1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:14,360 --> 00:00:19,120
Sinds de jaren 70 maken videogames
deel uit van hoe we spelen.

4
00:00:21,840 --> 00:00:26,200
Individueel spelen, in groepen,
met mentale of fysieke activiteit.

5
00:00:29,520 --> 00:00:33,640
Ter ontspanning, om te winnen of te leren.
Ze blijven evolueren.

6
00:00:37,160 --> 00:00:40,560
Vandaag staan ouders en kinderen
voor enorme uitdagingen…

7
00:00:40,640 --> 00:00:44,480
…in een wereld waarin het internet
veranderde hoe we communiceren…

8
00:00:44,560 --> 00:00:46,280
…en hoe we met elkaar omgaan.

9
00:00:49,320 --> 00:00:53,240
Een wereld waarin videogames
onze manier van spelen veranderen.

10
00:00:55,600 --> 00:00:57,560
We wisten niet wat er op ons afkwam…

11
00:00:57,640 --> 00:01:01,000
…dus je wilt de dingen zien
die gevaarlijk kunnen zijn.

12
00:01:01,080 --> 00:01:03,760
Zijn obsessie is om een spel te vinden.

13
00:01:03,840 --> 00:01:06,920
Je wilt niet dat je kind
12 uur per dag boeken leest…

14
00:01:07,000 --> 00:01:09,720
…of de hele dag in bomen klimt.

15
00:01:09,800 --> 00:01:12,120
Ze werden geboren
in een wereld die verbonden is.

16
00:01:12,200 --> 00:01:14,480
Kinderen moeten
hun eigen vrije tijd hebben.

17
00:01:14,560 --> 00:01:17,160
Het probleem is, hoeveel is genoeg?

18
00:01:17,240 --> 00:01:19,880
Wat we niet begrijpen
kunnen we niet regelen.

19
00:01:19,960 --> 00:01:21,360
Zo is de wereld nu.

20
00:01:21,440 --> 00:01:23,560
Ze willen niet weten
dat er een meisje speelt.

21
00:01:23,640 --> 00:01:28,200
Rennen, tegen een bal schoppen…
Het voelt alsof je er bent.

22
00:01:28,280 --> 00:01:32,640
Hij wilde alleen maar slagen
in deze virtuele wereld.

23
00:01:33,560 --> 00:01:35,800
Esport is esport en gamen is gamen.

24
00:01:35,880 --> 00:01:39,040
De maatschappij heeft altijd problemen
met een nieuw medium.

25
00:01:39,120 --> 00:01:40,480
Waarom leren we er niet van?

26
00:01:59,360 --> 00:02:02,640
De verschuiving
van mechanische en analoge technologie…

27
00:02:02,720 --> 00:02:04,560
…naar digitale elektronica…

28
00:02:04,640 --> 00:02:08,320
…zorgde voor een revolutie
die onze manier van leven verandert…

29
00:02:08,400 --> 00:02:09,560
…als nooit tevoren.

30
00:02:10,960 --> 00:02:12,960
Het begon in de jaren 40 en 50…

31
00:02:13,040 --> 00:02:15,640
…toen wetenschappers
de eerste computers ontwikkelden.

32
00:02:17,160 --> 00:02:20,960
Sommige computers konden spelletjes spelen
zoals schaken, dammen…

33
00:02:21,040 --> 00:02:23,600
…of OXO,
een spel met nullen en kruisen…

34
00:02:23,680 --> 00:02:26,960
…ontwikkeld door de Britse professor
Alexander Douglas.

35
00:02:29,040 --> 00:02:33,320
In 1958 creëerde William Higinbotham
<i>Tennis for Two</i>…

36
00:02:34,320 --> 00:02:37,520
…een spel op een oscilloscoop,
een analoge computer…

37
00:02:37,600 --> 00:02:41,160
…dat een voorbode was
voor toekomstige videogames zoals <i>Pong</i>.

38
00:02:41,920 --> 00:02:47,960
<i>Spacewar! </i>is een ruimtegevechtsvideogame
ontwikkeld aan MIT in 1962.

39
00:02:48,720 --> 00:02:50,680
Het wordt gezien als de eerste videogame…

40
00:02:50,760 --> 00:02:54,480
…omdat het op veel computers
kon worden gespeeld.

41
00:02:55,920 --> 00:02:59,720
Videogames werden pas
commercieel beschikbaar met <i>Pong</i>.

42
00:02:59,800 --> 00:03:03,120
Eerst waren er de speelhallen,
toen kwamen de thuisconsoles.

43
00:03:03,200 --> 00:03:06,880
De Magnavox Odyssey
was de eerste thuisconsole.

44
00:03:07,800 --> 00:03:11,160
Een gezin dat de televisie
graag zijn ding laat doen…

45
00:03:11,240 --> 00:03:14,840
…is er vaak afhankelijk van
voor een keuze aan entertainment…

46
00:03:14,920 --> 00:03:18,200
…terwijl mensen
die willen dat tv hun ding doet…

47
00:03:18,280 --> 00:03:20,360
…zich vermaken met Odyssey…

48
00:03:21,080 --> 00:03:23,440
…het elektronische spel van de toekomst.

49
00:03:25,240 --> 00:03:28,920
En toen kregen we alle <i>Pongs</i>
en toen de Ataris…

50
00:03:29,000 --> 00:03:31,440
…en computers begonnen het over te nemen.

51
00:03:31,920 --> 00:03:34,640
Je hebt een Commodore 64,
Nintendo Entertainment System…

52
00:03:34,720 --> 00:03:36,680
…en het Sega Master System
begin jaren 80.

53
00:03:37,240 --> 00:03:40,960
Dat was een echte revolutie,
want iedereen kon dit thuis spelen.

54
00:03:41,040 --> 00:03:43,000
Je hoefde niet naar een speelhal.

55
00:03:43,520 --> 00:03:48,280
De overgang van alleen of lokaal spelen
kwam met de technologie.

56
00:03:48,360 --> 00:03:51,760
In de vroege SEGA dagen
had je de toevoeging…

57
00:03:51,840 --> 00:03:55,760
…waarmee je internettoegang kreeg
en beperkt met mensen kon spelen.

58
00:03:56,960 --> 00:03:57,880
We maakten <i>MUD.</i>

59
00:03:57,960 --> 00:04:01,920
Het was niet zo'n allesomvattende
realiteit als we wilden…

60
00:04:02,000 --> 00:04:04,320
…want de computers
waren niet sterk genoeg.

61
00:04:04,920 --> 00:04:08,600
De technologie vorderde, en het internet
werd standaard in huishoudens…

62
00:04:08,680 --> 00:04:13,000
…met Playstation Network en Xbox Live,
en veel van het computerspel.

63
00:04:13,080 --> 00:04:16,840
Ze begonnen servers te vinden
en wachtkamers en lobby's…

64
00:04:16,920 --> 00:04:19,600
…waar iedereen contact maakt
via een internet.

65
00:04:19,680 --> 00:04:21,960
Dan kon je andere mensen vinden
om mee te spelen.

66
00:04:22,560 --> 00:04:23,640
Het was revolutionair.

67
00:04:23,720 --> 00:04:26,520
Nu moet je geen vriend vinden
om mee te spelen.

68
00:04:26,600 --> 00:04:30,680
Je kunt eindelijk wachten op een spel,
tot er iemand komt spelen.

69
00:04:32,280 --> 00:04:35,880
Met de komst van internet
en snelle verbindingen thuis…

70
00:04:35,960 --> 00:04:38,120
…besteden kinderen en jongeren…

71
00:04:38,200 --> 00:04:41,520
…steeds meer tijd
aan digitaal en online gamen.

72
00:04:42,080 --> 00:04:45,040
Sommige ouders hebben moeite
om deze digitale transitie te maken…

73
00:04:45,600 --> 00:04:48,600
…en de behoeften en interesses
van hun kinderen te begrijpen.

74
00:04:48,680 --> 00:04:53,000
Hoe ze spelen en wat hen gelukkig maakt.
De nieuwe wereld waarin ze leven.

75
00:04:53,080 --> 00:04:54,080
Verdomme, wat?

76
00:04:54,160 --> 00:04:59,160
De ontwikkeling van online gamen,
naast de ontwikkeling van sociale media…

77
00:04:59,240 --> 00:05:01,840
…heeft dit soort gamercultuur toegestaan…

78
00:05:01,920 --> 00:05:05,040
…en vermengd met de grotere tendensen…

79
00:05:05,120 --> 00:05:08,240
…naar fandom,
naar een soort deelnemende media…

80
00:05:08,320 --> 00:05:11,120
…mensen die hun eigen inhoud maken,
maakt de games online…

81
00:05:11,200 --> 00:05:13,880
…maar laat de gemeenschappen
ook online samensmelten.

82
00:05:13,960 --> 00:05:17,040
Je ziet op YouTube, op Twitch,
op al deze platformen…

83
00:05:17,120 --> 00:05:20,720
…hoe mensen videogames gebruiken
om een wereld te beïnvloeden…

84
00:05:20,800 --> 00:05:23,280
…die veel verder gaat dan ze verwachten.

85
00:05:24,920 --> 00:05:27,720
Jongeren verbinden zich beter
met videogames.

86
00:05:27,800 --> 00:05:30,760
Als kind was ik al dol op videogames.

87
00:05:30,840 --> 00:05:34,800
Hierdoor kon ik ook praten
over andere dingen, over mijn dag…

88
00:05:34,880 --> 00:05:39,480
…en op een andere manier contact maken
met dit publiek dan met mijn vlogkanaal.

89
00:05:39,560 --> 00:05:42,880
Ik was een informele gamer,
maar toen stopte ik.

90
00:05:42,960 --> 00:05:43,800
CONTENTMAKER`

91
00:05:43,880 --> 00:05:47,960
Ik richtte me meer op comedy,
op het maken van sketches, video's.

92
00:05:48,560 --> 00:05:53,440
Ik wilde beginnen met een passie,
iets compleet nieuws.

93
00:05:55,360 --> 00:05:59,840
MEER DAN 500.000 LIVESTREAMS
WORDEN ELKE DAG OP INTERNET UITGEZONDEN

94
00:05:59,920 --> 00:06:03,360
ZE BEREIKEN EEN WERELDWIJD PUBLIEK
VAN 15 MILJOEN

95
00:06:03,440 --> 00:06:07,240
Je zet de verwarming aan, idioot.
-Dat weet ik, verdorie.

96
00:06:07,320 --> 00:06:10,520
Waarom zet je de verwarming aan?
Het slaat nergens op.

97
00:06:10,600 --> 00:06:12,200
Mijn hemel.

98
00:06:14,640 --> 00:06:16,720
Verdorie. Nu begint ze te zeggen…

99
00:06:28,760 --> 00:06:30,760
Je raakt de vloer nog.

100
00:06:34,520 --> 00:06:35,720
God.

101
00:06:37,040 --> 00:06:40,880
Ik merkte dat als je kinderen stoort
terwijl ze videogames spelen…

102
00:06:40,960 --> 00:06:42,360
…ze agressief worden.

103
00:06:42,440 --> 00:06:46,040
Een ongewone reactie,
niet typisch voor de persoon die je kent.

104
00:06:46,120 --> 00:06:47,360
SCHRIJVER & BRANDING EXPERT

105
00:06:48,160 --> 00:06:50,880
Er is vaak meer aan de hand
in het leven van de kinderen…

106
00:06:50,960 --> 00:06:54,360
…dus overmatig gamen
is een symptoom, niet het probleem.

107
00:06:55,600 --> 00:06:57,560
Verdomme.

108
00:07:00,120 --> 00:07:02,200
Ik bedoel, jullie zijn zo…

109
00:07:05,040 --> 00:07:07,600
Waarom?

110
00:07:09,760 --> 00:07:12,240
Ik gooide de controller, hij stuiterde.

111
00:07:12,920 --> 00:07:17,480
Een knop, de L1, ging onder de tafel…

112
00:07:17,560 --> 00:07:18,960
MADRID, SPANJE

113
00:07:19,040 --> 00:07:21,600
…en de controller ging kapot…

114
00:07:21,680 --> 00:07:24,840
…en het lijkt
alsof er iets vanbinnen kapot is…

115
00:07:24,920 --> 00:07:29,840
…en als je het zo beweegt,
klinkt het als maraca's.

116
00:07:31,240 --> 00:07:33,320
Alsof er iets kapot is vanbinnen.

117
00:07:33,840 --> 00:07:36,440
Als ik hem zeg te stoppen,
zegt hij: 'Nee, wacht.'

118
00:07:36,520 --> 00:07:39,600
Dat 'wachten' kan een uur duren.
Het is nooit genoeg.

119
00:07:39,680 --> 00:07:41,400
ARCHITECT EN MOEDER VAN GAMER

120
00:07:41,480 --> 00:07:46,040
En hij wordt boos en gaat naar zijn kamer.

121
00:07:46,880 --> 00:07:50,960
Mijn moeder vindt het goed dat ik
videogames speel, maar niet te veel.

122
00:07:51,040 --> 00:07:54,440
Ze dacht er niet aan,
omdat ze er niet mee opgroeide.

123
00:07:54,520 --> 00:07:56,480
Het hoorde niet bij haar tijd.

124
00:07:56,560 --> 00:07:58,200
We zagen er geen kwaad in.

125
00:07:58,880 --> 00:08:03,240
Ik was zo jong dat ik dat niet kon,
maar mijn ouders ook niet.

126
00:08:03,360 --> 00:08:07,760
We wisten niet
dat het schadelijk voor me kon zijn.

127
00:08:07,840 --> 00:08:09,280
Mijn vader zei: 'Stop hiermee.'

128
00:08:09,360 --> 00:08:12,200
Ik moest gewoon spelen.
'Je snapt het niet.'

129
00:08:12,280 --> 00:08:15,720
Zijn obsessie is een spel vinden
om te spelen.

130
00:08:15,800 --> 00:08:19,080
Doordeweeks mag hij niet spelen
omdat hij moet studeren.

131
00:08:19,160 --> 00:08:21,560
Mijn moeder zegt dat het erg is…

132
00:08:21,640 --> 00:08:25,640
…maar als ik niet op weekdagen speel,
wil ik in het weekend spelen.

133
00:08:25,720 --> 00:08:26,640
MADRID, SPANJE

134
00:08:26,720 --> 00:08:31,400
Het gaat niet om de schuld leggen
bij de kinderen of de ouders.

135
00:08:31,480 --> 00:08:34,600
Het gaat om het herkennen
van de omgeving waarin kinderen zijn.

136
00:08:34,680 --> 00:08:37,360
Het gezinsleven is veranderd
door technologie…

137
00:08:37,440 --> 00:08:42,200
…en het gezinsleven is veranderd
door hoe kinderen zich vermaken.

138
00:08:42,800 --> 00:08:45,720
Ouders maken zich zorgen,
omdat ze omsingeld zijn…

139
00:08:45,800 --> 00:08:48,600
…door info die zegt
dat dit gevaarlijk kan zijn…

140
00:08:48,680 --> 00:08:50,160
…hoeveel tijd ze spelen…

141
00:08:50,240 --> 00:08:54,360
…hoe deze spelen hun sociale leven
of hun thuisleven beïnvloeden.

142
00:08:55,320 --> 00:08:58,680
Er kan morele paniek zijn
over wat ze doen.

143
00:08:58,760 --> 00:09:01,400
Als je historisch terugkijkt
was er paniek…

144
00:09:01,480 --> 00:09:05,000
…over jonge meisjes
die romans lazen in de 18e en 19e eeuw…

145
00:09:05,080 --> 00:09:07,720
…want ze spenderen er tijd aan
en het is niet goed.

146
00:09:07,800 --> 00:09:11,920
Er is een belangrijk verschil met gamen,
en dat is sociale interactie.

147
00:09:12,000 --> 00:09:15,400
Een boek lezen of naar de radio luisteren
is eenrichtingsverkeer.

148
00:09:16,080 --> 00:09:17,640
Dit is communicatie.

149
00:09:17,720 --> 00:09:21,560
Dat kan een extra element zijn,
ouders kunnen zich ongemakkelijk voelen.

150
00:09:21,640 --> 00:09:27,480
Ze weten niet wat hun kind of tiener ziet
of met wie ze praten of online afspreken.

151
00:09:27,560 --> 00:09:29,200
En die zorg is echt.

152
00:09:29,800 --> 00:09:31,800
Hoe beschermen je ouders je?

153
00:09:32,320 --> 00:09:36,200
Mijn mama zegt:
'Loop niet met een schaar.'

154
00:09:36,280 --> 00:09:39,600
Ze beschermen me tegen spinnen.

155
00:09:39,680 --> 00:09:41,400
Ze kijkt altijd onder 't bed.

156
00:09:41,480 --> 00:09:44,400
Ik heb kniebeschermers,
elleboogbeschermers en een helm.

157
00:09:44,480 --> 00:09:48,320
Er bestaat geen vampier
die je kleren steelt.

158
00:09:48,400 --> 00:09:51,240
M'n moeder laat me een gordel omdoen.

159
00:09:51,320 --> 00:09:55,400
'Voordat je de weg oversteekt,
moet je eerst mijn hand vasthouden.'

160
00:09:55,480 --> 00:09:57,760
Ik kan geraakt worden door een auto.

161
00:09:59,120 --> 00:10:00,080
Het zou pijn doen.

162
00:10:00,160 --> 00:10:05,520
Ik moet mondbescherming dragen bij hockey
omdat mijn tanden erg belangrijk zijn.

163
00:10:05,600 --> 00:10:08,280
Ik moet hun hand vasthouden
als we in de rij staan…

164
00:10:08,360 --> 00:10:10,000
…omdat mensen me kunnen pakken.

165
00:10:10,080 --> 00:10:12,440
Vreemdelingengevaar.

166
00:10:13,200 --> 00:10:15,640
Hoe beschermen je ouders je online?

167
00:10:21,640 --> 00:10:22,480
Geen idee.

168
00:10:23,760 --> 00:10:28,400
We willen ouders opleiden
en professionals, en de industrie…

169
00:10:28,480 --> 00:10:31,160
…zodat ze kinderen
online kunnen beschermen.

170
00:10:31,240 --> 00:10:34,040
De kinderen kunnen
ongepaste inhoud tegenkomen…

171
00:10:34,120 --> 00:10:38,560
…die te volwassen is voor hun leeftijd,
er is het risico op online pesten.

172
00:10:38,640 --> 00:10:41,880
Vaak communiceren kinderen daar
met elkaar…

173
00:10:41,960 --> 00:10:45,160
…en kunnen ze worden uitgesloten
van groepschats.

174
00:10:45,240 --> 00:10:50,200
Ze zien misschien negatieve dingen online
en kunnen ook beledigende taal tegenkomen.

175
00:10:50,920 --> 00:10:52,640
Als je pesten onderzoekt…

176
00:10:52,720 --> 00:10:56,520
…wordt er veel informatie verzameld
op vragenlijsten.

177
00:10:56,600 --> 00:11:00,320
Het is niet de dag, niet de gebeurtenis,
en dat geeft problemen.

178
00:11:00,400 --> 00:11:02,240
Verantwoording is een probleem.

179
00:11:02,320 --> 00:11:05,000
Gaat het om de ouders?
Om de internetprovider?

180
00:11:05,080 --> 00:11:07,800
De app-ontwikkelaar?
Wie is verantwoordelijk?

181
00:11:08,400 --> 00:11:12,040
Je kan niet zomaar je telefoon uitzetten
of niet online gaan.

182
00:11:12,120 --> 00:11:14,600
Dan zeg je
dat een jongere niet mag communiceren.

183
00:11:14,680 --> 00:11:18,120
Ze zijn online opgegroeid.
Ze speelden op hun moeders gsm…

184
00:11:18,200 --> 00:11:21,760
…of op een PlayStation,
wat steeds met internet verbonden is.

185
00:11:21,840 --> 00:11:25,400
Je ziet ze. Ze werden geboren
in een wereld die verbonden is.

186
00:11:25,480 --> 00:11:27,480
Dat is wat ze zijn en waar ze willen zijn.

187
00:11:27,560 --> 00:11:30,600
Een digitale versie
van buiten met een bal spelen.

188
00:11:30,680 --> 00:11:32,720
Maar er is altijd iemand
om met je te spelen.

189
00:11:35,400 --> 00:11:37,360
LONDEN, ENGELAND

190
00:11:37,440 --> 00:11:38,800
Maak je klaar…

191
00:11:39,360 --> 00:11:42,280
…voor iets wat je nog nooit hebt gezien.

192
00:11:42,880 --> 00:11:45,840
Een unieke ervaring.

193
00:11:46,560 --> 00:11:49,520
Betreed een nieuwe spelwereld.

194
00:11:49,600 --> 00:11:51,760
De Gaming Feestbus.

195
00:11:55,000 --> 00:11:59,040
We komen naar iemands huis
en organiseren een feest.

196
00:12:01,640 --> 00:12:05,600
We hebben virtual reality.
We kunnen <i>Just Dance</i> krijgen…

197
00:12:05,680 --> 00:12:09,960
…maar het is de beste persoon
die danst en zwaait.

198
00:12:10,040 --> 00:12:13,320
Je kunt <i>Pop Star</i> doen,
dus in een microfoon zingen.

199
00:12:13,400 --> 00:12:16,200
Je kunt
veel verschillende videogames spelen.

200
00:12:16,280 --> 00:12:18,640
Ze gaan van Xbox tot PlayStation.

201
00:12:18,720 --> 00:12:21,280
Het zit vol met veel plezier.

202
00:12:25,760 --> 00:12:27,960
Ik hou van <i>Minecraft</i>. En van <i>FIFA</i>.

203
00:12:28,040 --> 00:12:29,160
<i>Fortnite</i>.

204
00:12:29,240 --> 00:12:30,960
LONDEN, ENGELAND

205
00:12:31,040 --> 00:12:32,000
<i>Ghost Recon.</i>

206
00:12:32,080 --> 00:12:34,000
<i>Mario Kart, FIFA, Clash Royale</i>.

207
00:12:34,080 --> 00:12:35,480
LONDON, ENGELAND

208
00:12:35,560 --> 00:12:37,960
Dit is wat ongewoon omdat 't een bus is.

209
00:12:38,040 --> 00:12:40,000
Dit is een goede sfeer…

210
00:12:40,080 --> 00:12:43,960
…want iedereen zit naast elkaar
en speelt tegelijkertijd videogames.

211
00:12:44,040 --> 00:12:47,160
Soms laat mijn moeder
me niet zo lang spelen.

212
00:12:47,920 --> 00:12:50,840
De kinderen zijn zo blij
en het duurt maar een paar uur.

213
00:12:50,920 --> 00:12:52,760
Het is niet de hele dag.

214
00:12:52,840 --> 00:12:55,840
Ze gaan erna ook sporten.
We gaan barbecueën.

215
00:12:55,920 --> 00:12:59,440
Dus het hoort bij de hele dag
en bij de hele ervaring…

216
00:12:59,520 --> 00:13:00,760
…voor een verjaardagsfeest.

217
00:13:00,840 --> 00:13:04,000
Ik vroeg tijdens het boeken
of het voor individuele spelers was.

218
00:13:04,080 --> 00:13:05,920
Nee, het was interactief.

219
00:13:06,560 --> 00:13:09,920
Als ze spelletjes spelen, praten ze
over wat ze doen terwijl ze het doen.

220
00:13:10,000 --> 00:13:14,000
Als je thuis bent, doen je ouders
andere dingen, ze werken.

221
00:13:14,080 --> 00:13:17,600
Je speelt videogames
en iedereen doet zijn eigen ding.

222
00:13:17,680 --> 00:13:21,800
Op een spelfeest kunnen ze communiceren
en later, als ze thuis zijn…

223
00:13:21,880 --> 00:13:24,200
…in plaats van
in twee verschillende kamers te zijn…

224
00:13:24,280 --> 00:13:27,280
…kunnen ze 'n kamer delen
en daar met elkaar omgaan.

225
00:13:28,120 --> 00:13:30,680
Ik wil iedereen erbij betrekken
en als ze lol hebben…

226
00:13:30,760 --> 00:13:32,240
…heb ik het goed gedaan.

227
00:13:32,320 --> 00:13:36,960
Als we klaar zijn, pakken we in,
zeg ik 'doei' en loop door.

228
00:13:43,400 --> 00:13:47,840
Vandaag heeft iets meer dan de helft
van de wereldbevolking internettoegang…

229
00:13:47,920 --> 00:13:50,240
…waardoor het moeilijk wordt
voor online gamen…

230
00:13:50,320 --> 00:13:53,480
…om gezinnen in landelijke
en afgelegen gebieden te bereiken.

231
00:13:53,560 --> 00:13:57,600
EL HIERRO IS EEN KLEIN VULKANISCH EILAND
IN DE ATLANTISCHE OCEAAN

232
00:13:57,680 --> 00:13:59,920
VOOR DE KUST VAN AFRIKA

233
00:14:01,400 --> 00:14:03,840
Het is een landgoed van mijn opa.

234
00:14:03,920 --> 00:14:08,360
Het is een heldhaftige oogst
op een steile heuvel. De helling is 70%.

235
00:14:09,640 --> 00:14:14,920
Ik kreeg deze passie voor wijn mee,
we proberen de traditie voort te zetten.

236
00:14:22,520 --> 00:14:28,320
IN 2011 BARSTTE DE ONDERWATERVULKAAN
TAGORO UIT NABIJ HET EILAND

237
00:14:30,840 --> 00:14:33,080
Het eiland is nog actief.

238
00:14:33,160 --> 00:14:35,080
We hebben een onderwatervulkaan.

239
00:14:35,160 --> 00:14:37,320
De mensen waren bang.

240
00:14:37,400 --> 00:14:40,520
Toeristen kwamen niet meer.
Bedrijven gingen failliet.

241
00:14:40,600 --> 00:14:41,760
WIJNMAKER EN GAMERS VADER

242
00:14:43,000 --> 00:14:46,560
Toen Cristian werd geboren,
kwamen de eerste computers op…

243
00:14:46,640 --> 00:14:47,960
GAMERS MOEDER

244
00:14:48,040 --> 00:14:53,960
…de Nintendo 64 en de Game Boys
die de kinderen wilden voor de feestdagen.

245
00:14:54,040 --> 00:14:56,840
Toen hij klein was,
en z'n broer <i>Mario</i> speelde…

246
00:14:56,920 --> 00:15:01,960
…was Cristian twee,
en hij wees al naar de tv en zei: 'Mario'.

247
00:15:04,640 --> 00:15:09,240
Ik heb nooit een computer gehad
en ik was altijd dol op gsm-spelletjes.

248
00:15:09,320 --> 00:15:12,400
Voor <i>Clash Royale</i>
speelde ik veel telefoonspelletjes.

249
00:15:12,480 --> 00:15:13,720
PRO-GAMER/CLASH ROYALE

250
00:15:13,800 --> 00:15:17,000
Ik had zelfs emulators
op de telefoon voor Nintendo 64.

251
00:15:19,920 --> 00:15:26,600
Op een afgelegen eiland
hadden we veel problemen met het bereik.

252
00:15:26,680 --> 00:15:31,400
Dus probeerde hij altijd een plek
te vinden waar de verbinding goed was.

253
00:15:31,480 --> 00:15:33,840
Toen ik begon, was het moeilijk.

254
00:15:33,920 --> 00:15:37,120
Het internet viel twee of drie dagen weg,
en ik kon niet spelen.

255
00:15:37,200 --> 00:15:43,120
Als ouders waren we uiteraard bezorgd
omdat hij uren met de telefoon speelde.

256
00:15:43,200 --> 00:15:47,120
Mijn vader kwam me in mijn kamer zeggen
dat de lunch klaar was…

257
00:15:47,200 --> 00:15:50,840
…en ik vroeg hem te wachten
en hij zei: 'Wachten? Kom nu.'

258
00:15:50,920 --> 00:15:56,400
Ik zei dat ik aan het spelen was,
maar ze begrepen online gamen niet.

259
00:15:56,480 --> 00:16:00,280
Je kunt niet ophouden,
je speelt tegen iemand in realtime.

260
00:16:01,280 --> 00:16:03,600
Vaak namen ze mijn telefoon in beslag.

261
00:16:03,680 --> 00:16:06,800
Ik moest m'n examens halen
om hem terug te krijgen.

262
00:16:06,880 --> 00:16:10,560
Toen hij opgroeide,
werd het moeilijker voor ons…

263
00:16:10,640 --> 00:16:15,480
…om hem te zeggen zijn Game Boy
af te geven of uit te zetten.

264
00:16:15,560 --> 00:16:17,920
En hij ging door. Altijd meer en meer.

265
00:16:18,000 --> 00:16:21,560
Ik herinner me altijd een dag
dat we thuis aten, en hij zei…

266
00:16:21,640 --> 00:16:25,160
'Mam, pap, ik moet jullie zeggen…

267
00:16:25,240 --> 00:16:28,440
…dat ik een spel speel,
en ik kan misschien tekenen.'

268
00:16:28,520 --> 00:16:30,760
Het leek ons een beetje onmogelijk.

269
00:16:30,840 --> 00:16:35,080
'Gaan ze je inschrijven?'
'Ja, en een salaris en sociale zekerheid.'

270
00:16:35,160 --> 00:16:40,480
Hij krijgt een shirt en een telefoon,
en je begint te geloven.

271
00:16:41,480 --> 00:16:43,720
Hij speelde voor twee clubs in Spanje…

272
00:16:43,800 --> 00:16:48,240
…en dan zegt hij
dat hij misschien naar Los Angeles moet.

273
00:16:50,240 --> 00:16:54,080
CHRISTIAN TEKENDE BIJ TEAM LIQUID
EN GING NAAR HET WK CLASH ROYAL

274
00:16:54,160 --> 00:16:55,720
We speelden een halve finale.

275
00:16:55,800 --> 00:16:59,080
Mijn vader zei dat alle mensen
in mijn dorp me steunden.

276
00:16:59,160 --> 00:17:03,840
Sommige mensen begrijpen het spel niet,
maar ze zijn er vanwege hem.

277
00:17:04,360 --> 00:17:08,240
We kunnen in elke voetbalwedstrijd roepen
en we kennen die mensen niet.

278
00:17:08,320 --> 00:17:12,840
Maar we begrijpen dat het goal is
als de bal in het net gaat.

279
00:17:12,920 --> 00:17:15,880
Maar we weten niet wat Cristian doet…

280
00:17:15,960 --> 00:17:19,440
…maar als hij zijn handen opsteekt
omdat hij gewonnen heeft…

281
00:17:19,520 --> 00:17:20,520
…zijn we enthousiast.

282
00:17:20,600 --> 00:17:22,000
Kanariooo doet het.

283
00:17:22,760 --> 00:17:26,120
Zes wedstrijden voor Team Liquid.

284
00:17:26,200 --> 00:17:27,120
2v2.

285
00:17:27,200 --> 00:17:31,000
Hij is een prof.
Hij verdient er tegenwoordig geld mee.

286
00:17:31,080 --> 00:17:35,080
Ik denk dat hij doet wat hij leuk vindt,
en dat is het belangrijkste.

287
00:17:35,160 --> 00:17:38,400
Hij werkt en dat maakt hem blij…

288
00:17:38,480 --> 00:17:43,280
…en hij wordt spiritueel
en economisch beloond. Dat is alles.

289
00:17:43,360 --> 00:17:45,320
Als mensen hem in 't nieuws zien…

290
00:17:45,400 --> 00:17:49,400
…denken ze
dat ze hun kinderen moeten laten spelen.

291
00:17:49,480 --> 00:17:52,680
Ze zeggen: 'En ik zeg altijd
dat hij niet moet spelen.'

292
00:17:52,760 --> 00:17:56,080
En het is gewoon nog een kans.

293
00:17:56,160 --> 00:18:00,320
Ik wist niet wat ik moest doen
toen ik 18 was, en met deze kans…

294
00:18:00,400 --> 00:18:04,160
…iets wat ik leuk vind,
zal ik proberen hier te blijven.

295
00:18:11,280 --> 00:18:13,680
Want dat betekent dat we een buurt zijn…

296
00:18:13,760 --> 00:18:17,520
…die een laag opleidingsniveau
en hoge armoede zou hebben.

297
00:18:17,600 --> 00:18:20,760
De mensen hier zijn onze beste troeven.

298
00:18:20,840 --> 00:18:23,800
We kunnen projecten creëren
die mensen doen voelen…

299
00:18:23,880 --> 00:18:28,600
…alsof deze gemeenschap niet enkel
deze plek is waar niets goeds gebeurt.

300
00:18:29,800 --> 00:18:31,520
MAJORA DEED EEN SOCIAAL PROJECT

301
00:18:31,600 --> 00:18:34,560
OM JONGE MENSEN
IN DE SOFTWARE-INDUSTRIE TE KRIJGEN

302
00:18:34,640 --> 00:18:36,280
We deden veel gametoernooien…

303
00:18:36,360 --> 00:18:40,080
…vooral om ons te verbinden
met het talent in onze gemeenschap.

304
00:18:40,160 --> 00:18:41,240
Dit was de manier.

305
00:18:41,320 --> 00:18:45,320
Als we tegen mensen zeiden:
'We hebben een baan in tech voor je'…

306
00:18:45,400 --> 00:18:48,160
…zelfs als ze de vaardigheden
en het inzicht hadden…

307
00:18:48,240 --> 00:18:51,640
…waren ze zo gedemoraliseerd
dat ze niet eens zeiden…

308
00:18:51,720 --> 00:18:52,800
'Oké, ik kan dit.'

309
00:18:52,880 --> 00:18:56,400
Dus we beseften dat deze gametoernooien
een geweldige manier waren…

310
00:18:56,480 --> 00:19:01,520
…om onze buren te ontmoeten, talent
te werven en een gemeenschap op te bouwen.

311
00:19:02,400 --> 00:19:03,800
17 JULI 2014, NEW YORK

312
00:19:03,880 --> 00:19:06,280
Ik doe gewoon m'n ding.
Laat me met rust.

313
00:19:06,360 --> 00:19:08,600
Ik zie het al, laat me met rust.

314
00:19:09,200 --> 00:19:10,920
Wacht even.
-Raak me niet aan.

315
00:19:11,440 --> 00:19:12,440
Raak me niet aan.

316
00:19:18,240 --> 00:19:19,280
Verdomme.

317
00:19:20,520 --> 00:19:21,760
Ik krijg geen lucht.

318
00:19:23,080 --> 00:19:27,840
ERIC GARNER STIERF TWEE UUR LATER

319
00:19:27,920 --> 00:19:31,600
Het was duidelijk tragisch.
Het was gewoon weer een voorbeeld…

320
00:19:31,680 --> 00:19:38,200
…van enorme hoeveelheden onnodig geweld
door de politie tegen gekleurde mensen.

321
00:19:38,280 --> 00:19:41,120
Het was een illegale wurggreep.
Het ging niet zomaar weg…

322
00:19:41,200 --> 00:19:42,880
…zoals veel andere zaken…

323
00:19:43,440 --> 00:19:47,120
…wanneer de officier die het deed
niet werd veroordeeld.

324
00:19:48,600 --> 00:19:52,720
Ik denk dat iedereen in New York,
in het bijzonder…

325
00:19:52,800 --> 00:19:55,400
…op alle mogelijke manieren nerveus was.

326
00:19:57,080 --> 00:19:58,400
Onze straten. Wiens straten?

327
00:19:58,480 --> 00:19:59,920
Ik krijg geen lucht.

328
00:20:00,000 --> 00:20:03,200
We waren bang
dat er gekke incidenten zouden komen…

329
00:20:03,280 --> 00:20:05,480
…geweld tussen agenten en de gemeenschap.

330
00:20:05,560 --> 00:20:09,080
We dachten: 'Wat kunnen we doen
om de buren samen te brengen?'

331
00:20:12,960 --> 00:20:17,800
We besloten
een <i>Call of Duty </i>toernooi te organiseren.

332
00:20:19,400 --> 00:20:22,640
Het bureau wilde het met ons doen.

333
00:20:23,280 --> 00:20:25,640
Laten we dit gebruiken om te laten zien…

334
00:20:25,720 --> 00:20:29,160
…dat je benaderbaar bent,
bereid bent te praten, te spelen.

335
00:20:29,240 --> 00:20:31,960
We wisten niet wat er zou gebeuren.

336
00:20:33,560 --> 00:20:37,160
Er waren agenten die speelden
tegen vooral jonge mannen…

337
00:20:37,240 --> 00:20:38,240
…zwart en latino.

338
00:20:38,320 --> 00:20:40,920
Het waren gewoon mensen die samen waren.

339
00:20:41,000 --> 00:20:45,240
Gamen is lang niet zo gevaarlijk
als veel mensen denken dat het is…

340
00:20:45,320 --> 00:20:47,920
…en het kan
voor het goede gebruikt worden.

341
00:20:48,000 --> 00:20:50,920
Er was minder geweld
tussen de gemeenschap en de politie…

342
00:20:51,000 --> 00:20:52,920
…vlak na het Eric Garner verdict.

343
00:20:53,000 --> 00:20:55,880
En dit was een erg goedkope manier…

344
00:20:55,960 --> 00:20:57,680
…om de vrede te bewaren.

345
00:21:01,560 --> 00:21:05,640
We moeten de verheerlijking van geweld
in onze samenleving stoppen.

346
00:21:06,400 --> 00:21:11,760
Dit gaat ook over de gruwelijke videogames
die nu gemeengoed zijn.

347
00:21:12,360 --> 00:21:15,200
Het is te makkelijk voor probleemjongeren…

348
00:21:15,280 --> 00:21:19,800
…om zich te omringen
met een cultuur die geweld viert.

349
00:21:19,880 --> 00:21:23,600
Er is vaak de beweging,
meestal bij de media en narratieven…

350
00:21:23,680 --> 00:21:29,320
…om een gewelddaad te koppelen
aan het gebruik van videogames.

351
00:21:29,960 --> 00:21:33,720
Maar ze zien vaak armoede over het hoofd,
psychische problemen…

352
00:21:33,800 --> 00:21:36,040
…sociale verbanning, dat soort dingen.

353
00:21:36,120 --> 00:21:38,240
Als je niet opgroeit met videogames…

354
00:21:38,760 --> 00:21:43,640
…geloof je makkelijk dat er een verband is
tussen gewelddadige games en agressie.

355
00:21:44,440 --> 00:21:47,520
We zien jongeren
zeer gewelddadige videogames spelen…

356
00:21:47,600 --> 00:21:50,240
…en mensen denken
dat dit een oorzakelijk verband is…

357
00:21:50,320 --> 00:21:52,920
…maar dat kunnen we niet zeggen
met de data die we hebben.

358
00:21:53,000 --> 00:21:55,200
Als je kijkt
naar computerspellen en geweld…

359
00:21:55,280 --> 00:21:58,720
Wat er gebeurt is
dat een majoreffect zegt…

360
00:21:58,800 --> 00:22:02,120
…dat de mensen die deze spelletjes spelen
gewelddadig worden.

361
00:22:02,200 --> 00:22:05,880
Een selectie-effect zegt
dat gewelddadige mensen dit spelen.

362
00:22:05,960 --> 00:22:10,600
Dus als ik een romantische roman lees,
word ik dan romantisch?

363
00:22:10,680 --> 00:22:14,000
Of lees ik een romantische roman
omdat ik romantisch ben?

364
00:22:14,480 --> 00:22:15,600
Welk effect is het?

365
00:22:15,680 --> 00:22:19,520
En volgens de langetermijnstudies
is het zeker het tweede.

366
00:22:19,600 --> 00:22:23,520
Dus hierbij kijken we naar mensen,
en opnieuw na enkele jaren…

367
00:22:23,600 --> 00:22:26,080
…of ze gewelddadiger zijn geworden.

368
00:22:26,160 --> 00:22:30,400
Nee. Degenen die gewelddadig waren,
waren dat al in het begin.

369
00:22:30,480 --> 00:22:33,200
Kunnen spelletjes
dan geen geweld veroorzaken?

370
00:22:33,280 --> 00:22:34,400
Natuurlijk wel.

371
00:22:34,960 --> 00:22:37,680
Net zoals tv-nieuws
geweld kan veroorzaken…

372
00:22:37,760 --> 00:22:41,080
…net zoals films
geweld kunnen veroorzaken…

373
00:22:41,160 --> 00:22:45,920
…net zoals politiek. Veel dingen
kunnen geweld veroorzaken, ook spelletjes…

374
00:22:46,000 --> 00:22:47,840
…maar ze zijn er niet speciaal goed in.

375
00:22:48,960 --> 00:22:53,200
Mensen die zich zorgen maken
over computerspellen…

376
00:22:53,280 --> 00:22:56,800
…maar ze niet hebben gespeeld,
sterven van ouderdom.

377
00:22:56,880 --> 00:23:00,520
Dat betekent dat iedereen die leeft,
computerspellen speelde.

378
00:23:00,600 --> 00:23:04,240
Ze weten dat ze geen geweld veroorzaken,
hen niet gewelddadig maakten.

379
00:23:04,320 --> 00:23:05,320
Dat het onzin is.

380
00:23:07,760 --> 00:23:11,040
Ik krijg hem er niet af.
Hij is de hele nacht wakker.

381
00:23:11,880 --> 00:23:12,880
Uithouding.

382
00:23:14,920 --> 00:23:16,080
Onderschat 't niet.

383
00:23:19,360 --> 00:23:21,000
GAME OVER
NIEUW SPEL

384
00:23:21,080 --> 00:23:22,160
Toewijding.

385
00:23:22,240 --> 00:23:23,200
Klaar? Kom mee.

386
00:23:24,520 --> 00:23:25,840
Net wat we nodig hebben.

387
00:23:27,360 --> 00:23:28,720
JE LEGER HEEFT JE NODIG

388
00:23:28,800 --> 00:23:32,480
Het Britse leger richt zich op gamers
met een wervingscampagne…

389
00:23:32,560 --> 00:23:36,160
…die toont dat ze de nodige kenmerken
en vaardigheden hebben.

390
00:23:36,720 --> 00:23:38,920
Het leger wil tonen
dat het potentieel ziet…

391
00:23:39,000 --> 00:23:42,640
…voorbij de stereotypen
van millennials en Generatie Z.

392
00:23:45,240 --> 00:23:47,360
De wereld van plezier en videogames…

393
00:23:48,000 --> 00:23:50,800
…heeft veel carrièremogelijkheden,
niet enkel spel.

394
00:23:50,880 --> 00:23:52,080
De videogame is cultuur.

395
00:23:52,160 --> 00:23:56,560
Het is ook een industrie die professionals
huurt uit andere culturele gebieden.

396
00:23:56,640 --> 00:24:02,240
Professionals uit de filmwereld,
uit de muziek, uit de literatuurwereld.

397
00:24:02,320 --> 00:24:07,160
Games maken is een heel andere ervaring…

398
00:24:07,240 --> 00:24:09,560
…dan gewoon goed zijn in een spelletje.

399
00:24:10,640 --> 00:24:13,440
Maar als je veel weet
over het spelen van games…

400
00:24:13,520 --> 00:24:16,640
…kunnen die vaardigheden
zich vertalen in spelontwerp.

401
00:24:16,720 --> 00:24:21,200
Om spelontwikkelaar te zijn, moet je
een goede programmeur of ingenieur zijn…

402
00:24:21,280 --> 00:24:23,160
…of een goede artiest.

403
00:24:23,240 --> 00:24:26,560
Of een goede muzikant, bijvoorbeeld.

404
00:24:38,840 --> 00:24:43,320
Er werd een spraak- en taalstoornis
vastgesteld bij Johnny toen hij vier was.

405
00:24:43,400 --> 00:24:48,280
Hij worstelde op school.
Hij voelde zich anders dan de rest…

406
00:24:48,360 --> 00:24:50,760
…en hij kon de lessen niet bijhouden.

407
00:24:50,840 --> 00:24:56,320
Ik had lijmoren waardoor ik
niet meer kon luisteren zoals nu.

408
00:24:56,400 --> 00:24:59,240
Hij hoorde alsof hij onder water was.

409
00:24:59,320 --> 00:25:00,760
Dus alles was gedempt.

410
00:25:00,840 --> 00:25:05,640
Hij werd wat uitgestoten
door andere kinderen. Hij werd ook gepest.

411
00:25:05,720 --> 00:25:08,280
Het leven was niet makkelijk voor Johnny.

412
00:25:10,280 --> 00:25:12,200
JOHNNY WERD GEOPEREERD
OM BETER TE HOREN

413
00:25:12,280 --> 00:25:16,520
Toen hij ontwaakte na z'n operatie,
leek hij een nieuwe wereld in te lopen.

414
00:25:16,600 --> 00:25:21,800
Het besef dat hij goed kon horen…
Ik herinner me de blik in zijn ogen.

415
00:25:21,880 --> 00:25:25,360
Het was alsof hij wakker werd
in een compleet andere wereld.

416
00:25:27,200 --> 00:25:31,040
Hij speelde graag met zijn vrienden,
maar hij trok zich ook terug…

417
00:25:31,920 --> 00:25:35,800
…en daar verschenen de spelletjes.
Hij speelde veel videogames.

418
00:25:35,880 --> 00:25:37,440
<i>Mario</i> kwam uit…

419
00:25:37,520 --> 00:25:41,480
…en een simpel spelletje
van een Italiaanse mannetje…

420
00:25:41,560 --> 00:25:44,040
…dat op en neer springt en de muren raakt…

421
00:25:44,120 --> 00:25:46,080
De muziek was geweldig. Gewoon…

422
00:25:46,160 --> 00:25:48,760
Je weet wel. Erg MIDI, oude retro klank…

423
00:25:48,840 --> 00:25:52,160
…maar het had een soort drive,
je wilt 't blijven spelen.

424
00:25:52,240 --> 00:25:56,680
Hij voelde zich altijd aangetrokken
tot de spelletjes met een soort muziek.

425
00:25:56,760 --> 00:25:59,560
Toen hij negen was,
kreeg hij een drumstel.

426
00:26:06,080 --> 00:26:11,480
Als kind hield ik al van<i> Star Wars,</i>
en ik herinner me Luke Skywalkers thema.

427
00:26:11,560 --> 00:26:14,120
Als dat speelt, zeg je: 'Wauw'.

428
00:26:14,200 --> 00:26:16,640
Als ik speelde,
voelde ik me meer betrokken…

429
00:26:16,720 --> 00:26:20,680
…meer verbonden met de muziek.
Ik kan nu het personage worden.

430
00:26:20,760 --> 00:26:24,000
Dit heeft mijn leven
compleet veranderd. Ik…

431
00:26:24,520 --> 00:26:26,400
Dit is wat ik wil doen.

432
00:26:26,480 --> 00:26:30,120
Ik wil muziek schrijven
die het verhaal vertelt.

433
00:26:36,880 --> 00:26:38,200
Schrijven voor games…

434
00:26:38,280 --> 00:26:41,680
…gaf me een kans
om in een film of tv te komen.

435
00:26:41,760 --> 00:26:46,920
Er is geen groot verschil
tussen film, tv en games.

436
00:26:47,000 --> 00:26:51,920
Het draait allemaal om het creëren
van de soundscape van het verhaal.

437
00:26:53,640 --> 00:26:56,240
Als je het idee kreeg
van het concept van de muziek…

438
00:26:56,320 --> 00:26:58,640
…en je bent op een lange reis
met de ontwikkelaars…

439
00:26:58,720 --> 00:27:01,400
…en je bouwt de muziek op
terwijl je het spel ingaat.

440
00:27:02,760 --> 00:27:05,240
Je gaat erin
omdat je weg wilt van de realiteit…

441
00:27:05,320 --> 00:27:09,080
…van wat er in de echte wereld gebeurt,
en in een soort avontuur wil zijn.

442
00:27:09,160 --> 00:27:12,240
En muziek neemt je altijd mee.

443
00:27:13,480 --> 00:27:16,000
Het meeste deed hij zelf,
met zijn eigen kracht.

444
00:27:16,080 --> 00:27:18,800
Hij kan alles doen wat hij wil
en hij doet het.

445
00:27:18,880 --> 00:27:21,320
Ik ben erg trots op hem
en ik hou van hem.

446
00:27:29,120 --> 00:27:32,720
Mijn vader kocht de PlayStation.

447
00:27:32,800 --> 00:27:34,120
Het was <i>FIFA 98</i>.

448
00:27:34,720 --> 00:27:36,080
Ik speelde ook voetbal.

449
00:27:36,160 --> 00:27:39,360
Ik werkte me op,
bijna om een kans te maken…

450
00:27:39,440 --> 00:27:43,880
…om een prof te worden, maar ik kreeg
een zware blessure aan mijn enkel…

451
00:27:43,960 --> 00:27:46,760
…en toen begon ik veel meer te gamen.

452
00:27:47,640 --> 00:27:52,280
Ik speelde in Las Palmas.
Ik blesseerde mijn knie. Ik moest opgeven.

453
00:27:52,360 --> 00:27:55,040
En mijn uitweg was <i>FIFA</i>, op de console.

454
00:27:56,280 --> 00:27:57,840
PRO-GAMER / FIFA
SPANJE

455
00:27:57,920 --> 00:28:01,120
Ik scheurde een ligament en m'n meniscus
in m'n knie, en moest opgeven.

456
00:28:01,200 --> 00:28:04,800
Mijn vader wilde dat ik voor Ajax speelde,
maar nu zit ik bij Fortuna Sittard.

457
00:28:04,880 --> 00:28:09,560
Hij zei: 'Als je denkt dat je het kan,
als je die droom wil najagen, ga ervoor.'

458
00:28:10,880 --> 00:28:14,560
O2 ARENA, LONDEN

459
00:28:14,640 --> 00:28:18,840
De FIFA eWorld Cup vindt elk jaar plaats
en groeit snel…

460
00:28:18,920 --> 00:28:21,840
…met meer dan 20 miljoen spelers
over de hele wereld…

461
00:28:21,920 --> 00:28:24,000
…die de finale willen halen…

462
00:28:24,080 --> 00:28:27,040
…en kijkcijfers van meer dan 47 miljoen.

463
00:28:28,680 --> 00:28:31,320
Digitale wedstrijden vinden ook plaats…

464
00:28:31,400 --> 00:28:33,000
…naast echte wedstrijden…

465
00:28:33,080 --> 00:28:36,360
…in topcompetities
en tussen nationale teams.

466
00:28:37,440 --> 00:28:42,880
We gingen naar Noorwegen en Zweden
met het Spaanse nationale team.

467
00:28:42,960 --> 00:28:46,520
Zij speelden voetbal, en wij esport.

468
00:28:46,600 --> 00:28:51,720
Het was ontroerend en belangrijk.
Voetbal en games komen dichterbij.

469
00:28:53,440 --> 00:28:56,760
De nieuwe generatie is enthousiast
over voetbal maar gek van videogames.

470
00:28:56,840 --> 00:28:57,880
HOOFD VAN ESPORT

471
00:28:57,960 --> 00:29:01,520
Veel kinderen die <i>League of Legends</i> spelen
houden niet van voetbal.

472
00:29:01,600 --> 00:29:06,960
Ze kunnen niet accepteren dat 'n wedstrijd
van 90 minuten eindigt in een gelijkspel.

473
00:29:07,040 --> 00:29:10,000
In 30 minuten in <i>League of Legends</i>
doden ze draken…

474
00:29:10,080 --> 00:29:14,680
…vechten ze tegen machtige monsters
en andere spelers.

475
00:29:14,760 --> 00:29:16,280
Er komt zeker actie.

476
00:29:16,360 --> 00:29:20,280
De grote uitdaging
voor clubs en competities…

477
00:29:20,360 --> 00:29:22,600
…is om dit een bondgenoot te maken.

478
00:29:22,680 --> 00:29:24,880
Ze volgen geen verschillende paden.

479
00:29:30,880 --> 00:29:34,080
In de ontwerpwereld van videogames
zijn er twee trends.

480
00:29:34,160 --> 00:29:35,520
De <i>free-to-play</i>…

481
00:29:35,600 --> 00:29:40,400
…dit zijn games die je gratis speelt<i>,</i>
en dan kun je kleine dingen kopen…

482
00:29:40,480 --> 00:29:43,840
…en de perversie van dit model,
de <i>pay-to-win</i>…

483
00:29:43,920 --> 00:29:46,600
…waarin je moet betalen
om beter te worden.

484
00:29:46,680 --> 00:29:48,160
<i>FIFA</i> is <i>pay-to-win</i>.

485
00:29:48,240 --> 00:29:49,920
PRO-GAMER/FIFA

486
00:29:50,000 --> 00:29:52,040
Je betaalt er om deel te nemen.

487
00:29:52,120 --> 00:29:55,240
Binnen het spel
zijn er enveloppen met kaarten…

488
00:29:55,320 --> 00:29:58,680
…en je moet echt geld gebruiken
om ze te openen.

489
00:29:58,760 --> 00:30:02,480
Als je geluk hebt, krijg je goede spelers.
Anders krijg je gemiddelde spelers.

490
00:30:02,560 --> 00:30:05,840
Het idee van gokken in gamen
is al jaren een probleem…

491
00:30:05,920 --> 00:30:10,160
…en het is alleen maar erger geworden
door de uitvinding van lootboxes.

492
00:30:10,240 --> 00:30:12,680
Bedrijven noemen ze verrassingsmechanica…

493
00:30:12,760 --> 00:30:16,400
…wat een eufemisme is voor: 'je koopt iets
en weet niet wat je krijgt.'

494
00:30:16,480 --> 00:30:18,800
Dus je kan een doos vinden in het spel…

495
00:30:18,880 --> 00:30:21,880
…en je betaalt geld
in de hoop het beste te krijgen.

496
00:30:21,960 --> 00:30:24,720
Dus een nieuwe huid
of een ander type pistool…

497
00:30:24,800 --> 00:30:27,520
…en je betaalt
en je kijkt hoe het rondgaat…

498
00:30:27,600 --> 00:30:29,640
…zoals bij een fruitmachine.

499
00:30:29,720 --> 00:30:33,520
Uiteindelijk komt er iets uit.
Het kan zijn wat je wilt, of niet.

500
00:30:33,600 --> 00:30:37,320
En als je het die keer niet krijgt,
ga je het nog een keer doen.

501
00:30:37,400 --> 00:30:41,480
Er zijn mensen die honderden, duizenden
hebben betaald voor spullen die ze willen.

502
00:30:41,560 --> 00:30:43,800
Er zijn +12 spellen met deze dynamiek.

503
00:30:43,880 --> 00:30:45,880
ACADEMISCH DIRECTEUR

504
00:30:45,960 --> 00:30:47,840
Games met dit soort lootboxes…

505
00:30:47,920 --> 00:30:51,320
…moeten automatisch
als +18 worden beschouwd.

506
00:30:51,400 --> 00:30:57,200
Trouwens, ze moeten geen belasting betalen
als een videogame maar als een kansspel.

507
00:30:57,280 --> 00:30:59,560
Bedrijven die games maken
moeten geld verdienen.

508
00:30:59,640 --> 00:31:03,480
Je kan op andere manieren geld verdienen
en mensen niet misleiden…

509
00:31:03,560 --> 00:31:06,400
…om je games te spelen
om psychologische redenen…

510
00:31:07,040 --> 00:31:11,080
…die te maken hebben met verslaving
of bekrachtiging of iets dergelijks.

511
00:31:11,160 --> 00:31:13,400
Ze willen dat ze spelen
omdat het leuk is.

512
00:31:14,000 --> 00:31:17,320
De industrie moet beseffen
wat er gaande is.

513
00:31:17,400 --> 00:31:20,040
Natuurlijk zijn het bedrijven,
ze moeten geld verdienen.

514
00:31:20,120 --> 00:31:22,800
En voor miljoenen tieners
en jongvolwassenen…

515
00:31:22,880 --> 00:31:24,520
…zijn ze er ook ten goede.

516
00:31:24,600 --> 00:31:27,920
Maar we mogen onze ogen niet sluiten
voor de andere kant.

517
00:31:28,000 --> 00:31:29,720
En de andere kant is serieus.

518
00:31:29,800 --> 00:31:33,840
Het zijn duizenden kinderen
die nu geen normaal leven krijgen.

519
00:31:38,520 --> 00:31:41,560
DE 'YES WE CAN YOUTH CLINICS' IN NEDERLAND

520
00:31:41,640 --> 00:31:44,080
BEHANDELEN JONGE MENSEN
MET GAMEVERSLAVING

521
00:31:44,160 --> 00:31:48,880
Ik voelde me altijd afgesloten,
ver weg van mijn familie, vrienden.

522
00:31:48,960 --> 00:31:52,520
Games gaven me deze ontsnapping,
deze opluchting.

523
00:31:53,040 --> 00:31:56,880
Het was iets… Vreugde die ik
nergens anders in m'n leven vond.

524
00:31:56,960 --> 00:31:58,960
Je begint te…

525
00:31:59,040 --> 00:32:01,120
VINI'S VADER
LONDEN, ENGELAND

526
00:32:01,200 --> 00:32:05,480
…te zien
dat hij zich achter het spel verstopt.

527
00:32:06,080 --> 00:32:10,000
Ik weigerde mijn slaapkamer uit te gaan.

528
00:32:10,080 --> 00:32:14,520
Ik was te bang om connecties te maken,
en ik wist niet hoe.

529
00:32:14,600 --> 00:32:16,240
Je voelt de…

530
00:32:17,560 --> 00:32:21,080
…de omvang van het probleem
als je de dialoog verliest.

531
00:32:21,160 --> 00:32:26,640
Als je niet meer
zo veel kunt communiceren.

532
00:32:28,800 --> 00:32:33,360
Ik was in ontkenning.
Ik gaf m'n angst en depressie de schuld.

533
00:32:33,440 --> 00:32:38,320
Ik weet dat ik er met mijn vader
over heb gepraat, en hij zei: 'Wat is er?'

534
00:32:38,400 --> 00:32:43,560
En ik zei: 'Ik weet niet wat er scheelt,
maar ik weet dat ik het niet meer aankan.

535
00:32:43,640 --> 00:32:48,160
Iets houdt me tegen,
en ik voel me hulpeloos.'

536
00:32:50,600 --> 00:32:53,760
De eerste actie
is toegeven dat je een probleem hebt…

537
00:32:53,840 --> 00:32:56,280
…en dat je het niet zelf kunt oplossen.

538
00:32:56,360 --> 00:32:59,680
En de meeste kinderen
zijn zich bewust van het probleem…

539
00:32:59,760 --> 00:33:03,320
…maar de oplossing die ze vonden
is er een die niet werkt.

540
00:33:04,800 --> 00:33:08,160
Het kan zijn door cocaïnegebruik,
door alcohol te drinken…

541
00:33:08,240 --> 00:33:11,320
…zichzelf te snijden,
zelfverminking, zich isoleren…

542
00:33:11,400 --> 00:33:15,640
…en natuurlijk veel videogames te spelen,
tot wel 15 tot 18 uur per dag.

543
00:33:16,520 --> 00:33:20,200
Spelgedrag wordt een stoornis…

544
00:33:20,720 --> 00:33:24,760
…als er minder controle is over gamen.

545
00:33:24,840 --> 00:33:27,960
De interne controle is zwak.

546
00:33:28,040 --> 00:33:32,600
En er is meer prioriteit aan gamen
als een gedrag…

547
00:33:33,160 --> 00:33:35,560
…tegenover andere activiteiten
in het leven.

548
00:33:35,640 --> 00:33:39,120
Niet meer naar school gaan,
niet naar je sportclub…

549
00:33:39,680 --> 00:33:42,520
…geen contact meer
met je familie, vrienden.

550
00:33:42,600 --> 00:33:44,520
Dus het neemt je leven over.

551
00:33:44,600 --> 00:33:46,640
In plaats van een 'hoeveel'-vraag…

552
00:33:46,720 --> 00:33:49,400
…is een 'waarom'-vraag veel belangrijker.

553
00:33:49,480 --> 00:33:51,520
Waarom speel je een videogame?

554
00:33:52,360 --> 00:33:54,360
En eigenlijk is de vraag…

555
00:33:54,440 --> 00:33:58,480
Speel je omdat je het gevoel hebt
dat je dat wilt? Is het een keuze?

556
00:33:59,240 --> 00:34:03,800
Of heb je het gevoel
dat je speelt omdat je het moet?

557
00:34:03,880 --> 00:34:06,360
Een gevoel van dwang, van obsessie.

558
00:34:08,200 --> 00:34:11,160
Eerst dacht ik dat het was
omdat ik depressief was…

559
00:34:11,240 --> 00:34:14,320
…en omdat ik vaak angstig was.
Ik was erg angstig.

560
00:34:15,440 --> 00:34:18,360
Maar later kwam ik erachter
dat ik verslaafd ben.

561
00:34:21,200 --> 00:34:26,760
Zodra ze zich veilig genoeg voelen
om de echte problemen te beginnen delen…

562
00:34:26,840 --> 00:34:29,840
…hun trauma's, hun angst, hun depressie…

563
00:34:29,920 --> 00:34:33,560
…confronteren we hen
om te zorgen dat hun gedrag verandert.

564
00:34:33,640 --> 00:34:35,800
Ik kwam eruit, geen spelletjes meer.

565
00:34:35,880 --> 00:34:40,400
Ik vroeg mijn ouders om mijn computer
en consoles te verwijderen.

566
00:34:40,480 --> 00:34:43,040
Hij volgde het advies op.

567
00:34:43,120 --> 00:34:49,280
Het hangt af van je wilskracht,
je vastberadenheid, en hij is vastberaden.

568
00:34:54,320 --> 00:34:58,040
Als tieners of jongvolwassenen
de juiste spelbalans vinden…

569
00:34:59,000 --> 00:35:01,040
…veertig, 50, 60, 70 uur per week…

570
00:35:01,120 --> 00:35:04,080
…door te trainen
en naar hun volgende toernooi te gaan…

571
00:35:04,160 --> 00:35:06,920
…om veel geld te verdienen
of beter te worden…

572
00:35:07,800 --> 00:35:12,160
Wat is het verschil tussen dat
of een profvoetballer? Ik zie er geen.

573
00:35:14,000 --> 00:35:19,240
We hadden hier nooit een kind
dat ook een esportspeler was.

574
00:35:19,320 --> 00:35:20,640
Dat hadden we nooit.

575
00:35:20,720 --> 00:35:23,960
Omdat ze worden gecoacht,
ze hebben trainers.

576
00:35:24,040 --> 00:35:28,080
Misschien zelfs ouders
die hen motiveren of helpen.

577
00:35:29,000 --> 00:35:32,160
Het zijn de anderen,
degenen die geïsoleerd zijn…

578
00:35:32,240 --> 00:35:37,040
…die je niet hoort, niet ziet,
maar die altijd online zijn.

579
00:35:43,960 --> 00:35:47,080
Het alarmsignaal
is niet weten wat je kind doet…

580
00:35:47,600 --> 00:35:51,800
…niet weten welke spelletjes hij gebruikt,
hoeveel uur hij speelt.

581
00:35:53,560 --> 00:35:56,680
Er is veel misverstand
over gamen binnen de families…

582
00:35:56,760 --> 00:36:01,280
…en veel ouders weten niet
hoe ze hun kinderen moeten opvoeden…

583
00:36:01,360 --> 00:36:05,560
…hoe ze hen moeten leren omgaan
met gamen in hun leven en huis.

584
00:36:05,640 --> 00:36:10,520
Er is geen echt bewijs dat toont
dat het gebruik van videogames of tablets…

585
00:36:10,600 --> 00:36:14,600
…negatief kan zijn voor de ontwikkeling
van een kind of een kinderbrein.

586
00:36:14,680 --> 00:36:17,640
Een nieuwe vaardigheid krijgen
kan verrijkend zijn.

587
00:36:17,720 --> 00:36:18,760
NEUROPSYCHOLOOG

588
00:36:18,840 --> 00:36:21,280
Het probleem is de tijdslimiet.

589
00:36:21,360 --> 00:36:24,440
Hoeveel tijd brengt een kind door
met een tablet of videogame?

590
00:36:24,520 --> 00:36:26,720
Dat is wat we moeten beperken.

591
00:36:26,800 --> 00:36:30,120
Want als ze te veel spelen,
doen ze geen andere dingen…

592
00:36:30,200 --> 00:36:32,760
…die essentieel zijn
voor hun natuurlijke ontwikkeling…

593
00:36:32,840 --> 00:36:38,720
…zoals met andere kinderen spelen,
met objecten omgaan, sporten.

594
00:36:38,800 --> 00:36:43,720
Als ouder moet je ervoor zorgen
dat het leven van je kind in balans is.

595
00:36:43,800 --> 00:36:46,880
Je wilt niet dat je kind
12 uur per dag boeken leest…

596
00:36:46,960 --> 00:36:49,880
…of heel de dag in bomen klimt.

597
00:36:50,480 --> 00:36:54,360
Het probleem is de zittende levensstijl.
Niet alleen…

598
00:36:54,440 --> 00:36:56,880
…niet sporten,
maar de tijd dat we zitten…

599
00:36:56,960 --> 00:36:58,400
ENDOCRINOLOGIE & VOEDING

600
00:36:58,480 --> 00:37:02,280
…of we nu videogames spelen,
een serie kijken…

601
00:37:02,360 --> 00:37:05,520
…of heel lange uren zitten om te werken.

602
00:37:05,600 --> 00:37:08,080
Dit heeft een negatieve invloed
op onze gezondheid.

603
00:37:14,640 --> 00:37:17,200
Ik zat een tijdje op een erg donkere plek.

604
00:37:17,280 --> 00:37:20,920
Ik vond het moeilijk
om van het leven te genieten…

605
00:37:21,000 --> 00:37:25,680
…en ik had thuis problemen,
ik had problemen met mezelf…

606
00:37:25,760 --> 00:37:28,200
…waar het op een punt kwam waar…

607
00:37:28,280 --> 00:37:31,120
Op een bepaald moment
kreeg ik de diagnose depressie…

608
00:37:31,200 --> 00:37:35,000
…en het was heel moeilijk
om 's ochtends recht te komen in bed.

609
00:37:35,080 --> 00:37:39,200
Dingen zoals zelfmoordgedachten.
Ik had echt veel problemen.

610
00:37:39,280 --> 00:37:42,760
Ik zou hier vandaag niet zijn
zonder videogames…

611
00:37:42,840 --> 00:37:45,200
…en de mensen die ik ermee ontmoette.

612
00:37:45,280 --> 00:37:47,640
Ik ontmoette hem toen hij heel jong was.

613
00:37:47,720 --> 00:37:50,680
Hij was waarschijnlijk 15, 16 of zo…

614
00:37:51,400 --> 00:37:53,600
Maar hij lachte altijd.

615
00:37:53,680 --> 00:37:56,400
Hij wilde altijd plezier hebben en lachen.

616
00:37:56,480 --> 00:37:58,720
Hij speelt deze spelletjes graag.

617
00:37:58,800 --> 00:38:02,840
Het is net een deel van hem
en je kunt zien wanneer hij speelt…

618
00:38:02,920 --> 00:38:04,800
…hoe blij hij dan is.

619
00:38:04,880 --> 00:38:09,400
In New York hadden ze in deze buurt
geen computer…

620
00:38:10,360 --> 00:38:14,240
…computer videotheek of iets dergelijks.

621
00:38:14,800 --> 00:38:18,760
Dus hij vond een plek in New Jersey, en…

622
00:38:18,840 --> 00:38:21,080
…ik dacht, omdat hij niet sportte…

623
00:38:21,160 --> 00:38:25,320
…dat het goed voor hem zou zijn
om toch een soort wedstrijd te doen…

624
00:38:25,400 --> 00:38:28,400
…om zijn zelfvertrouwen te vergroten.

625
00:38:28,480 --> 00:38:32,160
Eén keer per week
brachten we hem daarheen, op vrijdag.

626
00:38:33,080 --> 00:38:38,080
En daarna had hij
zijn eerste wedstrijd met…

627
00:38:38,160 --> 00:38:40,480
Zijn eerste live wedstrijd.

628
00:38:40,560 --> 00:38:43,920
Hij was heel teruggetrokken, heel stil.

629
00:38:44,000 --> 00:38:47,600
Maar hoe meer hij reisde,
hoe meer hij zichzelf werd.

630
00:38:47,680 --> 00:38:50,240
Hij begon meer in zichzelf te geloven…

631
00:38:50,320 --> 00:38:52,320
…en ik duwde hem steeds meer…

632
00:38:52,400 --> 00:38:55,440
…want hij is echt
een uitstekende speler en persoon.

633
00:38:55,520 --> 00:38:59,120
Het is bijna een soort familie,
als een tweede familie…

634
00:38:59,200 --> 00:39:03,040
…en ze informeert altijd naar me
en helpt me veel.

635
00:39:03,120 --> 00:39:08,240
En ik denk dat de relatie
in de loop der tijd zal blijven groeien.

636
00:39:29,200 --> 00:39:32,880
Van jongs af aan
speelde ik altijd racegames.

637
00:39:32,960 --> 00:39:37,720
Ze waren mijn lievelingsgames,
en dat was de schuld van mijn vader.

638
00:39:39,920 --> 00:39:45,840
Ik begon met karten zoals elke coureur
die graag in de Formule 1 wil.

639
00:39:45,920 --> 00:39:50,600
Mijn broer ging door naar de Formules,
maar ik bleef karten…

640
00:39:50,680 --> 00:39:52,560
…omdat ik geen kans zag.

641
00:39:52,640 --> 00:39:57,080
PROFESSIONEEL AUTOCOUREUR
MADRID, SPANJE

642
00:39:57,680 --> 00:40:01,560
Wat ik zocht in videogames
was een simulator…

643
00:40:01,640 --> 00:40:04,280
…zodat ik me een echte chauffeur voelde.

644
00:40:05,280 --> 00:40:08,880
Mijn leven veranderde
met <i>Gran Turisme 5 Prologue</i>.

645
00:40:08,960 --> 00:40:15,160
In 2008 kreeg ik de kans
om me te kwalificeren…

646
00:40:16,400 --> 00:40:19,280
…voor de 24 uur van Dubai race.

647
00:40:20,720 --> 00:40:25,440
Een echte uitdaging in een echte auto.
En alles begon daar. Ik kwalificeerde me.

648
00:40:25,520 --> 00:40:30,120
Ik had de druk om te bewijzen
dat ik de chauffeur was…

649
00:40:30,200 --> 00:40:34,240
…die 25.000 mensen had verslagen
en de muziek onder ogen moest zien.

650
00:40:34,320 --> 00:40:39,960
Daar vertegenwoordigde ik alle spelers
die voor een droom hadden gevochten…

651
00:40:40,040 --> 00:40:43,200
…een professioneel coureur zijn.
En daar was ik.

652
00:40:43,280 --> 00:40:48,720
Met mijn overalls, mijn helm,
en met 30 of 40 auto's in de buurt…

653
00:40:49,320 --> 00:40:51,000
…en ik moest de klus klaren.

654
00:40:54,520 --> 00:40:59,480
De overgang van rijden in een simulator,
op een scherm, op tv…

655
00:40:59,560 --> 00:41:04,240
…naar een racewagen
met rivalen in het echte leven, is…

656
00:41:05,000 --> 00:41:06,200
…een enorme sprong.

657
00:41:06,800 --> 00:41:12,080
Situaties die je niet kunt tegenkomen
in een simulator, wel in een echte auto.

658
00:41:12,160 --> 00:41:14,440
De risicofactor. Je riskeert je leven.

659
00:41:14,520 --> 00:41:20,000
In een simulator kun je crashen
en dan op herstarten drukken…

660
00:41:20,080 --> 00:41:23,160
…een nieuwe auto krijgen,
en je bent veilig.

661
00:41:27,240 --> 00:41:30,120
Het was 'n droom die uitkwam,
maar ik wilde meer.

662
00:41:35,000 --> 00:41:36,960
24 UUR VAN LE MANS, FRANKRIJK

663
00:41:37,040 --> 00:41:42,600
Tom Kristensen, de koning van Le Mans,
de coureur met de meeste overwinningen…

664
00:41:42,680 --> 00:41:46,920
…kwam naar mijn eerste keer daar
en vroeg me…

665
00:41:47,000 --> 00:41:50,360
'Lucas, ben jij degene
die uit videogames komt?

666
00:41:50,440 --> 00:41:53,880
En ben je nu hier? Is dat waar?'
Ik zei: 'Ja, het is waar.'

667
00:41:53,960 --> 00:41:55,600
Ik was verbaasd.

668
00:41:55,680 --> 00:41:57,280
Ik was pas 23…

669
00:41:57,360 --> 00:42:01,280
…en Tom Kristensen
kwam hier met me over praten.

670
00:42:03,240 --> 00:42:04,680
LUCAS REED VOOR NISSAN

671
00:42:04,760 --> 00:42:08,720
EN BEREIKTE TWEE KEER HET PODIUM
OP DE 24 UUR VAN LE MANS

672
00:42:08,800 --> 00:42:12,640
Dat is een geweldig gevoel.
Het is de beste dag van mijn leven.

673
00:42:15,520 --> 00:42:18,440
Mijn familie kon het toen niet geloven.

674
00:42:18,520 --> 00:42:23,200
Maar vooral mijn vader was ontroerd
om me daar te zien.

675
00:42:23,280 --> 00:42:24,720
Iedereen was dat.

676
00:42:24,800 --> 00:42:30,120
Het is ongelofelijk als je denkt dat je
vanuit een videogame na drie jaar…

677
00:42:30,200 --> 00:42:33,520
…in de meest prestigieuze race
ter wereld kan zijn.

678
00:42:36,960 --> 00:42:42,160
Ik heb veel vrienden gemaakt in karting,
en ze worden gek, want 20 jaar later…

679
00:42:42,240 --> 00:42:46,320
…doe ik nu mee dankzij een videogame.

680
00:42:46,400 --> 00:42:50,320
Terwijl ze zo lang
in karting bleven vechten…

681
00:42:50,400 --> 00:42:53,080
…in Formulepromoties, in echte competitie…

682
00:42:53,680 --> 00:42:58,040
…lukte het me om een korte weg te nemen
met <i>Gran Turismo.</i>

683
00:42:58,120 --> 00:43:03,560
En we hebben een keerpunt gemaakt
in simulatie.

684
00:43:04,080 --> 00:43:08,680
En nu zie je veel jongeren
die hiermee hun dromen nastreven.

685
00:43:16,080 --> 00:43:20,440
MADRID, SPANJE

686
00:43:22,040 --> 00:43:24,120
YAGO WAS ZES MAANDEN OUD

687
00:43:24,200 --> 00:43:28,080
TOEN EEN ZELDZAME EN AGRESSIEVE VORM
VAN KANKER WERD VASTGESTELD

688
00:43:28,160 --> 00:43:30,840
Eerst dachten we
dat het een vergissing was.

689
00:43:30,920 --> 00:43:35,880
Ze waren een protocol gestart,
maar hij werd niet beter.

690
00:43:35,960 --> 00:43:38,920
Integendeel, de ziekte vorderde.

691
00:43:39,000 --> 00:43:42,640
Uiteindelijk tastte het de botten aan,
de medulla, de darmen.

692
00:43:42,720 --> 00:43:46,600
Toen zeiden ze dat ze niet wisten
wat ze met Yago moesten doen.

693
00:43:49,040 --> 00:43:51,880
Ik ontdekte
dat in 't Kinderziekenhuis in Boston…

694
00:43:51,960 --> 00:43:54,680
…een arts klinisch onderzoek deed.

695
00:43:55,320 --> 00:43:59,480
De ziekte was ingeperkt,
maar zijn immuunsysteem was vernietigd.

696
00:43:59,560 --> 00:44:01,960
Dit was weer een handicap.

697
00:44:02,040 --> 00:44:06,200
Yago was totaal geïsoleerd
omdat hij weerloos was.

698
00:44:06,280 --> 00:44:07,760
Elk virus kon hem doden.

699
00:44:09,280 --> 00:44:12,920
Daarom lag hij in een kamer
van vier vierkante meter in bed.

700
00:44:13,000 --> 00:44:16,440
Als moeder moest ik mijn kind stimuleren…

701
00:44:16,520 --> 00:44:20,560
…omdat ik besefte
dat hij niet 24 uur per dag kon slapen.

702
00:44:24,520 --> 00:44:26,360
De directeur van Juegaterapia zei…

703
00:44:26,440 --> 00:44:31,120
'Waarom geven we Yago geen spelcomputer
zodat hij iets heeft om mee te spelen?

704
00:44:31,200 --> 00:44:34,240
Laten we hem stimuleren met spelletjes…

705
00:44:34,320 --> 00:44:38,520
…geheugenspelletjes, puzzels,
spelletjes met dieren, wat dan ook…

706
00:44:38,600 --> 00:44:41,720
…maar Yago's hersens
moeten beginnen bewegen.'

707
00:44:43,040 --> 00:44:47,160
Creatief zijn,
beslissen wat er in je spel gebeurt…

708
00:44:47,240 --> 00:44:49,480
…waar je heen wilt,
welk niveau je wilt spelen…

709
00:44:49,560 --> 00:44:52,120
…met welke superheld je wilt vechten,
je avatar creëren…

710
00:44:52,200 --> 00:44:53,040
PSYCHOLOOG

711
00:44:54,360 --> 00:44:58,120
Het is een avontuur
in een wereld met veel bomen…

712
00:44:58,840 --> 00:45:02,120
…en ondergrondse mijnen,
en je kunt overal ontginnen.

713
00:45:02,200 --> 00:45:06,280
En het regende een beetje,
en mijn konijn verdronk.

714
00:45:06,880 --> 00:45:10,480
De verpleegsters begonnen te zeggen
hoezeer hij was veranderd…

715
00:45:10,560 --> 00:45:12,680
…door die videogames te spelen.

716
00:45:12,760 --> 00:45:14,400
VICEPRESIDENT
MADRID, SPANJE

717
00:45:14,480 --> 00:45:18,280
Hij was zo vermaakt dat hij vergat
dat hij ziek was in een kamer.

718
00:45:19,560 --> 00:45:24,920
VIER JAAR NADAT YAGO WAS GEBOREN
GING HIJ VOOR HET EERST NAAR BUITEN

719
00:45:26,000 --> 00:45:28,880
Hij liep drie stappen,
van de deur naar de tuin.

720
00:45:28,960 --> 00:45:33,440
Opeens stopt hij,
en ik vroeg hem verder te gaan.

721
00:45:33,520 --> 00:45:37,280
Hij was helemaal stil,
en ik zei dat hij moest lopen.

722
00:45:37,360 --> 00:45:40,360
Hij zei: 'Mama, kijk, ik heb een schaduw.'

723
00:45:41,000 --> 00:45:43,400
Ik zei dat we dat allemaal hebben.

724
00:45:43,920 --> 00:45:45,400
Hij zei: 'Ik eerst niet.'

725
00:45:45,880 --> 00:45:51,120
Toen besefte ik
dat je met kunstlicht geen schaduw werpt.

726
00:45:51,200 --> 00:45:56,600
En in het ziekenhuis dacht hij
dat iedereen een schaduw had behalve hij.

727
00:46:00,160 --> 00:46:03,680
Yago had insecten op de tablet gezien.

728
00:46:03,760 --> 00:46:06,720
En opeens ziet hij een vlieg.

729
00:46:07,320 --> 00:46:11,840
Hij begon te schreeuwen
op een manier die me bang maakte.

730
00:46:11,920 --> 00:46:15,080
Ik moest hem snel oppakken
en hij bedekte z'n gezicht.

731
00:46:15,160 --> 00:46:18,960
Ik zei dat het een insect was,
en hij zei: 'Het vliegt erg snel.'

732
00:46:23,560 --> 00:46:27,280
Yago groeide op in een volwassen wereld
van artsen en verpleegkundigen…

733
00:46:27,360 --> 00:46:30,720
…maar dankzij videogames
had hij contact met zijn broers…

734
00:46:30,800 --> 00:46:33,520
…zijn familie, zijn vrienden,
de wereld zien…

735
00:46:33,600 --> 00:46:37,520
…die hij eerder
alleen door een raam kon zien.

736
00:46:37,600 --> 00:46:41,000
En dankzij deze console en tablet…

737
00:46:41,080 --> 00:46:45,560
…die Juegaterapia ons gaf
op het ergste moment in ons leven.

738
00:46:48,120 --> 00:46:51,760
NA BIJNA VIJF JAAR IN HET ZIEKENHUIS

739
00:46:51,840 --> 00:46:55,800
WOONT YAGO NU THUIS

740
00:46:58,400 --> 00:47:01,560
We beseften dat we de kamers
moesten vermenselijken…

741
00:47:01,640 --> 00:47:05,120
…die waar ze veel uren doorbrengen…

742
00:47:05,200 --> 00:47:08,040
…misschien maanden in het ziekenhuis,
altijd binnen, nooit weg.

743
00:47:08,120 --> 00:47:12,360
Als artsen het toelaten,
doen ze de deur open en zijn ze verbaasd.

744
00:47:12,440 --> 00:47:13,520
PERSRELATIES

745
00:47:13,600 --> 00:47:16,160
Ze vergeten dat ze in het ziekenhuis zien.

746
00:47:17,080 --> 00:47:21,880
We bedachten de Baby Pelones,
een liefdadigheidspop.

747
00:47:21,960 --> 00:47:26,440
David Bisbal, Ricky Martin, Shakira,
Alejandro Sanz, Richard Gere…

748
00:47:26,520 --> 00:47:29,640
We brengen het spel naar ziekenhuizen.

749
00:47:37,520 --> 00:47:40,320
IN ZWEDEN HEEFT EEN GROEP GEPENSIONEERDEN

750
00:47:40,400 --> 00:47:43,960
HET EERSTE ESPORT SENIORENTEAM
TER WERELD OPGERICHT

751
00:47:44,040 --> 00:47:48,000
Klaar?
Maak je dan maar klaar voor de strijd.

752
00:47:48,080 --> 00:47:51,800
Kijk die opstelling eens.
Wat kan Windy doen? Windy komt eraan.

753
00:47:51,880 --> 00:47:53,360
Counter-terrorist winst.

754
00:47:53,440 --> 00:47:54,960
En CT wint.

755
00:47:55,040 --> 00:47:56,960
Kan Rock het? Eén tegen drie.

756
00:47:58,120 --> 00:47:59,480
Nog dertig seconden.

757
00:47:59,560 --> 00:48:03,280
Rock wil naar boven gaan,
en de Teenslayer haalt hem neer.

758
00:48:13,760 --> 00:48:16,440
Het mooie van games
is dat ze ons de kans geven…

759
00:48:16,520 --> 00:48:19,440
…om over elkaar te leren
en dan over onszelf.

760
00:48:19,520 --> 00:48:22,720
Mensen bouwen hun gemeenschap op
met mensen die ze vertrouwen…

761
00:48:22,800 --> 00:48:26,440
…van wie ze leren, gebaseerd op de mensen
met wie ze spelletjes spelen.

762
00:48:32,680 --> 00:48:35,920
Ik groeide op in een gemeenschap
die erg arm was…

763
00:48:36,440 --> 00:48:41,280
…in een gemeenschap die homofoob was,
transfoob, vaak anti-zwart…

764
00:48:41,360 --> 00:48:44,320
…of ik ervoer racisme
op een of andere manier…

765
00:48:44,400 --> 00:48:46,960
…en videogamen
was een veilige plek voor me.

766
00:48:48,080 --> 00:48:50,680
Er zijn geen zwarte mensen
in de industrie. Waar zijn ze?

767
00:48:50,760 --> 00:48:54,640
Geld is zo belangrijk,
want een game maken duurt eeuwig.

768
00:48:55,160 --> 00:48:56,480
En als…

769
00:48:56,560 --> 00:48:58,640
Ik denk dat voornamelijk inkomsten…

770
00:48:58,720 --> 00:49:02,800
…ervoor zorgen dat zwart en bruin
en iedereen in het spectrum…

771
00:49:02,880 --> 00:49:04,120
…geen games kunnen maken.

772
00:49:04,200 --> 00:49:07,440
Meestal zie je
de ondervertegenwoordigde gezichten niet.

773
00:49:07,520 --> 00:49:12,240
Hoe hoger je komt, hoe witter het wordt,
en hoe mannelijker het wordt.

774
00:49:12,320 --> 00:49:16,000
In veel ruimtes die risico's vergen,
zoals esport…

775
00:49:16,080 --> 00:49:20,600
…zul je zien dat er veel fans zijn
die op kleinere schaal spelen…

776
00:49:20,680 --> 00:49:25,200
…maar dat de mensen aan de top
vaak wit zijn, vaak mannen…

777
00:49:25,280 --> 00:49:28,400
…en dat komt
omdat ze het meeste risico kunnen nemen.

778
00:49:29,720 --> 00:49:31,440
Je versterkte e-meid.

779
00:49:31,520 --> 00:49:33,240
'MIJN SPEL MIJN NAAM' CAMPAGNE, 2018

780
00:49:33,320 --> 00:49:36,400
Verdomme, meisjes zijn zo slecht.
Blijf in de keuken.

781
00:49:37,200 --> 00:49:39,080
Dit spel is verloren,
we hebben 'n meisje.

782
00:49:44,200 --> 00:49:48,160
Mijn Spel Mijn Naam was het project
dat vrouwen in staat stelde…

783
00:49:48,240 --> 00:49:52,400
…hun echte bijnamen te geven
en zich niet te schamen of bang te zijn…

784
00:49:52,480 --> 00:49:54,480
…om je eigen bijnaam te gebruiken.

785
00:49:54,560 --> 00:50:01,000
Ik heb veel opmerkingen gekregen
en ik heb een relatief dikke huid…

786
00:50:01,720 --> 00:50:05,560
…maar soms raakt iets je gewoon…

787
00:50:06,080 --> 00:50:08,480
…als je slechtgezind bent,
op de verkeerde dag…

788
00:50:08,560 --> 00:50:11,000
…en het kan best vernietigend zijn, want…

789
00:50:11,080 --> 00:50:16,080
…als ze ontdekken dat je 'n vrouw bent,
zelfs al heb je een sekseneutrale bijnaam…

790
00:50:16,600 --> 00:50:19,200
…of je gebruikt de stemchat bewust niet…

791
00:50:19,280 --> 00:50:20,960
Als ze er toch achter komen…

792
00:50:21,680 --> 00:50:25,760
…zullen ze opeens
een belediging naar je gooien…

793
00:50:25,840 --> 00:50:27,760
…omdat je een vrouw bent.

794
00:50:27,840 --> 00:50:30,520
Racisme, seksisme, homofobie…

795
00:50:30,600 --> 00:50:33,920
…ronduit slecht gedrag,
dat is er altijd al geweest.

796
00:50:34,400 --> 00:50:38,520
Het is niet erger geworden, want nu
zitten we in het digitale tijdperk.

797
00:50:38,600 --> 00:50:43,280
Iedereen heeft zijn eigen camera
of zijn eigen connectie met de wereld.

798
00:50:43,920 --> 00:50:45,800
46% VAN DE SPELERS ZIJN VROUWEN

799
00:50:45,880 --> 00:50:48,440
SLECHTS 5% HAALT EEN PROFESSIONEEL NIVEAU

800
00:50:48,520 --> 00:50:51,360
Sommigen denken
dat toernooien voor vrouwen…

801
00:50:51,440 --> 00:50:53,000
…stom zijn in esport…

802
00:50:53,080 --> 00:50:56,160
…omdat er geen verschil zou mogen zijn
tussen mannen en vrouwen…

803
00:50:56,240 --> 00:50:59,080
…maar ze zijn absoluut
een geweldige springplank…

804
00:50:59,160 --> 00:51:03,320
…om een grotere spelersbasis op te bouwen
voor meer meisjes en vrouwen.

805
00:51:03,400 --> 00:51:04,720
De divisies zijn gemengd…

806
00:51:04,800 --> 00:51:08,480
…en het probleem is dat vrouwen
niet zo goed spelen als mannen…

807
00:51:08,560 --> 00:51:09,400
PR DIRECTEUR

808
00:51:09,480 --> 00:51:10,880
…die professioneel spelen.

809
00:51:10,960 --> 00:51:13,600
Ons hoofddoel is natuurlijk
gemengde teams hebben…

810
00:51:13,680 --> 00:51:14,880
…niet enkel vrouwelijke.

811
00:51:14,960 --> 00:51:16,200
Momenteel groeit het.

812
00:51:16,280 --> 00:51:18,960
Ook al lijkt het langzaam,
het is heel snel.

813
00:51:19,040 --> 00:51:22,080
Elk jaar zijn er meer professionele kansen
voor meisjes.

814
00:51:22,800 --> 00:51:27,720
Ik vocht ervoor om zeker te zijn dat ik
niet gekozen was omdat ik een meisje was.

815
00:51:27,800 --> 00:51:29,840
Ik wil geen marketinggezicht zijn.

816
00:51:29,920 --> 00:51:30,760
PRO-GAMER

817
00:51:30,840 --> 00:51:33,400
Ik wil behandeld worden
volgens mijn niveau.

818
00:51:34,480 --> 00:51:36,560
We zien er anders uit, klinken anders…

819
00:51:36,640 --> 00:51:38,720
…hebben andere namen
en doen andere dingen…

820
00:51:38,800 --> 00:51:41,240
…maar er is geen verschil tussen ons.

821
00:51:41,320 --> 00:51:44,920
We kunnen allemaal hetzelfde doen,
groeien en dingen bereiken.

822
00:51:45,680 --> 00:51:49,840
We moeten dat denken veranderen.
Inclusiviteit, acceptatie, geloof…

823
00:51:49,920 --> 00:51:54,160
…al die dingen
waar we voor vechten en die we willen.

824
00:51:55,000 --> 00:51:56,080
Ze hebben tijd nodig.

825
00:51:57,440 --> 00:52:00,680
WALTON-ON-THAMES, ENGELAND

826
00:52:00,760 --> 00:52:03,440
We wonen op een klein eiland
aan de Theems.

827
00:52:04,040 --> 00:52:05,800
Mijn man had een boot.

828
00:52:05,880 --> 00:52:09,640
We zochten een huis met een ligplaats.

829
00:52:11,040 --> 00:52:12,920
Benjy hield altijd van sport.

830
00:52:13,000 --> 00:52:16,560
Zijn twee belangrijkste
waren cricket en bowlen.

831
00:52:17,280 --> 00:52:21,480
Hij begon te bowlen
op zijn tweede verjaardag…

832
00:52:22,840 --> 00:52:26,560
…en deed zijn eerste wedstrijd
toen hij drie was.

833
00:52:26,640 --> 00:52:28,880
Hij had een natuurlijke aanleg.

834
00:52:30,160 --> 00:52:32,800
Hij kreeg de ziekte van Osgood-Schlatter…

835
00:52:33,320 --> 00:52:35,720
…dus hij had veel pijn als hij liep.

836
00:52:35,800 --> 00:52:40,640
Dus na het doen van rugby
of eender welke sportactiviteit…

837
00:52:41,240 --> 00:52:42,640
…was hij…

838
00:52:42,720 --> 00:52:46,640
Je zou letterlijk denken
dat hij 70 jaar oud was als hij dan liep.

839
00:52:48,160 --> 00:52:51,600
De dokter stelde voor
dat hij een tijdje niet sportte.

840
00:52:52,120 --> 00:52:56,960
En natuurlijk, de computerspellen
namen het over…

841
00:52:57,040 --> 00:53:01,840
…en hij is nooit meer bezig geweest
met die andere sporten.

842
00:53:05,640 --> 00:53:09,320
Ik heb altijd een professioneel gamer
willen zijn sinds ik tien was.

843
00:53:09,400 --> 00:53:11,880
Ik heb altijd
naar YouTube-video's gekeken…

844
00:53:11,960 --> 00:53:15,680
…van al die professionele gamers.
En het gaf me dit…

845
00:53:15,760 --> 00:53:21,200
Ik heb altijd op het punt willen zijn
van de mensen waar ik naar opkeken.

846
00:53:21,280 --> 00:53:26,280
Als ouder probeerde ik hem altijd
van de computer te krijgen.

847
00:53:26,360 --> 00:53:28,200
Er is altijd een gevecht.

848
00:53:28,280 --> 00:53:31,120
Hij moet de volgende dag naar school,
de examens komen.

849
00:53:31,200 --> 00:53:34,240
We proberen een balans te vinden
tussen schoolwerk…

850
00:53:34,320 --> 00:53:38,680
…en andere activiteiten,
en videogames spelen.

851
00:53:38,760 --> 00:53:42,160
En als ouder besefte ik niet…

852
00:53:42,240 --> 00:53:46,240
…dat er zelfs een industrie was
waar hij bij betrokken kon raken.

853
00:53:46,320 --> 00:53:50,920
Het was pas toen hij een wedstrijd deed
genaamd Montana Black…

854
00:53:51,600 --> 00:53:56,040
En ik herinnerde me
dat het zondagavond was. Ik lag al in bed.

855
00:53:56,120 --> 00:54:01,360
En hij kwam me vertellen
dat hij 10.000 dollar had gewonnen.

856
00:54:01,880 --> 00:54:04,480
En het was: 'Echt? Weet je het zeker?'

857
00:54:05,040 --> 00:54:07,320
En hij zei: 'Nee, we zijn de eersten.'

858
00:54:07,400 --> 00:54:09,640
En het was: 'O, mijn God, echt?'

859
00:54:09,720 --> 00:54:12,080
En toen was er snel een sneeuwbaleffect.

860
00:54:12,920 --> 00:54:17,160
We vormden een naamloze vennootschap
en probeerden een bankrekening te openen.

861
00:54:17,240 --> 00:54:22,560
Het antwoord dat ik kreeg,
was dat ze het als gokken zagen…

862
00:54:22,640 --> 00:54:25,640
…in tegenstelling tot een wedstrijdsport.

863
00:54:25,720 --> 00:54:29,600
Toen moest ik uitleggen:
'Als hij iets deed zoals…

864
00:54:29,680 --> 00:54:32,280
…een tennisser,
naar Wimbledon gaan, winnen…

865
00:54:32,360 --> 00:54:35,240
…zou je dat geld niet
op je rekening zetten?'

866
00:54:44,960 --> 00:54:47,360
FORTNITE WK-FINALE

867
00:54:48,200 --> 00:54:51,280
Het WK <i>Fortnite</i>
was een groot moment in esport.

868
00:54:51,360 --> 00:54:55,760
Het was een echt opgroeimoment
voor veel mensen die niet gamen.

869
00:54:55,840 --> 00:54:58,200
Ze wisten niet wat esport was.

870
00:54:58,280 --> 00:55:02,200
Plots is er dit enorme evenement,
de grootste prijs ooit in esport…

871
00:55:02,280 --> 00:55:07,240
Het wordt ook gehouden in een stadion
dat bekend is voor de US Open Tennis…

872
00:55:07,320 --> 00:55:11,000
…dus ineens brengt het
al deze interesse naar esport…

873
00:55:11,080 --> 00:55:13,280
…en mensen beginnen het serieus te nemen.

874
00:55:21,280 --> 00:55:27,280
NEW YORK CITY, VERENIGDE STATEN

875
00:55:27,360 --> 00:55:30,400
Benjy, jij gaat de wereldbeker winnen.

876
00:55:30,960 --> 00:55:33,760
New York was de eerste grote wedstrijd.

877
00:55:34,400 --> 00:55:38,160
Tot die tijd speelde Benjy
alleen in zijn slaapkamer.

878
00:55:38,240 --> 00:55:41,200
Hij was zo opgewonden.
Dat waren we allemaal…

879
00:55:41,280 --> 00:55:44,800
…omdat hij eindelijk de spelers
zou ontmoeten die hij al jaren sprak.

880
00:55:44,880 --> 00:55:48,880
Letterlijk kijken hoe Benjy
een hele lobby verslaat in zijn eentje.

881
00:55:48,960 --> 00:55:50,400
Het is net kunst.

882
00:55:50,480 --> 00:55:53,800
Het was een goede ervaring.
Ik ontmoette zoveel leuke mensen.

883
00:55:53,880 --> 00:55:55,840
Ik was heel erg zenuwachtig.

884
00:55:55,920 --> 00:56:00,880
De eerste dag dat hij meedeed,
was ik best emotioneel. Ik bleef huilen.

885
00:56:02,880 --> 00:56:04,800
Hij zorgt voor de uitschakeling…

886
00:56:06,920 --> 00:56:09,680
KYLE 'BUGHA' GIERSDORF
WERD WERELDKAMPIOEN

887
00:56:09,760 --> 00:56:12,320
EN WON DE PRIJS VAN DRIE MILJOEN DOLLAR

888
00:56:12,400 --> 00:56:14,160
BENJY HAALDE DE TOP TIEN NIET

889
00:56:14,240 --> 00:56:15,920
Hij was er kapot van.

890
00:56:16,000 --> 00:56:16,840
Voor hem…

891
00:56:17,400 --> 00:56:22,040
…hij ging erheen
om nummer één en kampioen te worden.

892
00:56:22,120 --> 00:56:24,080
En vanuit een ouderperspectief…

893
00:56:24,160 --> 00:56:27,240
…ging het erom
zijn verwachtingen te beheersen…

894
00:56:27,320 --> 00:56:31,400
…als hij het niet goed deed,
hoe hij daar nadien mee om zou gaan.

895
00:56:31,480 --> 00:56:34,640
Ik weet niet wat er is gebeurd.
Ik denk een combinatie van…

896
00:56:34,720 --> 00:56:37,680
…niet op m'n best spelen
en een beetje pech hebben.

897
00:56:38,720 --> 00:56:42,680
Ik dacht dat ik nerveus zou zijn,
maar dat was ik helemaal niet.

898
00:56:43,480 --> 00:56:48,520
Ik speelde niet echt volgens mijn niveau
en daarom plaatste ik niet op mijn best.

899
00:56:49,200 --> 00:56:54,920
Iedereen wil voetballer worden.
Slechts een kleine 1% maakt het echt.

900
00:56:55,000 --> 00:56:57,280
En dat is bij esport niet anders.

901
00:56:57,360 --> 00:57:02,000
In de toekomst wil ik de beste zijn.
Ik blijf zoveel mogelijk oefenen…

902
00:57:02,080 --> 00:57:06,920
…en zorg dat ik er alles aan doe
om te zorgen dat ik zo goed mogelijk ben.

903
00:57:07,000 --> 00:57:09,600
Waar m'n kinderen
ook in geïnteresseerd zijn…

904
00:57:09,680 --> 00:57:13,000
…ik zal proberen ze te helpen bereiken
wat ze willen.

905
00:57:19,680 --> 00:57:21,600
GALICIË, SPANJE

906
00:57:21,680 --> 00:57:24,400
Toen ik klein was,
was er tijd voor veel spelletjes.

907
00:57:24,480 --> 00:57:26,120
Tijd voor knikkers…

908
00:57:26,200 --> 00:57:29,400
…voor palen, een spel dat nu verloren is,
voor voetbal…

909
00:57:29,480 --> 00:57:30,440
GROOTVADER

910
00:57:30,520 --> 00:57:32,800
…soms zelfs zonder bal.

911
00:57:32,880 --> 00:57:37,000
We moesten een sok met stro gebruiken.

912
00:57:37,080 --> 00:57:38,440
Dat was de bal.

913
00:57:38,520 --> 00:57:41,440
We hadden geen andere opties,
geen tv, geen radio…

914
00:57:41,520 --> 00:57:45,560
…dus we speelden deze spelletjes
samen met andere jongens.

915
00:57:47,520 --> 00:57:49,800
Hier in Galicië
hadden families veel kinderen…

916
00:57:49,880 --> 00:57:53,880
…maar slechts één erfgenaam,
die 3/5 van het bezit erfde…

917
00:57:53,960 --> 00:57:56,920
…dus 2/5 voor vier of vijf
was niet genoeg.

918
00:57:57,000 --> 00:58:00,600
Daarom moesten de anderen emigreren.

919
00:58:02,040 --> 00:58:06,280
Je moest per boot reizen
en de reis duurde ongeveer een maand.

920
00:58:06,360 --> 00:58:10,160
Ze hadden geen geld en vertrokken
met enkel de kleren op hun rug.

921
00:58:11,160 --> 00:58:13,720
Ze stuurden
om de twee of drie maanden een brief…

922
00:58:13,800 --> 00:58:17,520
…en die zou een, twee
of drie maanden later aankomen.

923
00:58:18,280 --> 00:58:20,440
We brengen de zomer door
in mijn vaders dorp.

924
00:58:20,520 --> 00:58:22,800
Het is een klein stadje in Galicië…

925
00:58:22,880 --> 00:58:25,400
…waar al mijn vaders voorouders woonden.

926
00:58:25,480 --> 00:58:28,320
Grootouders, overgrootouders…

927
00:58:30,320 --> 00:58:31,760
Toen we klein waren…

928
00:58:31,840 --> 00:58:35,960
…gingen alle kinderen erheen
van de mensen die weg moesten voor werk.

929
00:58:36,040 --> 00:58:40,400
Mensen uit Mexico, Frankrijk, Bilbao,
La Coruña, Madrid.

930
00:58:40,480 --> 00:58:43,080
Als we weg waren,
zagen we elkaar niet meer.

931
00:58:43,160 --> 00:58:46,400
We konden alleen per post contact opnemen.

932
00:58:46,480 --> 00:58:50,480
Manuel is een vriend van me
in Ribas Pequeñas, een dorp in Galicië.

933
00:58:50,560 --> 00:58:51,880
MADRID, SPANJE

934
00:58:51,960 --> 00:58:56,440
Ik ga er in de vakantie heen
en hij woont daar.

935
00:58:58,560 --> 00:59:00,280
RIBAS PEQUENAS, SPANJE

936
00:59:00,360 --> 00:59:04,200
Volwassenen spelen meestal niet,
en hier zijn alleen volwassenen.

937
00:59:04,280 --> 00:59:05,640
GALICIË, SPANJE

938
00:59:05,720 --> 00:59:07,560
Toen mijn ouders klein waren…

939
00:59:07,640 --> 00:59:11,720
…kwamen ze hier ook
om hun vrienden te zien.

940
00:59:11,800 --> 00:59:17,520
En ze zagen elkaar pas opnieuw
als ze een jaar later terugkwamen.

941
00:59:17,600 --> 00:59:18,760
Aan de andere kant…

942
00:59:18,840 --> 00:59:20,960
…zien we elkaar in het dorp.

943
00:59:21,040 --> 00:59:24,040
Als ze naar huis gaan,
naar Madrid, naar Frankrijk…

944
00:59:24,120 --> 00:59:27,760
…blijf ik hier, en we kunnen
contact houden en samen spelen.

945
00:59:28,600 --> 00:59:31,840
Als ze elkaar zien, voetballen ze
of zwemmen ze in de rivier…

946
00:59:31,920 --> 00:59:35,120
…maar als ze niet samen zijn,
kunnen ze dat niet meer.

947
00:59:35,200 --> 00:59:38,320
En ze ontmoeten elkaar online
om videogames te spelen.

948
00:59:38,400 --> 00:59:42,040
Omdat ze plezier hebben, doen ze het vaak,
en hun band is veel hechter…

949
00:59:42,120 --> 00:59:44,760
…dan per brief of telefoon,
die passief zijn.

950
00:59:44,840 --> 00:59:48,640
Het is een geweldige manier
om vriendschappen te onderhouden.

951
00:59:49,400 --> 00:59:53,640
Als je samenkomt om te spelen,
zal die band groeien en blijven.

952
00:59:54,520 --> 00:59:57,480
Ik wou dat ze meer kalmte hadden.

953
00:59:58,280 --> 01:00:01,800
Nu is alles heel snel, ze willen alles nu.

954
01:00:01,880 --> 01:00:05,520
Ik kan de moderne technologie
amper verwerken. Ik bemoei me er niet mee.

955
01:00:05,600 --> 01:00:07,880
Het is een ander leven.

956
01:00:08,960 --> 01:00:11,240
Gelukkig is het beter.

957
01:00:21,760 --> 01:00:23,880
Mensen zijn meer verbonden dan vroeger.

958
01:00:23,960 --> 01:00:26,880
We kijken naar mensen
die wereldwijd denken.

959
01:00:26,960 --> 01:00:30,360
Als ze wakker worden en in hun pantoffels
hun computer aanzetten…

960
01:00:30,440 --> 01:00:33,520
…hebben ze onmiddellijk contact
met de hele wereld.

961
01:00:33,600 --> 01:00:35,200
Ik ken koppels die…

962
01:00:35,280 --> 01:00:38,280
Mensen die <i>World of Warcraft </i>speelden
en daardoor samenkwamen…

963
01:00:38,360 --> 01:00:40,840
…door dat sociale aspect
van videogames waar…

964
01:00:40,920 --> 01:00:45,760
…deze mensen elkaar kunnen ontmoeten
in het spel, en dan later in het echt.

965
01:00:45,840 --> 01:00:48,400
Het spel kan gebruikt worden
als ijsbreker.

966
01:00:48,480 --> 01:00:51,720
Ik deed mee aan het spel.
Ik kreeg een bijnaam.

967
01:00:51,800 --> 01:00:55,680
Ik kon hem vinden
omdat ze me zeiden dat hij Neca heette…

968
01:00:55,760 --> 01:00:59,640
…en ik begon met hem te praten
via de gamechat.

969
01:00:59,720 --> 01:01:04,440
In het spel kun je met iemand praten
als je hun bijnaam kent.

970
01:01:04,520 --> 01:01:08,360
Dus ik dacht: 'Wie praat er met me?'
Een vriend met een nieuw personage?

971
01:01:08,440 --> 01:01:09,640
Die me trolt?

972
01:01:09,720 --> 01:01:13,720
En uiteindelijk biecht ze het op
en zegt ze me dat zij het was.

973
01:01:13,800 --> 01:01:16,480
En daarmee veroverde ze me.

974
01:01:16,560 --> 01:01:19,560
Doordat we allebei
videogames als een hobby hebben…

975
01:01:19,640 --> 01:01:21,520
…kwam deze relatie tot stand.

976
01:01:21,600 --> 01:01:26,040
Dit gebeurde erg natuurlijk,
en we wisten dat het voor het leven was.

977
01:01:30,080 --> 01:01:31,520
Ik ben best verlegen.

978
01:01:31,600 --> 01:01:35,440
Ik vind het moeilijk
om mensen te ontmoeten.

979
01:01:35,520 --> 01:01:40,160
Mensen vinden met wie je iets
gemeenschappelijk hebt…

980
01:01:40,240 --> 01:01:41,800
…en dat zijn gamers.

981
01:01:42,800 --> 01:01:46,040
Dus je hebt dat gevoel
van gemeenschap en verbondenheid.

982
01:01:47,920 --> 01:01:50,920
Ik was afhankelijk van mijn ogen
om te zien wat er gebeurde…

983
01:01:51,000 --> 01:01:54,200
…of er een speler in de buurt was,
dus dat hielp enorm.

984
01:01:54,680 --> 01:01:58,040
En nu is het zoveel beter
met al die nieuwe functies.

985
01:01:58,120 --> 01:02:00,240
Ze is zo gegroeid.

986
01:02:00,320 --> 01:02:02,880
Ze heeft veel zelfvertrouwen gekregen.

987
01:02:02,960 --> 01:02:06,080
Ze heeft veel vrienden gemaakt
en heeft genetwerkt.

988
01:02:06,160 --> 01:02:09,040
Het was een geweldige ervaring…

989
01:02:09,120 --> 01:02:12,240
…en ze krijgt veel steun
van de game-gemeenschap.

990
01:02:12,320 --> 01:02:13,840
Ik kon niet blijer zijn.

991
01:02:13,920 --> 01:02:15,920
EWOKS VADER

992
01:02:22,440 --> 01:02:25,160
COVENTRY, ENGELAND

993
01:02:27,040 --> 01:02:31,920
Alles wat John doet, moet gedaan worden
door een verzorger of mezelf.

994
01:02:32,040 --> 01:02:34,160
Hij heeft spierdystrofie…

995
01:02:34,840 --> 01:02:37,920
…zelfs zijn neus krabben
moet een verzorger doen.

996
01:02:38,000 --> 01:02:40,920
Johns ventilator ademt voor hem.

997
01:02:41,440 --> 01:02:46,000
Hij kan nooit alleen achterblijven.
Als de slang aan de nek loskomt…

998
01:02:46,800 --> 01:02:49,360
…is het seconden, en hij gaat dood.

999
01:02:51,200 --> 01:02:54,640
Ik droomde altijd over voetballen.

1000
01:02:55,960 --> 01:02:57,280
Zonder dat ik 't wist…

1001
01:02:57,920 --> 01:02:59,480
…kwamen we in Manchester.

1002
01:03:00,120 --> 01:03:02,400
Bij Old Trafford dacht ik: 'Wauw.'

1003
01:03:02,480 --> 01:03:05,400
Vandaag ontmoet je alle spelers…

1004
01:03:05,960 --> 01:03:07,520
…en Alex Ferguson.

1005
01:03:07,600 --> 01:03:11,280
Dat is geweldig.
Een van de mooiste dagen van m'n leven.

1006
01:03:13,560 --> 01:03:15,000
Dus ik had het moeilijk…

1007
01:03:15,640 --> 01:03:18,760
…dus ik besloot op het internet te gaan…

1008
01:03:19,520 --> 01:03:23,160
…en kijken of er iemand was,
of een goed doel dat kon helpen.

1009
01:03:26,400 --> 01:03:28,920
Special Effect is een goed doel
dat mensen…

1010
01:03:29,000 --> 01:03:32,360
…met fysieke beperking helpt
om videogames te spelen.

1011
01:03:32,440 --> 01:03:34,800
Ieders beperking is anders.

1012
01:03:34,880 --> 01:03:38,400
We hebben het over kleine bewegingen
die we moeten benutten.

1013
01:03:38,480 --> 01:03:40,000
Millimeterbewegingen.

1014
01:03:40,080 --> 01:03:44,600
Bestaande of nieuwe apparatuur
op unieke manieren aanpassen…

1015
01:03:44,680 --> 01:03:49,000
…om op maat gemaakte opstellingen te maken
die helemaal juist zijn…

1016
01:03:49,080 --> 01:03:51,200
…voor de handicap van die persoon…

1017
01:03:51,280 --> 01:03:53,640
…zodat ze het beste
uit hun spel kunnen halen.

1018
01:03:53,720 --> 01:03:56,200
Ik dacht niet dat ik ooit zover zou komen…

1019
01:03:56,920 --> 01:04:00,640
…en dus was ik best trots…

1020
01:04:00,720 --> 01:04:02,480
…dat we in deze fase kwamen…

1021
01:04:02,560 --> 01:04:08,280
…waar we apparatuur kunnen ontwikkelen
die goed genoeg is voor iedereen.

1022
01:04:08,360 --> 01:04:12,800
Het geeft iedereen de kans om te gamen,
en dat is belangrijk.

1023
01:04:14,000 --> 01:04:18,680
In videogames kun je veel doen
die ik in de echte wereld niet kan…

1024
01:04:19,240 --> 01:04:24,280
…zoals autorijden of rennen,
schoppen tegen een bal.

1025
01:04:25,000 --> 01:04:27,920
Het geeft je het gevoel
dat je er fysiek bent.

1026
01:04:28,600 --> 01:04:29,840
In je hoofd speel je.

1027
01:04:30,800 --> 01:04:33,120
In videogames maak ik graag vrienden…

1028
01:04:33,680 --> 01:04:36,920
…en ken ik verschillende mensen
van over de hele wereld.

1029
01:04:38,160 --> 01:04:41,960
Want je wordt gelijk behandeld.
Ze zien een gamer.

1030
01:04:42,040 --> 01:04:43,760
Niet de persoon erachter.

1031
01:04:52,480 --> 01:04:56,160
HONDEN LATEN POOTAFDRUKKEN ACHTER
OP JE HART

1032
01:04:59,840 --> 01:05:02,400
Michael ontwikkelde zich snel.

1033
01:05:02,480 --> 01:05:06,560
We gaven hem zoiets als Lego,
en hij opende het op kerstochtend…

1034
01:05:06,640 --> 01:05:11,040
…en hij stopte niet voor een drankje,
een toilet, eten of wat dan ook…

1035
01:05:11,120 --> 01:05:12,440
…tot hij het afmaakte.

1036
01:05:12,520 --> 01:05:14,040
Hij was erg gefocust.

1037
01:05:14,120 --> 01:05:18,520
Hij hield van auto's, treinen.
Hij was dol op zijn voertuigen.

1038
01:05:21,120 --> 01:05:24,840
Toen hij een jaar oud was,
had ik Nathan, zijn broer.

1039
01:05:25,360 --> 01:05:29,240
Beide jongens zijn al van jongs af aan
geobsedeerd door computers.

1040
01:05:29,320 --> 01:05:33,960
We waren allebei ook met computers bezig
en speelden erop in onze vrije tijd.

1041
01:05:36,920 --> 01:05:41,720
Hij kwam thuis met wat blauwe plekken,
erg grote blauwe plekken, dat we zeiden…

1042
01:05:41,800 --> 01:05:44,400
'Hoe deed je dat?'
En hij zei: 'Geen idee.'

1043
01:05:44,480 --> 01:05:46,600
Hij wordt niet gepest op school.

1044
01:05:46,680 --> 01:05:50,120
We doen thuis natuurlijk niks.
Dit moet medisch zijn.

1045
01:05:51,400 --> 01:05:55,800
MICHAEL KREEG IN NOVEMBER 2013
DE DIAGNOSE LEUKEMIE

1046
01:05:55,880 --> 01:05:56,920
Hij was negen.

1047
01:05:57,480 --> 01:06:02,000
Sindsdien waren het zes woelige jaren.

1048
01:06:04,600 --> 01:06:07,760
Mijn moeder steunde me
sinds de dag van de diagnose.

1049
01:06:09,000 --> 01:06:13,520
Maar toen ging mama's gezondheid achteruit
en overleed ze…

1050
01:06:14,720 --> 01:06:18,000
…vlak na Michaels verjaardag in april…

1051
01:06:18,640 --> 01:06:20,440
…van het eerste behandeljaar.

1052
01:06:20,960 --> 01:06:26,000
We verloren onze grootste troef
in het steunen van Laura en Michael…

1053
01:06:26,080 --> 01:06:29,760
…dus we moesten de gelederen sluiten
en naar voren komen.

1054
01:06:43,440 --> 01:06:45,200
IK HAKTE KANKER IN DE PAN

1055
01:06:46,280 --> 01:06:49,440
NA DRIE EN EEN HALF JAAR BEHANDELING
GING MICHAEL IN REMISSIE

1056
01:06:49,520 --> 01:06:51,560
Dat moest de grote overwinning zijn.

1057
01:06:51,640 --> 01:06:54,800
Het was voorbij,
we hadden de oorlog overleefd.

1058
01:06:54,880 --> 01:06:57,880
Alles leek relatief onder controle…

1059
01:06:58,800 --> 01:06:59,760
…enkele maanden.

1060
01:07:04,520 --> 01:07:06,400
Helaas is Michael hervallen…

1061
01:07:06,480 --> 01:07:09,480
…dus moest hij
een intensievere behandeling krijgen…

1062
01:07:09,560 --> 01:07:12,960
…en uiteindelijk
een beenmergtransplantatie krijgen…

1063
01:07:13,040 --> 01:07:16,200
…waar ze je immuunsysteem uitroeien.

1064
01:07:20,720 --> 01:07:23,120
Hij was niet gefixeerd op één spel.

1065
01:07:23,200 --> 01:07:27,920
Hij kan 20 tot 30 minuten spelen,
en dan moest hij van spel veranderen.

1066
01:07:28,000 --> 01:07:31,680
Ik denk dat <i>Elite</i> het eerste spel was…

1067
01:07:31,760 --> 01:07:34,400
…waar hij langer
dan een half uur kon spelen.

1068
01:07:38,120 --> 01:07:40,880
<i>Elite Dangerous</i>
is een een-op-een voorstelling…

1069
01:07:40,960 --> 01:07:42,160
…van ons sterrenstelsel.

1070
01:07:42,240 --> 01:07:45,720
Je moet de wereld niet redden,
je moet er leven.

1071
01:07:45,800 --> 01:07:50,400
Je kunt zelf ook heldhaftige dingen doen
als je wilt, of een slechterik zijn.

1072
01:07:50,480 --> 01:07:51,640
Je speelt op internet.

1073
01:07:51,720 --> 01:07:56,160
Het is voor meerdere spelers, dus je kan
als groep samen op avontuur gaan.

1074
01:07:56,920 --> 01:08:00,760
In het laatste jaar van Michaels leven
waren we zeker…

1075
01:08:00,840 --> 01:08:03,720
We waren copiloten in <i>Elite</i>.

1076
01:08:03,800 --> 01:08:05,160
En vaak met…

1077
01:08:06,240 --> 01:08:08,560
Nathan deed af en toe met ons mee.

1078
01:08:09,160 --> 01:08:14,320
Ik was vaak de advocaat van de duivel,
dus ik ramde zijn schip of schoot op hem…

1079
01:08:14,400 --> 01:08:16,960
…wanneer hij met Mat handelde.

1080
01:08:17,040 --> 01:08:20,280
Het gaat meer om het verpulveren,
wat Michaels ding was…

1081
01:08:20,360 --> 01:08:22,760
…maar ik speelde graag
omdat Michael er was.

1082
01:08:27,800 --> 01:08:31,880
Michael werd boller en groter.

1083
01:08:31,960 --> 01:08:33,760
Hij lekte uit zijn longen…

1084
01:08:34,680 --> 01:08:36,840
…en de lucht lekte in zijn lichaam.

1085
01:08:36,920 --> 01:08:39,440
Het kwam allemaal onder zijn huid,
rond zijn gezicht…

1086
01:08:39,520 --> 01:08:43,960
…en hij probeerde echt naar het scherm
te turen om z'n spelletjes te spelen.

1087
01:08:45,400 --> 01:08:51,160
Dat was het moment
waarop we allemaal accepteerden…

1088
01:08:51,240 --> 01:08:53,520
…dat hij het niet zou overleven.

1089
01:08:53,600 --> 01:08:56,480
Dus ik heb getweet om…

1090
01:08:57,560 --> 01:08:58,960
…om hulp te vragen.

1091
01:08:59,560 --> 01:09:03,040
HARTVERSCHEUREND OM MIJN NEEF
NAAR HET SCHERM TE ZIEN TUREN

1092
01:09:03,120 --> 01:09:05,760
De post greep me meteen naar het hart…

1093
01:09:05,840 --> 01:09:07,520
…want Mat had gezegd…

1094
01:09:07,600 --> 01:09:12,280
'Het is hartverscheurend om m'n neef,
Michael, z'n geliefde spel te zien spelen…

1095
01:09:12,360 --> 01:09:15,240
…en misschien bereikt hij nooit de doelen
die hij wil bereiken.'

1096
01:09:15,320 --> 01:09:19,200
Alle Commandanten zijn
ongelooflijke mensen met enorme harten.

1097
01:09:19,280 --> 01:09:22,080
Ze sprongen allemaal op
om hem op te tillen…

1098
01:09:22,160 --> 01:09:26,000
…en zeggen: 'Jij bent ook een commandant.
Hoe dan ook, jij bent een van ons.'

1099
01:09:26,080 --> 01:09:29,400
Zijn ambities waren zo beperkt
door zijn opties.

1100
01:09:29,480 --> 01:09:34,440
Hij wilde alleen maar slagen
in deze virtuele wereld.

1101
01:09:34,520 --> 01:09:36,760
Wat kun je doen
om iemands passie te voeden…

1102
01:09:36,840 --> 01:09:41,560
…om de opwinding te voeden
van iemand die echt geniet van die wereld…

1103
01:09:41,640 --> 01:09:44,120
…en de ervaring die je hebt in het spel?

1104
01:09:44,640 --> 01:09:47,120
Wat kun je doen als ze niet kunnen spelen?

1105
01:09:47,200 --> 01:09:48,680
En dus dachten we…

1106
01:09:48,760 --> 01:09:52,760
'Zou het niet cool zijn
als we een luisterboek konden maken?'

1107
01:09:55,400 --> 01:09:59,560
Op een zaterdag stuurde Zac me het idee.

1108
01:09:59,640 --> 01:10:01,000
Ik antwoordde en zei…

1109
01:10:01,080 --> 01:10:06,480
'Laten we het proberen,
maar zorg dat alle betrokkenen weten dat…

1110
01:10:08,720 --> 01:10:10,440
…het misschien niet werkt.'

1111
01:10:11,280 --> 01:10:15,360
We keken elkaar aan
en zeiden: 'Oké, we moeten snel zijn.'

1112
01:10:15,440 --> 01:10:17,040
Dus ik belde Joe…

1113
01:10:17,120 --> 01:10:20,320
…hoofd van ons audioteam
voor <i>Elite Dangerous</i>.

1114
01:10:20,400 --> 01:10:23,360
Hij was nogal schaapachtig.
Hij zei: 'Hé…

1115
01:10:24,640 --> 01:10:25,880
Hoe gaat ie?'

1116
01:10:25,960 --> 01:10:28,680
Ik zeg: 'Alles goed. Wat is er?'

1117
01:10:28,760 --> 01:10:33,920
'Ik heb een gek idee,
en ik wil weten of het mogelijk is.'

1118
01:10:34,000 --> 01:10:34,840
Joe zei…

1119
01:10:35,480 --> 01:10:38,840
'Er moet veel gebeuren,
maar het is het juiste om te doen.

1120
01:10:38,920 --> 01:10:42,880
We kunnen het. Het is 'n leuk idee,
laten we kijken wat er gebeurt.'

1121
01:10:44,480 --> 01:10:49,320
Het volgende is dat iemand het schrijft.
Ik heb contact opgenomen met Drew.

1122
01:10:49,400 --> 01:10:54,920
'Hoe groot is de kans dat je een heel
luisterboek voor iemand kunt schrijven…

1123
01:10:55,560 --> 01:10:56,640
…tegen morgenochtend?'

1124
01:10:56,720 --> 01:10:59,800
En ik zei:
'Hoe lang moet dat verhaal zijn?'

1125
01:11:00,320 --> 01:11:04,160
Want het was vrij kortdag.
En hij zei: 'Zo'n 20-30 minuten.'

1126
01:11:04,240 --> 01:11:07,280
Dus ik rekende in mijn hoofd
hoe lang dat zou zijn…

1127
01:11:07,360 --> 01:11:09,960
…en ik zei:
'Dat zijn ongeveer 5000 woorden.'

1128
01:11:10,560 --> 01:11:15,120
'Oké, dat is nogal… ja.'
Hij zei:  'Ja, ik denk dat ik het kan.'

1129
01:11:15,200 --> 01:11:18,640
Dus zondagochtend zet ik m'n koffie klaar
en ga ik naar m'n toetsenbord.

1130
01:11:18,720 --> 01:11:20,640
Dat zijn m'n sets, kostuum en…

1131
01:11:20,720 --> 01:11:25,360
Ik keek naar mijn telefoon toen ik
in de auto stapte en zag Zacs bericht…

1132
01:11:25,440 --> 01:11:28,680
…die om hulp vroeg,
en ik moest niet eens nadenken.

1133
01:11:29,280 --> 01:11:31,560
Vooral met zo'n gemeenschap.

1134
01:11:32,080 --> 01:11:34,080
Als iemand problemen heeft,
help je.

1135
01:11:37,760 --> 01:11:40,960
Maandagochtend kwam,
en Joe bracht alles samen.

1136
01:11:41,040 --> 01:11:45,760
Ik stuurde een bericht naar het audioteam:
'Wil iemand erbij betrokken zijn?'

1137
01:11:45,840 --> 01:11:49,440
Iedereen zei: 'Wat heb je nodig?'
Gewoon zo.

1138
01:11:51,000 --> 01:11:54,280
En ik zei: 'Ik heb het geluid nodig
van een voorbijvliegende arend…

1139
01:11:54,360 --> 01:11:57,600
…van een schip dat botst
tegen een asteroïde, van een luchtsluis.'

1140
01:11:57,680 --> 01:11:59,480
Ze gingen weg en stuurden me dingen.

1141
01:11:59,560 --> 01:12:01,880
Ik zette ze op de tijdlijn,
zocht de juiste mix.

1142
01:12:01,960 --> 01:12:05,560
Het zou nipt worden.
We wisten niet of hij het zou horen.

1143
01:12:05,640 --> 01:12:11,440
Dinsdagavond waren Zac en Paige
in het ziekenhuis…

1144
01:12:11,520 --> 01:12:13,120
…met het eindproduct.

1145
01:12:13,200 --> 01:12:15,600
Dus je speelt een rol in het verhaal.

1146
01:12:15,680 --> 01:12:20,120
'Commandant Michael Holyland hoorde
zijn ooms stem over de communicatielink…

1147
01:12:20,200 --> 01:12:23,200
…die knetterde met ruis
van de overbelaste motoren.'

1148
01:12:24,440 --> 01:12:28,480
Wat heb je daarmee gedaan, Michael?
-Kan je niet bijhouden, oom Mat?

1149
01:12:28,560 --> 01:12:32,360
Vuile aandrijving, G Vijf mods,
verlichte romp, wat heb ik niet gedaan?

1150
01:12:32,920 --> 01:12:35,520
Ik probeer je broer
een stap voor te blijven.

1151
01:12:35,600 --> 01:12:39,920
Je zag aan z'n gezicht dat hij wachtte
op het moment dat hij werd genoemd.

1152
01:12:40,000 --> 01:12:42,920
En zodra hij z'n eigen stem hoorde,
zei hij…

1153
01:12:43,000 --> 01:12:44,520
'Dat was ik.'

1154
01:12:44,600 --> 01:12:47,600
En ik keek naar zijn mollige gezicht…

1155
01:12:47,680 --> 01:12:50,440
…terwijl hij grijnsde door zijn kwelling.

1156
01:12:50,520 --> 01:12:53,360
Hij leefde, en het was elektrisch.

1157
01:12:53,440 --> 01:12:55,840
Hij heeft duidelijk een doel
en een ambitie.

1158
01:12:55,920 --> 01:12:57,960
Hij voelde zich belangrijk en machtig.

1159
01:12:58,040 --> 01:13:00,200
We begrepen allemaal wat dit betekende.

1160
01:13:03,320 --> 01:13:06,760
Het raakte me echt
toen we hoorden dat hij was overleden.

1161
01:13:08,320 --> 01:13:09,960
Maar ik ben blij dat het gelukt is.

1162
01:13:10,480 --> 01:13:13,080
Om te denken dat dat zijn laatste dag was…

1163
01:13:13,160 --> 01:13:15,080
Het was geweldig dat hij het kon horen…

1164
01:13:15,560 --> 01:13:18,760
…in minder dan 24 uur
voor hij helaas overleed.

1165
01:13:22,400 --> 01:13:25,240
'Maar elke commandant
moet zijn eigen pad zoeken…

1166
01:13:25,840 --> 01:13:27,440
…en zijn eigen weg vinden.'

1167
01:13:28,040 --> 01:13:31,240
'Sommigen kunnen tevreden zijn
dat ze een verschil maakten…

1168
01:13:31,320 --> 01:13:35,760
…een moeilijke keuze maakten,
volhielden toen de kansen tegen hen waren…

1169
01:13:35,840 --> 01:13:37,480
…en de situatie somber.'

1170
01:13:38,280 --> 01:13:40,800
'Dapperheid en moed…

1171
01:13:40,880 --> 01:13:44,960
…onbewogen tegenover enorme overmacht.'

1172
01:13:45,880 --> 01:13:48,840
'Dat is de weg van de echte Elite.'

1173
01:13:56,200 --> 01:14:00,320
De laatste keer dat we over videogames
spraken, zei je dat je tenniste…

1174
01:14:00,400 --> 01:14:03,240
…maar dat je bij de tennis videogame…

1175
01:14:03,320 --> 01:14:06,120
…altijd als Roger Federer speelde.
Doe je dat nog?

1176
01:14:07,840 --> 01:14:13,080
Ja, ik weet niet of het de waarheid is,
maar de man die het spel doet…

1177
01:14:13,160 --> 01:14:16,400
Ik ben alleen maar defensief.
Twee meter achter de lijn.

1178
01:14:17,240 --> 01:14:19,400
Het is onmogelijk om te winnen.

1179
01:14:19,480 --> 01:14:22,600
Ik ren alleen, dus het is beter
om een andere speler te kiezen.

1180
01:14:26,000 --> 01:14:27,680
Het lijkt op traditionele sport.

1181
01:14:27,760 --> 01:14:31,160
Je kijkt naar de passie
en de 'verbrijzeling' als iemand verliest.

1182
01:14:31,240 --> 01:14:34,960
Kijk naar voetbal.
Daar draait het allemaal om stammen.

1183
01:14:35,040 --> 01:14:37,640
Mensen volgen bepaalde teams,
ze wisselen nooit.

1184
01:14:37,720 --> 01:14:41,240
Er is rivaliteit en loyaliteit
tussen de steden.

1185
01:14:41,320 --> 01:14:44,200
Niet bij esport.
Dat is een wereldwijd fenomeen.

1186
01:14:44,280 --> 01:14:46,160
Je vindt mensen in Duitsland…

1187
01:14:46,240 --> 01:14:49,120
…die een Amerikaans team steunen
dat een Duitse speler had.

1188
01:14:49,200 --> 01:14:52,240
Beroepsspelers die reizen,
en grote evenementen bijwonen…

1189
01:14:52,320 --> 01:14:55,600
…kunnen alles verdienen
vanaf 5000 euro per maand…

1190
01:14:55,680 --> 01:14:59,640
…helemaal tot 30.000 euro per maand
van het teamloon…

1191
01:14:59,720 --> 01:15:03,600
…en daar bovenop komt het prijzengeld
waar de beste teams…

1192
01:15:03,680 --> 01:15:08,440
…tot vier miljoen dollar aan prijzengeld
kunnen verdienen in totaal…

1193
01:15:08,520 --> 01:15:10,440
…voor vijf spelers en een coach.

1194
01:15:10,520 --> 01:15:14,560
Je kunt zeker over ze praten
als welgestelde, jonge mensen.

1195
01:15:15,880 --> 01:15:19,560
HELSINGBORG, ZWEDEN

1196
01:15:26,840 --> 01:15:29,080
Ik begon videogames te spelen
met mijn vader.

1197
01:15:29,160 --> 01:15:31,560
We speelden bijna elke dag.

1198
01:15:31,640 --> 01:15:36,400
M'n vader speelde ook <i>CS </i>in z'n vrije tijd
en ik zat op zijn knie te spelen.

1199
01:15:36,480 --> 01:15:40,600
Ik wist niet dat ik professioneel
wilde spelen. Ik vond 't gewoon leuk.

1200
01:15:40,680 --> 01:15:42,800
Ik besefte dat ik steeds beter werd.

1201
01:15:42,880 --> 01:15:45,560
Ik kwam bij mijn eerste team
toen ik 15 was.

1202
01:15:45,640 --> 01:15:46,640
Dat was x6tence.

1203
01:15:48,280 --> 01:15:51,920
We keken naar hem
en gingen naar Zweden om hem te zoeken…

1204
01:15:52,000 --> 01:15:55,760
…en hij bleek een kind
met een natuurlijk talent te zijn.

1205
01:15:55,840 --> 01:15:59,400
We boden hem een professioneel contract.
Hij begon te huilen.

1206
01:15:59,480 --> 01:16:01,920
Ik was blij dat een kind met dat talent…

1207
01:16:02,000 --> 01:16:03,440
CEO
ALICANTE, SPANJE

1208
01:16:03,520 --> 01:16:04,960
…zich inschreef bij x6tence.

1209
01:16:05,480 --> 01:16:08,520
Toen hij aankwam, moest ik
vechten met organisaties en competities…

1210
01:16:08,600 --> 01:16:11,400
…omdat een 14-jarige jongen
niet mocht spelen…

1211
01:16:11,480 --> 01:16:14,520
…zelfs met toestemming van zijn vader.

1212
01:16:14,600 --> 01:16:19,400
In zijn eerste toernooi, toen hij 14 was,
wonnen we en werd hij de beste speler.

1213
01:16:19,480 --> 01:16:23,960
Hij begon op te vallen.
Het is ongebruikelijk voor een 16-jarige…

1214
01:16:24,040 --> 01:16:25,360
ALICANTE, SPANJE

1215
01:16:25,440 --> 01:16:27,320
…om zo goed te presteren.

1216
01:16:27,400 --> 01:16:32,480
En hij trok de aandacht
van de grote Counter clubs.

1217
01:16:32,560 --> 01:16:36,320
Als je een esportteam runt,
kijk je altijd uit naar talent.

1218
01:16:36,400 --> 01:16:37,240
CEO
ZWEDEN

1219
01:16:38,040 --> 01:16:40,200
We volgen hem al een tijdje.

1220
01:16:40,280 --> 01:16:42,800
Hij kan een van de beste spelers
ter wereld zijn.

1221
01:16:43,320 --> 01:16:46,640
ESL ONE COLOGNE 2019
PLOPSKI'S EERSTE TOERNOOI MET NIP

1222
01:16:46,720 --> 01:16:49,760
Dit idee van mensen
die min of meer uit het niets komen…

1223
01:16:49,840 --> 01:16:53,640
…en dan ineens in een enorm team zitten,
is redelijk ongehoord…

1224
01:16:53,720 --> 01:16:56,320
…en Plopski heeft dat kunnen doen.

1225
01:16:56,920 --> 01:17:00,640
Dat Plopski bij het team komt
is geweldig voor alle betrokkenen.

1226
01:17:00,720 --> 01:17:04,880
Hij is een jonge, getalenteerde
Zweedse speler die eindelijk doorbrak.

1227
01:17:04,960 --> 01:17:08,240
Hopelijk kan GeT-RiGhT
hem door deze professionele wereld helpen…

1228
01:17:08,320 --> 01:17:11,000
…en hem helpen zich te ontwikkelen
tot 'n geweldige speler.

1229
01:17:11,080 --> 01:17:12,480
Ik heb zin in de toekomst.

1230
01:17:12,560 --> 01:17:16,000
Ik was trots,
vooral toen ze naar de arena gingen…

1231
01:17:16,080 --> 01:17:18,240
…en iedereen stond op en schreeuwde.

1232
01:17:18,320 --> 01:17:19,400
PLOPSKI'S VADER

1233
01:17:19,480 --> 01:17:24,520
Ik kreeg tranen in mijn ogen
toen ze Plopski's naam riepen.

1234
01:17:24,600 --> 01:17:26,080
Wie had dat gedacht?

1235
01:17:26,160 --> 01:17:27,800
Dit is geweldig.

1236
01:17:28,560 --> 01:17:29,560
…als de dag…

1237
01:17:29,640 --> 01:17:31,600
Plopski vindt het hoofdschot.

1238
01:17:32,520 --> 01:17:33,480
De rook is weg.

1239
01:17:33,560 --> 01:17:36,840
Hij weet wat hij doet.
Hij moet er zijn. Hij is zo slim.

1240
01:17:36,920 --> 01:17:41,080
Ik vind hem een goede speler
en het was zijn eerste keer op het podium…

1241
01:17:41,160 --> 01:17:42,960
…en hij deed het heel goed.

1242
01:17:43,040 --> 01:17:46,360
Het was enorm fascinerend
door strategie…

1243
01:17:46,440 --> 01:17:48,800
…en ik was onder de indruk.

1244
01:17:48,880 --> 01:17:51,120
Als je al heel goed bent in het spel…

1245
01:17:51,200 --> 01:17:53,960
…en je een kans krijgt
die zo groot is als bij NIP zijn…

1246
01:17:54,560 --> 01:17:56,600
…moet je je richten op andere dingen.

1247
01:17:56,680 --> 01:18:00,640
Dan moet je denken:
'Oké, hoe zorg ik dat ik dit niet verpest…

1248
01:18:00,720 --> 01:18:05,280
…door mijn ego te groot te laten worden?
Hoe zorg ik dat ik nuchter blijf…

1249
01:18:05,360 --> 01:18:08,240
…en me niet alleen
op de komende maanden focus…

1250
01:18:08,320 --> 01:18:11,840
…maar op waar mijn carrière
over een, twee, drie jaar is.'

1251
01:18:19,520 --> 01:18:23,280
Er is een open discussie
over esport als een echte sport.

1252
01:18:23,360 --> 01:18:26,480
Een vergelijking
met andere sporten is onvermijdelijk.

1253
01:18:27,520 --> 01:18:29,840
Op de Duitse sportuniversiteit…

1254
01:18:29,920 --> 01:18:33,960
…test een onderzoeksproject
de bekwaamheid en stressprofielen…

1255
01:18:34,040 --> 01:18:35,920
…die esportspelers doormaken.

1256
01:18:36,000 --> 01:18:39,800
In esport worden prestaties bereikt
met hand en vingers.

1257
01:18:39,880 --> 01:18:45,680
De spelers doen tot 400 kleine, nauwelijks
zichtbare bewegingen per minuut.

1258
01:18:45,760 --> 01:18:47,920
We testen de fijne motoriek…

1259
01:18:48,000 --> 01:18:53,440
…zoals hand-oogcoördinatie, polssnelheid
en de precisie van handbewegingen.

1260
01:18:54,360 --> 01:18:58,600
Voor de perceptie- en attentietest
gebruiken we een NeuroTracker.

1261
01:18:58,680 --> 01:19:04,280
De focus ligt op waarneming
en selectieve aandacht in een 3D-ruimte…

1262
01:19:04,360 --> 01:19:06,720
…en centrale hersenfuncties…

1263
01:19:06,800 --> 01:19:11,480
…zoals werkgeheugen of het vermogen
om informatie snel te verwerken.

1264
01:19:11,560 --> 01:19:15,160
Omdat veel esporttoernooien
enkele uren of dagen duren…

1265
01:19:15,240 --> 01:19:19,800
…helpt een groter uithoudingsvermogen
het brein om in vorm te blijven.

1266
01:19:19,880 --> 01:19:21,480
Met al die testen…

1267
01:19:21,560 --> 01:19:25,520
…willen we de optimale bekwaamheid
en stressprofielen van esporters…

1268
01:19:25,600 --> 01:19:29,800
…verzamelen en analyseren, en hiermee
een trainingstheorie ontwikkelen.

1269
01:19:30,800 --> 01:19:34,880
VAKGROEP NEUROLOGIE
RUBER INTERNATIONAAL ZIEKENHUIS

1270
01:19:38,440 --> 01:19:41,440
We hebben twee mensen
van hetzelfde geslacht en leeftijd.

1271
01:19:41,520 --> 01:19:43,440
Het enige verschil…

1272
01:19:43,520 --> 01:19:47,040
…is dat een van hen
een professionele gamer is…

1273
01:19:47,120 --> 01:19:49,280
…en de andere gewoon een amateur.

1274
01:19:49,360 --> 01:19:54,320
Tijdens de resonantie
keken ze naar video's.

1275
01:19:55,160 --> 01:19:56,800
Ze speelden de video's af.

1276
01:19:56,880 --> 01:20:02,840
Je bekijkt ze en bedenkt
wat je op dat moment gedaan zou hebben.

1277
01:20:03,600 --> 01:20:06,920
Ik probeerde te begrijpen
wat er gebeurde in het spel…

1278
01:20:07,000 --> 01:20:11,240
…en ik wist niet waar ik op moest letten.

1279
01:20:11,320 --> 01:20:15,160
Ik zag de omgeving,
hoe ze bewogen, wat er gebeurde.

1280
01:20:15,240 --> 01:20:16,360
Ik werd zelfs bang.

1281
01:20:19,000 --> 01:20:22,080
Er zijn verschillen in hersenactiviteit…

1282
01:20:22,160 --> 01:20:25,120
…die duidelijk zichtbaar zijn
tussen een persoon…

1283
01:20:25,200 --> 01:20:29,040
…die een professionele speler is
en een andere die een amateur is.

1284
01:20:29,120 --> 01:20:30,760
HOOFD VAN NEURORADIOLOGIE

1285
01:20:30,840 --> 01:20:34,720
De amateur activeert de hersenen
veel intenser.

1286
01:20:34,800 --> 01:20:38,120
Als we kijken
welke hersengebieden geactiveerd zijn…

1287
01:20:38,200 --> 01:20:43,480
…worden de gehoorzones geactiveerd
bij de expert en niet bij de amateur.

1288
01:20:43,560 --> 01:20:49,120
De motorische gebieden, die de handen
aansturen, zijn erg actief bij de expert.

1289
01:20:49,200 --> 01:20:54,280
Ook al beweegt ze niet, ze weet
dat haar handen dat zouden moeten doen.

1290
01:20:54,360 --> 01:20:57,160
En gewoon door de video's te bekijken…

1291
01:20:57,240 --> 01:21:00,840
…voegt het brein toe
wat ze met haar handen zou moeten doen.

1292
01:21:06,920 --> 01:21:09,240
Esport is esport, en gamen is gamen.

1293
01:21:09,320 --> 01:21:12,800
Je kunt de hele dag videogames spelen…

1294
01:21:12,880 --> 01:21:14,880
…en dat is geen esport.

1295
01:21:14,960 --> 01:21:17,480
Esport is strijden in een omgeving…

1296
01:21:17,560 --> 01:21:20,960
…die gestructureerd is,
regels heeft, en competities.

1297
01:21:21,480 --> 01:21:24,080
Nu krijgen we stilaan
de generatie spelers…

1298
01:21:24,160 --> 01:21:28,480
…die opkomen en zeggen:
'Ik wil een esportspeler worden.'

1299
01:21:28,560 --> 01:21:32,640
Als je 12 bent en tegen je ouders zegt:
'Ik wil profvoetballer worden'…

1300
01:21:32,720 --> 01:21:36,720
…dan zullen je ouders denken:
'Het is onwaarschijnlijk dat het lukt…

1301
01:21:36,800 --> 01:21:39,280
…maar we willen het wel steunen
en schoenen kopen…

1302
01:21:39,360 --> 01:21:41,160
…betalen, je naar de training brengen…

1303
01:21:41,240 --> 01:21:44,520
…want we weten
dat je er veel uit zult halen.'

1304
01:21:44,600 --> 01:21:48,280
Je geeft jezelf een tijdsbestek,
een jaar, anderhalf jaar…

1305
01:21:48,360 --> 01:21:51,560
…dat je hier 110% voor geeft.

1306
01:21:51,640 --> 01:21:56,000
Dan moet je realistisch en objectief zijn,
kijken waar je bent na anderhalf jaar.

1307
01:21:56,080 --> 01:21:59,320
Ben je verbeterd? Heb je een goed team?
Speel je wedstrijden?

1308
01:21:59,400 --> 01:22:01,480
Kom je er tenminste, langzaam?

1309
01:22:01,560 --> 01:22:04,000
Wees dan realistisch met het resultaat.

1310
01:22:04,080 --> 01:22:06,760
Zo niet,
dan is dit misschien niets voor jou.

1311
01:22:06,840 --> 01:22:12,840
Wees zelfverzekerd over je kunnen,
en zorg ook dat je realistisch bent.

1312
01:22:12,920 --> 01:22:14,720
Zorg voor steun.

1313
01:22:14,800 --> 01:22:18,160
Ik nam geen ontslag
tot ik een salaris kon bevestigen.

1314
01:22:18,840 --> 01:22:23,160
Ik had een plan B
en ik kan nog studeren als ik dat wil.

1315
01:22:23,240 --> 01:22:26,080
Hopelijk voed ik mijn kinderen zo slim op
als mijn ouders mij.

1316
01:22:26,160 --> 01:22:30,160
Dat ze begrijpen dat ze een plan B
nodig hebben, en als plan A niet werkt…

1317
01:22:30,240 --> 01:22:32,040
…maakt niet uit, plan B is er ook.

1318
01:22:32,520 --> 01:22:36,240
Esport kan een deur zijn
naar zoveel interessante mogelijkheden.

1319
01:22:36,320 --> 01:22:39,880
Net zoals een voormalig voetballer
fysiotherapeut kan worden…

1320
01:22:39,960 --> 01:22:46,040
…een manager, een coach,
een tv-expert, een commentator.

1321
01:22:46,120 --> 01:22:48,600
Mensen moeten bedenken of ze…

1322
01:22:48,680 --> 01:22:52,240
…hun carrière of opleiding
in deze ruimte willen doorzetten.

1323
01:22:52,320 --> 01:22:55,680
We hebben esportadvocaten
en verkopers en esportcoaches…

1324
01:22:55,760 --> 01:22:59,000
…en alle traditionele dingen
die je nu kunt doen.

1325
01:22:59,080 --> 01:23:02,440
Je kunt met esport een carrière vinden.

1326
01:23:02,520 --> 01:23:07,840
Maar nu hebben we echte sporters,
echte zakenmensen die hierin investeren.

1327
01:23:07,920 --> 01:23:09,400
Ze zien er een toekomst voor.

1328
01:23:19,320 --> 01:23:22,320
De videogame-industrie
groeit over de hele wereld…

1329
01:23:22,400 --> 01:23:25,600
…en Zuid-Korea loopt al een tijd voorop…

1330
01:23:25,680 --> 01:23:29,360
…waar competitief gamen
heel serieus wordt genomen.

1331
01:23:29,440 --> 01:23:32,640
Op cultureel gebied zijn videogames,
vooral in Korea…

1332
01:23:32,720 --> 01:23:36,360
…de kern van wat populair
en populaire cultuur is.

1333
01:23:36,440 --> 01:23:38,440
Precies in het midden van Seoel…

1334
01:23:38,520 --> 01:23:41,080
…vlak bij een centraal station in Seoel…

1335
01:23:41,160 --> 01:23:43,640
…hebben we een arena die Lol Park heet.

1336
01:23:43,720 --> 01:23:46,600
De Koreaanse competitie
doet al hun wedstrijden en uitzendingen.

1337
01:23:47,840 --> 01:23:52,280
De concurrentie in Zuid-Korea
is over het algemeen erg hoog.

1338
01:23:52,360 --> 01:23:56,160
Kinderen doen mee vanaf de kleuterschool.

1339
01:23:56,240 --> 01:24:00,600
Dus de mensen zijn gewend
aan het wedstrijdmilieu.

1340
01:24:00,680 --> 01:24:03,920
Dus als spelers ervoor kiezen
professioneel te gamen…

1341
01:24:04,000 --> 01:24:07,680
…zijn ze mentaal
volledig gericht op de overwinning.

1342
01:24:07,760 --> 01:24:14,000
Ik speelde het spel als hobby,
maar toen werd ik een goede speler.

1343
01:24:14,080 --> 01:24:17,560
Ik wilde een professioneel gamer worden.

1344
01:24:17,640 --> 01:24:21,480
Mensen zeiden altijd dat ik
bij een professioneel team moest gaan.

1345
01:24:21,560 --> 01:24:23,680
PRO-GAMER/COUNTER STRIKE
ZUID-KOREA

1346
01:24:23,760 --> 01:24:28,000
En nu, met toestemming van mijn ouders…

1347
01:24:28,720 --> 01:24:30,240
…zit ik in het MVP-team.

1348
01:24:31,680 --> 01:24:35,240
In Korea is het al ingesteld.
Ze hebben een profcompetitie.

1349
01:24:35,320 --> 01:24:38,800
De spelers krijgen genoeg geld
om professioneel als speler te leven.

1350
01:24:38,880 --> 01:24:41,040
Volgens de markt
is het gemiddelde salaris…

1351
01:24:41,120 --> 01:24:45,240
…van de <i>League of Legends </i>speler
in Zuid-Korea 150.000.

1352
01:24:45,760 --> 01:24:51,600
Elk gamebedrijf
probeert een product te maken…

1353
01:24:51,680 --> 01:24:54,720
…dat game-inhoud
over de hele wereld kan bevatten.

1354
01:24:54,800 --> 01:24:56,600
ESPORT LEIDER
SEOEL, ZUID-KOREA

1355
01:25:01,920 --> 01:25:05,280
Videogames hebben ook invloed
op de popcultuur…

1356
01:25:05,400 --> 01:25:08,040
…vooral als het gaat om mode en cosplay.

1357
01:25:08,120 --> 01:25:12,120
Cosplay is een performancekunst
waarbij deelnemers kostuums dragen…

1358
01:25:12,200 --> 01:25:17,520
…die personages voorstellen uit cartoons,
manga, en sinds kort videogames.

1359
01:25:21,600 --> 01:25:25,600
Vroeger als kind keek ik naar anime.

1360
01:25:25,680 --> 01:25:30,520
Ik hield van hun gebruiken
en hoe ze gekleed waren.

1361
01:25:30,600 --> 01:25:33,840
Dus ik zocht dit ding,
en toen begon ik met cosplay.

1362
01:25:33,920 --> 01:25:35,720
COSPLAY MODEL
SEOEL, ZUID-KOREA

1363
01:25:36,480 --> 01:25:39,280
Ik hield altijd al
van videogames en cosplay.

1364
01:25:40,320 --> 01:25:41,480
Toen besefte ik…

1365
01:25:42,720 --> 01:25:45,760
…dat ik geld kon verdienen met cosplay.

1366
01:25:46,760 --> 01:25:51,040
Dus ik heb een bedrijf opgericht…

1367
01:25:51,120 --> 01:25:54,240
…voor de cosplaybusiness.

1368
01:25:54,320 --> 01:25:55,720
CEO
SEOEL, ZUID-KOREA

1369
01:26:01,600 --> 01:26:05,040
Esport evolueert de laatste jaren snel.

1370
01:26:05,960 --> 01:26:10,640
Het publiek groeit,
en teams uit Azië, Europa en de VS…

1371
01:26:10,720 --> 01:26:14,200
…strijden om de topposities
in de meeste toernooien.

1372
01:26:14,680 --> 01:26:17,600
Andere delen van de wereld
doen 'n inhaalbeweging.

1373
01:26:19,120 --> 01:26:21,800
BUENOS AIRES, ARGENTINIË

1374
01:26:21,880 --> 01:26:27,760
Jerónimo begon videogames te spelen
toen hij klein was…

1375
01:26:28,320 --> 01:26:29,960
…in Club Penguin.

1376
01:26:30,040 --> 01:26:35,200
En sindsdien is hij niet echt gestopt.
Het was de ene videogame na de andere.

1377
01:26:36,000 --> 01:26:40,120
Als vader zag ik alleen
een kind voor een computer.

1378
01:26:40,200 --> 01:26:41,760
Ik wist er niet veel van.

1379
01:26:41,840 --> 01:26:44,880
Later werd alles een beetje ingewikkeld.

1380
01:26:44,960 --> 01:26:47,320
Wat leuk en makkelijk te regelen is…

1381
01:26:47,400 --> 01:26:51,120
…omdat hij tien is, en ik zeg
dat hij zijn huiswerk moet maken…

1382
01:26:51,200 --> 01:26:53,120
…stop met spelen en ga naar bed.

1383
01:26:53,200 --> 01:26:58,280
Als hij 14 is, wordt het:
'Oké, ik ga naar bed, maar wat later.'

1384
01:26:58,360 --> 01:27:00,560
En je kunt er niet bovenop zitten.

1385
01:27:01,160 --> 01:27:05,120
En als hij 15 of 16 is, zegt hij:
'Ja, ik ga naar bed.'

1386
01:27:05,920 --> 01:27:08,080
En ontwijkt je en blijft wakker.

1387
01:27:08,680 --> 01:27:11,280
En dan beginnen de conflicten op school.

1388
01:27:12,320 --> 01:27:16,160
Een conflict met de directeur, de leraren.

1389
01:27:16,240 --> 01:27:17,800
Ze hebben ons gebeld…

1390
01:27:17,880 --> 01:27:20,760
…want hij sliep de hele ochtend op school.

1391
01:27:20,840 --> 01:27:21,880
'Wat bedoel je?'

1392
01:27:22,680 --> 01:27:27,360
Later wordt dit bijna een obsessie.

1393
01:27:27,880 --> 01:27:32,680
Twaalf uur per dag,
lage cijfers op school, enzovoort.

1394
01:27:33,240 --> 01:27:36,240
Er is veel gebeurd. We moesten…

1395
01:27:36,320 --> 01:27:40,160
We hebben het internet afgesloten,
de server uit het raam gegooid…

1396
01:27:40,240 --> 01:27:44,880
Hij sneed de kabel van de modem af
of verstopte de stroomkabel.

1397
01:27:44,960 --> 01:27:47,600
Toen ik twaalf was, spendeerde ik…

1398
01:27:48,160 --> 01:27:51,400
…negen uur in een internetcafé
omdat ik geen router had.

1399
01:27:51,480 --> 01:27:55,480
En toen begon hij toetsenborden te breken.

1400
01:27:55,560 --> 01:27:57,640
Hoe hij met zijn woede omging…

1401
01:27:57,720 --> 01:28:00,520
…de waanzin
door de frustratie van het spel.

1402
01:28:02,320 --> 01:28:06,400
Ik maakte veel ruzie met m'n moeder.
Ik wilde hier geld mee verdienen…

1403
01:28:06,480 --> 01:28:11,600
…maar ze wilde dat ik ging studeren
en naar de universiteit ging.

1404
01:28:11,680 --> 01:28:14,040
Het was een beetje gênant voor ons.

1405
01:28:14,120 --> 01:28:17,160
We zeiden tegen elkaar:
'Er is iets mis met hem.'

1406
01:28:17,240 --> 01:28:21,480
Want toen hij de toetsenborden brak
en ik nieuwe haalde…

1407
01:28:21,560 --> 01:28:23,880
…zei Luz tegen me: 'Nee, geen nieuwe.'

1408
01:28:23,960 --> 01:28:27,320
'Je lost zijn problemen altijd op.'
Enzovoort.

1409
01:28:27,400 --> 01:28:33,440
Z'n moeder wist niet wat te doen
en vroeg me de leiding te nemen.

1410
01:28:38,840 --> 01:28:42,520
Toen ik m'n ouders 30 jaar geleden zei
dat ik reclame wilde studeren…

1411
01:28:42,600 --> 01:28:46,640
…zeiden ze:
'Waarom niet architect of arts?'

1412
01:28:47,240 --> 01:28:49,720
Dus met dat in gedachten vroeg ik me af…

1413
01:28:50,400 --> 01:28:52,920
'Wat als er iets achter zit…

1414
01:28:53,000 --> 01:28:54,440
…dat ik niet besef?'

1415
01:28:55,000 --> 01:28:56,080
Dus toen Jero zei…

1416
01:28:56,160 --> 01:29:01,160
'Zo werkt het, er zijn divisies
en je wordt ervoor betaald…

1417
01:29:01,240 --> 01:29:04,000
…kijk hoeveel abonnees
ik heb op YouTube.'

1418
01:29:04,080 --> 01:29:07,800
Dus ik begon hem aan te moedigen.
Zonder het hem te zeggen…

1419
01:29:07,880 --> 01:29:10,800
…begon ik zijn training
te verkiezen boven school.

1420
01:29:12,200 --> 01:29:15,240
Maar het is een beslissing
die een ouder moet nemen.

1421
01:29:15,320 --> 01:29:18,120
Toen ik begreep waar dit over gaat…

1422
01:29:18,200 --> 01:29:22,640
…zag ik dat het zoals een voetbalclub was.

1423
01:29:25,040 --> 01:29:27,600
Hij heeft me altijd veel gesteund.

1424
01:29:27,680 --> 01:29:32,040
Ik dacht dat ik hem niet verdiende
omdat hij me altijd steunde…

1425
01:29:32,120 --> 01:29:33,840
…en ik kon hem niet bedanken.

1426
01:29:33,920 --> 01:29:40,120
Jero zegt dat het moeilijk was
voor z'n moeder, maar toen ze het begreep…

1427
01:29:40,200 --> 01:29:43,040
…werd ze
een van zijn belangrijkste aanhangers.

1428
01:29:43,120 --> 01:29:48,560
Als je ziet dat die persoon is veranderd
en je feliciteert, voel je je opgelucht.

1429
01:29:50,920 --> 01:29:52,720
JERÓNIMO VERHUISDE NAAR EUROPA

1430
01:29:52,800 --> 01:29:55,600
VOOR DE ONTWIKKELING
VAN ZIJN ESPORT CARRIÈRE

1431
01:29:55,680 --> 01:29:57,440
EN WERKT ALS CONTENTMAKER

1432
01:29:57,520 --> 01:30:01,960
In staat zijn
om content te creëren en te verspreiden…

1433
01:30:02,040 --> 01:30:05,320
…is een kans van digitale media
die traditionele media niet hadden…

1434
01:30:05,400 --> 01:30:09,760
…en wat veel traditionele sportclubs
niet kunnen.

1435
01:30:09,840 --> 01:30:12,440
Voetbal is niet mijn rivaal,
Netflix wel. Waarom?

1436
01:30:12,520 --> 01:30:15,040
Fans willen constant tevreden zijn.

1437
01:30:15,120 --> 01:30:18,880
Als ik ze 24/7 inhoud kan geven
via mijn eigen team…

1438
01:30:18,960 --> 01:30:20,000
CEO
MADRID, SPANJE

1439
01:30:20,080 --> 01:30:23,920
…via mijn eigen contentmakers,
mijn spelers, de club zelf…

1440
01:30:24,000 --> 01:30:27,080
…zal ik die fans onvoorwaardelijk hebben.

1441
01:30:27,160 --> 01:30:30,480
De relatie met spelers
is vergelijkbaar met die in het voetbal.

1442
01:30:30,560 --> 01:30:31,680
DIRECTEUR MARKETING

1443
01:30:31,760 --> 01:30:35,480
Het zijn sportmensen
met een contract en een salaris.

1444
01:30:35,560 --> 01:30:37,240
Maar in dit digitale milieu…

1445
01:30:37,320 --> 01:30:42,760
…moeten ze veel meer
voor hun imago zorgen dan bij voetbal.

1446
01:30:42,840 --> 01:30:46,960
Je moet zowel een speler
als een contentmaker zijn.

1447
01:30:47,760 --> 01:30:50,640
Voor een professionele speler
is goed spelen niet genoeg.

1448
01:30:50,720 --> 01:30:54,000
Om een groter publiek te bereiken,
moet hij vermaken.

1449
01:30:54,080 --> 01:30:55,440
En dan verschijnen wij.

1450
01:30:55,520 --> 01:30:59,240
Wij, YouTubers, helpen plezier te hebben,
maar we hebben niet genoeg niveau.

1451
01:30:59,320 --> 01:31:01,440
Ik gebruikte YouTube en esport vaak.

1452
01:31:01,520 --> 01:31:04,960
Ik had een stem
en besefte dat ik die stem kon gebruiken…

1453
01:31:05,040 --> 01:31:08,680
…m'n stem, m'n publiek op YouTube,
en het naar esport brengen.

1454
01:31:08,760 --> 01:31:11,760
Ik begon op YouTube
met vrienden uit de klas…

1455
01:31:11,840 --> 01:31:16,400
…en daardoor raakte ik geïnteresseerd
in de wereld van internet, van esport.

1456
01:31:16,480 --> 01:31:18,200
CONTENTMAKER
BARCELONA, SPANJE

1457
01:31:18,280 --> 01:31:19,840
Toen heetten ze niet zo.

1458
01:31:19,920 --> 01:31:22,760
Ik ging naar een casting en zij kozen ons.

1459
01:31:24,000 --> 01:31:27,960
Ik praat vooral over videogames,
soms anime.

1460
01:31:28,040 --> 01:31:30,560
Een top tien over favoriete aspecten
van bepaalde games…

1461
01:31:30,640 --> 01:31:32,680
…wil ik interessant maken met sketches.

1462
01:31:34,840 --> 01:31:39,680
Het is zo vreemd
dat dit een YouTube-carrière werd.

1463
01:31:39,760 --> 01:31:42,800
Je kunt het niet leren,
je kunt het niet kiezen.

1464
01:31:42,880 --> 01:31:46,560
Ik werd beroemd met volharding,
dat was erg belangrijk.

1465
01:31:46,640 --> 01:31:48,600
M'n content interesseerde mensen.

1466
01:31:48,680 --> 01:31:50,720
Als er een nieuw spel uitkwam…

1467
01:31:50,800 --> 01:31:55,520
…kocht ik het en filmde me bij 't spelen
zodat mensen er ook van konden genieten.

1468
01:31:56,640 --> 01:31:59,160
Ik speelde thuis, keek naar YouTubers…

1469
01:31:59,880 --> 01:32:03,480
Op een dag dacht ik:
'Waarom ik niet? Ik speel de hele dag.'

1470
01:32:04,080 --> 01:32:05,880
'Waarom zou ik 't niet tonen?'

1471
01:32:05,960 --> 01:32:09,240
Want veel mensen zeggen dat,
gezien mijn moeilijkheden…

1472
01:32:09,320 --> 01:32:13,120
…ik beter speel dan andere mensen
zonder handicap in hun handen.

1473
01:32:13,200 --> 01:32:16,720
Ik maakte een video op mijn kanaal,
want ze wilden weten hoe ik speelde.

1474
01:32:17,240 --> 01:32:20,000
En toen kwam mijn kanaal van de grond.

1475
01:32:20,080 --> 01:32:24,080
Mijn ouders waren verbaasd en vroegen:
'Waar is dit voor?'

1476
01:32:24,160 --> 01:32:28,400
En ik zei: 'Ik weet het niet, pap.
Ik heb plezier. Ik geniet ervan.'

1477
01:32:28,480 --> 01:32:32,720
Je hebt lol met je tuin en ik
speel spelletjes, film het en upload het.

1478
01:32:33,880 --> 01:32:38,160
De grootste sterren zijn geen acteurs
die het gezicht van de media waren.

1479
01:32:38,240 --> 01:32:40,680
Dit zijn gewone mensen, vooral online.

1480
01:32:40,760 --> 01:32:43,400
Je kijkt naar sommige YouTubers
en Instagrammers.

1481
01:32:43,480 --> 01:32:47,400
Deze mensen hebben meer invloed
dan de grootste acteurs.

1482
01:32:47,480 --> 01:32:51,280
Sommigen van ons met een stem
creëren de collectieve verbeelding.

1483
01:32:51,360 --> 01:32:52,640
HIPHOPARTIEST
SPANJE

1484
01:32:52,720 --> 01:32:56,640
En de kinderen die naar ons luisteren
hebben geen leraren nodig…

1485
01:32:56,720 --> 01:32:59,400
…of moeten niet horen
wat goed of fout is.

1486
01:32:59,480 --> 01:33:02,560
Maar als we waarden overdragen…

1487
01:33:02,640 --> 01:33:06,600
…en een manier om het leven te begrijpen…

1488
01:33:06,680 --> 01:33:09,640
…helpen we
de maatschappij van morgen op te zetten.

1489
01:33:10,240 --> 01:33:13,040
Technologie blijft de wereld veranderen
zoals we die kennen.

1490
01:33:13,120 --> 01:33:18,160
Ze verbetert onze levenskwaliteit,
maar biedt ook nieuwe uitdagingen.

1491
01:33:18,800 --> 01:33:22,120
We maken een revolutie mee
zoals nooit eerder gezien…

1492
01:33:22,200 --> 01:33:25,040
…waar communicatie en connectiviteit…

1493
01:33:25,120 --> 01:33:30,360
…niet alleen veranderen hoe we nu spelen,
maar ook hoe we vroeger speelden.

1494
01:33:32,680 --> 01:33:36,280
Met VR en AR heb je
een natuurlijke interactie met de wereld.

1495
01:33:36,360 --> 01:33:40,080
In plaats van een console, een scherm
of een draagbaar apparaat…

1496
01:33:40,160 --> 01:33:44,320
…is het er gewoon, het is doorzichtig.
Je zult er niet eens aan denken.

1497
01:33:46,400 --> 01:33:50,880
Het gebruikt het vermogen van de computer
om de wereld rondom te begrijpen.

1498
01:33:50,960 --> 01:33:54,560
En er is een soort drempel
voor data-overdracht…

1499
01:33:54,640 --> 01:33:56,120
…waar 5G voorbij kan.

1500
01:33:56,720 --> 01:34:03,200
In realtime kunnen we VR hebben,
augmented reality, HD gamen…

1501
01:34:03,280 --> 01:34:05,600
…wat alle barrières zal doorbreken…

1502
01:34:05,680 --> 01:34:09,240
…en kinderen over de hele wereld
goede vrienden laat worden…

1503
01:34:09,320 --> 01:34:12,480
…dankzij de virtuele werelden
waarin ze zullen leven.

1504
01:34:12,560 --> 01:34:16,280
De geschiedenis wordt geschreven
voor onze ogen, maar verdwijnt ook.

1505
01:34:16,360 --> 01:34:18,400
Iets dat we net gewoon zijn, is al weg…

1506
01:34:18,480 --> 01:34:21,120
…voor we het documenteerden
en eraan gewend raakten.

1507
01:34:21,640 --> 01:34:25,480
Wat gebeurt er in de toekomst? Zullen ze
een stempel achterlaten op de mensheid?

1508
01:34:25,560 --> 01:34:28,520
Of is dit de cultuur?
Een cultuur van vergankelijkheid.

1509
01:34:32,920 --> 01:34:35,400
Ze verenigen ons meer dan ooit
in een tijd…

1510
01:34:35,480 --> 01:34:38,360
…waar we ons
in een vijandige omgeving bevinden…

1511
01:34:38,440 --> 01:34:41,200
…voor gemeenschap, voor geloof in anderen…

1512
01:34:41,280 --> 01:34:44,240
En als je deze spelletjes speelt,
zet je dat opzij.

1513
01:34:44,320 --> 01:34:47,440
Het is logisch om sceptisch te zijn
of bang voor iets nieuws.

1514
01:34:47,520 --> 01:34:49,120
De industrie moet meedoen…

1515
01:34:49,200 --> 01:34:52,680
…maar we hebben steun nodig
van regeringen en ouders.

1516
01:34:52,760 --> 01:34:56,360
Het is heel makkelijk
om videogames de schuld te geven.

1517
01:34:56,440 --> 01:34:59,720
We moeten weten dat we
verantwoordelijk zijn voor onze kinderen…

1518
01:34:59,800 --> 01:35:01,080
…en dat niet vermijden.

1519
01:35:01,680 --> 01:35:04,880
Uiteindelijk,
als je je zorgen maakt om je kinderen…

1520
01:35:04,960 --> 01:35:08,760
…let dan op wat ze doen,
toon interesse, praat met ze.

1521
01:35:08,840 --> 01:35:13,560
Ze willen graag dat je luistert
naar wat ze echt leuk vinden…

1522
01:35:13,640 --> 01:35:14,800
…en dan oordeel je.

1523
01:35:14,880 --> 01:35:17,960
De maatschappij heeft altijd problemen
met een nieuw medium.

1524
01:35:18,040 --> 01:35:19,320
Waarom leren we er niet van?

1525
01:35:20,440 --> 01:35:22,360
Als je een gamer bent, speel je.

1526
01:35:22,960 --> 01:35:26,480
'Waarom doe je dat? Ga naar buiten.'
'Ga een leven leiden.'

1527
01:35:27,040 --> 01:35:28,480
Maar je hebt een leven.

1528
01:35:37,920 --> 01:35:41,760
DE REGISSEUR EN HET PRODUCTIETEAM
DRAGEN DEZE FILM OP

1529
01:35:41,840 --> 01:35:46,280
TER NAGEDACHTENIS
VAN MICHAEL HOLYLAND EN ASIER LEAL

1530
01:35:46,360 --> 01:35:48,320
OMDAT JE NOOIT STOPTE MET SPELEN…

1531
01:37:32,920 --> 01:37:37,920
Ondertiteld door:  Mieke Vanhengel