własne oczy,
jak rakieta nośna Redstone startuje, pozostawiając za sobą ognisty ślad.
5 MAJA 1961 NASA WYSYŁA PIERWSZEGO AMERYKANINA W KOSMOS.
NIKT NIE JEST PEWNY, CZY ASTRONAUTA PRZEŻYJE.
Żadne niebłahe słowa tego nie opiszą.
Na przylądku Canaveral czuć napięcie.
Świat patrzy z zapartych tchem.
Uwaga wszystkich skupia się teraz na człowieku,
który czeka w gotowości na samym czubku kadłuba.
Nie wydaje się to przyjaznym miejscem dla istoty ludzkiej.
OTO HISTORIA SIEDMIU PIERWSZYCH ASTRONAUTÓW.
Patrzymy na to w perspektywie o wiele szerszej eksploracji.
Pragniemy, aby był to początek
przyszłej ery odkryć.
ZARYZYKOWALI ŻYCIEM, BY RUSZYĆ NA KSIĘŻYC.
Z pewnością myślałeś o tym, że coś może się stać i już nie wrócisz.
POWODZENIA!
BYŁA TO BEZPARDONOWA WALKA Z ZSRR O HEGEMONIĘ.
Jeden człowiek, dziesięciotysięczny zespół
i największe osiągnięcia nauki i techniki.
ARCHIWALNE RAPORTY, ZDJĘCIA I NAGRANIA.
Ale koniec końców to nadal tylko jeden człowiek na czubku rakiety.
PODBÓJ KOSMOSU - HISTORIA PRAWDZIWA
Poprosiliśmy o zdjęcia pierwszych astronautów…
17 WRZEŚNIA 1979
…Johna Glenna i szóstki pozostałych z programu Mercury z 1959 roku.
Oto Siedmiu Wspaniałych na zdjęciu jakby wyjętym z kroniki lub szkolenia.
Tutaj też widzimy ludzi, dzięki którym ruszymy w kosmos,
dogonimy Rosjan i wygramy ze Sputnikami.
Prezentują się tutaj w burnusach po czterech dniach treningu na pustyni.
Kim byli astronauci?
Majestatycznymi superbohaterami czy zwykłymi podniebnymi kowbojami?
Tom Wolfe przez lata ich poznawał,
a owocem jego pracy jest książka:
Najlepsi. Kowboje, którzy polecieli w kosmos.
To historia, której nie słyszeliśmy wtedy od kierowników lotów, polityków
czy nawet amerykańskiej prasy.
- Miło cię widzieć, Tom. - Wzajemnie, Tom.
Potrzebowaliśmy wtedy bohaterów?
Dlatego chcieliśmy uczynić z nich niejako fałszywych bożków?
Mało kto pamięta teraz o tym,
jak w latach 50. nasiliła się zimna wojna.
4 PAŹDZIERNIKA 1957
TRZY LATA PRZED PIERWSZĄ PRÓBĄ WYSŁANIA CZŁOWIEKA W KOSMOS PRZEZ NASA,
AMERYKANIE OTRZYMUJĄ NIESPODZIEWANY KOMUNIKAT.
Jako pierwsi w USA oglądacie start Sputnika 1…
GŁOS MIKE’A WALLACE’A
…z pustyni Kyzył-kum na terenie Związku Radzieckiego.
ZGADNIJ MELODIĘ
Pytanie za 20 tysięcy do Eddiego…
TRZY GODZINY PO STARCIE SPUTNIKA
i majora Johna Glenna Jr., pilota marynarki wojennej.
Co sądzi pan o rosyjskim satelicie,
który okrąża Ziemię z prędkością 29 tysięcy kilometrów na godzinę?
Pierwszy raz ktoś wysłał jakąkolwiek maszynę tak daleko w kosmos
i tak długo ją tam utrzymał.
To zapewne pierwszy krok w stronę podróży kosmicznych lub Księżyca.
Świadkiem tego będzie zapewne nasz Eddie.
- Chciałbyś się wybrać na Księżyc? - Nie, podoba mi się tutaj.
PO WYSTRZELENIU PIERWSZEGO SPUTNIKA AMERYKANIE OBAWIAJĄ SIĘ,
ŻE ZSRR JEST TERAZ ZDOLNE DO MIĘDZYKONTYNENTALNEGO ATAKU NA USA.
Senator Jackson z Waszyngtonu uznaje osiągnięcie Rosjan
za druzgocący cios w prestiż Stanów Zjednoczonych.
Satelita okrąża całą Ziemię co 90 minut,
a jego nadajniki przesyłają Rosjanom zaszyfrowane wiadomości.
Biały Dom podsumował sprawę następująco:
Wysłanie przez Rosjan pierwszego sztucznego satelity
to poważne dokonanie, które nie jest jednak zaskoczeniem.
Generale, czy obawia się pan konsekwencji udanej misji Sputnika?
Obawiamy tego, czego nie pojmujemy albo czego się po kimś nie spodziewamy.
Czyli wiemy, jaką wiedzą dysponują?
- Tak. - To dlaczego byli pierwsi?
Bo później zaczęliśmy.
Mogliśmy ruszyć z tym wcześniej.
A teraz musimy ich szybko dogonić.
Skoro nas wyprzedzili,
to musimy czym prędzej ich dogonić.
Pora, by Ameryka się obudziła i zrobiła porządek.
Cały naród odczuwał potrzebę dogonienia Rosjan w wyścigu kosmicznym.
Spiker Izby Reprezentantów, John McCormick,
mówił, że nasz naród nie przetrwa, jeśli nie dogonimy Rosjan.
6 GRUDNIA 1957
DWA MIESIĄCE PÓŹNIEJ USA WYSTRZELA SATELITĘ NA RAKIECIE VANGUARD.
Całe Stany z wyczekiwaniem spoglądają na rakietę Vanguard.
Start będzie relacjonować niemal 200 reporterów z całego świata.
Na miejscu otrzymali szczegółowy harmonogram.
Obejrzeli przygotowania, które zazwyczaj są ściśle tajne.
W centrum kosmicznym czuć było narastające napięcie.
Jeszcze nigdy w dziejach prestiż Ameryki nie ucierpiał tak jak wtedy,
6 grudnia 1957 roku o godzinie 11.45.
IKE NADAL ZA CHRUSZCZOWEM W WYŚCIGU KOSMICZNYM
KAPUTNIK: WYBUCH RAKIETY
Istnieje olbrzymia różnica między obietnicami a stanem faktycznym.
SENATOR Z TEKSASU
Wierzę, że Amerykanie pragną działania.
SKUTECZNOŚĆ AMERYKAŃSKICH RAKIET: 50%
I chcą kontynuowania programu.
Opinia publiczna na świecie przywykła do szybkich postępów w nauce.
Wszyscy zaakceptowali już fakt, że w kosmosie krąży Sputnik.
Ludzie pytają, co będzie dalej. „Co będzie po Sputniku i Vanguardzie?”
Kolejny krok planowano od dawna.
To wysłanie załogowego satelity.
SOWIECI POKONALI USA, WYSYŁAJĄC PIERWSZEGO SATELITĘ.
KOLEJNYM CELEM JEST WYSŁANIE PIERWSZEGO CZŁOWIEKA W KOSMOS.
STANY ZJEDNOCZONE ZA WSZELKĄ CENĘ CHCĄ BYĆ PIERWSZE.
Mieliśmy dogonić ich w każdym aspekcie.
Postanowiono więc działać szybko i ryzykownie.
FRAGMENT KSIĄŻKI WOLFE’A
Nie miał to być statek, ale kapsuła, tudzież pojemnik.
Kapsuła z człowiekiem.
Człowiek nie miał być pilotem.
Miał być ludzką kulą armatnią.
Nie mógłby zmienić kursu kapsuły.
EINSENHOWER PODPISUJE USTAWĘ
Zadanie to zlecono NACA, komitetowi doradczemu ds. astronautyki,
który później przekształcono w NASA.
Stworzymy i wystrzelimy w kosmos pojazdy…
ADMINISTRATOR NASA
…które pobiorą niezbędne dane naukowe i pozwolą zbadać Układ Słoneczny.
NASA otrzyma budżet rzędu 300 milionów dolarów
na działania w 1959 roku,
a my musimy wykorzystać te fundusze, by rozwijać programy badawcze.
Pozyskamy ekspertów…
SEKCJA KONTROLNA
…w dziedzinach elektroniki, nawigacji
i tych, w których brak nam doświadczenia
lub odpowiedniego zaplecza.
Trzeba przyśpieszyć programy rozwoju.
Musimy pozyskać pojazdy, które wyniosą w kosmos
najpierw przyrządy zbierające dane, a później człowieka.
POSZUKIWANIA RUSZAJĄ W STYCZNIU 1959 ROKU.
NASA ZACZYNA SZUKAĆ ŚMIAŁKÓW, KTÓRYCH WYSTRZELI W KOSMOS.
Rozpoczęły się poszukiwania Amerykanina, który zostanie wyniesiony na orbitę.
T. Keith Glennan z NASA oświadczył,
że pierwszy amerykański program załogowych satelitów nosi nazwę Mercury.
Spośród ochotników wybrano siedmiu aeronautów,
a jeden z nich jako pierwszy wyruszy w kosmos.
Dwa miesiące wcześniej nadal szukano kandydatów.
Kierowcy rajdowi, wspinacze, nurkowie, żołnierze piechoty.
Każdy, kto w przeszłości poradził sobie ze stresem i niebezpieczeństwem,
miał szansę zostać astronautą, bo nie trzeba było być pilotem.
W końcu Eisenhower oświadczył, że armia ma 500 pilotów doświadczalnych
i wezwał ich do Waszyngtonu.
Postanowił wybrać grupę, nad którą mieliśmy największą kontrolę.
Pilotów doświadczalnych.
BAZA LOTNICZA EDWARDS PUSTYNIA MOJAVE, KALIFORNIA
Spośród aktywnych pilotów wszystkich sił zbrojnych
do dalszego procesu wybrano 473 pilotów doświadczalnych.
Wstępne kwalifikacje przeszło 110.
Moja książka to kodeks postępowania połączony z mistyczną otoczką.
Jako pilot doświadczalny porzucasz swoją śmiertelną powłokę
i musisz wykazać się odwagą, determinacją i umiejętnościami,
a następnie powtarzać to dzień w dzień.
Bez końca.
LISTA KANDYDATÓW W OBOZIE ASTRONAUTÓW KURCZY SIĘ
Drugi etap selekcji to bardzo szczegółowe badania fizykalne.
Następnie przyszła kolej na etap trzeci.
Polegał on na wystawianiu ciała na gwałtowne przyśpieszenie,
niskie ciśnienie, hałas i inne czynniki stresogenne,
które mogą wystąpić w kosmosie.
NAZWISKA SIEDMIU WYBRAŃCÓW POZOSTAJĄ NIEUJAWNIONE
9 KWIETNIA 1959
Na konferencji w stolicy
przedstawiono pierwszych siedmiu starannie dobranych astronautów.
DOM VIRGULA „GUSA” GRISSOMA ENON, OHIO
- Mają apetyt? - Myślę, że tak.
Lepszy niż zazwyczaj?
Cóż, myślę, że będą zbyt podekscytowane.
ŻONA GUSA
Być może zjedzą mniej niż zazwyczaj.
Wszystko miało być ściśle tajne.
Kiedy zaczęłaś coś podejrzewać?
Cóż, słuchałam wiadomości.
Nasi ochotnicy to oficerowie i piloci doświadczalni.
Po trzech z lotnictwa i marynarki i jeden z piechoty morskiej.
Doktor T. Keith Glennan, administrator NASA,
przedstawił ich dzisiaj na konferencji prasowej.
Nie wiem, którzy z nich jako pierwsi polecą na orbitę.
Wybrana osoba dowie się o tym w dniu lotu.
Dziś mogę ich państwu przedstawić. Panowie, to dla mnie zaszczyt.
Od państwa prawej: Malcolm S. Carpenter,
Leroy G. Cooper,
John H. Glenn,
Virgil I. Grissom,
Walter M. Schirra,
Alan B. Shepard
i Donald K. Slayton.
Oto astronauci, którzy dołączą do programu Mercury.
Każdy zapewne zadaje sobie pytanie:
„Co o planach kosmicznych podróży myślą ich żony i dzieci?”.
Moja żona myśli o tym tak samo jak o moich poprzednich lotach.
Skoro chcę to robić, to będzie mnie wspierać wraz z dziećmi.
Moja żona uważa tak samo. Inaczej by nie tu nie było.
Zawsze mnie wspierała.
Chłopcy są zbyt mali, by to rozumieć, ale na pewno też staną za mną murem.
Moja żona zaakceptowała fakt, że to moja decyzja i kariera,
ale pamiętamy, że drugą stroną umowy jest nasza rodzina.
Cała moja rodzina ma identyczne zdanie.
ASTRONAUTA PROGRAMU MERCURY
John Glenn wyróżniał się na tle innych swoim charakterem.
Jestem John Glenn, jedyny marine tutaj. Mam 37 lat.
Zwykle żartuję, że zgodziłem się na to,
bo bliżej nieba już nie będę, więc trzeba korzystać z okazji.
Ale myślę, że możemy porównać ten program i nasz udział w nim
do lotu braci Wright w Kitty Hawk 50 lat temu.
Na pierwszej konferencji to John Glenn najlepiej radził sobie z odpowiedziami.
Żona mówi mi, że nie jestem z tego świata, więc pora wrócić do domu.
Następne pytanie.
Można powiedzieć, że miał taką wiejską finezję.
I piękny, piegowaty uśmiech.
Świetnie sobie radził z czymś, co określamy teraz mianem mediów.
Kolejne pytanie.
„Panowie, chciałbym wiedzieć,
który z testów najmniej wam się podobał?”
Zacznijmy od Johnny’ego Glenna i przejdźmy do kolejnych osób.
Trudne pytanie, bo testy były naprawdę niezłe.
Myślę, że ciężko jest wskazać jeden konkretny,
bo z biegiem czasu dowiadujesz się, ile otworów ma ciało
i jak głęboko można do nich zajrzeć.
Zdradziłeś najlepsze.
Proszę sobie odpowiedzieć, który by był najtrudniejszy dla pana.
Najpierw mamy Glenna, swobodnie mówiącego
o Bogu, kraju i rodzinie,
a chwilę potem patrzymy całościowo na całą siódemkę:
bogobojnych ojców i mężów z prowincjonalnych miasteczek.
Byli w potrzasku.
Mogli zaprotestować i powiedzieć, że się nie zgadzają z takim podejściem
albo z opinią żony, dzieci czy Kościoła.
Mogli też postąpić rozsądnie i powiedzieć, że mają tak samo.
Nie chodzę tak często do kościoła jak Glenn,
ale uważam się za dobrego chrześcijanina.
Czy wiedziała pani o czymkolwiek
- przed dzisiejszą konferencją? - Domyślałam się.
Wyrobiła już sobie pani zdanie?
Jeszcze nie.
REPORTER: Co sądzicie o nowej pracy taty?
SCOTT GRISSOM: Będzie jednym z pierwszych, którzy tam polecą.
Koledzy cię o to pytali?
Jeszcze nie, ale dzwoniła moja nauczycielka.
SYN VIRGILA GRISSOMA
I pogratulowała nam.
Myślisz, że inne dzieciaki będą ci zazdrościć?
Co żona astronauty sądzi o takiej przygodzie?
GŁOS RENE, ŻONY SCOTTA
Wiemy, jakie wiąże się z tym ryzyko,
ale gdybyśmy tylko mogli, to byśmy mu towarzyszyli.
Po zakończeniu szkolenia jeden z nich wzniesie się w kapsule Mercury
na wysokość 200 kilometrów nad Ziemią,
zanim rakiety hamujące umożliwią lądowanie na Atlantyku.
Mimo że nasi piloci doświadczalni wiedzą, że ten lot to tylko kolejny krok
na dość znajomej ścieżce, to nam wciąż trudno w to uwierzyć.
Rzeczy wcześniej niemożliwe stają się wykonalne.
Cocoa Beach na Florydzie to dom dla tych, którzy latają z przylądka Canaveral.
Jeszcze dziesięć lat temu mieszkało tu zaledwie 246 osób.
Teraz widać jednak, że miasteczko przeżywa rozkwit.
Liczba mieszkańców wzrosła o 1312%.
Wszystko obraca się wokół podboju kosmosu.
ZABAWA KAŻDEGO WIECZORU
KLUB RIVIERA LOUNGE COCOA BEACH, FLORYDA
Na przylądku Canaveral Astronauci w gotowości czekają
Polecą, dumnie unoszą twarz Kosmos wnet będzie nasz
Każdy z nich żonę ma To zwykłe chłopaki są
Polecą, dumnie unoszą twarz Prezydent będzie rad
Oto John Glenn i Gus Grissom I Alan Shepard z nami jest
Tym astronautom niestraszny żaden test
Slayton, Schirra i Cooper obok nich Carpenter także dołącza w mig
Wznieśmy toast za ich odwagę Gdy rakiety przykują naszą uwagę
I żeby dodać więcej patosu Zdrowie przyszłego odkrywcy kosmosu
Dziesięć, dziewięć, osiem, siedem, sześć, Pięć, cztery, trzy, dwa, jeden
Zdrowie tego, który będzie ponad niebem
W KWIETNIU 1959 ASTRONAUCI ROZPOCZYNAJĄ INTENSYWNE SZKOLENIE.
NASA LICZY, ŻE W CIĄGU DWÓCH LAT
JEDEN Z NICH BĘDZIE PIERWSZYM AMERYKANINEM W KOSMOSIE.
Pracowaliśmy nad tak zwanymi testami dynamicznymi.
- To znaczy? - Przygotowujemy dla astronauty wyzwanie,
które będzie porównywalne z sytuacją podczas lotu.
- Ma być najbardziej zbliżone? - Tak.
Głównym celem nie było opanowanie przez astronautów danej maszyny.
Mieli się oswoić z niebezpieczeństwami, które ich czekają.
Psychologia potwierdza, że jeśli człowiek zostanie wystawiony
na stresujące czynniki w sposób stopniowy,
będzie mógł je pokonać.
Myślimy tu o działaniu silnego stresu.
LEKARZ Z NASA
Zostaną wystawieni
na przyśpieszenie, wysoką temperaturę, wstrząsy, hałas i urazy psychiczne,
które są nieodłącznymi elementami takiego nowego przedsięwzięcia.
ASGAR, tu Recovery 5.
To symulacja komunikacji pomiędzy kapsułą a centrum kontroli.
Przygotujcie się do odbioru. Recovery, odbiór.
Teoretycznie prostszym ćwiczeniem
jest szkolenie z ewakuacji spod wody.
Jak pan uważa, które szkolenie jest najbardziej wymagające?
Najbardziej daje w kość pobyt w wirówce przeciążeniowej.
To najdokładniejsze możliwe nagromadzenie czynników obciążeniowych
w jednej chwili.
Wirówka to jak jednoosobowa karuzela.
Jesteś obracany coraz szybciej, aż osiągniesz dane przeciążenie.
Osiągaliśmy 18 g, czyli 18-krotną wartość przyśpieszenia grawitacyjnego.
Scena pierwsza, ujęcie pierwsze.
Nazywam się John Glenn i przygotowuję się
do pierwszego amerykańskiego załogowego lotu kosmicznego.
Oczywiście wszyscy podchodzimy do tego bardzo osobiście.
Pewnego dnia jeden z nas poleci w kosmos.
LATEM 1959 ZAINTERESOWANIE OPINII PUBLICZNEJ OSIĄGA SZCZYT.
MAGAZYN LIFE SKŁADA LUKRATYWNĄ OFERTĘ, BY ZDOBYĆ ICH HISTORIE NA WYŁĄCZNOŚĆ.
LIFE PŁACI 500 000 DOLARÓW
Life wykupił prawa do opisania historii życia astronautów.
ŻYCIE ASTRONAUTÓW
Zapłacili ogromną sumę jak na tamte czasy: 500 tysięcy za całą siódemkę na trzy lata.
Czyli 25 tysięcy dla każdej rodziny co rok przez trzy lata.
To było sporo, jako że ich zarobki wynosiły osiem, dziewięć tysięcy rocznie.
Wiedzieliśmy, że prasa jest głodna wiedzy.
GŁOS SCOTTA CARPENTERA
Ale nie zdawaliśmy sobie sprawy z tego, że przestaniemy być anonimowi.
Ukazano nas jako amerykańskich bohaterów,
a nam to pasowało.
Oto astronauta John Glenn.
Witajcie. Chciałbym poruszyć motyw przygody.
Wspinaliście się kiedyś na górę? Albo złowiliście pstrąga?
Takie wrażenia zapewnią wam Boy Scouts.
Czujecie przygody zew? Boy Scouts czekają!
Alan Shepard lubi sobie pożartować, choć wie, by nie przesadzić.
Unika poważnych tematów.
Woli zawsze powiedzieć coś, co poluźni napiętą atmosferę.
Jeśli technicy obsługujący astronautów
mieliby wybrać ulubionego, wygląda na to, że byłby to Shepard.
Każdy astronauta ma kilka kombinezonów.
Nazywają je kombinezonami ciśnieniowymi, a nie skafandrami kosmicznymi.
Shepard mówi, że z dwojga złego lepiej powiedzieć,
że zostali nadmuchani, a nie wysadzeni.
O czym rozmawiacie między sobą?
Mamy dla siebie mało czasu.
Skupiamy się wyłącznie na misji.
Choć czasem uda się skoczyć na narty wodne albo pograć w golfa.
- Lubisz narty wodne? - Tak.
A co z tą białą corvette, którą jeździsz?
- Lubisz ją? - Nawet bardzo.
Co najbardziej w niej lubisz?
Ma kilka usprawnień pod maską, przez co śmiga szybciej niż inne auta.
Zgłębiając ich historie,
dowiedziałem się, że początkowo nazywali się „podniebnymi kowbojami”.
A to elita wśród wojskowych pilotów.
Nie tylko ryzykownie latali, ale i prowadzili ryzykowne życie.
Często nie było ich w domu.
Podobali się kobietom i odgrywało to istotną rolę w ich życiu.
W pewnym momencie praktycznie ich otaczały.
John Glenn w końcu nie wytrzymał.
Cały program stawał się zbyt publiczny, jak to określił w San Diego.
ASTRONAUCI W SAN DIEGO
19 WRZEŚNIA 1959
Musiało w końcu dojść do konfliktu między kimś takim jak Glenn
a na przykład Alanem Shepardem.
W końcu doszło do konfrontacji.
Wydarzyło się to w hotelu Kona Kai w San Diego.
Glenn był indywidualistą.
Uznał, że zabawa z ciasteczkami wymyka się spod kontroli.
„Ciasteczkami” określano ich fanki.
Glenn uznał, że nadeszła pora, by zabrać głos w tej sprawie.
Powiedział, że nie pozwoli na to,
by inni zmarnowali życiową szansę przez jakiś skandal z tymi dziewczynami.
Inni nie mogli uwierzyć, że jeden pilot, osoba im równa,
zaczęła ich pouczać.
Alan Shepard, który był zupełnie inny niż Glenn,
wstał i w sposób wyuczony na akademii morskiej powiedział:
„Nie będziesz prawił morałów ani mi, ani pozostałym”.
Doprowadziło to do powstania dwóch skłóconych ze sobą obozów.
Po jednej stronie mieliśmy Johna Glenna i Scotta Carpentera,
pozostali byli za Shepardem.
Mówił, że Glenn nie ma prawa mówić im, jak mają się zachowywać.
Rozpoczęła się rywalizacja.
Od prezydenta po kierowcę taksówki — każdy Amerykanin obawia się
większych postępów Rosji w wysłaniu człowieka w kosmos.
Powinniśmy dokonać wszelkich koniecznych poświęceń,
by jak najszybciej się tam udać.
NAJPIERW JEDNAK TRZEBA POTWIERDZIĆ, ŻE BĘDZIE TO BEZPIECZNE.
DO PIERWSZEGO LOTU TRENOWANE SĄ SZYMPANSY.
Pojazd MR-2 zabierze szympansa,
przygotowanego do misji w Centrum Medycyny Kosmicznej w Holloman.
Szympansy zostały schwytane w Afryce Zachodniej
i przygotowane do podróży w kapsule Mercury.
Szympansy rozpoczęły intensywne szkolenie w tym samym czasie, co astronauci.
Poznały nawet podstawy obsługi instrumentów pokładowych.
Pokazywano im symbole, takie jak dwa koła i trójkąt,
a one musiały wcisnąć trójkąt, aby nie zostać porażone prądem.
Teraz pora na wybranie szympansa, który wykona misję.
Wszystkie zostały dokładnie zbadane.
Wybranym astroszympansem okazał się Ham.
31 STYCZNIA 1961
Rozpoczęto misję Mercury Redstone 2.
MR-2 rusza w drogę wraz z Hamem.
Niepokój rośnie. Tętno i oddech Hama przyśpieszają.
Lekarz pilnuje konsoli,
monitorując stan Hama.
Wygląda na to, że stan Hama uległ poprawie.
MR-2 rozpoczyna ponowne wejście w atmosferę.
Zauważono kapsułę.
Ham jest cały i zdrowy.
Misja MR-2 była kamieniem milowym na drodze do wysłania w kosmos człowieka.
A dowodem na to jest bezpieczny powrót tego szympansa.
PODCZAS GDY ŚWIAT SŁYSZY O HAMIE, SOWIECI PROWADZĄ POTAJEMNIE WŁASNE PRÓBY.
NIKT NIE WIE, KTO JEST SZEFEM ICH PROGRAMU.
AMERYKANIE ZNAJĄ GO TYLKO JAKO „GŁÓWNEGO KONSTRUKTORA”.
Sowieci nie ujawniali jego nazwiska. Znany był jako „Główny Konstruktor”.
Chruszczow twierdził, że tego nie zrobi, bo boi się, że agenci wroga go zlikwidują.
Powód był zgoła inny: chodziło o Siergieja Korolowa.
Był politycznym więźniem przez dekadę. Skazano go w Związku Radzieckim.
Nie mogli przyznać, że ktoś taki prowadzi ich program.
Uważano, że Sowieci dysponują całą rzeszą genialnych naukowców,
którzy tworzyli niesamowite pojazdy kosmiczne.
A za wszystkim stał Korolow. Człowiek uważany za szaleńca.
12 KWIETNIA 1961
PO SUKCESIE USA Z SZYMPANSEM SOWIECI SZYKUJĄ HISTORYCZNY LOT.
Dystans 46 tysięcy kilometrów i prędkość aż 27 tysięcy kilometrów na godzinę.
Nikt jeszcze czegoś takiego nie dokonał.
Oto jego maszyna, która do tej pory istniała tylko w świecie fikcji:
statek kosmiczny.
Statek kosmiczny zbudowano w Rosji.
Tam też wystartuje i wyląduje.
A jego pasażerem…
CZŁOWIEK W KOSMOSIE
…Jurij Aleksiejewicz Gagarin.
Oto godne powitanie pierwszego bohatera kosmicznego wyścigu.
Jurij Gagarin, pierwszy człowiek, który okrążył Ziemię po orbicie,
melduje się przez Nikitą Chruszczowem, premierem Związku Radzieckiego.
Dla narodu sowieckiego stał się nowym pionierem,
nowym Kolumbem. Leninem w skafandrze kosmicznym.
Jeśli chodzi o Cape Canaveral, to informacja o sukcesie Rosjan
nie wpłynęła w widoczny sposób na tę ambitną społeczność.
Ludzie, którzy tu mieszkają i w wolnym czasie oglądają starty rakiet,
nadal odczuwają dumę z programu Mercury.
Nadal czekają z niecierpliwością, aż Amerykanie wyślą swojego astronautę.
Najprawdopodobniej nastąpi to w ciągu następnych dwóch, trzech tygodni.
Odliczanie może potrwać nawet parę dni.
30 KWIETNIA 1961 18 DNI PO LOCIE GAGARINA
Według jednych plotek lecieć ma Shepard, a Glenn ma pozostać w gotowości.
Według innych jest na odwrót.
Nikt z programu Mercury nie informuje o harmonogramie i wybranych astronautach.
Napięcie rośnie na całym przylądku i wkrótce rozszerzy się na cały kraj.
Niestety oczekiwaniu towarzyszy przykry fakt,
że nawet jeśli misja zakończy się sukcesem,
to Rosja nadal będzie o krok przed Stanami Zjednoczonymi.
A jeśli skończy się to katastrofą,
morale spadną jeszcze bardziej, pogłębione ludzką stratą.
5 MAJA 1961 23 DNI PO LOCIE GAGARINA
Przerywamy program, by przenieść się na przylądek Canaveral.
CIEKŁY TLEN
Rakietę nośną i kapsułę, która zostanie do niej doczepiona,
wybrano i przygotowano na przylądku Canaveral.
Nazwisko wybranego astronauty poznamy tuż przed startem.
ASTRONAUCI GŁOSUJĄ, BY ZDECYDOWAĆ, KTO POLECI PIERWSZY.
WYBÓR PADA NA ALANA SHEPARDA. JOHN GLENN MA CZEKAĆ W GOTOWOŚCI.
Pilotem, którego wybrano do lotu, będzie Alan B. Shepard Jr.
Setki ludzi zgromadziły się w Cocoa Beach, by zobaczyć na własne oczy,
jak rakieta nośna Redstone startuje, pozostawiając za sobą ognisty ślad.
Ludzie spędzili noc na plaży, śpiąc w samochodach,
owinięci śpiworami.
Trzy kilometry dalej rozbłysło oświetlenie wieży startowej.
Shepard opuścił hangar w specjalnym transporterze,
a następnie udał się na platformę startową,
wysiadł, rzucił okiem na rakietę i poszedł w kierunku windy,
aby udać się do kapsuły kosmicznej.
Nie uda się na orbitę jak Jurij Gagarin,
tylko wyniesie na wysokość 186 kilometrów.
Pozostanie w stanie nieważkości przez pięć minut,
a następnie grawitacja sprawi, że wyląduje na morzu 480 kilometrów dalej.
Lot potrwa zaledwie 16 minut, ale taka misja podpowie nam,
czy człowiek może w pełni funkcjonować w warunkach suborbitalnych.
GŁOS ROBERTA TROUTA
Wieżę startową odsunięto trzy godziny temu,
pozostawiając stojącą samotnie rakietę niczym pomnik ku chwale podboju kosmosu.
Alan Shepard, ubrany w skafander,
czeka na swoim miejscu w kapsule,
prowadząc odczyty instrumentów,
przypominając sobie swoje szkolenie i rozmawiając z centrum kontroli.
Rozpoczynam odliczanie do startu.
Przyjąłem. Peryskop schowany.
To najlepszy, jaki mamy.
Napięcie szyny: 24 wolty.
Ma co robić, ale z pewnością odczuwa stres.
Przyjąłem. Sprawdzanie paliwa.
Wszystko w porządku.
Stan paliwa kolejno 95 i 96%. Nagrywanie uruchomione.
Mamy 62 zagranicznych reporterów z 12 państw.
Niektórzy nie mogą ustać w miejscu, inni tkwią nieruchomo i patrzą w rakietę.
Do startu pozostało sześć minut.
Zauważyłem, że w przypadku lotu Sheparda,
gdy odliczanie zbliżało się do końca,
każdy inżynier przeraźliwie bał się,
że to jego system zawiedzie.
Shepard usłyszał, jak któryś z nich mówi o przegrzewającym się elemencie.
Możecie zawołać mechanika?
Jeden inżynier zasugerował, by wyjąć i sprawdzić ten element przed startem.
A Shepard wiedział, że opóźni to start o jakieś dwa dni.
Niech czekają w gotowości.
Odezwał się i powiedział: „Trzęsiecie się bardziej niż ja.
Załatwcie to i odpalamy tę świecę”.
Podłączanie zasilania do kapsuły.
To zmotywowało ich do działania. „Skoro chce zaryzykować, to zróbmy to”.
Piętnaście sekund.
Dziesięć, dziewięć, osiem, siedem, sześć, pięć, cztery,
trzy, dwa, jeden.
- Start. - Zapłon.
Potwierdzam start.
Redstone powoli się unosi!
Leci prosto w górę.
Tak jest, słyszę pana.
Dopiero teraz dotarł do nas dźwięk.
Wszystko idzie dobrze.
Reporterzy biją brawo.
Cóż za wiwaty!
Alan B. Shepard mknie na samym czubku rakiety.
Tu Freedom 7. Paliwo w normie. Przeciążenie 1,2 g. Ciśnienie 0,97 bara.
Tlen w normie.
Ciąg: 35 000 kG.
Rakieta pnie się coraz wyżej.
Idealna trajektoria lotu.
Prędkość wzrosła do 7200 kilometrów na godzinę.
Niebawem Shepard znajdzie się 185 kilometrów nad Ziemią.
Wszystko w normie. Trajektoria bez odchyłów.
Shepard potwierdza stan paliwa i przyśpieszenie rzędu 4 g.
Ciśnienie kabiny: 0,38 bara.
Tlen w normie. Wszystkie systemy sprawne.
Funkcje życiowe w normie.
Wszystko idzie zgodnie z planem, a nawet lepiej.
Nie wystąpił żaden problem, na który się przygotowywaliśmy.
Oby tak dalej.
Przepiękny widok!
Od chwili startu minęło sześć minut i 30 sekund.
Sześć i pół minuty.
Za chwilę znajdzie się w kulminacyjnym momencie lotu,
czyli najdalszym punkcie od Ziemi.
Odległość oceniamy na 185 do 188 kilometrów.
Cała flota czeka już na kapsułę,
by wyłowić ją z wody.
Rakiety hamujące odłączone.
Kapsuła wystrzeliła nadajnik, który pozwoli na jej namierzenie.
Przeciążenie… trzy…
sześć… dziewięć.
Główny spadochron otwiera się bez problemów.
Liczymy na pierwszą aktualizację na temat odnalezienia kapsuły.
Właśnie wpadła do wody!
Załoga wiwatuje z pokładu lotniskowca.
Alan Shepard właśnie wyszedł z kapsuły.
Próbują wciągnąć go na pokład śmigłowca.
Nikt nie będzie mógł z nim porozmawiać, zanim nie obejrzą go lekarze.
Glenn i pozostali biernie patrzyli, jak Al Shepard się oddala…
Wychodzą astronauci. Jest i Shepard!
…i staje się bohaterem narodowym tak jak wcześniej Lindbergh.
Jako pierwszy amerykański astronauta walnie przyczynił się
do poszerzenia ludzkiej wiedzy w dziedzinie kosmonautyki.
Mówię w imieniu wiceprezydenta, szefa Narodowej Rady Kosmicznej,
a także członków Izby Reprezentantów, Senatu i komitetu doradczego.
I tym samy przyznaję panu odznaczenie, które pokonało sporą drogę z ziemi.
REPORTER: Jak czułeś się przez pięć minut w stanie nieważkości?
W trakcie tego doświadczenia zdałem sobie sprawę z tego,
że ktoś mnie o to zapyta.
I wiedziałem, że muszę mieć odpowiedź.
Ale mówiliśmy już wcześniej, że krótkie okresy nieważkości,
których doświadczamy na szkoleniu, bywają raczej miłe.
TRZY TYGODNIE PÓŹNIEJ PREZYDENT KENNEDY ZWRÓCIŁ SIĘ DO KONGRESU.
Jeśli mamy wygrać tę bitwę, która toczy się na całym świecie…
25 MAJA 1961
…pomiędzy wolnością a tyranią,
ostatnie kosmiczne osiągnięcia powinny uświadomić nam,
tak jak to zrobiła misja Sputnika w 1957,
jaki wpływ będzie miało to przedsięwzięcie na ludzi z całego świata,
gdy spróbują oni podjąć decyzję, którą ścieżką podążą.
Głęboko wierzę, że nasz naród powinien dążyć do tego,
aby do końca dekady wysłać człowieka na Księżyc
i sprowadzić go na Ziemię.
Prezydent zaznaczył, że na Księżyc nie wybiera się jeden człowiek.
Potrzebny jest wysiłek całego narodu, aby go tam wysłać.
NAPRAWDĘ WYŚLEMY CZŁOWIEKA NA KSIĘŻYC PRZED STANAMI WIELKIE WYZWANIE
Urządzenie stworzono z myślą o astronautach.
Wypuszczając powietrze, uczą się kontrolować swoje ruchy
i mogą przemieszczać się w dowolnym kierunku.
PRZED PIERWSZYM LOTEM ORBITALNYM
NASA MUSI POKAZAĆ, ŻE LOT SHEPARDA NIE BYŁ SZCZĘŚLIWYM TRAFEM.
DRUGIM AMERYKANINEM W KOSMOSIE MA ZOSTAĆ GUS GRISSOM.
W trakcie ćwiczeń na projektorze wyświetlana jest symulacja Ziemi,
aby w trakcie misji w każdej chwili mogli potwierdzić swoje położenie.
Padło na Virgila Grissoma.
Jesteś w stanie uwierzyć, że kiedyś spojrzysz tak na nasz świat?
Podczas szkolenia nie myślę o tym, że znajdę się 160 kilometrów nad Ziemią.
Skupiam się na danym zadaniu, a nie na marzeniach.
Wracamy do siedziby ABC News na przylądku Canaveral.
Za trzy minuty start drugiej amerykańskiej załogowej misji kosmicznej.
Gus Grissom czeka w kapsule…
21 LIPCA 1961
…na czubku 25-metrowej rakiety nośnej Redstone.
Wszystko wydaje się gotowe do startu.
Peryskop schowany.
Piętnaście sekund.
GŁOS ALANA SHEPARDA
Dziesięć, dziewięć, osiem, siedem, sześć,
pięć, cztery, trzy, dwa, jeden.
Zapłon.
Start.
GRISSOM: Tu Liberty Bell 7. Pełna synchronizacja.
SHEPARD: Słyszę cię dobrze, Jose. Nie przejmuj się zbytnio.
GRISSOM: W porząsiu.
Wszystkie systemy sprawne. Gus Grissom wydaje się dziś pewny siebie.
- Słyszę. - Przyjąłem.
Paliwo w normie. Przeciążenie: 1,4 g.
Stabilizacja ciśnienia. Tlen w normie.
Czas trwania: 6 minut, 17 sekund.
Kapsuła zbliża się na pułap orbitalny.
Jest na wysokości ponownego wejścia
i zaczyna powoli opadać.
GRISSOM: Mamy odczyty prędkościowe. Przeciążenie rośnie.
Mamy już sześć g.
Dziewięć.
Zaraz będzie dziesięć. I teraz spada do siedmiu.
Widzę smugi. Za chwilę pierwsze wstrząsy.
Piętnaście kilometrów. Czuję się dobrze.
Lekarz potwierdza, że Gus Grissom przeżył spore przeciążenie
i powrócił w dobrym stanie.
GRISSOM: Szykuję spadochron hamujący.
Spadochron wypuszczony.
Jestem gotowy.
USS RANDOLPH 480 KM OD PRZYLĄDKA CANAVERAL
Po naradzie Gus Grissom przekazał załodze śmigłowca,
że zgodnie z wymogami sprawdzi kokpit przed otworzeniem włazu.
Virgil Grissom wyszedł z kapsuły i wskoczył do wody.
Kapsuła coraz bardziej zanurza się w wodzie.
Istnieje ryzyko, że całkowicie zatonie.
Dwa śmigłowce utrzymują się nad astronautą i kapsułą.
Śmigłowiec utrzymuje kapsułę na powierzchni.
Pilnują Grissoma,
ale lina pozostaje przypięta do kapsuły.
Śmigłowiec utrzymuje kapsułę na powierzchni.
Kapsuła ewidentnie tonie i dlatego Grissom musiał z niej wyskoczyć.
Jeden śmigłowiec jest blisko kapsuły, drugi ustawił się obok.
Muszą utrzymać kapsułę na powierzchni i wydostać Grissoma.
Śmigłowiec upuścił kapsułę do wody.
Wpadła do wody.
Trudno powiedzieć, czy uda się wyciągnąć ją przed zatonięciem.
Grissom zaczął tonąć.
Nie zamknął jednego z zaworów doprowadzających tlen do skafandra.
Spróbują podać linę Grissomowi.
Wygląda na to, że wyciągają go z wody!
Właśnie go widzimy.
Jest parę kilometrów od nas. Wyciągają go z wody.
Został bezpiecznie wciągnięty na pokład po tym,
jak kapsuła zaczęła tonąć.
Po raz drugi udało nam się wysłać Amerykanina w kosmos.
Oczywiście sukces jest nieco mniejszy, bo kapsuła niestety zatonęła,
ale można ogłosić sukces w najważniejszym aspekcie.
Udało się bezpiecznie sprowadzić kapitana Virgila Grissoma.
Była to pierwsza kapsuła z włazem, który można było otworzyć od środka.
Pozostawała kwestia tego, czy spanikował i wcisnął przycisk,
co doprowadziło do katastrofy, czy zrobił to przypadkowo lub omyłkowo.
Obie sytuacje były niewybaczalne.
Prezydent zadzwonił do kapitana Virgila Gusa Grissoma.
KENNEDY: Moje gratulacje, kapitanie.
Oglądałem pański lot i niezmiernie się cieszę,
- że wyszedł pan z niego cały. - GRISSOM: Tak jest, panie prezydencie.
Ale niestety straciliśmy kapsułę i nagrania.
Rozumiem, ale to nie umniejsza pańskiego sukcesu.
Cieszymy się, że jest pan cały.
Grissom mógł podziękować JFK.
Prezydent nie chciał, by drugi lot w trakcje jego kadencji
został uznany za porażkę.
Wszyscy zgodnie oświadczyli, że misja Gusa była sukcesem.
Mimo drobnych problemów.
Zacząłem szykować się do sprawdzenia wszystkich systemów,
ale byłem tak zafascynowany widokami,
że miałem kłopoty ze skupieniem się na instrumentach.
Ciągle chciałem zerknąć.
Proszę.
Dlaczego niezatapialna kapsuła zatonęła?
Musiałeś się wydostać wcześniej? Jak wygląda taka procedura?
Zdjąłem kask, odpiąłem się i skontaktowałem się ze śmigłowcami.
Powiedziałem, że jestem gotowy. Rozsiadłem się i czekałem.
I nagle usłyszałem huk.
Właz wystrzelił, a ja zobaczyłem niebo. Do środka zaczęła wlewać się woda.
Widok wystrzeliwującego włazu zaskoczył mnie najbardziej.
- Proszę. - Czy wiesz,
ile czasu minęło między otwarcie włazu a zatopieniem kapsuły?
Czy ktoś kazał ci uciekać z kapsuły?
- Rozważaliście to? - Nie licząc włazu, co jeszcze…
Dlaczego właz wystrzelił?
Mogłeś przypadkowo wcisnąć przycisk?
Jestem przekonany, że nie,
bo ciężko go dosięgnąć.
NBC pokazało wczoraj konferencję z udziałem astronauty Virgila I. Grissoma,
który od wczoraj jest drugim Amerykaninem wysłanym w kosmos.
SOWIECI WYSŁALI DWIE OSOBY NA ORBITĘ OKOŁOZIEMSKĄ.
NASA SPRÓBUJE TERAZ POWTÓRZYĆ TEN WYCZYN.
RYZYKO KATASTROFY JEST WYŻSZE NIŻ KIEDYKOLWIEK.
Wybrano dwa pierwsze zespoły do załogowego lotu na orbitę.
Pierwszy będzie John H. Glenn Jr.,
a jego dublerem będzie Scott Carpenter.
Mamy za sobą intensywne szkolenie. To wiele nowych i zróżnicowanych rzeczy.
Próbuję dzielić ten ciężar z rodziną, gdy uda mi się wyrwać z bazy.
To pierwsze, co robimy, gdy wracam.
Nie tylko ja opowiadam o tym, co robiłem,
ale też słucham, co u Annie i dzieciaków.
Z pewnością myślałeś o tym, że coś może się stać i już nie wrócisz.
Gdyby tak się stało, jak chciałbyś, aby zapamiętał cię twój syn?
Bardzo ciekawe pytanie.
Owszem.
Każdy z nas ma jakiś talent.
Musimy go jednak dobrze wykorzystać.
I myślę, że jeśli będę w stanie
wykorzystać swój talent, to będzie to najlepszym wspomnieniem.
MODLIMY SIĘ O JOHNA GLENNA
W mieście czuć niespotykane dotąd napięcie.
Największą niewiadomą dotyczącą jutrzejszej misji,
w ramach której John Glenn ma trzykrotnie okrążyć Ziemię,
jest pogoda.
Zarówno w miejscu startu, jak i na Atlantyku,
na którym mają czekać okręty gotowe do przechwycenia Glenna.
Glenn miał zostać pierwszym Amerykaninem w przestrzeni kosmicznej.
Lot wyznaczono na luty.
Cztery czy pięć lotów odwołano przez pogodę.
Glenn siedział w kapsule przez pięć i pół godziny
czekając na dobrą pogodę.
Ta niestety się nie poprawiła, a lot odwołano.
Mam ważny komunikat.
Próba wysłania statku na orbitę w ramach programu Mercury
została przełożona ze względu na złe warunki pogodowe.
Lyndon Johnson, ówczesny wiceprezydent,
sprawował nadzór nad amerykańskim programem kosmicznym
i narzekał na brak uwagi ze strony mediów.
Chciał wysłać ekipę filmową do domu Glenna
i pocieszyć Annie Glenn na oczach telewidzów,
pokazując, jak czeka na wieści o tym,
jaki los spotkał jej męża.
W domu Glenna wielkie rozczarowanie.
Pani Glenn, podobnie jak my wszyscy, liczyła na dzisiejszy start.
Czeka więc niecierpliwie na ogłoszenie kolejnej daty.
Mamy tu reporterów, sąsiadów i przypadkowe osoby.
Annie Glenn bała się tej wizyty.
Mało kto o tym wiedział, ale bardzo się jąkała.
Ciągle więc powtarzała, że wolałaby nie spotykać się z wiceprezydentem.
Mówiła, że to dla niej prywatna sprawa i nawet go nie wpuści.
A on był już parę przecznic od niej,
czekając na spotkanie z żoną astronauty.
W tym samym czasie Glenn ściągał swój kombinezon ciśnieniowy.
Nagle pojawiła się delegacja szych z NASA,
mówiąc, że mają drobny problem z jego żoną.
Zapytał: „Jak to?”.
„Nie chce wpuścić wiceprezydenta do domu.
Powiedz jej, by go wpuściła, aby mógł ją pocieszyć”.
Glenn zadzwonił i powiedział jej:
„Jeśli nie chcesz wpuścić wiceprezydenta albo nawet samego prezydenta,
to niech pocałują klamkę”.
Glenn tym samym ryzykował utratą pierwszeństwa w planowanym locie.
James Webb, nowy administrator NASA, chciał go jak najszybciej wymienić.
Zarzucał mu brak współpracy.
Ale niektórzy podwładni Webba powiedzieli:
„Astronauci często ze sobą rywalizują.
Ale w takiej sytuacji zgodnie zaprotestują jak każda eskadra.
A panu się nie uda go wymienić”.
20 LUTEGO 1962 TRZY TYGODNIE PÓŹNIEJ
W końcu widzimy Glenna.
GŁOS HERBERTA KAPLOWA
Przekłada przenośny wentylator z ręki do ręki
i udaje się w stronę platformy nr 14.
Wchodzi do windy z doktorem Douglasem,
technikiem Schmittem i astronautą Dekiem Slaytonem.
Pułkownika Johna Glenna obudzono o 2.20 nad ranem,
aby rozpoczął przygotowania.
To druga próba wysłania
pierwszej osoby z wolnego świata w trzykrotną podróż dookoła Ziemi.
Żadne niebłahe słowa tego nie opiszą. Na przylądku Canaveral czuć napięcie.
Słyszeliśmy już takie słowa,
ale nigdy w tak podniosłych okolicznościach.
- Utrzymywanie ciśnienia? - Poprawne.
- Płynny tlen? - Kontrolka miga.
- Gotowe! - Odpiąć wieżę?
- Zasięg? - Zgoda na start.
- Kapsuła? - Gotowa!
- Piętnaście sekund. - Z Bogiem, John.
Zostało mniej niż 30 sekund.
Dziesięć sekund.
Dziesięć, dziewięć, osiem, siedem, sześć, pięć, cztery, trzy…
DOM JOHNA GLENNA
…dwa, jeden, zero.
Zapłon.
Start!
Rakieta Atlas wystartowała!
Kieruje się prosto w stronę nieba.
John Glenn Jr. rozpoczyna swój pierwszy lot orbitalny.
Start nastąpił o 9.47.
Maszyna uniosła się nad Florydę i zniknęła.
Namierza ją stacja na Bermudach.
Johna Glenna słychać głośno i wyraźnie.
Widzę, jak za mną wschodzi słońce.
Wspaniały, czerwony odcień. Odbiór.
Przyjąłem.
JOHN GLENN ROZPOCZYNA PIERWSZE Z TRZECH OKRĄŻEŃ ZIEMI.
JEST 65 KM DALEJ NIŻ JAKIKOLWIEK INNY AMERYKANIN.
Dokładnie godzinę i trzy minuty temu John Glenn opuścił przylądek Canaveral.
Podróżuje z prędkością ponad 28 tysięcy kilometrów na godzinę
na wysokości od 160 do 255 kilometrów.
DWORZEC GRAND CENTRAL NOWY JORK
- Byłaś dziś w pracy? - Tak.
W firmie pozwolili nam oglądać.
Miło z ich strony. Pewnie i tak byś nie popracowała.
Nie dzisiaj. Mówili, że to ważniejsze.
PIERWSZE OKRĄŻENIE: 75 MINUT PO STARCIE
Tu Friendship 7. Postaram się opisać, co widzę.
Przypomina to drobne cząsteczki,
które niesamowicie się świecą.
Nigdy czegoś takiego nie widziałem. Są wokół kapsuły.
Jakbym znalazł się pośrodku gwiezdnego deszczu.
Cząsteczki te przechwyciły światło pod niesamowitym kątem.
Był to piękny widok.
Są ich tysiące.
Wydobywały się z kapsuły? To mogło oznaczać kłopoty.
GLENN: Tu Friendship 7. Nie sądzę, by wydobywały się z zewnętrznych dysz.
Migotały wokół kapsuły niczym pozbawione ciężaru diamenty.
Albo nie tyle błyskotki, co świetliki.
Jestem już w słońcu, więc zniknęły.
PODCZAS DRUGIEGO OKRĄŻENIA POJAWIA SIĘ PODEJRZANY KOMUNIKAT.
OSŁONA ABLACYJNA MOGŁA BYĆ USZKODZONA.
GLENN NIE JEST INFORMOWANY O ZAGROŻENIU.
Obsługa danych.
Mów.
Gdy przejdziesz na automatyczny, pojawi się informacja o podwójnej awarii.
Będzie to oznaczać uruchomienie przekaźnika.
Kontrolka może się świecić na czerwono albo zielono.
Jeśli zaświeci się, to nie możemy odczepiać rakiet hamujących.
Friendship 7, mamy nowe odczyty przy sekcji 51.
DRUGIE OKRĄŻENIE: TRZY GODZINY PO STARCIE
Dotyczy to podwozia poduszkowego, ale sądzimy, że to błędny odczyt.
OSŁONA ABLACYJNA
PODWOZIE PODUSZKOWE
GŁÓWNY SPADOCHRON
Gdyby wypadło podwozie,
nie mógłby tego zobaczyć nawet przez peryskop,
bo byłoby dokładnie pod nim.
Coś takiego poluzowałoby także osłonę ablacyjną,
która mogłaby odpaść przy powrocie.
Gdyby tak się stało,
usmażyłby się w kapsule jak stek na grillu.
Gdy maszyna wchodzi w gęstsze warstwy atmosfery,
temperatura wokół niej wynosi około 1650 stopni Celsjusza.
Dzieje się to na wysokości około 40 kilometrów.
Maszyna porusza się wtedy z prędkością około 24 tysięcy kilometrów na godzinę.
Taka temperatura oddziałuje przez około dwie minuty.
Wtedy do akcji wkracza osłona ablacyjna,
wykonana ze specjalnego rodzaju plastiku,
która ulega spalaniu.
30 MINUT DO POWROTU
Linus, podasz mi ten komunikat?
Pewnie.
Seven, tu centrum.
Nie wiemy, czy podwozie się nie wysunęło.
GŁOS ALANA SHEPARDA
Uważamy, że bezpieczniej będzie nie odłączać rakiet hamujących.
Na razie nie widać żadnych problemów.
Mówi Friendship 7.
Wiecie, co to spowodowało?
CAPCOM: Na razie nie. Tak uznała kontrola.
Nad Hawajami zauważono problemy z osłoną ablacyjną,
dlatego zdecydowano się nie odłączać przyczepionych do niej rakiet hamujących,
aby upewnić się, że jest to fałszywy alarm.
Dlatego nie odłączyliśmy rakiet hamujących.
- Na wszelki wypadek. - Tu Friendship 7.
W takim lecę na pułap do wejścia.
Wspomniane rakiety hamujące to w zasadzie hamulce.
Kapsuła Johna Glenna była ustawiona grubszą częścią w dół,
przy której znajdują się rakiety hamujące.
Są odpalane w przeciwnym kierunku,
redukując opadanie kapsuły poniżej prędkości orbitalnej
i pozwalając jej na ponowne wejście w atmosferę.
Dobra, chowam peryskop.
Dobrze się trzyma i zaraz odpali rakiety hamujące,
szykując się do lądowania na Atlantyku.
Pięć, cztery, trzy, dwa, jeden. Odpalam.
Rakiety hamujące odpalone.
Na pewno?
Czuję się, jakbym wracał nad Hawaje.
GDY KAPSUŁA WCHODZI PONOWNIE W ATMOSFERĘ Z WYSOKOŚCI ORBITALNEJ,
WYSOKA TEMPERATURA ODCINA KOMUNIKACJĘ NA TRZY MINUTY.
Seven, słyszysz nas?
Centrala, przerywa cię.
Zalecamy…
Friendship 7 wchodzi w atmosferę nad wschodnim wybrzeżem Florydy.
Jest już nad wybrzeżem.
Na razie nie mamy z nim kontaktu.
Na razie cicho.
Seven, słyszysz nas?
GŁOS RZECZNIKA NASA
Kapsuła Mercury wchodzi ponownie w atmosferę.
Seven, odbiór.
Chwilowo nie mamy z nim kontaktu.
Czekamy na potwierdzenie otwarcia głównego spadochronu,
by Glenn mógł wrócić na Ziemię.
Friendship 7, słyszysz mnie?
Tu Friendship 7. Wokół mnie ognista burza.
CAPCOM: Jak się czujesz, Seven?
- Wszystko w porządku? - GLENN: Tak.
Ale ogień nieźle hulał.
Poodpadały fragmenty rakiet hamujących.
Na razie nie widać jeszcze spadochronu hamującego,
który otwiera się na wysokości 12 kilometrów.
Spadochron otworzył się bez problemów
na wysokości trzech kilometrów. Wygląda na nieuszkodzony.
Niszczyciel widzi kapsułę.
Nawiązali kontakt.
Jeśli dobrze to obliczyliśmy, powinien wylądować za 20 sekund.
Tu Friendship 7. Jestem gotowy.
Niszczyciel Noa podpływa do kapsuły.
Za kilka minut powinniśmy otrzymać potwierdzenie
o zabraniu Johna Glenna z kapsuły.
Mamy kolejny komunikat od pułkownika Powersa.
Kapsuła została wydobyta z wody o 15.01
i zabezpieczona na pokładzie o 15.03 czasu wschodniego.
Dave Nichols czeka w Arlington w Wirginii w domu pułkownika Glenna.
Pani Glenn po raz pierwszy spotka się z dziennikarzami.
Wiele słów ciśnie nam się na usta, ale chciałabym, aby wszyscy wiedzieli,
że to wspaniały dzień dla mojej rodziny
i mogę z całą pewnością powiedzieć, że jesteśmy dumni z ojca tych dzieciaków,
całego zespołu programu Mercury
i wszystkich, którzy pomogli w tym osiągnięciu.
Każde z trzech okrążeń zajęło około 89 minut.
Bez wątpienia były to najważniejsze cztery godziny i 50 minut jego życia.
GŁOS JOHNA GLENNA
Szkoda, że nie otrzymałem wcześniej
pełniejszej informacji o osłonie, gdy myśleli, że się poluzowała.
Podobno doszło do długiej dyskusji, o której nie miałem pojęcia.
Gdybym wiedział o tym problemie,
bardziej pilnowałbym wszystkich wstrząsów w kapsule
i zwracał uwagę na inne rzeczy.
Wszystko jednak przede mną zatajono.
- Jak się pan nazywa? - Oliver Whiting, poddany królowej.
To dość oczywiste. Co według pana
udało się dzisiaj osiągnąć Ameryce i wolnemu światu?
To jeden z największych przełomów w nauce,
jaki kiedykolwiek zanotowano we współczesnym świecie.
Chciałbym dodać coś jeszcze.
- Proszę. - W porządku.
W tej erze odkryć naukowych
Ziemia stała się dla nas pojedynczą jednostką
i mam nadzieję, że zawsze będziemy ją tak traktować.
23 LUTEGO 1962 COCOA BEACH, FLORYDA
WITAMY Z POWROTEM NA ZIEMI, PUŁKOWNIKU!
John Glenn spotka się dzisiaj na Florydzie ze swoją rodziną.
WITAJCIE, ASTRONAUCI
MODLITWY ZOSTAŁY WYSŁUCHANE
John Glenn pokazuje kapsułę prezydentowi Kennedy’emu.
Rakiety hamujące zazwyczaj są odłączane.
Pojawiło się jednak podejrzenie,
że osłona ablacyjna mogła się poluzować,
a gdyby tak faktycznie było, mogłaby odpaść, a kapsuła by spłonęła.
Powrót dostarczył więc wrażeń.
Przypominało to…
Lot Glenna dostarczył zarówno odpowiedzi, jak i pytania.
Pytano o świetliste cząsteczki, które widział podczas wschodów słońca.
Mogę potwierdzić, że je widziałem.
Widziałem je od chwili pojawienia się pierwszych promieni słonecznych przez…
trzy i pół, cztery minuty.
Zdążyłem im się przyjrzeć.
Miały jaskrawy, żółto-zielony kolor.
Gdy nasz psychiatra, George Ralph, usłyszał o tym, zapytał mnie:
„I co ci powiedziały?”.
1 MARCA 1962 NOWY JORK
Przed oczami wszystkich Te same obrazy
Jedyny na świecie człowiek Co okrążył go trzy razy
John Glenn radę dał
Właśnie on
Gdy John Glenn powrócił w chwale, wyprawiono na jego cześć paradę.
A astronautom z pewnością zapadli w pamięć nowojorscy policjanci,
którzy przekierowywali ruch uliczny,
płacząc ze wzruszenia.
Wszyscy krzyczeli do Johna Glenna: „Kochamy cię, Johnny!”.
Nigdy w historii tego kraju nie było tak zbiorowego poruszenia.
Nigdy już nie mieliśmy takiego bohatera.
Tak rzekł John Glenn
Przez 72 lata, które spędziłem na tym padole,
nie widziałem czegoś takiego.
Mogłoby się wydawać, że stoję tu sam.
Tak samo jak wydawałem się osamotniony w mojej kapsule.
Ale tak nie jest.
Od tamtej pory aż po dziś dzień są ze mną tysiące Amerykanów
i setki tysięcy ludzi z całego świata.
Podczas gdy nasza wiedza o wszechświecie stale się poszerza,
niech Bóg obdarzy nas mądrością, by dobrze ją wykorzystać. Dziękuję.
PIERWSZY LOT ORBITALNY NASA POWIÓDŁ SIĘ.
JEDNAK KOLEJNY CEL TO SZEREG NOWYCH WYZWAŃ.
To był koniec pierwszego etapu.
Był to pierwszy Amerykanin na orbicie, ale nie ostatni.
Kolejny lot odbędzie się już za 60 dni.
M. Scott Carpenter zastąpił Donalda Slaytona, znanego jako Deke,
który nie poleci na orbitę przez drobne palpitacje serca.
ARYTMIA SERCA CARPENTER LECI ZAMIAST SLAYTONA
Powtarzaj za mną. Byłam na fajnym przyjęciu.
- Byłam na fajnym przyjęciu. - Zabawa była przednia.
Zabawa była przednia.
Zrobiliśmy to, co inni będą robić sto lat po nas.
W 1972 ROKU TOM WOLFE PRZEPROWADZIŁ WYWIAD Z RENE CARPENTER,
ŻONĄ SCOTTA, W RAMACH PRZYGOTOWAŃ DO NAPISANIA SWOJEJ KSIĄŻKI.
RENE CARPENTER: Widziałeś, co dzieje się pod domem astronauty?
Zakładają obozowisko. Panoszą się po ulicy i trawniku.
Nie możesz wyjść, a gdy już to robisz, od razu pytają, dokąd i po co jedziesz.
„Możemy jechać z panią do sklepu?”.
RENE OGLĄDAŁA MISJĘ SCOTTA NA MIEJSCU,
OPUSZCZAJĄC POTAJEMNIE DOM.
TOM WOLFE: Wybrałaś się cichcem na przylądek?
I miałaś to dla kogoś opisać?
Dla Life.
- Dla Life? - Sama o to poprosiłam.
Własnymi słowami.
Gdy się tam wybrałam, zapytałam, czy mogę prowadzić notatki
i opisać wszystko.
I czy jeśli im się spodoba, to wiernie ją opublikują.
Bardzo mi na tym zależało.
Nie wiedziała, czy zrobiła to za sprawą skromnych pisarskich ambicji,
czy też była zmęczona narzuconą rolą żony astronauty.
RENE CARPENTER: Czułam, że nie spotka się to z dobrym odbiorem.
Wybierałam się na przylądek Canaveral, by obejrzeć start,
bo czułam, że nie będę w stanie napisać niczego z tym tłumem pod oknem.
24 MAJA 1962 PRZYLĄDEK CANAVERAL, FLORYDA
Po sukcesach Sheparda, Grissoma i Glenna
misja Scotta Carpentera wydawała się wręcz rutynowym lotem.
Ale było to największe wyzwanie do tej pory.
Pilot musiał zrobić coś, o co nie prosiliśmy jego poprzedników.
Wymagano od niego większej kontroli nad kapsułą
i więcej testów sprawdzających ruch obiektów w kosmosie
z perspektywy człowieka.
TOM WOLFE: Gdzie byłaś, gdy Scott wystartował?
- RENE CARPENTER: Na miejscu… - W biurze Life?
2 KWIETNIA 1973
Nie, w innym domu w Cocoa Beach.
Astronauci są gotowi i cały świat również.
Dziesięć, dziewięć, osiem, siedem, sześć…
Oglądaliśmy to w telewizji.
Zero. Zapłon. Start.
Synchronizacja rozpoczęta.
Przyjąłem.
GŁOS GUSA GRISSOMA
Słyszę cię, Gus.
- Poczekaj na dokładny czas, Aurora 7. - Przyjąłem.
Wybiegłam z Chrissy, która nadepnęła na rzepnia i krzyczała.
Mam zdjęcie razem z nią.
Ona krzyczy, a ja próbuję oglądać.
Nadepnęła na rzepnia?
Tak, takiego z kolcami.
Przyjąłem, Aurora.
Masz bezchmurne niebo.
PODCZAS OSTATNIEGO OKRĄŻENIA
CARPENTER ZAOBSERWOWAŁ TO SAMO ZJAWISKO CO JOHN GLENN:
CZĄSTECZKI ŚWIATŁA, KTÓRE PRZYPOMINAŁY ŚWIETLIKI.
SCOTT CARPENTER: Widzę te świetliki. Są niesamowicie jasne.
Pochodzą z kapsuły.
Po stuknięciu we właz unoszą się ich całe setki.
Spróbuję zrobić zdjęcie. Coś wspaniałego.
Niczym drobne kawałki szronu.
Chyba cała kapsuła od tej strony jest pokryta szronem.
ZAJĘTY FOTOGRAFOWANIEM CARPENTER SPÓŹNIA SIĘ Z PROCEDURĄ POWROTU.
MANEWRUJĄC MASZYNĄ, TRACI CENNY CZAS I PALIWO.
CAPCOM: Aurora 7, odbiór.
SCOTT CARPENTER: Słyszę was.
Przyjąłem. Podaj stan paliwa.
Paliwo na poziomie 15 w automacie
i siedem przy ręcznym, ale nic z niego nie będzie.
Przyjąłem.
Będzie na styk, Gus.
Widzę horyzont.
- Za chwilę brak kontaktu. - Przyjąłem.
Tłumy zgromadzone na Grand Central i w całych Stanach
czekają na tę chwilę.
Jest Powers.
Według najnowszych danych istnieje możliwość,
że Aurora 7 może znacznie zejść z kursu przy lądowaniu.
Obecnie oceniamy rozbieżność na nawet 320 kilometrów.
BIURO CBS NEWS
Cronkite zaczął tłumaczyć problemy z paliwem przy ponownym wejściu.
W jego głosie można było wyczuć rosnący niepokój.
Otrzymaliśmy dość niepokojące doniesienia
prosto od NASA.
Nie odebrali żadnego sygnału
od powracającej maszyny.
Czekamy na informację, co może to oznaczać.
Brak Aurory 7 na radarze
od czasu ostatniego kontaktu głosowego ze Scottem Carpenterem.
Informował o rosnącym przeciążeniu
przed ponownym wejściem w atmosferę.
Przed reporterem najgorsze zadanie.
Mus jakoś zadbać o widzów, nie mając żadnych nowych wieści.
-TOM WOLFE: To były ciężkie chwile. -RENE CARPENTER: Bez dwóch zdań.
Powinniśmy móc coś odbierać z odległości 320 kilometrów.
Przebywający w strefie lądowania samolot rozpoznawczy P2V
odebrał sygnał elektroniczny.
Nie martwiłam się na zapas. Wystarczy podpytać innych.
Gdy z mężem czy pilotem urywa się kontakt, żadna żona nie myśli, że zginął.
Nie mamy żadnych informacji poza tym,
że samolot zmierza w tym kierunku.
Oddaję głos Joemu Campbellowi, który jest na pokładzie USS Intrepid.
Właśnie otrzymaliśmy dobre wieści.
Jeden z ich własnych śmigłowców,
który pędził na miejsce lądowania,
wyłowił właśnie Scotta Carpentera
i wraca do lotniskowca.
O rany!
To najdłuższe 45 minut naszego życia.
Scotta Carpentera wyciągnięto z wody.
Po 4 godzinach i 50 minutach w kosmosie i kolejnych trzech na Atlantyku
w oczekiwaniu na pomoc.
Przygoda na początku rodem z filmów SF,
która zmieniła się w nową wersję Robinsona Crusoe.
Wieści o powrocie Carpentera dotarły do jego żony Rene w Cocoa Beach…
Chciałam powiedzieć…
że wysiłek, jakiego wymaga
taka misja…
sprawia…
że pod koniec czujemy się kompletnie wyczerpani emocjonalnie.
Automatycznie powtarzamy więc…
takie pozytywne słowa…
jak „szczęśliwa”, „dumna”
czy „podekscytowana”, ale to namiastka tego, co czujemy.
REPORTER: Pani Carpenter, to dwie zadziwiające historie.
Pierwszą jest szczęśliwy powrót pani męża,
a drugą sposób, w jaki wymknęła się pani prasie.
Gratulacje.
Zdaję sobie sprawę z tego,
że byli państwo niepocieszeni,
gdy nie zastali mnie państwo w domu,
ale jestem szczęśliwa,
że mogłam to przeżyć w spokoju.
55 MINUT, KTÓRE TRWAŁY NIESKOŃCZONOŚĆ
„ZBYT DŁUGIE OCZEKIWANIE” AUTORSTWA RENE CARPENTER
Coś niesamowitego. Rzuciłam wszystko i oglądałam to z córką.
Też chciała tam polecieć, choć ma dopiero cztery latka.
Chciała z nimi polecieć. Potem zobaczyłam jego rodzinę.
Niesamowite przeżycie.
Wszyscy trwali w napięciu, dopóki go nie odnaleziono.
To cudowny dzień dla całego kraju!
Nigdy nie damy się pokonać.
RUSZAJĄ PRZYGOTOWANIA DO KOLEJNYCH DWÓCH MISJI MERCURY.
3 PAŹDZIERNIKA 1962 WALTER SCHIRRA WYRUSZA NA NAJDŁUŻSZY DO TEJ PORY LOT,
OKRĄŻAJĄC ZIEMIĘ SZEŚĆ RAZY W CIĄGU DZIEWIĘCIU GODZIN.
Przyjąłem, Wally. Chcesz coś przekazać rodakom?
Nadajemy na żywo.
Patrzę na Stany Zjednoczone i zaczynam powoli schodzić.
I widzę też Księżyc tak dobrze, jak zapewne nikt inny w Stanach.
PODCZAS OSTATNIEGO LOTU KAPSUŁA Z GORDONEM COOPEREM
OKRĄŻA ZIEMIĘ 22 RAZY PODCZAS 34-GODZINNEJ MISJI.
PO AWARII AUTOMATYCZNEGO STEROWANIA
WYKONAŁ OSTATNIE OKRĄŻENIE RĘCZNIE I SAMODZIELNIE WRÓCIŁ NA ZIEMIĘ.
Ma to być ostatni lot w programie Mercury.
Rozpoczynamy podwójne misje załogowe w ramach programu Gemini.
Kolejny krok przed programem Apollo i wysłaniem ludzi na Księżyc.
Nasza drużyna astronautów liczy od dziś 16 osób.
Ośrodek Załogowych Statków Kosmicznych w Houston potwierdził,
że będą oni szkoleni do misji załogowej na Księżyc.
Zorganizowaliśmy wiele uroczystości w Białym Domu i na przylądku Canaveral,
aby oddać hołd wyjątkowej grupie Amerykanów,
którzy udowodnili, że nasze cywilizowane społeczeństwo
nadal czekają nieprzetarte szlaki.
Wynosząc ich w kosmos, sprawiliśmy, że towarzyszyły im marzenia,
modlitwy, nadzieje i duma ich 180 milionów rodaków.
Mam nadzieję, że będziemy kontynuować ten program.
Ludzie pytają, po co lecieć na Księżyc,
tak jak pytano Lindbergha o lot do Paryża.
A ten odpowiedział, że to nie kwestia logiki, lecz przeczucia.
Stany podjęły to zobowiązanie w latach 60.
Liczę, że przed końcem dekady Amerykanin postawi stopę na Księżycu.
Uważam, że wykraczamy tu poza żądzę kolejnej przygody,
ale chcemy pokazać naszą dominację w tym nowym świecie
i dopilnować, aby w tym nowym, ekscytującym rozdziale naszych dziejów
Amerykanie odegrali kluczową rolę, tak jak robili to w przeszłości.
Napisy: Krzysiek Igielski