Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
ĐÂY LÀ CÂU CHUYỆN CÓ THẬT VỀ TRANH GIẢ.
NHẰM BẢO VỆ NGƯỜI BỊ OAN, TÊN NHÂN VẬT KHÔNG ĐƯỢC THAY ĐỔI
DO CÓ NHỮNG NGƯỜI KHÔNG BỊ OAN CHO LẮM.
Làm gì có ai muốn bị lừa.
Người ta hay bị hội họa lừa gạt
hơn ta tưởng rất nhiều.
Giám đốc Viện Bảo tàng Metropolitan (MET)
từng được hỏi rằng:
"Theo ông trên tường có thể đang treo bao nhiêu bức tranh giả?"
Và ông ấy đáp: "Tôi chẳng biết nữa".
Thật đáng xấu hổ.
Điều tệ hơn…
là theo tôi, họ không muốn thú nhận…
hay chấp nhận
rằng họ đã bị lừa.
Bạn biết đấy, theo tôi, không hề khó để thấy…
là tôi đã
quá bị cuốn
vào sự hào hứng trước hội họa.
Họ nói họ tin chắc rằng bà ấy dính líu tới tổ chức tội phạm đó.
Họ nói họ quả quyết như vậy.
Hoặc bà ta là đồng lõa vụ đó,
hoặc bà ta là một trong những người tối dạ nhất từng làm trong một phòng tranh.
Tôi không chủ ý bán tranh giả.
Tôi đã tin rằng chúng là tranh chuẩn.
Tranh thật, tranh "tin được".
Tôi đã tin là vậy.
Lúc đầu mọi thứ xảy ra rất đột ngột.
Ý tôi là, nó khởi đầu với tin Knoedler đóng cửa.
Và tin đó thật sự sốc bởi Knoedler là
một đại lý đã quá lâu đời trong giới hội họa.
Và chẳng ai thực sự biết chi tiết vụ đó cho tới khi…
TỜ NEW YORK TIMES
…bạn biết đấy, tin tức bắt đầu rò rỉ về vụ bê bối làm giả này.
Tối nay, vụ bê bối lên tới 80 triệu đô la đã khiến giới hội họa chao đảo,
giới sưu tầm phải xem lại số tài sản quý nhất của họ.
Đó có lẽ là vụ lừa đảo hội họa lớn nhất từng bị phanh phui
trong lịch sử nước Mỹ.
Trong vụ này, kẻ làm giả bị cáo buộc đã nhái tranh vẽ
của một số họa sĩ tên tuổi nhất nước Mỹ.
Trò lừa đảo đó đã kéo dài, bạn biết đấy, suốt gần 20 năm.
Đây là kẻ đã dám trơ tráo nói rằng:
"Jackson Pollock, Motherwell,
hãy chọn những tên tuổi thuộc hàng lớn nhất của hội họa thế kỷ 20".
Có những nhà sưu tầm đã mua những bức
có giá lên tới hàng triệu đô…
Tôi có cơ hội mua một bức của Rothko ư?
- …mà thật ra vô giá trị. - Họ tưởng chúng là kiệt tác.
Khi chưa biết chúng là giả,
họ tưởng chúng là kiệt tác, đem vào bảo tàng treo.
Và một trong những phòng tranh thế lực nhất
nước này từng biết là trung tâm của vụ đó.
Phòng tranh Knoedler là phòng tranh được nể trọng nhất ở New York,
một phần là bởi sự trường tồn của nó.
Họ đã sống sót qua cuộc Nội Chiến, qua hai cuộc Thế Chiến, qua cả thế kỷ 20.
Họ khởi đầu là nơi bán tranh của Họa sĩ Bậc thầy, và bán cho những người như
JP Morgan, Henry Clay Frick.
Họ bán tranh cho Viện MET. Họ bán tranh cho Louvre.
Giai đoạn đầu những năm 1970,
Armand Hammer, một trong những nhà tư bản công nghiệp
và nhà thiện nguyện vĩ đại nước Mỹ thế kỷ 20,
đã mua cổ phần ở Phòng tranh Knoedler.
Michael Hammer, cháu trai ông,
thì mua được cổ phần sở hữu vào khoảng năm 2001.
Cơ bản, Michael đã giành quyền sở hữu rồi đưa Ann Freedman lên nắm quyền.
Tôi đã làm ở Knoedler suốt…
Ngót nghét gần 32 năm trời.
Ann Freedman nổi tiếng là người rất giỏi bán tranh
và có quan hệ tốt với các nhà sưu tầm.
Do nơi tôi làm việc đó thôi. Tôi làm cho Knoedler mà.
Knoedler là số một. Nó là đại lý số một.
Và đó là một phòng tranh đã luôn bắt kịp thời đại và những xu thế.
Trớ trêu thay, giai đoạn duy nhất mà họ phần nào bỏ lỡ
là Chủ nghĩa Biểu hiện Trừu Tượng vào đầu thập kỷ 50
và dĩ nhiên, về sau, đó chính là cái giai đoạn đã khiến họ tuột dốc.
Giới chức cho hay, trung tâm của vụ lừa đảo là người phụ nữ New York này.
Glafira Rosales. Người tự xưng là nhà môi giới tranh.
Ý tôi là, Glafira Rosales đã từ ngoài đường phố tìm tới Knoedler với
các tác phẩm được cho là kiệt tác, để trong cốp xe.
Kiểu, đây, ừm, ta có một lượng lớn
những bức tranh trị giá hàng triệu đô chưa ai từng biết tới đây, hiểu chứ?
Và tất cả đều đến từ cùng một nhân vật Glafira Rosales bí ẩn này.
Đó là một tình huống cực kỳ xấu
và cực kỳ bất thường khi một số lượng tác phẩm làm giả lớn đến thế
lại đi được qua Knoedler và lừa gạt nhiều người như vậy.
VỤ LỪA ĐẢO BẮT ĐẦU
Lúc đó là…
theo như tôi nhớ là năm 1995,
Jimmy Andrade,
ông ta là một kiểu người đa năng thạo đủ thứ việc.
Ừm, đơn giản là có việc gì là đều tới tay ông ta.
Ông ta được tin tưởng. Đến mức thái quá.
Ông ta bảo tôi là có một người bạn,
rất đặc biệt, người đó muốn cho tôi xem một bức Rothko.
Một ngày nọ, Glafira Rosales xuất hiện. Tôi nghĩ bấy giờ tôi chưa biết tên cô ta,
mà đâu quan trọng, việc tôi chưa từng nghe về cô ta.
Cô ta lịch sự,
ăn vận chỉn chu,
nói năng nhỏ nhẹ.
Chẳng có lý do gì để tin Glafira Rosales.
Chẳng ai biết cô ta là ai. Cô ta không thuộc dòng dõi quyền quý gì.
Cô ta chỉ là người phụ nữ ở Long Island, ngày nọ tới phòng tranh.
Rosales là nhân vật hoàn hảo cho vụ này.
Cô ta chỉ nói vừa đủ thông tin, không quá nhiều cũng không quá ít.
Chỉ vừa đủ để khiến Ann quan tâm và để kéo dài việc hợp tác.
Cô ta đem theo tác phẩm của Rothko, vẽ giấy,
bọc giữa vài… Giữa vài tấm bìa cứng thì phải.
Thế là, ừm, tôi hỏi: "Ta mở ra xem được không?"
Jimmy mở ra. Không thấy gì bất thường.
Và tôi đã nghĩ, nó quá đẹp.
Quá đẹp.
Nếu người ta có thể si mê một thứ vật chất thì tôi là kẻ si mê hội họa.
Tôi biết tranh không phải người nên, ừm, nó có những giới hạn, nhưng,
tôi thực sự cảm thấy phấn khích
trước những tác phẩm hội họa như thế này.
Có chữ ký ở mặt sau. Có đề ngày. Bức đó trông rất ổn.
Đối với tôi bây giờ và kể cả khi đó, việc hỏi một vài câu sẽ là bình thường:
"Cho tôi biết về xuất xứ và chủ sở hữu của bức này được không?"
Và cô ta đã nói rất rõ rằng cô ta có một thỏa thuận bảo mật
nên không thể tiết lộ tên chủ sở hữu.
Dần dà các chi tiết khác được bật mí, tạo thành một câu chuyện đằng sau.
"Ông X", đó là câu chuyện đầu tiên, về sau nó bị sửa lại,
nhưng câu chuyện đầu tiên thì xoay quanh một "ông X".
Gia đình họ vô cùng khá giả. Họ từ châu Âu tới.
Họ tới Mexico, sau thời chiến thì như vậy là bình thường.
Ông ta đã cùng vợ tới New York.
Họ mua tranh thông qua một nhân vật tên là Alfonso Ossorio.
Alfonso Ossorio bấy giờ ở Long Island.
Ông ta có lẽ là khách quen của Jackson Pollock, xin dùng từ đó.
Ông ta được cho là kẻ trung gian giữa nhà sưu tầm giấu tên và các họa sĩ.
Họ đã mua rất nhiều tác phẩm, không chỉ có bức đó mà còn nhiều bức khác.
Mặc dù gã người Mexico nọ không khoái tranh trừu tượng
nhưng đã đem hết số tranh về Mexico. Làm vậy kiểu gì, chất lên xe ngựa à?
Ý tôi là, ông ta đã đem hết số tranh về Mexico rồi cất trong hầm khóa kín bưng.
Ông ta đã trao các tác phẩm đó lại cho con trai mình,
"anh X Con".
Và giờ thì con ông ta muốn bán chúng với giá rẻ bèo vì cậu con không màng tiền bạc.
Cứ như người giàu chả cần tiền?
Theo kinh nghiệm của tôi, người giàu coi trọng tiền còn hơn dân nghèo.
Đó là một trong những kiểu câu chuyện có vài chi tiết là thật,
hay nghe có vẻ còn hợp lý, có thể nói vậy,
nên một người khờ khạo nghe xong sẽ tin sái cổ.
Chẳng phải những vụ lừa đảo luôn là vậy à, ừm, sở hữu vừa đủ độ "đáng tin" ấy?
Tôi đã tự nhủ: "Chúa ơi, đúng là một phát hiện mới".
Bắt đầu đấu giá ở mức giá 33, 34, 35 triệu đô.
Có người trả giá 36 triệu đô la. 36 triệu của ông Stefan. 36 ạ.
Bốn tám, Charlie vừa ra giá 48.
Tranh Biểu hiện Trừu tượng thành cơn sốt vào khoảng những năm 1998, 2000.
Mức giá 57 triệu đô, Elizabeth đang trả giá 57 triệu.
SOTHEBY'S, BỨC 31 58.000.000 ĐÔ
Một thị trường từng có phần yên ắng giờ thành một thị trường gây sốt kinh khủng,
và các bức tranh được bán ra với giá cao gấp mười lần trước đây.
Nhóm trường phái Biểu hiện Trừu tượng thực chất là nhóm họa sĩ Mỹ đầu tiên
gây được tiếng vang ở tầm quốc tế.
Nhóm họa sĩ này gồm có Jackson Pollock, Mark Rothko,
Barnett Newman, Lee Krasner, Robert Motherwell và dĩ nhiên, Willem de Kooning.
Thực chất, họ không bao giờ nghĩ là họ sẽ thu hút được một giới mộ điệu
hay các nhà sưu tầm.
Vậy là chốt giá 65 triệu đô la phải không ạ?
Xin cảm ơn!
Do giá bán ra bấy giờ của nhiều tác phẩm của các họa sĩ Biểu hiện Trừu tượng,
nên việc làm giả các tác phẩm của họ có lẽ đã trở nên cám dỗ hơn.
Từ câu chuyện nọ, tôi biết là các bức tranh đã được mua lại
vào cuối thập kỷ 50, đầu thập kỷ 60, với cái giá rất bèo,
và đó là chuyện tin được. Họa sĩ thời đó nghèo đói mà.
Họ không chỉ muốn bán tranh mà họ rất cần bán tranh thì đúng hơn.
Bạn biết đấy, Pollock từng phải đổi tranh của ông
cho tiệm tạp hóa hoặc tiệm bán rượu địa phương mà.
Nên việc ở thời điểm đó, có người đã
mua được các tác phẩm này với giá rất rẻ là không quá ngạc nhiên.
Và chớ quên là
ở thời điểm "ông X" không rõ danh tính được cho là đã mua những tác phẩm đó,
chúng chưa bị đội giá lên trời.
Chúng chỉ có giá năm, mười ngàn đô gì đó mà thôi.
Số tranh đó chưa từng được đem trưng bày,
chúng không có nguồn gốc rõ ràng, chúng không có giấy tờ chuẩn.
Nguồn gốc là mấu chốt ở đây.
Bạn biết đấy, bạn cần biết bức tranh đó ở đâu ra.
Nguồn gốc hả. Ừm, định nghĩa đơn giản của nguồn gốc là lịch sử sở hữu.
Sẽ là lý tưởng nếu bạn có thể truy lại tác phẩm đó từ chủ sở hữu hiện tại
về tận xưởng vẽ của người họa sĩ.
Tối thiểu nhất là phải có một loại giấy tờ gì đó ghi rõ
tác phẩm đó được vẽ ra khi nào, đã qua tay ai.
Cô ta có thể đã giữ giấy tờ gì đó
nhưng có lẽ chúng đã bị hư hại.
Cô ta đã chuẩn bị hẳn một câu chuyện. Không nghi ngờ gì.
Quá thiếu minh bạch.
Và đáng ra họ không được chấp nhận thứ nguồn gốc kiểu đó.
Ý là, bạn lẽ ra phải nghĩ tới việc chí ít
phải có một trong các bức tranh đó xuất hiện ở phông nền phía sau
ảnh một trong các họa sĩ ấy ở xưởng của mình.
Thường sẽ tìm được ghi chép về sự tồn tại của một tác phẩm,
nhưng chúng chả hoàn hảo. Và có thể bị làm giả.
Rất nhiều nhà sưu tầm vĩ đại, từ Walter Chrysler,
Roy Neuberger cho tới Joe Hirshhorn, họ đều từng làm vậy.
Họ tới xưởng vẽ của họa sĩ và mua số lượng lớn với giá chiết khấu.
Và họ trả bằng tiền mặt.
Tôi thấy chuyện đó là đáng tin. Tôi tin những gì mình được kể.
Đúng là có bí ẩn, nhưng nguồn gốc thường đi kèm với bí ẩn mà.
Nhưng tôi đã hy vọng là dần dà, sẽ có thể khám phá ra bí ẩn đó.
Không một tác phẩm nào trong số Rosales đem tới phòng tranh
nằm trong tuyển tập nghệ thuật của các họa sĩ đó.
Tuyển tập nghệ thuật là một danh mục liệt kê toàn diện
về các tác phẩm có xác thực của một họa sĩ nhất định.
Tất cả đều thừa nhận việc có thể sẽ có vài tác phẩm "chính chủ"
không được đưa vào tuyển tập nghệ thuật,
vì người soạn bấy giờ chưa biết về chúng, tuy nhiên, nó vẫn được xem như sách Thánh.
Bạn phải làm sao? Bạn phải tìm tới người đã soạn ra tuyển tập nghệ thuật
và hỏi họ: "Xem bức này, anh thấy sao?"
Nếu nhớ không lầm thì lần đầu tiên tôi xem bức tranh này…
Và tình cờ là David Anfam, vị chuyên gia đó,
lại vừa từ London tới thành phố nên tôi đã cho xem tranh.
Anh ấy phản ứng ngay lập tức
đúng như tôi đã nghĩ, anh ấy thốt lên: "Đẹp quá. Tranh Rothko đấy".
Anh ấy có con mắt tinh tường với tranh Rothko.
Được công nhận là học giả về tranh Rothko.
Là học giả về Biểu hiện Trừu tượng.
Được Bảo tàng Quốc gia và gia đình Rothko thuê
để soạn cuốn tuyển tập nghệ thuật, cuốn sách Thánh, cho các tác phẩm của Rothko.
Câu đó ý nghĩa lắm. Tức nó là tranh chuẩn.
NGHỆ THUẬT LỪA ĐẢO
Một bậc thầy lừa đảo là kẻ sẽ cho bạn thứ bạn muốn.
TÁC GIẢ CUỐN THE CONFIDENCE GAME
Những tay lừa đảo giỏi là những nhà tâm lý có nghề.
Họ là kẻ nắm được nhu cầu của con người, mong muốn của con người.
Nắm được diễn biến của niềm tin và hy vọng.
Rosales đã có mặt "tại trận" để chứng tỏ
cô ta là người đáng tin cậy.
Là người có vai trò trong giới hội họa.
Cô ta tới các phiên đấu giá, các buổi triển lãm và mua tranh của tôi.
Tới triển lãm là tới nơi tụ tập công cộng, tức cô ta không trốn tránh.
Đó là cuộc chơi mèo vờn chuột gay cấn
bởi cứ mỗi lần Glafira đem tới một bức tranh mới,
Ann lại tìm cách "moi" thêm thông tin về "ông X" từ cô ta,
nhưng Glafira chỉ đáp: "Tôi phải nói là ông ấy rất mừng cho thành công của bà".
Chớ quên, Knoedler chỉ bán một, hai tranh giả mỗi năm.
Nhìn lại số tổng, người ta mới thốt lên: "Chúa ơi!"
Chúng đâu được chở tới bởi xe cút kít.
Chúng được đem tới theo kiểu nhỏ giọt từ từ,
tức kế hoạch ở đây là "chậm mà chắc".
Bạn biết đấy, Glafira là một người bình thường, khá trầm lặng.
Cô ta không giống người bạn nghĩ khi mô tả một tên tội phạm tranh giả ở tầm quốc tế.
Nhưng chúng tôi biết bạn trai cô ta có "tiền sử" hội họa.
Ông có thể cho tôi biết tên để tôi nắm được không.
Tên tôi là José Carlos Bergantiños Díaz.
BẠN TRAI CỦA GLAFIRA ROSALES
Bergantiños là ai?
Glafira Rosales là ai?
Đây là hai nhân vật được cho là sở hữu một phòng tranh ở Thành phố New York.
Họ được cho là sở hữu một phòng tranh ở Sands Point.
Họ từng bị cáo buộc buôn bán hàng giả ở Tây Ban Nha.
Bergantiños từng bị cáo buộc làm giả nhiều tài liệu trong một vụ kiện năm 2006.
Quanh ông ta đầy điểm đáng nghi.
Có những dấu hiệu cho thấy là nếu ở đây có một âm mưu
mà rõ ràng là có, thì ông ta có nhúng tay vào.
Ann Freedman điều hành phòng tranh đó.
Ông đã bao giờ gặp bà ấy chưa?
Chưa bao giờ. Tôi chưa bao giờ gặp bà ta.
Tôi cũng không quen viên trợ lý, tôi chẳng quen ai cả.
Dù Bergantiños hay Glafira chủ mưu, họ cũng đã tìm hiểu trước.
Khi họ chọn một người như Ann, họ đã "chấm" một người
đang ở thế bấp bênh trong sự nghiệp nên cần một thứ như thế này.
Đó là một trong những yếu tố mà
kẻ như Glafira hay Bergantiños sẽ dựa vào.
Một tay lừa đảo không phải một kẻ khéo mồm.
Một tay lừa đảo là một kẻ giỏi lắng nghe. Và Glafira đã lắng nghe cực kỳ giỏi.
Khi các tác phẩm tới, Ann đem ngay chúng đến chỗ các chuyên gia.
Các nhà môi giới tranh đều làm vậy. Bất kể tranh có nguồn gốc hay không.
Bảo tàng Nghệ thuật Quốc gia bấy giờ sắp cho ra lò tuyển tập nghệ thuật
các bức vẽ trên giấy của Rothko.
Họ đã viết thư cho Ann về hai bức tranh của Rothko
và nói: "Chúng tôi đã đánh giá hai tác phẩm này.
Chúng tôi dự định đưa chúng vào cuốn tuyển tập".
Bà ấy đã tới gặp trưởng giám hộ pháp định,
giám hộ cơ ngơi của Mark Rothko, và nhận được báo cáo tình trạng
với những nhận xét tích cực về hai tác phẩm, chẳng hạn:
"Đây là ví dụ điển hình cho phong cách vẽ của Rothko".
Đây là một người đã bảo tồn tới hàng trăm bức vẽ,
và không thấy điểm gì sai lệch
khi bà ấy xem xét bố cục bề ngoài của hai bức vẽ đó.
Tiếp đến là một bức của Pollock
và sau đó là bảy bức của Richard Diebenkorn.
Giống như tìm thấy một miền đất mới cần được khai phá vậy.
Rốt cuộc, tôi đã thuê một vị chuyên gia, EA Carmean,
để phụ trách khâu nghiên cứu các bức tranh.
Tôi tin con mắt ông ấy tuyệt đối.
Ông ấy tin chắc chúng là tranh chuẩn, và đã ghi rõ thành văn bản.
Họ rất muốn tin rằng những bức tranh đó là tranh "xịn",
vì nếu chúng "xịn" thì cả làng được lợi.
Đây, ta có một phát hiện mới vĩ đại,
một loạt các bức tranh chưa từng được biết tới
của các họa sĩ thuộc số tên tuổi nhất thế kỷ 20.
Tôi nghĩ khi bạn quá muốn tin thứ gì đó là thực,
bạn sẽ tìm mọi cách để phớt lờ mọi điểm đáng nghi ngờ.
Mà chúng lại quá nhiều.
Các chuyên gia bà ấy tìm tới đều gật đầu trước các tác phẩm,
theo một hình thức nào đó.
Và khi những chuyên gia xung quanh đều khẳng định lại điều bà ấy vốn đã tin,
bà ấy dĩ nhiên sẽ hăng hái đâm đầu vào.
CÁC NHÀ SƯU TẦM
Tranh vẽ là một dạng hàng hóa cao cấp nhắm tới một tệp khách hàng rất nhỏ.
Nó là độc quyền. Ý là, ta đang nói về các họa sĩ hàng đầu thế giới.
Họ vốn đâu có nhiều tác phẩm. Ta còn nói về những người lắm tiền
nên có thể họ sẽ muốn sưu tầm những thứ siêu hiếm, đúng nghĩa là không ai khác có.
Và khi ta có một tổng hòa của hai yếu tố đó
và có người đem một phát hiện mới tới, dĩ nhiên họ sẽ bị nó thu hút.
Nhà De Sole là những con người cực kỳ thông minh.
Domenico tốt nghiệp Trường Luật Harvard. Ông ấy là con người vô cùng sành sỏi.
Và họ sở hữu một bộ sưu tập tranh rất ấn tượng.
Chúng tôi tới thăm một bạn cũ và ông ấy bảo: "Lần tới đến New York,
ông phải gặp một bạn rất thân của tôi đó,
bà ấy có lẽ là số một ở nước Mỹ này. Bà ấy tên là Ann Freedman".
CHỦ TỊCH - SOTHEBY'S - TẬP ĐOÀN TOM FORD
Bấy giờ tôi chưa biết bà ta. Chẳng biết gì về Knoedler.
Chúng tôi đã nói về một bức Scully chúng tôi rất ưng.
"Hay điện cho Ann đi, xem có sẵn bức Scully nào không?"
Bấy giờ tôi không có sẵn bức nào
nhưng tôi vẫn muốn gặp họ.
Địa điểm đó rất đẹp.
Chúng tôi đi lên cầu thang rồi được mời vào ngồi trong một văn phòng.
Trên các giá vẽ có vài bức tranh đang được phủ khăn che.
Họ mới hỏi: "Bức đang phủ khăn trắng đằng kia là tranh gì thế?"
Tôi đáp: "Thật ra đó là một bức Rothko". "Ô, bọn tôi mê Rothko lắm! Thử xem nào".
Hai tác phẩm hội họa đó được trưng ra, và một bức có vẻ là tranh của Rothko,
bức kia có vẻ là của Jackson Pollock.
Chúng tôi trầm trồ: "Chà, nhìn chúng kìa". Ừ, chúng khiến bạn không thốt nên lời.
Bạn biết đấy, đó là thứ không phải ngày nào bạn cũng thấy.
Dĩ nhiên, bọn tôi đã hỏi về chúng.
Họ đã bị "bịp", có thể nói là như vậy, mà cả hai đều là những người sành sỏi nhé.
Sành sỏi trong kinh doanh, sành sỏi trong môi trường công việc,
thế mà cả hai đều quỵ gối
trước sự quyến rũ của tác phẩm hội họa đó.
Theo tôi tâm lý đã khiến vợ chồng De Sole có thể nói là "phải lòng" bức tranh đó,
bức mà ông ấy tin là tranh của Rothko,
chính là tâm lý thường trực của một nhà sưu tầm
từng mua phải đồ giả.
"Phải lòng" thực sự miêu tả được quá trình
bỏ qua và tha thứ cho những khiếm khuyết,
cũng như một người đang si mê mối tình mới sẽ bỏ qua khiếm khuyết của người kia.
Đó là chính là thứ giúp làm tăng sự tự tôn cho bạn.
Đó là một thứ mà khi có khách tới nhà chơi,
bạn sẽ muốn cho khách xem.
Vậy, nếu bỗng dưng đúng kiểu tranh Rothko mà bạn muốn có trên thị trường,
bạn sẽ hỏi đủ thứ câu hay sẽ mua luôn?
Tôi chỉ muốn nói rõ, tôi không phải dân chuyên. Không phải chuyên gia.
Hai bức tranh đó trông rất đẹp và thực tế là
cái người chúng tôi thuê làm cố vấn cũng rất sành sỏi
và cũng nghĩ bức đó trông rất ổn.
Cái giá tám triệu đô nghe thì có vẻ cao
nhưng nên nhớ đối với một bức Rothko, cái giá đó vẫn là khá mềm.
Những kiệt tác của Rothko, ở thời điểm đó, thật ra có giá cao hơn rất, rất nhiều.
Họ có vẻ không thắc mắc gì nhiều.
Họ chỉ đơn giản là mê đắm bức tranh đó.
Domenico đã kiên quyết là, ngoài hóa đơn ghi rõ giá bán ra,
ông ấy muốn có văn bản đảm bảo tính xác thực,
nên Freedman đã cung cấp cho chúng tôi một văn bản nhiều trang,
liệt kê tất cả các vị "chuyên gia"
những người đã xem bức tranh đó và đã chứng thực bức tranh đó.
Tôi được liệt kê là chuyên gia trong bức của De Sole,
vì thế… Đó là một lý do tôi bị lôi vào vụ này.
Tôi đâu phải chuyên gia tranh Rothko. Tôi không nhớ có từng xem bức đó.
CHÚC MỪNG ÔNG BÀ ĐÃ MUA ĐƯỢC
De Sole biết là bức tranh đó không rõ nguồn gốc.
De Sole biết là chưa xác định được danh tính của chủ sở hữu/người bán tranh.
Thực tế là vợ chồng họ đều biết điều đó.
Bức của De Sole được chuyển cho Beyeler, và điều không tưởng là nó được đem trưng
trong không gian của nơi được gọi là Phòng Rothko. Tôi thích kể vụ đó lắm.
Ernst Beyeler là nhà môi giới tranh thuộc số quyền lực nhất,
từng dành nguyên một buổi triển lãm cho những tác phẩm của Rothko.
Bức Rothko của De Sole treo một mình một tường.
Nên bạn bước vào bảo tàng Beyeler là nó đập ngay vào mắt.
Hồi đó Ernst Beyeler vẫn còn sống, ông ấy không thắc mắc gì hết.
Ông ấy công nhận nó.
Càng thêm cớ để chúng tôi tin là mình đang giữ một viên ngọc quý.
Lẽ ra họ nên tự hỏi: "Sao mình có được thứ này?
Sao mình kiếm được món hời như thế?"
TAY LÀM GIẢ
Một điều rất nhiều vị chuyên gia nhất trí ngay từ đầu đó là có cực kỳ ít khả năng,
nếu không muốn nói là không thể, chỉ một người mà nắm bắt được
phong cách vẽ của nhiều họa sĩ đến thế.
Việc đó là không tưởng và những ai xem xét các tác phẩm này đều không ngờ tới.
Giờ là người được mến mộ trong ngày, người được chọn vì làm chúng ta chú ý
nhưng không hẳn là vì lý do đúng đắn.
Hôm nay, đó là một họa sĩ 75 tuổi đã từ chỗ bán các bức tranh của ông
với giá vài trăm đô, đến bán chúng với giá hàng triệu đô.
Điều chúng tôi biết về Pei-Shen là hồi ở Trung Quốc, ông ta là họa sĩ thành danh.
Ông ta tới Mỹ và chả gây được tiếng vang trong giới hội họa như ở Trung Quốc.
Ông ấy thất vọng vô cùng
vì ông ấy tới đây khi đã là một tên tuổi lớn ở Trung Quốc.
Nhưng ở Mỹ chả ai biết. "Ông là ai?"
Rồi ông ta học ở Đoàn Sinh viên Nghệ thuật.
Đoàn Sinh viên Nghệ thuật là một ngôi trường ở Manhattan,
nơi những tên tuổi lớn như Alexander Calder hay Pollock
từng được đào tạo.
BẠN CÙNG LỚP CỦA PEI-SHEN
Khá chắc ông bạn đó, A, là một thiên tài,
và B, đã nghiên cứu những kỹ thuật vẽ của bảy, tám họa sĩ Biểu hiện Trừu tượng.
Và ông ta đã nghiên cứu chúng rất kỹ.
Hơn một ngàn năm nay, người Trung Quốc đã có truyền thống
sao chép chính xác, chính xác đến mức tuyệt đối,
như là cách không thể hay hơn để tri ân
các họa sĩ đi trước, và là cách để thử thách kỹ năng của bản thân.
Việc này diễn ra đã hàng trăm, ngàn năm ấy. Sáng tạo không phải là ưu điểm.
Chẳng có gì là tâm huyết. Chỉ là nhái lại kỹ thuật của người khác thôi.
Họ không chỉ nhái tranh, họ nhái iPhone,
họ nhái rất nhiều thiết bị công nghệ cao.
Ta phải tự hỏi tay họa sĩ Trung Quốc đó thấy sao khi trình làng những bức tranh
gần như không ai phân biệt nổi khi đặt cạnh những kiệt tác gốc.
Ông ấy giỏi. Ông ấy có tài.
Nhưng không hẳn là tài kiểu Picasso hay Matisse.
- Tranh Mark Rothko, ông ấy nhái dở tệ. - Xuất sắc. Tranh giả xuất sắc.
Glafira và Bergantiños, họ đã phỏng vấn hoặc, ừm, tìm một nhóm để thực hiện vụ này
rồi quyết chọn Pei-Shen vì ông ta là người giỏi nhất họ tìm được
và lại nhái được nhiều họa sĩ.
Khi Pei-Shen mới vẽ xong tranh thì, ý là, chúng vẫn mới toanh,
không "đến từ" thập niên 50, 60 như họ cần.
Thế là Pei-Shen vẽ xong thì bức tranh sẽ được chuyển cho Bergantiños,
và ông ta sẽ làm vài thủ thuật để trông tranh có vẻ cũ thật.
Lớp sơn có thể bị nứt. Sẽ có chút bụi.
Khung tranh phải đủ tuổi. Thậm chí vải bạt cũng phải đủ tuổi.
Nên Bergantiños thường sử dụng một số vật liệu, nguyên liệu thô,
tấm vải bạt cũ và khung tranh đúng kiểu.
Tức là họ hợp tác rất chặt chẽ.
Họ cần khả năng vẽ của Pei-Shen, nhưng rồi sẽ cần Bergantiños
"chấm phá" hoàn thiện bức tranh để tạo ra diện mạo cũ kỹ và đáng tin.
Xem tài khoản ngân hàng của tôi, bạn sẽ thấy đâu có thu nhập.
Tôi vẫn là họa sĩ nghèo. Tôi dính líu tới vụ đó kiểu gì?
Lúc đầu ông ta được trả bèo.
Sau đó, có lần ông ta tới Hội chợ Tranh Armory Đường 67,
và thấy một tác phẩm của ông ta đang trưng ở quầy của Phòng tranh Knoedler.
Đó là lúc ông ta quay lại gặp Rosales bảo: "Phải trả công thêm cho tôi đi".
Carlos, do đâu mà ông gặp được Pei-Shen Qian?
Ờ, tôi từng mua tranh của ông ta
hồi ông ta
còn đang vẽ tranh trên phố.
Thỉnh thoảng tôi kẹt tiền
nên tôi mua chúng rồi đem bán lại như những người khác thôi.
Và tôi tin Rosales là người, với sự hỗ trợ
từ gã bạn trai, đã vẽ ra câu chuyện xoay quanh các tác phẩm đó.
Âm mưu được tiến hành trót lọt.
Ta cũng cần nhớ rằng Glafira Rosales
đã từng thử tự đem bán những bức tranh đó.
Dù cô ta có tiếp cận được những nhà sưu tầm, phòng tranh
đã mua tranh của Ann Freedman thì họ cũng sẽ cười nhạo cô ta thôi.
Ta nhìn mọi thứ theo bối cảnh. Bạn tới Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại, tới Viện MET
và thấy một bức tranh treo ở đó chẳng hạn, đến một chuyên gia cũng sẽ chẳng nghĩ là:
"Hừm, bức tranh này có cái gì đó sai sai".
Bạn sẽ dựa vào viện bảo tàng đó và, kiểu như, cả cái thể chế
đã giám định bức tranh đó.
Ý tôi là, tiếng tăm của Knoedler quá lẫy lừng
nên theo tôi, người ta đơn giản là chẳng nghi ngờ gì cả.
Ngày càng nhiều người thích những tác phẩm đó.
Ý tôi "thích" ở đây là muốn có chúng.
Bạn có thể thấy, khi đứng trước chúng, mắt họ sáng rực lên.
Người ta khát khao sâu sắc những bức tranh đó.
HƠN 60 BỨC TRANH GIẢ
RỐT CUỘC ĐÃ ĐƯỢC BÁN RA VỚI TỔNG GIÁ TRỊ 80 TRIỆU ĐÔ LA
Với người làm trong lĩnh vực gọi là thị trường hội họa thứ cấp,
nơi họ mua tác phẩm từ một bên rồi bán lại cho một bên thứ ba,
với những kèo mua bán đó, có tăng giá thêm 100% thì cũng là bình thường.
Nhưng biên lợi nhuận của những kèo này lại thường rơi vào 200, có khi tới 800%.
Việc đó khoảng mười năm mới xảy ra một lần.
Và mọi nhà môi giới thị trường thứ cấp đều biết
nếu họ liên tục thu về được biên lợi nhuận ở mức đó
thì họ có lý do để quan ngại.
Không chỉ mình tôi tin những tác phẩm hội họa đó.
Không phải một mình Ann Freedman chọi lại cả thế giới.
Mà tất cả đều sẵn lòng tin. Cả giới hội họa sẵn lòng tin.
Chúng không hề bị giấu nhẹm đi. Chúng không hề bị xem thường.
Chúng được phô ra trên khắp thế giới và còn được xuất bản thành sách nữa.
Bà ta muốn,
rất muốn những tác phẩm hội họa đó là thật
bởi nếu chúng là thật, bà ta sẽ là một nhân vật hàng đầu
trong giới mua bán tranh.
Bà ta sẽ đứng trên tất cả.
Và bà ta đã để niềm tin đó đẩy mình tới miệng vực.
HỜI ĐẾN KHÓ TIN
NHÀ SƯU TẦM: JACK LEVY
Jack Levy đã tới phòng tranh và tỏ ý muốn mua một bức của Jackson Pollock.
Ông ấy nói: "Tôi sẽ mua tác phẩm này.
Nhưng tôi muốn bà đưa nó qua để IFAR đánh giá".
TẠP CHÍ CỦA IFAR
Tổ chức Nghiên cứu Nghệ thuật Quốc tế được lập ra nhằm xử lý
những vấn đề phức tạp về mặt thẩm quyền và tính xác thực.
Chúng tôi là tổ chức thuộc số duy nhất chịu làm công việc đó.
Ông Levy đã thương lượng rằng
nếu chúng tôi không công nhận bức đó là tranh của Pollock,
ông ấy sẽ được hoàn tiền.
Ngày nay trong giới hội họa, tính xác thực là một vấn đề cực kỳ nhức nhối.
Có một điều cực kỳ có lợi cho các tay làm giả, đó là
nếu người mua tranh có ý kiến tiêu cực hay thấy không chắc, họ thường không nói ra.
Từng có những chuyên gia thẳng thừng chỉ trích tranh đã bị đâm đơn kiện.
Quá trình nghiên cứu xác thực thường bao gồm ba công đoạn.
Đầu tiên là nghiên cứu những gì liên quan tới học thuật, trong đó có nguồn gốc,
thứ hai là mời các chuyên gia tới ngồi lại để xem xét tác phẩm.
Các chuyên gia này phải thực sự hiểu họa sĩ đó,
để xem nó có đồng nhất với phong cách vẽ của họa sĩ đó không.
Cuối cùng là công đoạn chúng tôi gọi là đặc điểm chất liệu.
Mặc dù có những bình luận tích cực, cho rằng tác phẩm đó
nhìn qua trông có vẻ ổn, chúng tôi có quá nhiều bình luận tiêu cực.
Về chất liệu, một trong những điều chúng tôi nhận ra
là tranh được vẽ bằng sơn mới trên vải bạt cũ.
Chúng tôi đã đặt nó cạnh một bức thật mà Pollock vẽ cùng năm đó để so sánh
và thấy lớp gỗ khung của hai bức lão hóa khác hẳn nhau.
Chúng tôi thấy chi tiết này cực kỳ đáng ngờ.
Về mặt phong cách vẽ, có rất nhiều nghi ngại về cách vẩy sơn dầu,
về cái màu sơn lót nâu ánh xanh lá ở đây.
Chưa ai từng… Ngay cả những người thích tác phẩm này cũng thắc mắc cái đó.
Và cuối cùng là nguồn gốc, chúng tôi đã đính kèm một văn bản dài 16 trang
trình bày tại sao nguồn gốc của bức tranh này khó tin.
Pollock là họa sĩ được ghi chép, đưa tin rất nhiều.
Lạy Chúa, lúc sinh thời ông ấy đã nổi tiếng rồi!
Vậy mà lại chẳng có tài liệu nào ghi chép
về một bức tranh được vẽ vào thời kỳ Pollock đang ở đỉnh cao sự nghiệp,
thời mà Life Magazine đang hỏi liệu ông ấy có phải họa sĩ nổi nhất nước Mỹ không.
Việc đó là đặc biệt kỳ lạ.
Tất cả những thông tin đó đã khiến chúng tôi phải viết trong báo cáo
là chúng tôi không thể thừa nhận đây là tác phẩm của Jackson Pollock.
Không có kết luận.
Trong cộng đồng hội họa, việc đó thường được hiểu là bức tranh đó là tranh giả
chúng tôi chỉ không nói hẳn ra, và chúng tôi đã nói đi nói lại nhiều lần rồi.
Sự thật là họ đã giấu báo cáo đó đi, không nhắc tới nó nữa
và đã bôi nhọ chúng tôi suốt nhiều năm trời.
Sau đó, phòng tranh của họ đã tìm cách nói là chúng tôi không nêu lên quan điểm.
Tôi chắc chắn đã cảm thấy là bà ta không muốn nghe những gì tôi muốn nói với bà ta.
"Quan điểm" ở đây chính là nói rằng:
"Chúng tôi không thừa nhận đây là tranh của Pollock".
Bấy giờ, Jack Levy bèn quay lại gặp Ann Freedman và Knoedler và nói:
"Tôi muốn hoàn tiền. Ta thỏa thuận vậy rồi. Bà nợ tôi hai triệu đô".
Tôi còn nhớ là đã trả lời ông ấy: "Jack, nếu có vấn đề, chúng tôi sẽ hủy vụ này".
Với ai tôi cũng sẽ nói vậy thôi.
Thế là Knoedler được hoàn trả 100% số tiền mua tranh.
Bạn sẽ nghĩ là Ann Freedman và Knoedler
bấy giờ sẽ phải đảm bảo ngay là họ sẽ điều tra cho ra ngô ra khoai.
Mà thực tế, tác phẩm đó lại được bày bán tiếp ở Phòng tranh Knoedler.
Giá bán từ hai triệu đô hình như vọt lên 11 triệu đô thì phải.
Tôi chắc chắn đã cảm thấy là theo thời gian,
và trên thực tế, là khi nhu cầu mua tranh của Pollock tăng
thì ta hoàn toàn có quyền tăng giá bán.
- Bức đó còn được bán lại nữa không? - Không.
Tôi đã tìm gặp ngay Glafira để báo với cô ta
là người ta đang nghi ngờ các bức tranh của cô ta,
thế là tôi thu được thêm chút ít thông tin.
Sau đó tôi được biết là chỉ trong vòng ba tuần,
bức tranh, bằng một cách thần kỳ nào đó, có nguồn gốc xuất xứ mới.
ÔNG X CHUYỆN HAI
Câu chuyện thứ hai đã thay đổi.
Giờ thì "ông X" biến thành người đồng tính, và ông ta đã tới New York
rồi bắt đầu mua tranh thông qua một người tên là David Herbert, cũng đồng tính.
Herbert là nhà môi giới tranh có thật thập niên 1950.
Ông làm ở Phòng tranh Sidney Janis,
nơi đại diện cho rất nhiều họa sĩ Biểu hiện Trừu tượng,
và Phòng tranh Betty Parsons, cũng đại diện cho vài họa sĩ trường phái này.
Tức ông ta là nhà môi giới có thật, giữ chức ở hai phòng tranh lớn.
"Ông X" nọ đã bị thu hút bởi toàn bộ cái "thế giới thứ ba"
gồm những nhà môi giới, sưu tầm, tín đồ hội họa đồng tính.
Tuy nhiên, ông ta lại có vợ con ở Thụy Sĩ rồi
nên không thể đem những tác phẩm đó về theo được.
Như thế khác nào công khai đời sống đồng tính với gia đình.
Câu chuyện đó cũng sặc mùi bịa đặt và dễ dàng bị nghiên cứu bác bỏ.
Chuyện cứ biến đổi hoài.
Alfonso Ossorio có dính líu. Xong lại thôi dính líu.
Họ tiện tay xoay trọng tâm sang David Herbert,
cũng "tiện" vì ông ta mất rồi.
Cứ khi các chi tiết bị rời rạc hay câu chuyện có lỗ hổng,
tự dưng họ lại tìm được dữ kiện khác bít vào.
Nhưng ta có thể hiểu được việc một nhà môi giới có phần nhẹ dạ
và giàu tham vọng như Ann Freedman tin một câu chuyện chắp vá như thế.
Ừm, David Herbert có tồn tại mà, ông ta đây,
thế là bà ta cứ nuốt trọn tất cả những gì Glafira thêu dệt kèm theo.
Cô ta có tiết lộ thêm.
Cô ta không thay đổi hẳn câu chuyện, không rút lại câu chuyện ban đầu.
Câu chuyện của cô ta chỉ có thêm diễn biến mới.
Tôi không nhớ có bất cứ lúc nào mà
tôi nghĩ là cô ta đang nói dối tôi.
Và tôi sẽ cảnh giác ngay
nếu hôm nay cô ta nói kiểu này, đến mai cô ta lại kể kiểu khác.
Mà không có chuyện đó.
Tổ chức Dedalus được Robert Motherwell thành lập vào năm 1981.
Motherwell là một trong những họa sĩ Biểu hiện Trừu tượng hàng đầu
và theo nhiều cách, là người phát ngôn của trường phái này.
Đầu năm 2007, Julian Weissman, một nhà môi giới tư nhân mà tôi có quen,
bảo chúng tôi là ông ta có một bức của Motherwell mới được khám phá gần đây.
GLAFIRA ROSALES BÁN TRANH GIẢ CHO CẢ JULIAN WEISSMAN
Tôi có linh tính trông nó có vẻ lạ, hơi dị dạng.
Lớp sơn dầu dày quá, có quá nhiều chỗ bị chảy sơn,
nhưng trông nó y như tranh ở cơ sở dữ liệu.
Nên chúng tôi nghĩ: "Ừ, cũng là phát hiện mới,
ta đang khám phá ra tranh mới, hóa ra Motherwell
hồi năm 1953 vẽ nhiều tranh hơn ta tưởng".
Ông ta đã xin chúng tôi cấp cho một văn bản xác thực,
rồi ông ta cầm văn bản đó đi bán bức tranh.
Đó là lỗi của tôi. Một sai lầm. Có trải mới biết sự đời.
Cuối năm đó, Ann Freedman báo là bà ta lại có một bức "Khúc bi thương" khác
nhưng nó trông rất sai.
Tôi được xác nhận cho bức Motherwell mà chính tôi sở hữu.
Helen Frankenthaler, vợ suốt 13 năm của Motherwell,
bà ấy nhìn bức "Khúc bi thương" của tôi và trỏ tay: "Ừ, tranh của Bob đấy".
Chẳng có lời xác nhận nào hơn thế nữa.
Phần chữ ký có vẻ ổn nếu bạn nhìn thoáng qua
vì chữ ký của ai chả có lúc hơi khác, nhưng chữ ký này trông như nhái từ mẫu ra.
Những bức tranh này có cái gì đó không ổn.
Họ đã quay lại chất vấn trực tiếp Knoedler và Freedman.
Chúng tôi đã tưởng mình đang giúp bà ta,
đã tưởng bà ta sẽ bảo: "Chúa ơi! Ơn trời ông đã cho tôi biết vụ này
vì tôi đang gặp phải mấy kẻ nghĩ số tranh này là xịn".
Nhưng bà ta lại đáp là trong bộ sưu tập không chỉ có tranh Motherwell
mà còn có cả tranh của Rothko, Pollock và de Kooning nữa.
Mức độ chống đối khi Knoedler cố chối cãi là cực kỳ khó hiểu.
Bà ta phản ứng sao? Cãi nhau tay bo.
Bà ta lôi chuyện David Herbert ra,
bảo là David Herbert thân với Motherwell lắm.
Chúng tôi đã tìm hiểu ngay sau khi bà ta bảo vậy và biết là
Motherwell chả biết gì về sự tồn tại của ông ta,
cùng lắm chắc chỉ biết lờ mờ ở đâu đó là cùng.
Ann thì nói như kiểu là họ thân nhau lắm nên số tranh đó là xịn, và bà ta còn bảo
các chuyên gia về các họa sĩ khác đều đã công nhận số tranh đó xịn.
Tôi đã bị choáng.
Ông ta quên nhắc đến việc lúc đầu, ông ta cũng tưởng số tranh đó xịn.
Ngoài ra tôi muốn kể là năm 2006, tôi có từng thấy một bức "Khúc bi thương".
Nằm trên sàn trong văn phòng bà ta.
Theo tôi là ông ta đã bịa ra cái chuyện ông ta có thoáng thấy cái,
nguyên văn là "bức Motherwell trên sàn".
Trông nó có vẻ… Giống bức "Khúc bi thương".
Tôi không quẳng tranh trên sàn, tôi để trên giá vẽ. Tôi xếp tranh như thế.
Nó khá giống một bức Motherwell nằm trên sàn, nhưng nhìn thoáng qua thôi
nên không được bình phẩm…
Tôi chưa từng thấy Jack "nhìn thoáng qua" cái gì bao giờ.
Theo ông ta thì ý kiến và đánh giá của ông ta là quan trọng
nên ông ta luôn nhìn một tác phẩm theo kiểu để xem xét xem nó đẹp tới đâu.
Tôi còn chả bảo: "Ừ, trông được đấy". Tôi chỉ không bảo: "Giống tranh giả thế".
Tôi chỉ yêu cầu là…
hãy để tôi chứng tỏ số tranh đó là thật.
Tôi tin họ. Tôi tin EA Carmean, người hiểu rõ Motherwell hơn Jack Flam.
Không ai hiểu Motherwell bằng EA Carmean.
SỬ GIA HỘI HỌA PHỤ TRÁCH BẢO TÀNG
Như thế không có nghĩa là tôi không chịu chấp nhận việc có thể là tôi sai,
nhưng ông ta định…
tìm ra câu trả lời kiểu gì?
Tôi bèn đáp: "Thôi được,
tôi muốn bà đem hai bức tranh mà bà đang giữ đi giám định pháp lý".
Bấy giờ, người giám định giỏi nhất ở Mỹ,
trên toàn cầu cũng nên, là Jamie Martin ở viện Orion Analytical.
Tôi không tin những phương pháp của anh ta.
Việc Jamie Martin làm việc độc lập là một dấu hỏi to đùng đối với tôi.
Anh ta chả có đồng nghiệp, trợ lý, kỹ thuật viên phòng thí nghiệm,
chả có ai, mình anh ta.
Knoedler và Ann Freedman đã khất lần báo cáo đó.
Mãi tháng Một năm 2009 mới chuyển cho chúng tôi,
và khi bà ta chuyển
thì họ đã xén bớt bốn trang cuối, vốn là bốn trang quan trọng nhất.
Xén bớt rất nhiều thông tin có thể gọi là thông tin mật.
Báo cáo đó đầy rẫy những điểm đáng ngờ và những sai sót
nên khó mà tin được là họ làm việc một cách công tâm.
Từ báo cáo đó, có thể thấy rõ những bức tranh kia là hàng giả.
Có đủ thứ điểm bất thường,
lớp sơn nền của chúng là sơn nền nhũ tương acrylic-polymer.
Motherwell mãi tới năm 1961, 62 gì đó mới bắt đầu xài sơn nhũ tương acrylic-polymer.
Trong số các bức tranh đó, có một bức
đã bị chà nhám bằng máy chà nhám điện,
việc đó đi ngược hoàn toàn với cách làm của Motherwell.
Ann lập luận là EA Carmean đã nói một vài điều mà theo tôi là khá ngớ ngẩn.
Ví dụ, trong các bức Motherwell của bà ta có những chất màu
mà phải rất lâu sau mới được chế ra.
Carmean bảo: "Có lẽ lúc ở nhà của nhà sưu tầm, họ đã sơn đè".
Nhà sưu tầm đâu là họa sĩ.
Thế là bấy giờ, tôi bèn cân nhắc những lựa chọn của chúng tôi
và nhận ra đây là một vụ lừa đảo quy mô lớn đang được thực hiện,
nên tôi quyết định tìm tới FBI.
SỐ 26 TÒA NHÀ LIÊN BANG
Họ như
đi đánh trận vậy,
lén lút sau lưng tôi, để lôi tôi
tới cho FBI.
Tôi cảm thấy, quá rõ, là bà ta đã biết, hoặc lẽ ra phải biết, số tranh đó giả rồi,
nên bảo "Tôi báo FBI đây" thì có để làm gì đâu?
Jack đáng ra đã có thể ngồi lại với tôi
để nói lên những nghi ngại của ông ta về tranh của tôi.
- Ông ấy không làm? - Không hẳn.
Ông ta chất vấn tôi trước mặt người khác.
Đấy đâu phải "ngồi lại để nói lên những nghi ngại".
Và lo lắng cho tôi nữa.
"Ann à, không ổn rồi. Tôi không muốn bà gặp rắc rối đâu.
Chúa ơi, lúc đầu tôi cũng tưởng số tranh này là thật.
Chắc tôi lầm rồi.
Chắc bà cũng lầm rồi.
Nhưng bà có ý tốt, tôi biết vì tôi hiểu bà. Tôi biết bà bao năm nay rồi".
Ý tôi là, có cách để bàn bạc vụ việc này một cách nhân đạo mà.
Nhưng nó đã không xảy ra.
Đó là một vụ tấn công.
Họ đã…
có được câu trả lời… Tôi xin lỗi… Câu trả lời chính xác.
Nhưng cách họ làm…
và cái cách họ định hủy hoại…
danh tiếng của tôi…
thì là chuyện khác.
Tôi biết vụ này rất quan trọng vì số tranh đó hoặc thật hết, hoặc giả hết.
Tức là, hoặc, ta đang nói tới một lượng tranh giả trị giá 80,7 triệu đô la,
và đó sẽ là vụ lừa đảo tranh thuộc hàng lớn nhất lịch sử Mỹ,
nếu không phải lớn nhất, hoặc ta đang nói tới một kho tàng kỳ vĩ
mà thế giới nên thấy, nên được trưng bày. Sau khi biết chắc rằng số tranh đó là giả,
tôi biết đây là một vụ án nghiêm trọng.
Cô ta bảo là họ đã lầm rồi.
Là họ lầm rồi, rằng điều đó không phải thật.
Thế là tôi kiên quyết cho cô ta biết là chúng tôi phải làm hết khả năng
để chứng minh chúng là tranh thật.
Nếu bạn là nạn nhân của một vụ lừa đảo đã chiếm trọn niềm tin của bạn
thì càng bị nhiều chứng cứ chống lại, bạn càng dễ "theo tới cùng".
Đây chính là giây phút mà thay vì nghi ngờ và nghĩ:
"Chà, mình sai rồi", bạn lại nói: "Không, mình quá đúng".
Đó là một quá trình tâm lý sinh ra từ sự bất hòa nhận thức,
tức nhận thức của bạn về nhân sinh và chứng cứ không còn khớp nhau.
Suy nghĩ…
của tôi là không nên kinh doanh gì nữa vì đang bị buộc tội,
nhưng như vậy không có nghĩa là tôi nghĩ lời buộc tội đó là đúng.
Bà ấy đã rất tin ở số tranh đó cho tới khi không còn tin được nữa.
Ý tôi là, bà ấy đã cầm cự lâu nhất có thể.
Mục tiêu ở đây sẽ là Glafira Rosales.
Và bạn luôn phải cố tìm xem còn ai khác đồng lõa không,
nhưng người đem số tranh đó tới phòng tranh thì là cô ta.
Bấy giờ ta chưa biết liệu cô ta có bị lừa không,
nhưng khi chưa giải oan được thì cô ta sẽ là nghi phạm số một.
Lúc Ann Freedman cho tôi tên của Glafira Rosales,
một việc đầu tiên chúng tôi làm là thuê một công ty thám tử tư để điều tra cô ta,
và sau một, hai tuần, họ đã phát hiện ra cô ta đang sống cùng
José Carlos Bergantiños Díaz.
Và ông ta từng bị buộc tội buôn bán tranh ăn cắp hồi năm 1999.
CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN FTI INVESTIGATIONS
CHRISTIE'S V. CARLOS BERGANTIÑOS, HAY CARLOS DIAZ, HAY JOSE BERGANTIÑOS.
Bạn sẽ nghĩ rằng, nếu một tổ chức phi lợi nhuận thuê được một thám tử tư
để phát hiện ra sự việc này thì Ann Freedman và Knoedler
cũng phải làm được như vậy chứ.
Phòng tranh rất quan trọng vì họ giúp việc mua bán diễn ra dễ dàng.
Nhưng cái mà tôi chưa chắc là, ừm, họ có đồng lõa trong vụ này không,
hay chính họ chỉ là người bị lừa?
Là Glafira nói dối họ? Hay, bạn biết đó, còn gì ẩn khuất?
Không có một thông tin công khai nào
về vụ kiện Phòng tranh Knoedler,
cũng như về mọi tranh cãi về tính xác thực của các tác phẩm mà Knoedler đã bán ra.
Câu chuyện duy nhất mà bạn sẽ tìm đọc được, mà tôi có thấy,
là Phòng tranh Knoedler và Ann Freedman đã đường ai nấy đi.
Dĩ nhiên là đã có những khúc mắc về những bức tranh đó.
Bấy giờ đã có trát đòi hầu tòa đại bồi thẩm đoàn, nên từ đầu, rõ ràng
là FBI và Văn phòng Công tố viên Liên bang đã vào cuộc điều tra.
Rõ ràng là họ muốn biết Ann đã làm gì.
Tôi được yêu cầu đi.
Tôi đâu muốn đi.
Tôi còn xin được ở lại dù họ có tước chức vị của tôi,
chức vị Giám đốc, chức vị Chủ tịch, dù họ có cắt lương của tôi.
Bất ngờ thay, tôi đã bị gọi tới một cuộc họp,
và họ bảo là họ sẽ cho tôi
nghỉ phép, có hiệu lực ngay lập tức.
Không phải bị đuổi, vì nếu vậy sẽ để lại hậu quả.
- Mà họ cho tôi nghỉ phép. - Họ có nói lý do không?
Tình hình đang khó khăn. Họ nghĩ như vậy là tốt nhất.
Và tôi sẽ không bao giờ quên câu Michael nói:
"Có lẽ bà sẽ quay lại, và thế tức là ổn, mà cũng có lẽ là không".
Tôi đã đáp lại: "Michael, phải giải thích chuyện này thế nào bây giờ?
Tôi biết nói sao đây?"
Và ông ấy đáp: "Ờ, cứ bảo bà bị tái phát ung thư phổi đi".
Tôi nói: "Sao cơ?"
"Ừ, bà biết đấy, cứ bảo bệnh tái phát nên bà cần thời gian nghỉ ngơi".
Tôi chỉ biết… Ý tôi là, tôi không khóc, tôi cũng chẳng nổi nóng hay gì cả,
tôi chỉ biết đáp:
"Ừ".
Ông ấy tiễn tôi xuống cầu thang,
và họ nói tôi có thể đem cuốn sổ tay về,
và hình như sắp mưa đấy nên bà cầm cái ô này mà về.
Tôi chào tạm biệt.
Rồi bỗng dưng tôi nói:
"Cảm ơn". Kiểu như, phép lịch sự tự dưng trỗi dậy.
Hôm đó kết thúc như vậy đấy. Hôm đó còn vài chuyện nữa khá là bất thường, nhưng…
Và trời không mưa.
Sau khi Ann Freedman quyết định rời phòng tranh,
rõ ràng là việc đó để lại khoảng trống lớn vì Ann vốn cực kỳ thành công
với những gì đã làm, và còn khá có tiếng
và được vị nể trong giới hội họa, chắc chắn là trong cộng đồng sưu tầm nữa.
Tôi không biết chính xác do đâu
mà Michael Hammer lại quay lưng với tôi như vậy,
nhưng rõ ràng là bấy giờ, đó là việc đang xảy ra.
Phòng tranh Hammer đã rỉ tai ông ấy,
rằng có thể là Ann sẽ gặp vài rắc rối trong vụ này.
Nên là né ra đi, để bà ta giơ đầu chịu báng.
"CHỊU BÁNG" NĂM 2011
NHÀ SƯU TẦM: PIERRE LAGRANGE
Pierre Lagrange.
Bức "Pollock Bạc".
Đó là vụ kiện đầu tiên.
Pierre Lagrange khi đó đang tiến hành ly hôn
và vụ đó diễn ra rất ư là kịch tính.
Các cặp sắp ly hôn có vẻ hay nhất trí được
về việc chia nhà, chia con, chia du thuyền. Nhưng tranh thì không.
Lagrange đã cố đem đấu giá, bán lại bức đó.
Sotheby's thì không chịu bán lại số tranh do đã có những nghi vấn về nguồn gốc.
Thế là Pierre Lagrange bèn thuê một chuyên gia hội họa tầm cỡ
để phân tích chất màu
trong tranh, và chuyên gia đó phát hiện một loại sơn vàng
phải tới năm 1970 mới được bày bán thương mại.
Chà, giới hội họa thì ai cũng biết Jackson Pollock mất do tai nạn xe hơi năm 1956.
Thế là thôi. Xong.
Sự việc sau đó là Pierre Lagrange xông vào Knoedler
và bị họ dựng "tường" chặn lại. "Chúng tôi không cần tiếp chuyện anh.
Pháp quy về thời hiệu. Chúng tôi chả liên quan. Về đi".
Nếu có khi nào bạn muốn bị người ta kiện thì nói thế nhé. Bảo người ta là "Đi đi".
Anh ta khăng khăng đòi gặp Ann ở khách sạn The Carlyle.
Ôi trời đất ơi.
Tôi tới đó sớm, dĩ nhiên rồi. Lúc đó là tầm năm giờ, năm rưỡi.
Tôi biết Pierre trông ra sao rồi vì xem ảnh, chắc vậy.
Thế là tôi bèn đứng dậy tới bắt tay anh ta, và tôi bảo:
"Anh Pierre Lagrange, tôi là Ann Freedman, rất vui được gặp anh".
Và anh ta đáp bằng giọng thế này: "Bà chắc chứ!"
Anh ta cáu kỉnh thật sự.
Ann, kiểu như, đã tìm cách giữ cho không khí vui vẻ, nhẹ nhàng.
Thế rồi anh ta bắt đầu gào to hết cỡ:
"Tôi sẽ thiêu sống bà!
Bà hiểu chưa?
Tôi sẽ thiêu sống bà, bà đừng hòng sống nữa.
Tất cả sẽ chấm hết.
Tôi sẽ đưa hết lên mặt báo và bà sẽ tiêu đời".
Và theo lời Lagrange thì phản ứng của Ann Freedman là:
"Ấy, nghe này, đừng giận, Pierre,
để xem tôi có tìm được người khác mua bức đó không".
Câu: "Để tôi tìm người khác mua" là bà nói thật hay là lời đồn?
Tôi không nghĩ là tôi đã nói câu đó đâu.
Thế là Lagrange đáp: "Từ từ,
thế tức là tôi rảnh nợ và đòi được tiền
còn một gã sưu tầm khác sẽ bị bịp à?"
Rất có thể tôi đã nói là: "Tôi tin bức tranh đó,
và tôi biết anh muốn tôi bán nó hộ nên để tôi tìm cách xem".
Cái quan trọng cần nhớ là Ann Freedman vẫn khẳng định số tranh đó là hàng thật.
Quan điểm của tôi là bà ta đã biết chúng là hàng giả,
hoặc chắc chắn là lẽ ra phải biết, và vụ này, cùng những vụ khác,
là một chiến thuật hòng che đậy sự thật đó.
NHỮNG CÁO BUỘC CỦA PIERRE LEGRANGE
Bà ấy tin là chúng tôi cần thuê một chuyên gia riêng
để thực hiện việc đánh giá các chất màu.
Và bà ấy chắc chắn sẽ không chịu đi tới kết luận
là Lagrange đã xác định được chính xác
đây là tranh giả chỉ dựa trên phân tích khoa học của một người.
Đáp lại việc Lagrange dọa sẽ đâm đơn kiện Phòng tranh Knoedler,
Phòng tranh Knoedler quyết định đóng cửa.
Ở ngoài nhìn vào người ta sẽ nghĩ: Bị kiện nên mới đóng cửa.
Chúng tôi tin là Michael Hammer có rất nhiều tiền,
nên sẽ là hợp lý khi cho rằng ông ta
biết ông ta đang phải chịu rất nhiều rủi ro về pháp lý và tài chính
nên ông ta bắt đầu chuyển dịch tài sản nhằm bảo vệ tài sản.
Và ông ta hiểu rõ rủi ro tiềm tàng ở đây.
Quyết định đó hoàn toàn không được đưa ra để đối phó với vụ Glafira Rosales.
Mà đó là quyết định kinh doanh, xét theo tình hình doanh thu của phòng tranh,
và họ đã cân nhắc việc đó được hơn một năm rồi.
VỤ TRANH CÓ THỂ BỊ LÀM GIẢ ĐƯỢC ĐIỀU TRA
ĐÃ KIỆN PHÒNG TRANH
Mùng một tháng Mười hai, 2011, tôi nhớ như in, tôi đã mở tờ New York Times.
Sáng hôm đó, tôi đi tập thể dục,
tôi về, vào phòng ngủ của hai vợ chồng thì thấy Eleanore…
- Hình như bà khóc và run… - Tôi đã run rẩy.
PHÒNG TRANH KNOEDLER
Chúng tôi khá nhanh chóng nhận ra tin này đặc biệt nghiêm trọng.
Tôi đã được phím từ trước là đang có một cuộc điều tra,
là FBI đang tiến hành điều tra.
Chà, đó đúng là một cú sốc.
- Tôi đã sốc khi hay tin. - Tôi chả sốc tí nào.
Ôi, Chúa ơi, việc này diễn ra bao nhiêu năm rồi vậy?
Tôi nghĩ thiên hạ chả thể rời mắt khỏi nó. Ừm, như chương trình kinh dị có thật ấy.
Giây phút ấy, tôi biết chúng tôi đã mua phải tranh giả. Không nghi ngờ gì nữa.
Tôi không hề trốn tránh, có thể nói là vậy.
Tôi cứ, kiểu như, hoang mang, tiếp chuyện tất cả những ai đặt câu hỏi.
Tôi trả lời với mọi thứ gì tôi biết. Tôi không ngờ sẽ có ngày này.
"TÔI KIÊN QUYẾT BÁC BỎ NHỮNG CÁO BUỘC TÔI CÓ LỪA GẠT AI MUA TRANH.
TÔI TIN TÍNH XÁC THỰC CỦA BỨC POLLOCK Ở THỜI ĐIỂM [BÁN]
VÀ GIỜ VẪN VẬY".
Bà ta tiếp tục nói dối.
Và bà ta nói một cách quả quyết rằng bức tranh đó là bức tranh chuẩn.
"Cho tôi vài hôm thôi rồi tôi sẽ công bố tên
của tay bán tranh người Thụy Sĩ".
Tôi đáp: "Được. Nhưng liệu gọi tôi ngay". Nhưng bà ta không hề gọi lại cho tôi.
Tôi đã muốn làm mọi điều có thể, không chừa một điều gì,
để điều tra về các bức tranh đó đúng cách.
Thế là tôi bèn bảo các luật sư của tôi là tôi muốn theo đuổi vụ này.
VÀ Ở BÊN CÔ LÀ TÔI, MỘT NGƯỜI TIN VÀO VIỆC TÌM RA SỰ THẬT.
TÔI MONG SẼ ĐƯỢC CÔ CHO PHÉP VÀ HỖ TRỢ LÀM VIỆC NÀY.
LỜI THÚ TỘI - NĂM 2013
Nhân vật duy nhất đang chắc chắn ở Mỹ là Glafira Rosales.
Chúng tôi bắt giữ cô ta tại nhà ở Long Island,
chúng tôi nói cô ta có nguy cơ bỏ trốn nên thẩm phán đồng ý và từ chối bảo lãnh.
Trong quá trình điều tra, tôi theo đuổi vụ này ngay từ đầu là vụ lừa đảo tranh.
Và thực tế là tôi đã có một số chứng cứ chấp nhận được
nhưng chả phải dạng chứng cứ tôi cần để kết tội nếu vụ này ra trước bồi thẩm đoàn.
Nên tôi đã nhìn nó ở một góc độ hơi khác.
Tiền đi từ các phòng tranh New York tới các tài khoản ngân hàng ở Tây Ban Nha.
Sau đó, đúng ra thì 90% số tiền sẽ về tay cái gia đình cô ta bảo là sở hữu số tranh,
còn cô ta chỉ giữ 10% làm phí môi giới.
Nhưng rất nhanh, tôi phát hiện ra cô ta đang giữ hết số tiền.
Tôi rút ra hai điều. Một, chẳng có gia đình nào ở đây cả.
Và hai, khoản đó cũng là thu nhập của cô ta.
Khoản thu nhập hàng triệu đô la,
nên chúng tôi đã xem xem cô ta có báo cáo về tài khoản nước ngoài
hay có báo cáo nó là số thu nhập không và cô ta đều không làm.
Thế là buộc được tội trốn thuế liên bang
và các tội về thuế này cho chúng tôi đòn bẩy lớn
bởi cô ta không chỉ đã phạm tội về thuế, việc cô ta đang giữ toàn bộ số tiền đó
còn là chứng cứ cho thấy cô ta đã biết là số tranh nọ có vấn đề.
Cô ta đã bị giam giữ hàng tháng trời.
Cô ta có khả năng sẽ phải đi tù nhiều năm vì các tội về thuế.
Chắc cô ta đã tới ngưỡng chịu đựng. Cô ta biết không thể "chịu báng" hộ mọi người
và có thể sẽ giúp ích cho cuộc điều tra bằng cách
cho biết ai đã tạo ra số tranh, cùng những sự thật khác. Cô ta đã làm vậy.
Ông ta tên Pei-Shen Qian, đã biến mất khỏi nhà ở Queens, New York
từ lúc tin tức về vụ âm mưu làm giả nghiêm trọng lần đầu xuất hiện.
Tôi đã bất ngờ khi biết số tranh được vẽ ở Queens bởi một giáo sư toán.
Chúng tôi tìm được rất nhiều chứng cứ.
Ý là, chúng tôi tìm được một phong bì có đề chữ: "Móng tay của Mark Rothko".
Có những cuốn sách về đủ các trường phái. Có sơn và toàn bộ những vật dụng khác,
khớp hoàn toàn với số tranh giả mà ông ta đang vẽ cho Glafira.
Nếu không hay biết gì, bạn sẽ chỉ khen: "Chà, ai mà đam mê vẽ vời thế nhỉ".
Và đúng là ông ta mê vẽ thật.
Qian thừa nhận đã giả mạo chữ ký của các họa sĩ mình nhái tranh,
nhưng vẫn một mực nói bị sốc khi nhiều người trong giới hội họa
bị các bức Rothko và Pollock giả của ông ta đánh lừa đến vậy.
Sau bài phỏng vấn này vài tháng, Qian đã bị khởi tố
vì giả chữ ký các họa sĩ ông ta nhái tranh và nói dối đặc vụ liên bang.
Chả rõ ông ta có hay chúng tôi sắp tới
hay không, vì nên nhớ hẳn ông ta có biết việc Glafira bị tóm. Vụ đó rùm beng lắm.
Nên tôi đoán là ông ta đã không dám nán lại quá lâu,
và khi đã về Trung Quốc thì chúng tôi bó tay
vì Trung Quốc sẽ không dẫn độ công dân nước họ sang Mỹ.
Tôi nhận được một cuộc điện, vào giờ ăn trưa,
báo là Glafira vừa thú nhận
sự thật rằng
tất cả các bức tranh vốn đều là giả.
JACKSON POLLOCK (1912-1956) VÔ ĐỀ, NĂM 1949
Bà ấy đã cống hiến gần 20 năm sự nghiệp của mình
cho việc nghiên cứu, suy tính, trưng bày và bán những tác phẩm này,
thế mà chỉ trong một khoảnh khắc, chớp mắt, bà ấy đột ngột mất trắng.
Thử tưởng tượng cống hiến ngần ấy sự nghiệp,
ngần ấy thời gian của bạn cho một thứ hóa ra là một vụ lừa đảo chấn động đi.
Kinh khủng.
Bao nhiêu năm tháng xây đắp, tin tưởng.
Với tôi, đó gần như là cái khoảnh khắc mà đời tôi, tính tới thời điểm đó, sụp đổ.
Mọi thứ tôi từng nói
và cả thế giới của tôi đơn giản là vỡ vụn.
Bà ta có lẽ đã trải qua nhiều ngày mà đó chắc là ngày thuộc số tệ nhất.
Nhưng tôi vẫn phải tĩnh tâm. Để đối diện với pháp luật.
NHỮNG GƯƠNG MẶT TRONG VỤ LỪA ĐẢO TRANH
MƯỜI ĐƠN KIỆN ANN FREEDMAN VÀ PHÒNG TRANH KNOEDLER ĐÃ ĐƯỢC ĐỆ TRÌNH
CHÍN TRONG SỐ ĐÓ ĐƯỢC DÀN XẾP KHÔNG THÔNG QUA XÉT XỬ
MỘT VỤ KIỆN BỊ ĐƯA RA TÒA
Tôi 75 tuổi rồi, tôi đã gặp nhiều kiểu người trên đời
trong bối cảnh kinh doanh ngặt nghèo.
Nhưng đời tôi chưa từng gặp ai tồi tệ như họ.
Vợ chồng De Sole muốn đòi lại tiền.
Trước phiên tòa, họ không hề nhận được đề nghị hoàn tiền.
Con số họ đề nghị quá lố bịch, chỉ có thể dùng từ đó.
Tôi đáp: "Được thôi, thì kiện nhau vậy".
PHIÊN TÒA NĂM 2016
Domenico De Sole đã kiện phòng tranh, bấy giờ đã ngừng hoạt động,
kiện Michael Hammer, vẫn đang sở hữu nó, và kiện chính Ann Freedman.
Vợ chồng De Sole không chỉ muốn đòi lại tiền,
mà họ thực sự muốn bêu chuyện lên vì họ quá tức giận,
và họ tin Ann Freedman không phải là nạn nhân bị oan
mà bà ta chủ đích lừa gạt họ.
Dĩ nhiên, việc đó liên quan nhiều tới vai trò của ông De Sole ở Sotheby's,
kiểu như: "Bà là cái gì mà dám giỡn mặt tôi?"
Cảm giác như họ muốn đòi công lý để báo thù vậy.
Ông ta chẳng muốn gì khác ngoài việc
gây chiến.
CÚ LỪA GIÁ 8,3 TRIỆU ĐÔ
Phòng xử án đó là phòng xử án trọng thể
ở Quận Nam, tức là một phòng xử án rất lớn.
Hôm đó chật kín người dự khán.
Domenico giận điếng người.
Ngồi cạnh các luật sư, ông ta cứ quay xuống ra hiệu với người dự khán kiểu,
ừm: "Tin nổi cái của nợ này không?"
Còn tôi thì nhìn Ann Freedman từ đầu chí cuối với con mắt hình viên đạn.
Eleanore tỏ ra cực kỳ xúc động trên bục lấy lời khai,
nói về cảm giác bị phản bội mà họ cảm thấy, đến từ một người
mà họ tưởng là họ tin được.
Bà ta khai rằng bà ta vô cùng giận dữ, đau khổ, buồn rầu.
Tôi là người rất dễ xúc động.
Lúc vui tôi cũng khóc mà lúc buồn tôi cũng khóc.
Nhưng hành động đó là để khơi lại vết thương,
để mong là bồi thẩm đoán sẽ nhận ra sự chân thành của tôi.
Tôi nghĩ bà ta diễn, nhưng bà ta diễn sâu.
Ann Freedman có phải bạn bè thân thiết gì đâu.
Họ mới tới Knoedler có một lần mà.
Trong tôi có quá nhiều cảm xúc chân thực nên tôi phải bộc lộ ra vì chúng chân thực.
Còn có vài khoảnh khắc rất hài hước,
kiểu suốt lúc cái bức "không phải của Rothko" được đặt trong phòng xử án,
họ cứ cãi nhau là cái khối nhỏ hơn
nên nằm ở dưới hay cái khối lớn hơn nên nằm ở dưới,
vì Rothko thường vẽ kiểu đó mà.
Và cái lố bịch nằm ở chỗ ai cũng biết bức này không phải Rothko vẽ rồi
nhưng họ vẫn cãi xem nó lộn lên hay xuống mới đúng.
Đó là một trong những khoảnh khắc hội họa đương đại cực kỳ hài hước,
kiểu: "Tranh này bị lộn ngược à? Cái tranh giả này bị lộn ngược à?"
Cái thực tế bao trùm ở đây là một lượng tranh giả đã bị bán ra,
và kẻ bán chả phải bà cụ hom hem nào đó trên phố mà là một phòng tranh sành sỏi.
Khi họ bị phủ đầu bởi thực tế đó là họ đã bị áp đảo hoàn toàn rồi.
Tôi đã phỏng vấn nhiều nhóm tập trung, để hiểu xem người ta nghĩ gì về việc này?
Họ đã chi cả đống tiền cho việc biện hộ.
Chả phải lần đầu nghe là họ làm đủ thứ, bồi thẩm đoàn giả, thử nghiệm này nọ.
Hình như họ còn cho người đóng giả tôi. Chúng tôi thì không.
Các nhóm tập trung cho chúng tôi biết đây là cuộc đua song mã.
Khi chỉ nghe một phía, kết quả sẽ rất tai hại, có thể bị theo hướng đó.
Nhưng khi họ nghe từ phía tôi nữa, họ bảo: "Câu chuyện này còn một góc độ khác".
Chúng tôi nghĩ mình có ưu thế hơn hẳn.
Chúng tôi biết các dữ kiện và pháp luật đều đứng về phía chúng tôi.
Theo lời luật sư của tôi nói
và rõ là cảm thấy vậy, thì chúng tôi có cửa thắng.
Họ cố đấm ăn xôi.
Ý tôi là, thực chất họ chẳng có gì trong tay để mà thắng kiện.
Các luật sư của họ còn định gài Domenico vì việc
ông ấy từng có thời làm luật sư.
Họ bảo: "Ô, ông De Sole, ông phải nhận ra chứ, ông cũng là luật sư mà".
Thế là ông ấy quay sang bảo họ: "Tôi có phải luật sư đâu, tôi bán túi xách mà".
Bạn biết đấy, các chuyên gia lần lượt bị dồn lên bục nhân chứng
bị đẩy vào thế cực kỳ muối mặt.
Christopher Rothko được mời lên
chỗ Knoedler xem một bức "được cho là" bố anh ta vẽ.
Anh ta mất nửa tiếng đồng hồ nhìn nó ngược xuôi rồi tuyên bố là nó rất đẹp.
Khó mà tưởng tượng là có người nghĩ một bức tranh là giả
nhưng đồng thời lại khen nó đẹp.
Anh ta biết Knoedler hành nghề bán tranh, vậy anh ta nghĩ sao mình ở đó?
Ừ, nó đẹp thật. Nhưng đâu có nghĩa nó là tranh thật.
Số tranh đó rất đẹp, đã qua mắt được nhiều người.
Ann Freedman hiểu rõ điều đó, lời khen một bức tranh đẹp không phải lời xác thực.
Một chuyên gia khác thì bảo: "Ơ, tôi đâu có nói đây là tranh thật",
mà qua phiên xét xử thì biết ông ta từng xin mượn bức đó
để trưng ở một buổi triển lãm mà ông ta tổ chức.
Thế là tòa hỏi: "Ông hay hỏi mượn những thứ mà ông nghĩ là đồ giả à?"
- Ông ta chữa: "Dĩ nhiên là không". - Họ cứ cài số lùi hoài.
Bạn gần như nghe được cả tiếng bíp của xe tải đang cài số lùi luôn.
Nhiều người thì phủ nhận những thứ chính họ từng viết trong e-mail,
và khi e-mail bị trưng ra
thì họ lại phủ nhận cái ý được viết trong e-mail đó.
Việc phải ngồi đó nghe những lời nói dối trắng trợn thực sự là rất mệt mỏi.
Thế rồi, Ann nhìn xuống chồng tài liệu mà bà ấy trông cậy vào
và nói: "Tôi không có lý do gì để nghi ngờ tính xác thực của tác phẩm này, hoặc kia",
và bà tự hỏi mình:
"Khi tôi cần các người thì các người ở đâu?"
Nhưng tôi có phần ngạc nhiên khi không một ai…
dám thừa nhận là họ đã phạm sai lầm,
ngoài Ann ra.
Dĩ nhiên, khoảnh khắc đáng kinh ngạc nhất
là khi anh Anfam, sau tuyên thệ, tuyên bố là chưa từng thấy bức tranh của tôi.
Lúc đó thực sự là không tin nổi.
Anh ta chưa tận mắt thấy tranh mà mới chỉ xem ảnh Ann Freedman gửi qua.
Người cuối cùng bước lên cho lời khai là viên kế toán của phòng tranh.
Về cơ bản, bà ta đã trích hết sổ sách ra cho tòa nghe.
Và dĩ nhiên, mớ sổ sách đó tiết lộ là
nếu không nhờ 80 triệu đô la thu được từ việc bán số tranh giả kia
thì Knoedler đã nợ ngập đầu hàng triệu đô rồi.
Tức suốt hơn chục năm qua, nghề kinh doanh của họ thực chất là bán tranh giả.
Đó là lúc câu hỏi về trách nhiệm hình sự của họ dấy lên.
Ann Freedman và Michael Hammer
đã trực tiếp hưởng lợi từ việc bán
số tranh giả đó.
Tôi không phụ trách chi phí quản lý.
Tôi không dành nhiều thời gian trên
tầng mà chúng tôi gọi là tầng kế toán.
THEO SỐ LIỆU, TUẦN TỰ 1995 - 2008 (13 NĂM)
Nhưng ừ, theo tôi tình tiết đó đã giáng họ một đòn đau. Từ đó, rõ ràng có thể thấy là
Hammer đang lợi dụng phòng tranh đó để, bạn biết đấy, bỏ tiền vào túi.
Ông ta đã dùng thẻ tín dụng của công ty để đưa vợ đi nhiều chuyến tới Paris,
để tậu một chiếc Mercedes có giá 500.000 đô,
mà tôi nghĩ còn chẳng mấy ai biết
trên đời có một chiếc Mercedes phải 500.000 đô mới mua được.
Michael luôn tỏ ra
cực kỳ hào hứng và phấn khởi về,
ừm, việc tôi phát hiện ra những tác phẩm đó.
Sẽ thật khó tin khi nghĩ rằng ngần ấy con người ở Knoedler
làm việc mà không hề hay biết gì việc này.
Ừm, quan điểm của chúng tôi là vụ này dột từ nóc.
Kết luận đó sai hoàn toàn.
Và khẳng định ngược lại
thì thật sự là quá vô lý và trái với sự thật.
Và đó thực chất là một sự sỉ nhục đối với di sản gia đình họ và những gì họ đã làm.
Chúng tôi đã nghe hết các nhân chứng và giờ thì tới lượt cả Ann Freedman
lẫn Michael Hammer đứng lên cho lời khai.
Ann vẫn ngồi đó, như mọi khi,
bận đồ xám, đầu cúi gằm.
Michael Hammer thì bước vào phòng xử án,
ông ta diện một cái áo khoác nhung màu lam sẫm,
quần âu màu nâu vàng, màu nâu vàng sẫm
và mái tóc suôn mượt màu trắng điểm vàng.
Mà lúc đó là tháng Hai ở thành phố New York nhé.
Phòng xử án chật cứng, không kiếm đâu được một chỗ trống.
Chúng tôi đã biết là hôm đó, vụ việc này sẽ đi tới hồi kết,
và kết cục sẽ chẳng mấy dễ chịu.
Tôi thực sự không nghĩ là có bất cứ ai kỳ vọng
vào việc Ann Freedman và Knoedler sẽ thắng.
Và tôi nghĩ là chính Ann Freedman cũng không muốn vụ này ra tòa
và chắc chắn cũng không muốn cho lời khai, vì phiên xét xử đã được dàn xếp chỉ chừng
một giờ trước khi theo lịch là Michael Hammer phải bước lên bục.
Tay phóng viên tòa án hay ai đó ấy, bước vào thông báo kết thúc phiên xét xử.
Chỉ thế thôi.
Ann Freedman và Hammer biết là họ có thể sẽ khiến tình hình trầm trọng thêm.
Họ có thể sẽ đối mặt tội hình sự…
rủi ro, rủi ro pháp lý, nếu họ cho lời khai,
thế là họ quyết định cắt lỗ.
Tôi nghĩ tôi đã nêu rõ ràng và dõng dạc quan điểm
nên tôi đã xong nhiệm vụ. Tôi cũng đã vạch trần được vụ lừa đảo
nên theo tôi, bấy giờ, dàn xếp sẽ là hợp lý đối với chúng tôi.
Tôi thấy có vẻ như
là hôm lẽ ra tôi phải lên bục cho lời khai thì chính hôm đó, họ quyết định dàn xếp?
Họ không muốn buông tha bên biện hộ.
Tôi sẽ không nói thẳng ra là họ không muốn tôi lên cho lời khai,
nhưng tôi nghĩ đó là cái mà họ chờ đợi.
Tôi tin chắc là tôi rất muốn nghe hai chữ "có tội".
Tôi xúc động khi nghĩ đến hai chữ đó.
Và, bạn biết đấy, biết đâu dư âm để lại sẽ lớn hơn
đối với Ann Freedman, đối với Michael Hammer và chuỗi phòng tranh của họ
nếu như tòa đưa ra phán quyết có tội.
Họ đã định sẵn từ trước con số mà họ nghĩ là số tiền đền bù tương xứng rồi
nên khi họ nhận được đúng con số mà họ nghĩ là số tiền đề bù tương xứng đó,
họ dàn xếp vụ kiện.
Thân chủ của ông sao rồi?
Chúng tôi xin phép.
Rosales là nhân vật duy nhất phải đối diện với bản án hình sự.
Rốt cuộc cô ta bị kết án tù giam, và thụ án vài tháng.
Nhiều người thất vọng với bản án của Glafira
nhưng phải xét bối cảnh của điều chúng tôi đã thu được từ vụ án.
Và theo tôi, ừm, lập luận của thẩm phán rốt cuộc là vậy,
chúng tôi sẽ không bắt kẻ này, kẻ thật ra chỉ nhờ
dựa hơi ngòi bút, xin phép nói vậy, là kẻ duy nhất trả giá trước công lý,
khi đó lại là kẻ duy nhất thú tội, hợp tác.
Việc Glafira không đổ vấy cho Ann cũng nói lên nhiều điều về cô ta.
Khi bạn đang tìm cách đổ lỗi, tìm cách xin một bản án nhẹ tay hơn,
càng lôi được nhiều người theo sẽ càng có lợi.
Áp lực dồn lên một người ở thế đó để chỉ điểm người khác,
và để chỉ điểm người khác sẽ phải bịa đặt hoặc thêu dệt,
là cực lớn.
Cô ta thoát vậy có dễ quá không ư? Tôi chẳng biết nữa. Cô ta đâu còn xu nào.
Cô ta ngồi tù rồi và chính tôi cũng có ở phòng xử án cái hôm cô ta đến,
bị đeo xiềng trên chân.
Theo một cách nào đó, cô ta là tâm điểm của vụ việc này
nhưng có thể nó cũng chỉ là con tốt thí trong vụ việc này.
Rosales, tay môi giới tranh ở New York,
đã bị thẩm phán liên bang Katherine Polk Failla tuyên án
chín tháng quản thúc tại gia.
Failla trích lập luận của bên biện hộ rằng hành động của Rosales
bắt nguồn từ việc cô ta bị bạo hành bởi bạn trai, chủ mưu trong vụ việc.
Thi thoảng tôi có vung tay lên dọa cô ta.
Chúng tôi có cãi nhau,
nhưng tôi đã hiểu và tha thứ cho cô ta,
tôi biết cô ta sẽ dùng lời khai đó để biện hộ cho mình.
Theo tôi biết, hiện cô ta vẫn ở Long Island.
Đã bị truy thu hết tài sản theo lệnh bồi thường.
Và tôi biết là cô ta thôi bán tranh rồi.
SAU KHI XEM LẠI HẾT CÁC CHỨNG CỨ,
ỦY VIÊN CÔNG TỐ QUẬN ĐÃ KHÔNG KHỞI TỐ HÌNH SỰ VỚI ANN FREEDMAN
Điều tôi thực sự muốn biết là, liệu tôi có thể chứng minh cho 12 vị bồi thẩm,
một cách không thể chối cãi, là phòng tranh đó, kẻ đã điều hành nó
lẫn kẻ bán tranh, đã biết số tranh đó là giả không.
Bà ấy không biết là mình đang bán tranh giả.
Tôi tin chắc điều đó.
Tôi đã ngồi trong văn phòng với bà ta, tôi đã giao dịch với bà ta
mà bà ta còn nói dối chúng tôi. Bà ta là kẻ có tội.
Ann Freedman không phải nạn nhân. Bà ta là người bán mà.
Bà ấy dính những tội cơ bản trong Kinh thánh như tự mãn, tham lam, chắc thế.
Hoặc là bà ta móc nối với Glafira Rosales, hoặc chỉ đơn giản là bà ta quá khờ.
Hãy đặt mình vào vị trí của bà ấy ở từng giai đoạn một.
Chứ giờ nhìn lại thì rất dễ để nói là:
"Đây, chỉ cho bạn những điểm đáng nghi xuất hiện xuyên suốt 14 năm nhé".
Làm sao bạn có thể có một bức Jackson Pollock giả
ký tên sai chính tả treo trong nhà
suốt cả chục năm, hay bao nhiêu năm đó như Ann Freedman đã treo được nhỉ?
Ở trường hợp của Ann, câu hỏi là: Ở thời điểm đó bà ta biết những gì?
Tất cả những chuyện xảy ra sau này đều không liên quan tới câu hỏi đó.
Quyết định đưa ra
là không thể chứng minh vụ án này một cách không thể chối cãi.
Họ đã rất công bằng, đã nhìn vào điểm mấu chốt nên không truy tố bà ấy.
Tôi thấy việc họ quyết định không truy tố thực sự là một cú sốc.
Tôi chẳng biết nữa. Tôi…
Tôi bất ngờ là… Tôi bất ngờ vì toàn bộ cái sự… Sự…
Tôi cực kỳ bất ngờ.
Đó là một bí ẩn, và nó thực sự gây khó chịu.
TRUY TÌM HAI KẺ ĐÀO TẨU
José Bergantiños Díaz bị bắt ở Tây Ban Nha do các cáo buộc từ Mỹ
nhưng đã được thả tự do khi đang chờ dẫn độ về Mỹ.
Ông ta phủ nhận mọi hành vi sai trái và bảo phóng viên địa phương
là ông ta không lo về vụ kiện.
Không sờ tới họ được, vì họ là công dân Tây Ban Nha
nên chúng tôi phải qua quy trình dẫn độ ở Tây Ban Nha,
mà Tây Ban Nha đã quyết định là sẽ không dẫn độ họ, rất thất vọng.
LUGO, TÂY BAN NHA
Carlos, tại sao ông quyết định quay về Tây Ban Nha?
Ờ, vì Tây Ban Nha vốn luôn là quê hương tôi,
nguồn cội của tôi vốn luôn là ở Tây Ban Nha.
- Không phải vì chuyện đã xảy ra à? - Ừ.
Nhiều nỗ lực đã được thực hiện nhằm đưa Bergantiños
trở lại Mỹ để ra trước vành móng ngựa.
Nhưng tới nay, những nỗ lực đó đều bất thành.
Chừng nào chưa chứng minh khác được thì ông Bergantiños vẫn vô tội.
LUẬT SƯ
Ông ấy không cần ra tòa để chứng tỏ mình vô tội.
Tôi nói rõ thôi, về mặt pháp lý,
quan điểm của ông là mọi chuyện xảy ra với Phòng tranh Knoedler,
mọi chuyện đã xảy ra đều là do Glafira à?
Ừm, tôi sẽ nói thế này…
- Thôi. - Ừ, anh ta không thích tôi hỏi thế. Rồi.
Tôi chưa bao giờ là người giàu tham vọng, Glafira tham vọng hơn tôi nhiều.
Tôi tha thứ cho cô ta rồi và cô ta vẫn là mẹ của con gái tôi
nên chúc cô ta mọi điều tốt đẹp. Tôi biết cô ta đang khá khẩm hơn tôi.
SAU BÀI PHỎNG VẤN,
BERGANTIÑOS ĐÃ TÌM CÁCH BÁN "KÈN ACMONICA CỦA BOB DYLAN" CHO ĐẠO DIỄN
Trả tôi bao nhiêu thì trả, hàng xịn đấy.
Hẳn rồi!
Không ghi hình nhé.
THƯỢNG HẢI, TRUNG QUỐC
Xin chào, có ai ở nhà không?
Chào cô!
Chào cô. Xin chào.
Chào cô, tụi con đang quay phim tài liệu.
Cô có biết bác nào sống ở đây tên là Qian Pei-Shen không ạ?
- Lên tầng trên xem thử xem. - Tầng trên ạ?
- Tầng trên, kia kìa. - Dạ.
Con chào bà.
Cho tụi con hỏi bà có biết bác nào tên là Qian Pei-Shen không ạ?
Qian Pei-Shen? Tôi là Qian Pei-Shen đây.
Dạ? Bà là Qian Pei-Shen ạ?
Xin chào.
Chào bác. Tụi con đang quay phim tài liệu
về một họa sĩ người Thượng Hải ạ.
Tụi con hỏi bác mấy câu được không ạ?
Họa sĩ người Thượng Hải à…
Cô cậu liên lạc với ai chưa? Có hẹn trước không?
- Tụi con muốn hỏi chuyện bác Qian ạ. - Ai cho cô cậu địa chỉ này đấy?
Ông ấy già rồi. Ông ấy không muốn bị phỏng vấn đâu.
VỢ CỦA PEI-SHEN QIAN
Vì giờ ông ấy chỉ ở nhà
tự vẽ cho vui thôi.
Ông ấy không bán tranh nữa rồi.
Tôi không chủ đích để tranh giả của tôi bị đem bán như tranh thật.
Đây chỉ là tranh chép nếu thích thì treo ở nhà.
Pei-Shen biết những bức tranh của ông ta sẽ đi đâu.
Trước hết, ông ta đã ký tranh theo tên các họa sĩ.
Ở lĩnh vực của chúng tôi, đó là định nghĩa pháp lý của ý định lừa đảo,
khi ký lên tranh như thế.
Tôi bất ngờ là ông họa sĩ Trung Quốc đó trốn được khỏi đất nước này.
Mà cục xuất nhập cảnh không bị đánh động. Họ biết ông ta là ai mà, vân vân.
Pei-Shen có lẽ sẽ không bao giờ quay lại được Mỹ nữa.
Làm vậy sẽ là dại dột.
Thật đáng buồn khi giờ, Pei-Shen lại nổi như cồn khi gây ra vụ này
mà chả chịu hậu quả gì.
Bạn biết đấy, rất khó để đặt mình vào tâm trí của người khác.
Bạn biết đấy, chỉ có Ann Freedman mới biết bà ta tin hay không tin điều gì mà thôi.
Ann Freedman không chỉ không bị truy tố, bà ta còn đang kinh doanh tiếp.
Bà ta vẫn đang điều hành một phòng tranh.
Tôi chỉ nghĩ: "Thật luôn? Sau vụ đó mà bà không đổi nghề đi à?"
Tôi thấy thật khó tin khi bà ta vẫn có phòng tranh và bán tranh ngoài kia
và vẫn có những người, bạn biết đấy, sẵn sàng mua bán với bà ta.
- Anh sẽ mua tranh của bà ấy chứ? - Không.
Ông không nghĩ là sẽ mua tranh của Ann trong tương lai gần?
Đúng.
Lần duy nhất làm tôi nhớ lại quá khứ
và tức giận là khi tôi đang bước trên đại lộ Madison
thì thấy Ann Freedman đang ngồi bên bàn ở một quán cà phê.
Một mặt thì đây là một vụ án đặc sắc, có thể nói là không giống một vụ nào khác.
Nhưng mặt khác, nó khiến bạn băn khoăn: "Nó đặc sắc chỗ nào?"
Ngoài kia còn những gì khác nữa mà ta chưa biết?
Theo tôi vụ Knoedler đã phủ một cái bóng đen.
Nó tồn tại bao lâu thì tôi chịu.
Chừng nào họ còn bán tranh với giá cao,
ta sẽ còn thấy những vụ lừa đảo ở quy mô rất lớn.
Giá càng tăng, ngày càng nhiều họa sĩ mới,
sự háo hức mới và những "kho tàng" mới lộ diện
thì sẽ càng có những vụ như thế.
Theo tôi vụ đó đã mở ra cho giới hội họa một góc nhìn mới, một sự nhìn nhận mới về
việc: "Chà, giờ làm sao có ai xác thực nổi những bức tranh này đây?"
Và giới hội họa có đang thực sự làm điều cần làm để tìm kiếm câu trả lời không?
Đây là câu chuyện về lịch sử hội họa.
Đây là câu chuyện về cách ta nên nhìn nhận hội họa.
Mười năm trước, bức tranh đằng sau tôi đây sẽ có giá năm triệu đô la.
Nó được những nhà sưu tầm thuộc hàng quyền lực nhất thế giới khao khát,
vậy mà giờ nó đang treo trong văn phòng tôi.
Tôi sờ cũng được, nó chả đáng gì.
Và ta phải băn khoăn, liệu trải nghiệm về hội họa,
liệu những điều đó có bị thay đổi, khi ta biết
chúng không mang mục đích như ta nghĩ hay không.
PHÒNG TRANH MNUCHIN
Tôi nghĩ sự minh oan duy nhất chỉ đến
khi cả thế giới tin rằng bà ta hoàn toàn trong sạch.
Chắc giờ đó là mục tiêu sống của bà ta.
Tôi nghĩ tôi sẽ bị phán xét vì những gì tôi đã làm.
Dĩ nhiên tôi đã mắc sai lầm, nhưng tôi sẵn sàng tiếp tục
làm những gì tôi cần phải làm để giành lại lòng tin của mọi người.
Ừ, thử hỏi những người đã bỏ 80,7 triệu đô ra mua tranh của bà
xem theo họ thế đủ chưa.
ĐỊA ĐIỂM ĐẶT PHÒNG TRANH KNOEDLER TRƯỚC ĐÂY
Tôi chỉ biết làm đúng một điều, đó là…
tiếp tục cố gắng.
THÁNG BẢY NĂM 2019, VỤ KIỆN THỨ MƯỜI VÀ CUỐI CÙNG DÀN XẾP XONG,
LIÊN QUAN TỚI BỨC MARK ROTHKO GIẢ TỪNG ĐƯỢC BÁN VỚI GIÁ 5,5 TRIỆU
GLAFIRA ROSALES HIỆN ĐANG LÀM BỒI BÀN TRONG MỘT QUÁN ĂN Ở BROOKLYN
ANN FREEDMAN VẪN TIẾP TỤC BÁN TRANH
Biên dịch: Nathalie Nguyen