Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
SAHTE ESERLER HAKKINDA GERÇEK BİR HİKÂYEDİR
İSİMLER, SUÇU OLMAYANLARI KORUMAK İÇİN DEĞİŞTİRİLMEMİŞTİR
ÇÜNLÜ BAZILARI PEK DE SUÇSUZ DEĞİL
Kimse kandırılmak istemez.
İnsanlar sanat eseri alrken sandığımızdan daha çok kandırılıyor.
Metropolitan Müzesi Müdürü'ne bir keresinde sormuşlar.
"Sizce duvarlarda kaç tane sahte eser olabilir?"
Müdür de "Hiçbir fikrim yok." demiş.
Utanç verici.
Daha da beteri…
…bence kandınldıklarını kabullenmeyi
…itiraf etmek
istememeleri.
Bence, sanat eserlerinin heyecanına
nasıl kapıldığımı görmek
çok kolay.
Bu suç örgütüne dâhil olduğuna emin olduklarını söylüyorlar.
Kesin öyleydi, diyorlar.
Ya bu suça iştirak etti
ya da bir sanat galerisinde çalışmış en aptal insanlardan biriydi.
Sahte eserleri bilerek satmadım.
Doğru söylediklerine, dürüst ve güvenilir olduklarına ikna olmuştum.
İkna olmuştum.
HİLELİ SANAT: GERÇEK BİR SAHTECİLİK HİKÂYESİ
Başta her şey çok ani oldu.
Her şey, Knoedler'ın kapanma haberiyle başladı.
Çok şaşırdık çünkü Knoedler
sanat dünyasındaki çok köklü bir kurumdu.
Kimse olayın detaylarını bilmiyordu, ta ki
bu sahtecilik skandalıyla ilgili haberler sızmaya başlayana dek.
Sekiz milyonluk skandal, bu akşam sanat dünyasını ayağa kaldırdı.
Koleksiyoncular en pahalı varlıklarını kontrol ediyor.
Bu muhtemelen ABD tarihinde şimdiye kadar ortaya çıkan
en büyük sanat dolandırıcılığıydı.
Bu vakada suçlanan sahteci
Amerika'nın en önde gelen sanatçılarının eserlerinin kopyalarını yapmış.
Neredeyse 20 yıldır süren bir düzenbazlıkmış bu.
Jackson Pollock, Motherwell gibi isimleri
ağzına almaya cüret edecek biriymiş bu.
20. yüzyıl resim dünyasının en büyük isimlerinden bahsediyoruz.
Milyonlarca dolar değerinde
bir şeyler satın alan koleksiyoncular var…
Rothko eseri alma şansım mı var?
…ama aslında ederi sıfır.
Şaheser sanıyorlardı. Sahte olduklarını öğrenene dek
harika sanat eserleri sanarak müzelere koydular.
Ve bu ülkenin gördüğü en önemli galerilerinden biri de
olayın merkezindeydi.
Knoedler Galeri, New York'un en saygıdeğer yeriydi.
Bir bakıma, uzun ömürlü olmasından ötürü.
İç Savaş'tan, iki dünya savaşından, 20. yüzyıldan sağlam çıkmışlardı.
Eski ustaların simsarı olarak başlamışlardı
ve J.P. Morgan'dan tutun H.C. Frick 'e kadar satış yapmışlardı.
MET'e ve Louvre'ya da satış yaptılar.
1970'lerin başında
Amerika'nın 20'nci yüzyıldaki en büyük sanayicilerinden
ve hayırseverlerinden biri olan Armand Hammer
Knoedler Galeri'den hisse almıştı.
Torunu Michael Hammer ise
2001 yılında oranın sahiplik hakkını elde etmişti.
Michael Hammer galerinin kontrolünü ele alıp
Ann Freedman'ı başa geçirdi.
Knoedler'da hemen hemen
32 yıldır çalışıyordum.
Ann Freedman sanat eseri satmakta başarılı
ve koleksiyoncularla arası iyi olan biri olarak tanınıyordu.
Oranın çatısı altındaydım. Knoedler için çalışıyordum.
Knoedlar'dan ötesi yoktu. En ünlü müesseseydi.
Çağa ve trendlere de ayak uyduran bir galeriydi.
İroniktir, kaçırdıkları sayılan tek dönem
50'li yılların başlarındaki soyut dışavurumculuktu.
Bu da elbette sonradan onların sonunu getiren dönem olacaktı.
Yetkililer, dolandırıcılığın merkezinde bu kadının olduğunu söylüyor.
Glafira Rosales. Kendini sanat simsarı olarak tanıtıyor.
Glafira Rosales, arabasının bagajındaki sözüm ona başyapıtlarla
sokaktan çıkıp Knoedler'a gelen biriydi.
Elinizde önceden bilinmeyen tablolardan oluşan
multimilyon dolarlık kocaman bir hazine olduğunu düşünün.
Hepsi de aynı kişiden, gizemli Glafira Rosales'den gelmişti.
Talihsizlikler silsilesiydi.
Bu miktarda sahte eserin Knoedlar'a girmesi
ve bunca kişinin kandırılmış olması son derece olağanüstü bir durumdu.
DÜZENBAZLIK BAŞLIYOR
Benim
anımsadığım kadarıyla, 1995'te
Jimmy Andrade
her işe bakan bir adamdı.
Ortaya çıkan birçok sorunu hallederdi.
Güvenilirdi. Korkunç derecede güvenilirdi.
Bir arkadaşı olduğunu söylemişti bana.
Bana bir Rothko eseri göstermek isteyen çok özel bir arkadaş.
Bir gün Glafira Rosales çıkageldi.
O ana kadar ismini hiç duymamıştım
ama onu hiç duymamış olmamın bir önemi yoktu.
Kibardı,
şık giyimliydi
ve çok tatlı dilliydi.
Glafira Rosales'e güvenmek için bir sebep yoktu.
Kimse bu kişinin kim olduğunu bilmiyordu. Büyük bir aileden gelmiyordu.
Bir gün galeriye gelen Long Islandlı bir kadındı yalnızca.
Rosales bu olayda kusursuz bir rol oynadı.
Tam kıvamında bilgi aktarımı yaptı. Ne çok fazla, ne çok az.
Ann'in ilgisini çekmeye ve ilişkiyi sürdürmeye yetecek kadar.
Elinde Rothko'nun eseri vardı.
Mukavvayla kaplanmıştı sanırım.
Açabilir miyiz, diye sordum.
Jimmy açtı. Olağandışı bir şey yoktu.
Ve bu eseri bayağı güzel buldum.
Bayağı güzeldi.
Bir materyale âşık olmak diye bir şey varsa
ben de sanata âşığım.
Tabii insan söz konusu olmadığından
bu aşk bir yere kadar oluyor ama sanat eserleri konusunda
ciddi ciddi heyecana kapılıyorum.
Arkasında imza vardı. Tarih atılmıştı. Çok iyi görünüyordu.
Soru sormam gayet doğal olduğundan, ki o zamanlar öyleydi,
bazı sorular sordum.
"Nereden geldiğine ve sahibine dair bir şey söyleyebilir misiniz?"
Bir gizlilik sözleşmesi olduğunu
ve sahibinin adının açıklanamayacağını açıkça belirtti.
O kişinin öz geçmişinden yavaş yavaş bazı detaylar anlatmış.
İlk hikâyesinde "Bay X" varmış.
Daha sonradan bunu değiştirse de ilk hikâyenin merkezinde Bay X varmış.
Varlıklı bir aileymiş. Avrupa'dan gelmişler.
Meksika'ya gitmişler. Savaştan sonra olağan bir durumdu.
Karısıyla birlikte New York'a gelmişler.
Alfonso Ossorio adında bir adamdan bazı tablolar almışlar.
Alfonso Ossorio Long Island'da yaşıyormuş.
Güya Jackson Pollock'ın devamlı müşterisiymiş.
Sözüm ona, anonim koleksiyoncuyla ve ressamların bağlantısını kuruyormuş.
Ellerinde bir sürü eser varmış. Bundan ibaret değilmiş, başka da varmış.
Meksikalı bir adam, soyut sanattan hoşlanmamasına rağmen
bunca tabloyu Meksika'ya götürmüş.
Yük treniyle falan mı götürmüş?
Bunca tabloyu Meksika'ya geri götürmüş
ve onları hava geçirmez bir şekilde bodruma koymuş.
Bu eserleri oğluna vermiş.
"Bay X Junior."
Oğlu da paraya değer vermediği için
şu an bunları ucuz fiyatlara satmak istiyormuş.
Zenginler mi parayı önemsemiyor?
Hayat tecrübeme göre zenginler parayı fakirlerden daha çok önemsiyor.
Birkaç detayının doğru veya cezbedici bir olasılığının olduğu
hikâyelerden biriydi bu.
Kolay aldanan biri de tüm bunları yutmuş tabii.
Düzenbazlıklarda hep böyle olmaz mı?
İçinde yeterince inandırıcılık olması yeter ya hani?
İnanamadım, büyük bir hazine bulduk sandım.
Açık artırmayı 33, 34, 35 milyon dolardan açıyorum.
36 milyon dolar geliyor. Bay Stefan'dan 36 milyon.
48. Charlie'den 48 geldi.
Soyut dışavurumculuk eserleri 1998, 2000 gibi aşırı popüler hâle geldi.
57 milyon dolar. Elizabeth''ten 57 geldi.
PARTİ NO: 31 58 MİLYON DOLAR
Düzgün bir piyasa, anlamsız derecede hareketli bir piyasaya dönüştü.
Eserler, önceden satıldıkları fiyatların on katına satılıyordu.
Soyut dışavurumcular, uluslararası bir üne sahip olan
ilk Amerikalı ressam grubuydu.
Bu grupta Jackson Pollock, Mark Rothko,
Barnett Newman, Lee Krasner,
Robert Motherwell ve Willem de Kooning vardı.
Kendilerine takipçi, koleksiyoncu bulmayı
pek beklemiyorlardı.
65 milyon dolarda mı kalıyor?
Teşekkürler!
Birçok soyut dışavurumcu ressamın şu andaki fiyatları sebebiyle
eserlerini taklit etmek daha cazip geliyor belki de.
50'leri sonu, 60'ların başında tabloların çok ufak meblağlara
satın alındığı rivayetini biliyordum.
O yüzden inanılır gelmişti. Ressamlar sefalet içindeydi.
Sadece satmak istemiyorlardı,
buna çok muhtaçlardı.
Pollock resimlerini mahalle bakkalına veya içki dükkânna
aldıkları karşılığında vermek zorunda kalırmış.
Yani o zamanlar, birinin bu eserleri
çok ucuza alabilmesi hiç de şaşırtıcı değildi.
Şunu da geçmeyelim,
bu kimliği belirsiz Bay X güya bunları aldığı zamanlar
bu eserler pahalı değildi zaten.
Beş, 10 bin dolardı.
Bu tablolar hiç sergilenmemişti,
bilinen bir menşesi ve somut belgeleri falan yoktu.
Buradaki asıl nokta menşesi.
O tablonun nereden geldiğini bilmeniz gerekir.
Menşe. Menşeyi kısaca mülkiyetin tarihçesi olarak tanımlayabiliriz.
Tercihen, eserin izini şu anki sahibinden
asıl ressamın stüdyosuna kadar sürebilmelisiniz.
En azından bu eserin ne zaman yaratıldığını ve kime gittiğini gösteren
birkaç belge olması gerekir.
Kız kardeşinde birkaç evrak olabilirmiş ama muhtemelen tahrip olmuş.
Bu hikâyeye iyi hazırlanmıştı. Ona şüphe yok.
Tamamen mantıksız.
Bu menşe açıklamasını asla kabul etmemeleri gerekirdi.
İnsan en azından bu resimlerden birinin,
ressamların stüdyodaki fotoğraflarından birinde arka planda gözükmesini bekler.
Genelde bir eserin varlığına dair bazı kayıtlar olur
ama asla noksansız olmaz. Ayrıca kayıtlar da uydurulabilir.
Walter Chrysler, Roy Neuberger, Joe Hirshhorn gibi
büyük koleksiyoncular da böyle şeyler yapmıştı.
Ressamların stüdyolarına gidip çok miktarda eseri ucuza almışlardı.
Ve nakit olarak ödediler.
Bana inanılır geldi.
Söylenenlere inandım.
Bir muamma vardı ama menşede sık sık muamma olur zaten.
Ama zaman geçtikçe bu muammayı çözmeyi umuyordum.
Rosales'in galeriye getirdiği eserlerden hiçbiri
o ressamların catalogue raisonnélerinde yoktu.
Catalogue raisonné, belirli bir sanatçı tarafından yapılmış
özgün eserleri içeren kapsamlı bir katalogdur.
Catalogue raisonnéye girmeyen bazı meşru eserler olabileceğini
herkes kabul ediyor.
O sıralar yazarlar tarafından bilinmiyor olabilir
ama her şeye karşın kaynak kitaptır bu.
Ne yaparsınız? Catalogue raisonnéleri hazırlayan insanlara gidip
bu konu hakkındaki fikirlerini sorarsınız.
Hafızam yanıltmıyorsa bu tabloyu ilk gördüğümde…
Bir de baktım, uzman David Anfam
Londra'dan buraya gelmiş. Ben de tabloyu ona gösterdim.
Anında tepki verdi.
Böyle olacağını da biliyordum. "Çok güzel." dedi.
"Bu bir Rothko."
Rothko eserleri konusunda uzmandı.
Rothko âlimi olarak tanınıyordu.
Soyut dışavurumculuk âlimi olarak bilinirdi.
Rothko eserlerinin catalogue raisonnésini, kaynak kitabını hazırlaması için
National Gallery ve Rothko ailesi tarafından tutulmuştu.
Bu çok önemliydi. Gerçek demekti.
DÜZENBAZLIK SANATI
Usta bir düzenbaz size istediğinizi sunar.
BİR SAHTEKÂR GİBİ DÜŞÜNMEK'İN YAZARI
Başarılı düzenbazlar çok iyi psikologlardır.
İnsanların ihtiyaçlarını, arzularını
anlayan bireylerdir.
İnancın ve umudun nasıl işlediğini anlarlar.
Rosales, güvenilir biri olduğunu kanıtlamak için ortalarda dolanıyordu.
Sanat dünyasında yeri olan biri olduğunu.
Müzayedelere, açılışlara gidip benden sanat eserleri alırdı.
Açılışlarda, insan içine çıkmış olursunuz. Demek ki saklanmıyorsunuzdur.
Çok ilginç bir kedi ve fare oyunuydu bu
çünkü Glafira'nın getirdiği her yeni resimde
Ann ondan "Bay X" hakkında bilgi almaya çalışıyormuş.
Glafira da şöyle dermiş:
"Şu kadarını söyleyeyim, çalışmalarından çok memnun."
Unutmayın, Knoedler tarafından yılda sadece bir veya iki sahte eser satılmış.
İnsanlar toplam sayıya bakınca "İnanmıyorum!" diyor.
Bunlar Knoedler'a el arabasıyla getirilmedi.
Damlaya damlaya göl olur mantığı varmış.
Yavaş ve istikrarlı bir plan işliyormuş burada.
Glafira ufak tefek, oldukça sakin bir kadınmış.
Aklınıza gelen uluslararası sanat suçlusu profiline
uymayan bir tip.
Ama sevgilisinin sanat geçmişi olduğunu biliyoruz.
Öğrenmem için adınızı söyleyebilir misiniz?
Benim adım José Carlos Bergantiños Diaz.
GLAFIRA ROSALES'İN SEVGİLİSİ
Bergantiños kim?
Glafira Rosales kim?
Bu insanların güya New York'ta bir galerileri varmış.
Güya Sands Point'te bir galerileri varmış.
İspanya'da sahtecilik yapmakla suçlanmışlar.
Bergantiños, 2006 yılındaki bir davada
çeşitli sahte belgeler bulundurmakla suçlanmış.
Hakkında epey olumsuz bulgu var.
Burada bir entrika dönüyorsa, ki döndüğü çok açık,
onun da işin içinde olduğu görünüyordu.
Galeriyi Ann Freedman yönetiyordu.
Onunla hiç tanıştınız mı?
Onunla hiç tanışmadım. Hiç.
Asistanını da tanımıyordum, kimseyi tanımıyordum.
İster Bergantiños ister Glafira olsun, araştırmalarını iyi yapmışlar.
Ann gibi birini seçtiğinizde, kariyerinde böyle bir şeye
ihtiyaç duyan, çok savunmasız bir andaki birini seçmiş olursunuz.
Glafira ve Bergantiños gibi insanların bel bağladıkları şeylerden biri de budur.
Bir düzenbaz iyi bir konuşmacı değildir.
Bir düzenbaz iyi bir dinleyicidir.
Glafira da bunu son derece başarıyla yapmış.
Eserler gelince Ann ilk olarak onları uzmanlara götürmüş.
Simsarlar böyle yapar.
Menşesi belli olsun ya da olmasın.
Ulusal Sanat Galerisi, Mark Rothko'nun kâğıt üzerindeki eserlerinden oluşan
catalogue raisonnésini yayınlıyordu.
Ann'e iki Rothko eseriyle ilgili yazmışlar.
"Eserleri değerlendirdik.
Bu eserleri kataloğa dâhil etme niyetindeyiz." demişler.
Ann, baş konservatöre gitmiş,
Rothko'nun eserlerinin konservatörüne. Ve kondisyon raporlarını almış.
Bu eserler hakkında olumlu yorumlar yapılmış.
"Rothko'nun tarzının klasik bir örneği."
Yüzlerce resmi muhafaza eden birinden bahsediyoruz.
Ama bu resimlerin
fiziksel yapısına baktığında uygunsuz hiçbir şey görmemiş.
Sonra bir Pollock gelmiş
ve nihayetinde de yedi tane Richard Diebenkorn gelmiş.
Geliştirmek üzere, hiç kullanılmamış bir araziyi bulmak gibiydi.
Nihayetinde bunların araştırmalarını yürütmesi için
uzman olarak E. A. Carmean'i tutmuştum.
Onun uzman görüşüne çok güvenirdim.
Kesinlikle gerçek olduklarını düşündüğünü yazılı olarak ifade etti.
Bunların gerçek olduğuna inanmayı çok istemişler
çünkü gerçek olmaları herkesin yararınaydı.
Çok büyük bir keşifte bulunduk.
20'nci yüzyılın en ünlü ressamlarından bazılarının
önceden bilinmeyen resimleriyle dolu bir hazine.
Bence bir şeyin gerçek olmasını çok isterseniz
olumsuz bulguları görmezden gelmek için de elinizden geleni yaparsınız.
Ama olumsuz bulgu çoktu.
Başvurduğu uzmanlar
o veya bu şekilde bu eserleri onaylamış.
Uzmanları da yanına çekip kendi inandığı şeyi doğrulatınca
bu işe balıklama dalmış.
KOLEKSİYONCULAR
Sanat, ufak bir takipçi kitlesi olan
üst düzey bir metadır.
Ayrıcalıklıdır. Dünyanın en büyük sanatçıları söz konusu.
Bir sürü eserleri yok sonuçta.
Ayrıca ortada çok zengin insanlar var.
Başka kimsenin sahip olamayacağı, aşırı nadide bir şey almak istiyorlar.
Bu olgular bir araya geldiğinde de
biri yeni bir keşifle ortaya çıkarsa büyük heyecan yaratır.
De Sole ailesi çok zekidir.
Domenico, Harvard Hukuk Fakültesi'nden mezun.
Çok entelektüel bir adamdır.
Etkileyici bir sanat koleksiyonları vardır.
Eski bir dostu ziyaretimizde bana şöyle dedi:
"New York'a gittiğinde çok yakın bir arkadaşımla görüş mutlaka.
İşinde muhtemelen Amerika'nın en iyisi. Ann Freedman."
YÖNETİM KURULU BAŞKANI
Onu tanımıyordum. O zamanlar Knoedler'ı da hiç bilmezdim.
Sevdiğimiz bir Scully eserinden bahsetmiştik.
Elinde bir Scully var mı diye onu arayalım, dedik.
O sıralar elimde yoktu ama onlarla tanışmak istedim.
Çok güzel bir yerdi.
Merdivenlerden çıkınca bir ofis vardı, orada oturduk.
Şövalenin üstünde, üstü örtülü birkaç tablo vardı.
"Üzerinde beyaz örtü olan nedir?" dediler.
"O bir Rothko eseri." dedim.
"Rothko'yu çok severiz! Bir bakalım."
İki tane sanat eserinin üstünü açtı.
Biri Rothko'ya ve diğeri de Jackson Pollock'a aitmiş.
"Vay canına, şunlara bak." dedik.
Nefesimiz kesildi resmen.
Her gün karşılaştığımız bir şey değildi sonuçta.
Biz de bilgi almak istedik tabii.
Bir bakıma gözleri boyanmış
CEZA AVUKATI
ama hepsi de entelektüel insanlardı.
İş dünyasında da meslek yaşamlarında da entelektüel insanlar olmalarına rağmen
hepsi de bu sanat eserlerinin cazibesine
yenik düşmüşler.
Bence De Sole ailesini buna, Rotho eseri olduğuna inandıkları şeye
âşık olmaya iten düşünce yapısı
sahte eser satın alan koleksiyoncularda sık sık görülen
bir düşünce yapısı.
Âşık olmak, kusurların görmezden gelinip
silindiği bu süreci çok iyi açıklıyor aslında.
Yeni aşkına tutulmuş birinin, o kişinin kusurlarını görmezden geleceği gibi aynı.
Bu, insanın egosunu besleyen bir şey.
Evinize insanlar geldiğinde
görmelerini istediğiniz bir şey.
Bir anda, tam da istediğiniz gibi bir Rothko
piyasaya sürülmüşken
soru mu sorarsınız yoksa hemen alır mısınız?
Şunu da belirteyim, bu alanda kalifiye değilim.
Uzman değilim.
Tablolar çok güzel görünüyordu ve hatta
danışman olarak kullandığımız kişi çok bilgilidir
ve tablonun çok iyi göründüğünü söylemişti.
Sekiz milyon dolar büyük bir meblağ gibi görünüyor
ama bununla birlikte bir Rothko için de düşük bir meblağ.
O dönemden sağlam kalmış Rothko eserleri
bundan çok daha fazla ediyor.
Pek soruları yok gibiydi.
Tabloya hayran kalmışlardı resmen.
Domenico ısrarcı davrandı.
Fatura kesilmesinin yanında
gerçeklik garantisi de istedi.
Freedman bir sürü sayfadan oluşan bir belge sundu.
Listede "uzmanlar" vardı.
Kimisi tabloları görmüş kimisi de gerçekliğini onaylamış.
De Sole'nin aldığı tablonun uzmanlarından biri de bendim.
Bu işe de bu şekilde bulaştım zaten.
Rothko konusunda uzman değilim. O tabloyu gördüğümü hiç hatırlamıyorum.
De Sole ortada bir menşe olmadığını biliyordu.
De Sole mal sahibinin, satıcının kimliğinin belirsiz olduğunu biliyordu.
Hatta hepsi bunu biliyordu.
De Soleler'in aldığı eser Beyeler'a gitti. Rothko Odaları denen bir ortamda
müthiş bir biçimde sergilendi. Bu olaydan bahsetmek çok hoşuma gidiyor.
Ernst Beyeler en önemli sanat simsarlarından biriydi.
Koca bir sergiyi Mark Rothko'nun eserlerine ayırmıştı.
De Soleler'in aldığı Rothko da o duvardaydı.
Beyeler'a girdiğinizde
karşınızdaydı.
Erlars Beyeler o zamanlar hayattaydı. Hiç sorgulamadı.
Kabul etti.
Elimizde bir cevher olduğuna daha çok inanmamıza sebep oldu bu.
İnsan kendine sormalı, bunu neden alıyorum?
Nasıl bu kadar uygun fiyata aldım?
SAHTECİ
Pek çok uzmanın ilk önce hemfikir olduğu konu şuydu:
Tek bir kişinin bu kadar çok ressamın tekniğinde ustalaşması
imkânsız değilse de çok uzak bir ihtimaldi.
Olağan dışıydı ve bu eserleri inceleyen herkes için de
tamamen beklenmedik bir şeydi.
Günün en gözde kişisine geçiyoruz.
Dikkatimizi çeken birini seçtik
ama pek de düzgün sebeplerden değil.
Bugün, resimlerini birkaç yüz dolara satarken,
şu an milyonlarca dolara satan 75 yaşındaki ressamdan bahsedeceğiz.
Pei-Shen hakkında Çin'de yaşarken başarılı bir ressam olduğunu biliyoruz.
Amerika'ya gelince sanat dünyasında Çin'deki gibi yer edinememiş.
Hüsrana uğramıştı
çünkü buraya Çin'de yarattıkları büyük bir isimle geliyorlar.
Burada kimse tanımıyor. "Sen kimsin?"
Art Student League'de eğitim almış.
Art Student League, Manhattan'daki bir okul.
Alexander Calder ve Pollock gibi büyük isimler de
burada eğitim görmüş.
PEI-SHEN'İN SINIF ARKADAŞI
Bu adam, hiç şüphe yok ki bir dâhiymiş
ve yedi veya sekiz farklı soyut dışavurumcu ressamın
tekniklerini incelemiş.
Bunlara çok sıkı çalışmış.
Çin'de bin yıldan daha uzun ömürlü bir gelenek vardır.
Hem eski bir sanatçıya gösterebileceğiniz en büyük hürmet açısından
hem de kendi becerinizi sınama açısından
doğru kopyalama, kusursuz kopyalama olayı vardır.
Bu olay bin yıl öncesine dayanıyor.
Özgünlük bir meziyet değildi.
Yürekten gelen bir şey yok. Sadece başkalarının tekniği kopyalanıyor.
Sadece resim değil, iPhone'u da kopyalıyorlar.
Bir sürü ileri teknoloji ürününü de kopyalıyorlar.
Neredeyse hiç kimsenin gerçek şaheserlerden ayırt edemeyeceği
bu eserleri ortaya çıkaran Çinli bir ressam olmak nasıl bir histir acaba?
Başarılı biri. Yeteneği var.
Ama Picasso veya Matisse tarzı bir yetenek değil.
Rothko'su çok kötü bir kopyaydı.
Şahane. Şahane kopyalar.
Glafira ve Bergantiños görüşmeler yapmış
ya da bunu yapabilecek insanları aramış ve Pei-Shen'de karar kılmış
çünkü aralarında en iyisi oymuş ve birkaç ressamı kopyalayabiliyormuş.
Pei-Shen tabloları ortaya çıkardığında yepyeni oluyorlardı tabii.
50'lerden, 60'lardan kalma değillerdi.
Pei-Shen tabloları yapıp Bergantiños'a veriyormuş
ve o da tablonun eski görünmesi için bir şeyler yapıyormuş.
Yüzeyde çatlamalar olsun, tozlanmalar olsun.
Çerçevenin doğru yaşta olması gerekiyor. Tuval bile doğru yaşta olmalı.
Bergantiños da bazı materyaller, ham malzemeler,
eski bir tuval ve doğru tip bir çerçeve alırmış.
İş birliği içindelermiş yani.
Pei-Shen'in yeteneğine ihtiyaçları olduğu gibi, sonrasında Bergantiños da
eskimiş ve inandırıcı göstermek için son rötuşları yapmak zorundaymış.
Banka hesabıma bakarsanız bir gelir olmadığını görürsünüz.
Hâlâ fakir bir sanatçıyım. Bu işe karışmış olabilir miyim?
Başta çok az para almış.
Zaman ilerlemiş ve kendisi 67'nci Cadde Armory Sanat Fuarı'na gitmiş
8-11 MART
ve çalışmalarından birini Knoedler Galeri standında görmüş.
İşte o an Rosales'e gidip şöyle demiş:
"Daha çok para istiyorum."
Carlos, Pei-Shen Qian'la nasıl tanıştın?
Ondan bir tablo almıştım.
O zamanlar sokakta
resim falan yapıyordu.
Bazen paraya ihtiyacım olduğunda
herkes gibi ben de ondan alıp satardım.
Bu eserlerin arka planındaki hikâyeyi de
sevgilisinden biraz yardım alarak Rosales'in yazdığına eminim.
Plan çok iyi yürütülmüştü.
Şunu da unutmamak gerekir ki Glafira Rosales
o tabloları kendi de satmayı denemiş.
Ann Freedman'ın sattığı koleksiyonculara
veya galericilere erişimi olsaydı bile ona gülüp geçerlerdi.
Ortada bir bağlam görüyoruz.
Modern Sanat Müzesi'ne gidip, MET'e gidip
orada asılı bir tablo gördüğünüzde, uzman olsanız bile şunu düşünmezsiniz:
"Bu tabloda doğru olmayan bir şeyler var."
O müzeye ve o tabloyu dikkatle incelemiş altyapı çalışmasına güvenirsiniz.
Knoedler'ın çok önemli bir itibarı vardı
ve sanırım insanlar hiç şüphelenmedi.
Gittikçe daha çok kişi bunları beğenir oldu.
Beğenmek derken, ister oldu yani.
Tablolara bakınca insanların gözleri parlıyordu.
Bu tablolara karşı çok yoğun bir arzu vardı.
60'IN ÜZERİNDE SAHTE TABLO
NEREDEYSE 80 MİLYON DOLARA SATILDI
İkinci el sanat piyasası olarak adlandırdığımız şeyde çalışan biri
eseri birinden alıp başkasına satarken
bu satışlarda yüzde yüz kâr yapması genelde normaldir.
Ama bu kâr marjları daha çok yüzde 200 ila 800 arasında değişiyordu.
Böyle şeyler on yılda bir olur ancak.
İkinci el piyasasındaki herhangi bir satıcı da
sürekli bu ölçüde kâr marjlarına ulaşıyorsa
endişelenecek bir durum olduğunu anlar.
Bu sanat eserlerine inanan bir tek ben değildim.
Ann Freedman herkese karşı geliyor değildi.
Herkes istekliydi.
Sanat dünyası istekliydi.
Saklı değillerdi.
Önemsiz gösterilmiyorlardı.
Dünyanın dört bir yanında sergilenip
yayınlandılar.
TASCHEN SAHTE ROTHKO ESERİNİ ALTI KEZ YAYINLADI
Bu eserlerin
gerçek olmasını o kadar istemiş ki.
Çünkü gerçek olsalardı, dünyadaki sanat simsarları arasında
başı çekiyor olacaktı.
Hepsinin üstünde olacaktı.
Bu da onu uçurumun kenarına sürüklemiş oldu.
GERÇEK OLAMAYACAK KADAR İYİ
KOLEKSİYONCU
Jack Levy galeriye gidip bir Jackson Pollock satın almak istemiş.
Şöyle demiş: "Bu eseri alacağım
ama bunu, IFAR'ın değerlendirmesinden geçirmenizi isterim."
IFAR DERGİSİ
Uluslarası Sanat Araştırma Vakfı
karmaşık isnat ve özgünlük sorunlarıyla ilgilenmek için kuruldu.
Böyle bir şey yapan az sayıdaki kurumdan biriyiz.
Bay Levy,
Pollock eseri olduğunu kabul etmezsek
parasını geri almak üzere anlaşmış.
Gerçeklik meselesi günümüzde sanat dünyasındaki çok büyük bir sıkıntı.
Sahtecilerin çok yararına olan bir durum var.
Olumsuz bir fikriniz olduğunda,
emin değilseniz, bunu kendinize saklıyorsunuz.
Bazı tablolar hakkında eleştiride bulunup dava edilen
uzmanlar oluyor.
Gerçekliğini doğrulama incelemesi genelde üç aşamalı olur.
Menşe bilgisini de içinde barındıran bir kaynak araştırması olur.
Sonra eseri incelemeleri için uzmanlar bir araya getirilir.
Sanatçı hakkında gerçekten bilgili uzmanlar.
Sanatçının tarzıyla uyumunu incelerler.
Sonra da materyal özellikleri dediğimiz kısma geçeriz.
Eserin, yüzeysel olarak iyi göründüğüne dair
birkaç olumlu yorumun yanında
çok fazla olumsuz yorumsuz gelmişti.
Materyal açısından ilk fark ettiğimiz, eski bir tuvalin üzerindeki yeni boyaydı.
Aynı yıla ait gerçek bir Pollock resmiyle karşılaştırdık
ve masonit tamamen farklı yıllanmıştı.
Bu bizde büyük şüphe uyandırdı.
Biçemsel olarak boyanın uygulanma şeklinde ve yeşilimsi kahverengi aşınmalarda
birçok endişe uyandırıcı durum vardı.
Kimse bunu görmemiş… Eseri beğenen insanlar bile
bunu sorgulamamış.
Biri de menşe meselesi. O menşenin neden inandırıcı olmadığını gösteren
16 sayfalık belge de ekledik.
Pollock çok iyi belgelenmiş bir ressamdı.
Yaşarken ünlüydü zaten yahu!
Pollock kariyerinin zirvesindeyken
belgelenmemiş bir tabloydu bu.
Life dergisinin, Amerika'nın en ünlü ressamı Pollock mu, diye sorduğu zamanlar.
Bilhassa bu son derece şaşırtıcıydı.
Tüm bu bilgiler doğrultusunda bir rapor hazırlayıp
bu çalışmayı, Jackson Pollock eseri olarak kabul edemeyeceğimizi bildirdik.
Bir sonuca varmamışlardı.
Bu rapor, sanat camiasında genellikle sahtelik bildirisi olarak anlaşılır
ama biz de sonuç olarak bunu dedik zaten ve birkaç kez belirttik.
Ama onlar raporu saklayıp rapordan hiç bahsetmemiş
ve yıllarca hakkımızda atıp tutmuşlar.
Daha sonra galeri, bir kanaatte bulunmadığımızı demeye getirmiş.
Ona söylemek istediğim hiçbir şeyi dinlemek istemediğini hissettim.
Bu da bir kanaatti işte.
"Bunu Pollock eseri olarak kabul edemeyiz."
O noktada Jack Levy, Ann Freedman ve Knoedler'a dönüp
"Paramı istiyorum. Anlaşma buydu. Bana iki milyon dolar borçlusunuz." demiş.
Ona şöyle dediğimi hatırlıyorum: "Jack, bir sorun varsa
hallederiz."
Kim olsa böyle söylerdim.
Knoedler alım bedelini tamamen iade etmiş.
İnsan diyo ki o anda Ann Freedman ve Knoedler
bu olayı ele alıp ciddi şekilde araştırmaya karar vermiştir.
Ama aslında o eser Knoedler Galeri'de tekrar satışa çıkmış.
Fiyatı iki milyon dolardan 11 milyona çıkmıştı sanırım.
Zaman geçtikçe düşündüm ki
Pollock eserleri piyasada değerlendiği için
ücretini daha da arttırabilirdik.
Hiç sattı mı?
Hayır.
Direkt Glarifa'nın yanına gidip
eserler hakkında şüpheler olduğunu söyledim
ve ondan biraz daha bilgi aldım.
Üç hafta içinde, mucizevi bir şekilde,
bu eserin yeni bir menşesi olduğunu öğrendim.
BAY X İKİNCİ HİKÂYE
İki numaralı hikâye değişmişti.
Şimdi de "Bay X" gey olmuş ve New York'a geldiği zaman
David Herbert adında bir adamdan eserler almaya başlamış.
O da geymiş.
David Herbert 1950'lerde çalışmış gerçek bir sanat simsarıydı.
Sidney Janis Galeri'de çalışıp
birçok soyut dışavurumcu ressamı temsil etmiş.
Betty Parsons Galeri'de de birtakım soyut dışavurumcu ressamı temsil etmiş.
Seçkin galerilerde çalışmış gerçek bir simsardı yani.
"Bay X" gey sanatseverler, simsarlar ve koleksiyonculardan
oluşan bu marjinal grubun içine girmiş.
Ancak İsviçre'de bir karısı ve çocukları varmış
ve o yüzden bu eserleri yanında götüremiyormuş.
Gey hayatını ailesine açmış olurmuş.
Bu da uydurma ve araştırma yapılarak çürütebilecek bir hikâyeydi.
Hikâye değişmeye devam etti.
İşin içinde Alfonso Ossorio vardı, sonra yok oldu.
İşlerine geldiği için David Herbert'a tutundular çünkü ölmüştü.
Boşluklar oluştukça ya da hikâyede delikler açıldıkça
anında başka bilgilerle kapatıyorlardı.
Fakat Ann Freedman gibi bir nebze kolay aldanan ve hırslı bir simsarın
böyle bir numarayı yiyebilmesini de anlıyorsunuz aslında.
David Herbert diye biri vardı sonuçta.
O da, Glafira'nın anlattığı her şey gibi bunu da yutmuş.
Daha fazla şey anlattı.
Hikâyesini değiştirmedi, anlattığı şeyleri geri çekmedi.
Hikâyesi gelişiyordu.
Bir an olsun aklıma gelmedi bu.
Bana doğruyu söylemediğini hiç düşünmedim.
Bir gün başka bir şey deyip
ikinci gün başka bir şey söyleseydi şüphelenirdim o zaman.
Öyle bir şey olmadı.
Dedalus Vakfı 1981'de Robert Motherwell tarafından kuruldu.
Motherwell soyut dışavurumcu ressamların başında gelenlerdendi
ve birçok yönden de bu hareketin sözcüsüydü.
2007'nin başlarında, özel bir simsar olan arkadaşım Julian Weissman
yakın zamanda keşfedilen bir Motherwell resmi olduğunu söyledi.
ROSALES, JULIAN WEISSMAN'A DA SAHTE TABLO SATIYORDU
Bana biraz tuhaf gelmişti. Çarpık bir şeydi.
Resimde çok fazla yağlı boya veya damla lekesi vardı
ama tam da veri tabanındaki şeylere benziyordu.
Tamam dedik, bir keşif sonuçta.
Yeni keşifler olabiliyor. Demek ki Motherwell
1953'te sandığımızdan daha fazla resim yapmış, dedik.
Bizden gerçekliğini doğruladığımız bir mektup istedi.
Bu mektubu da tabloyu satmak için kullandı.
Benim hatam. Bir hataydı. Yaşadım ve öğrendim.
Aynı yıl içinde, Ann Freedman bize elinde bir Ağıt daha olduğunu söyledi
ve çok hatalı görünüyordu.
Kendi Motherwell tablom için bizzat onay almıştım.
Motherwell'in 13 yıllık karısı Helen Frankenthaler
o "Ağıt" tablosna bakıp parmağını uzattı
ve "Evet, Bob'ın bu." dedi.
Bundan daha büyük bir onaylama olamazdı.
Bir kez görünce imzası normal gibiydi.
Ama her imza biraz farklılık gösterir ve bu imza bir taslaktan alınmış gibiydi.
Bu resimlerde bir tuhaflık varmış.
Knoedlar'da Freedman'ın yanına gidip onunla yüzleşmişler.
Biz ona iyilik yaptığımızı düşünüyorduk.
"İnanmıyorum! İyi ki bunu haber verdiniz çünkü bu tabloları gerçek sanıp
başkalarına satmaya çalışıyordum." diyecek sandık.
Bize bu koleksiyonda sadece Motherwell eserleri olmadığını,
Rothko, Pollock ve de Kooning eserleri olduğunu da söyledi.
Knoedler'ın sergilediği karşı koymanın boyutu çok anlamsızdı.
Tepkisi, bizimle tartışmak oldu.
Herbert hikâyesini
ve David'le Motherwell'in yakınlığını anlatmaya başladı.
O bunları söyledikten sonra biraz araştıma yaptık ve öğrendik ki
David, Motherwell'le yakın değilmiş.
Belki bir yerlerde dikkatini çekmeden geçip gitmiştir.
Ann ise onları yakınmış, resimler de gerçekmiş gibi gösteriyordu.
Ve bize dedi ki:
"Diğer ressamları inceleyen uzmanlar bu tablolara gerçek dedi."
Afallayıp kaldım.
İlk başta o eserlerin gerçek olduğunu düşündüğünü belirtmeyi unutmuş.
Ayrıca 2006'da o Ağıtlar'dan birini gördüğümü de belirteyim.
Ofisinde yerde duruyordu.
Şöyle bir şey uydurmuştu sanırım.
Güya resme öylece bir bakıp "Motherwell yerlere düşmüş." demiş.
Ağıt tablosuna benziyordu sonuçta.
Ben resimleri yerde sergilemem, şövaleye koyarım. O şekilde yapardım.
Öyle pat diye yerde görünce Motherwell eserine benzetebiliyorsunuz.
Uzman görüşüm istenmedi yani.
Jack'in hiçbir şeye öylece bakıp geçtiğini görmedim.
Kanaatinin ve muhakemesinin değerli olduğunu düşünür
ve bir esere bakarken de ne kadar iyi olup olmadığını düşünür.
"Evet, iyi görünüyor." bile demedim. "Sahte gibi duruyor." demedim sadece.
Tek isteğim…
…bunların gerçekliğini kanıtlamama izin vermeleriydi. Onlara inanıyordum.
Motherwell'i Jack Flam'den daha iyi tanıyan
E.A. Carmean'e inanıyorum.
Kimse Motherwell'i E.A. Carmean gibi tanımıyordu.
SANAT TARİHÇİSİ, MÜZE MÜDÜRÜ
Yanılıyor olabileceğimi kabul etmediğim anlamına gelmiyordu bu.
Ama bu durumu çözmeyi…
…nasıl becerebilirdiniz ki?
Ben de "Peki." dedim.
"O iki eseri de senin kontrolünde adli olarak kontrol ettirmeni istiyorum."
O dönemin Amerika'daki, muhtemelen tüm dünyadaki en başarılı ismi
Orion Analytical'daki Jamie Martin'di.
Onun yöntemlerine güvenmiyordum.
Jamie Martin'in tek başına hareket etmesi benim için çok büyük bir sorundu.
Ne ortağı, ne asistanı ne de laboratuvar teknisyeni vardı.
Ondan başka kimse yoktu.
Knoedler ve Ann Freedman o raporu gizlemiş.
Ocak 2009'a kadar bize teslim etmediler ve teslim ettiği zaman da
en önemli sayfalar olan son dört sayfayı çıkarmışlardı.
Birçok sözüm ona gizli bilgiyi atmışlardı.
Bir sürü soru ve hatayla doluydu
ve adil davrandıklarına inanmak zor geliyordu.
Raporda tabloların sahte olduğu açıkça belirtilmişti.
Farklı anomaliler mevcuttu.
Zemin, akrilik polimer emülsiyon zeminden oluşuyordu.
Motherwell, 1961 veya 62'ye dek
akrilik polimer emülsiyon boyalar kullanmaya başlamamıştı.
Resimlerin altında,
elektrikli zımparayla zımparalanmış başka bir resim vardı.
Bu da Motherwell'in çalışma tarzına kesinlikle zıttı.
Ann, E.A. Carmean'in söylediği ve çok budalaca bulduğum birkaç şeyle
buna karşı geldi.
Mesela Motherwell'in resimlerinde
çok sonraları icat edilen bazı pigmentler vardı.
Carmean "Koleksiyoncunun evinde üstüne sıçramış olabilir" demiş.
Koleksiyoncu ressam değildi ki.
O noktada, seçeneklerimizin ne olduğunu düşündüm
ve büyük bir sahtekârlık döndüğünü
fark ettiğimden
FBI'ya gitmeye karar verdim.
Bana
savaş açılmış gibiydi.
Arkamdan iş çevirip beni FBI'ya bildirmek.
Bana göre bu tabloların sahte olduğunu bildiği
veya bilmesi gerektiği çok açıktı.
FBI'ya gideceğimi söylesem ne faydası olacaktı ki?
Jack, bu eserlerle ilgili endişelerini
benimle oturup konuşabilirdi.
Bunu yapmadı mı?
Pek değil.
Başkalarının önünde benimle yüzleşti.
Oturup da endişelerinden bahsetmek bu değil. Benim için de endişelenmeliydi.
"Ann, bunlar başına dert açacak. Başın derde girsin istemem.
Tanrım, ilk başta bunları gerçek sanmıştım.
Sanırım yanılmışım. Bence sen de yanılıyorsun.
Niyetinin iyi olduğunu biliyorum çünkü seni tanıyorum.
Seni yıllardır tanırım."
Bunu oturup insanca tartışabilmemizin bir yolu vardı.
Ama öyle olmadı.
Bu bir saldırıydı.
Cidden de…
…doğru cevaba… Affedersiniz.
…ulaştılar. Ama bunu nasıl yaptıkları…
…ve itibarımı nasıl yok etmeye…
…çalıştıkları da…
…ayrı bir mesele.
ADALET BAKANLIĞI FEDERAL SORUŞTURMA BÜROSU
Büyük olay olacağını biliyordum çünkü
tabloların hepsi ya gerçek ya da sahteydi.
Yani ya burada 80,7 milyon dolar değerinde sahte tablolardan bahsediyorduk,
ki bu da ABD tarihinin en geniş çaplı sanat dolandırıcılığından biri,
ya da tüm dünyanın görmesi ve sergilenmesi gereken
inanılmaz bir koleksiyon vardı.
Tabloların sahte olduğunu kesin olarak anlayınca
çok büyük davayla karşı karşıya kalacağımızı anladım.
Bir hata yaptıklarını söyledi.
Gerçek olmadıkları konusunda yanılıyorlarmış.
Ben de, gerçek olduklarını kanıtlamak için
elimizden gelen her şeyi yapmamız gerektiği konusunda onu zorladım.
Gerçekten inandığınız bir düzenbazlığın kurbanı olduğunuzda
kanıtlar karşınıza çıktıkça inandığınızda daha da kararlı olursunuz.
İşte o anda şüphe duyup "İnanmıyorum, yanılmışım." demek yerine
"Hayır, çok haklıyım" dersiniz.
Bilişsel çelişkiden doğan psikolojik bir süreçtir bu.
Dünyaya dair algınızla kanıtlar artık birbirine uymaz olur.
Ben
bu suçlama yüzünden daha fazla alışverişte bulunmamaya karar verdim
ama bu, suçlamanın doğru olduğunu düşündüğüm anlamına gelmiyordu.
Güvenemeyecek noktaya gelene dek bu eserlere güvendi.
Elinden geldiğince tutundu buna.
Hedef, Glafira Rosales olacaktı.
Normalde bu suça başka kimlerin iştirak ettiği öğrenmeye çalışılır
ama galeriye tabloları getiren kişi o idi.
Onun da kandırılıp kandırılmadığını bilemezsiniz
ama adı temizlenene dek ilk şüpheli o olacaktı.
Ann Freedman bana Glafira Rosales ismini verince
yaptığımız ilk şey onu araştırması için özel bir araştırma firmasına yönelmekti.
Bir ya da iki hafta içinde José Carlos Bergantiños Diaz'la
yaşadığını öğrendiler.
O adam da 1999'da sahte tablo kaçakçılığı yapmakla suçlanmış.
FTI ARAŞTIRMALARI ŞİRKETİ
CHRISTIE'S ŞİRKETİ, JOSÉ CARLOS BERGANTIÑOS DÍAZ'A DAVA AÇMIŞ
Kâr amacı gütmeyen bir kurum
özel araştırmacı tutup bunları öğreniyorsa
Ann Freedman ve Knoedler da benzer bir şey yapabilirdi, diyorsunuz.
Alım satım işlerini kolaylaştırdıklarından galeriler önemlidir
Emin olmadığım kısım şu ki onlar da bu işin içinde miydi
yoksa kendilerini mi kandırmışlardı?
Glafira onlara yalan mı söylüyordu?
Yoksa bu durum arada bir yerde miydi?
Knoedler Galeri vakası hakkında toplum herhangi bir şey duymamıştı
ve sattıkları eserlerin gerçekliğiyle alakalı tartışmaları bilmiyordu.
Görüp de okuyabileceğiniz tek haber, benim de gördüğüm,
Knoedler Galeri'yle Ann Freedman'ın yollarını ayırdığıydı.
Belli ki bu resimlerle ilgili sorunlar oluşmuş.
O sıralar tahkikat jürisi toplanacaktı.
Yani en başından beri FBI'ın
ve Federal Savcı'nın soruşturma yürüttüğü belliydi.
Ann'in ne yaptığını öğrenmek istedikleri çok belliydi.
Ayrılmam istendi.
Ayrılmak istemedim.
Kalmak için yalvardım. İsterlerse müdürlük unvanımı,
başkanlık unvanımı alabilirlerdi, hatta maaşımı da kesebilirlerdi.
Aniden bir toplantıya çağırıldım
ve bana derhâl izne ayrılacağım söylendi.
Kovulmadım çünkü bunun bazı sonuçları olurdu.
İzne ayrıldım.
Sebep sundular mı?
Durumun sıkıntılı olduğunu, en iyisinin bu olacağını söylediler.
Michael'ın dediğini asla unutmayacağım.
"Belki geri gelirsin, her şey hallolur. Belki de gelmezsin."
Şöyle cevap verdim: "Michael, bunu nasıl açıklayacaksınız?
Ne diyeceğim?"
"Akciğer kanserinin nüksettiğini söyle." dedi.
"Anlayamadım?" dedim.
"Evet, kanserin nüksettiğini ve izne ayrılman gerektiğini söyle."
Öylece kaldım. Ağlamadım veya öfkeye falan kapılmadım.
Yalnızca şöyle dedim:
"Peki."
Merdivenlerden aşağı indim.
Çantamı alabileceğimi söylediler.
"Yağmur yağabilir, şu şemsiyeyi alabilirsin." dediler.
Veda ettim. Sonra bir baktım şöyle diyorum:
"Sağ olun." Nezaketim tuttu sanırım.
Böyle bir gündü.
O gün sıra dışı birkaç şey daha olmuştu ama…
Ve yağmur da yağmadı.
Ann Freedman galeriden ayrılmaya karar verdikten sonra
büyük bir boşluk oluşmuştu tabii çünkü Ann yaptığı işte
olağanüstü başarılı biriydi ve sanat dünyasında tanınan
ve saygı duyulan bir isimdi. Bilhassa da koleksiyoncular tarafından.
Michael Hammer'ın bana cephe almasına
tam olarak neyin sebebiyet verdiğini bilmiyordum
ama böyle olduğu da çok açıktı.
Hammer Galeri'dekilerin dolduruşuna gelmişti.
Belki de, Ann bu konuda bazı sorunlar yaşayacak, demişlerdi.
Sen bu meseleden uzak dur, bırak suç onun üstüne kalsın.
ÇÖKÜŞ
KOLEKSİYONCU
Pierre Lagrange.
"Gümüş Pollock."
İlk hukuk davası buydu.
17 MİLYONLUK POLLOCK'UN SAHTE OLDUĞUNU İDDİA EDİYOR
Pierre Lagrange boşanma sürecindeymiş.
Ağır geçen bir süreçmiş.
Boşanma aşamasındaki çiftler evleri, çocukları
ve yatları ayırmaya başarabiliyor ama sanat eserlerini ayıramıyor.
Lagrange o tabloyu satmaya çalışmış.
Menşesine dair şüphelerden dolayı Sotheby's o tabloları tekrar satmamış.
Bu yüzden Pierre Lagrange da
elindeki tablonun pigmentini incelemesi için
seçkin bir sanat uzmanı tutmuş ve o da tabloda
1970'e dek piyasada satılmayan sarı bir boya bulmuş.
Sanat dünyasındakiler Jackson Pollock'ın 1956'da trafik kazasında öldüğünü bilir.
Bu kadar. Oyun bitmiş.
Pierre Lagrange bir hışımla Knoedler'a gitmiş
ama adama duvar örmüşler.
"Sizinle konuşmak zorunda değiliz.
Zaman aşımı mevcut. Yapacak bir şey yok. Buradan gidin."
Size dava açılmasını istiyorsanız böyle yaparsınız.
İnsanları başınızdan atarsınız.
Ann'le Carlyle Otel'de görüşmek için ısrarcı olmuş.
Aman Tanrım.
Erkenden gittim tabii.
Saat beş, beş buçuk civarıydı.
Pierre'i de fotoğraflarından bildiğim kadarıyla tanıyordum.
Ayağa kalkıp elini sıkmak için yanına gittim ve şöyle dedim:
"Pierre Lagrange, ben Ann Freedman. Tanıştığıma çok sevindim."
O da aksanıyla "O kadar emin olma!" dedi.
Çok öfkeliydi.
Ann ortamı sakinleştirmeye çalışmış.
Sonra da avazı çıktığı kadar bağırarak şöyle dedi:
"Seni yok edeceğim!
Anladın mı?
Seni yok edeceğim, hayatını mahvedeceğim.
Hayatın bitecek.
Bu olay basına düştüğü an işin bitecek."
Lagrange'a karşı Ann Freedman'ın tepkisi şunu demek olmuş:
"Dinle, sinirlenme Pierre.
O tablo için başka bir alıcı bulabilir miyim, bakacağım."
"Başka bir alıcı bulacağım." dediğiniz söylenti mi yoksa gerçek mi?
Öyle bir cümle kurduğumu sanmıyorum.
Lagrange de şöyle demiş: "Bir dakika.
Başka bir koleksiyoncunun kandırılması karşılığında mı
bu beladan kurtulup paramı geri alacağım yani?"
Şöyle demiş olabilirim: "Bu tabloya itimadım tam.
Satmamı istediğini biliyorum, neler yapabileceğime bakacağım."
Şunu unutmamak gerekir ki Ann hâlâ bu tabloların gerçek olduğunu söylüyordu.
Bence onların sahte olduklarını biliyordu
ya da bilmesi gerekiyordu ve diğer yaptıklarının yanında bu da
olayları örtbas etme stratejisi olabilirdi.
LEGRANGE'IN SUÇLAMALARI
Pigmentlerin üzerinde değerlendirme yapması için
kendi uzmanımızı tutmamız gerektiğine inanıyordu.
Ve Lagrange'ın bunu tek bir bilimsel analize dayanarak
sahtecilik olarak doğru şekilde tespit etmiş olduğu sonucuna da
kesinlikle varmayacaktı.
Lagrange, Knoedler Galeri'yi dava açmakla tehdit edince
Knoedler Galeri de faaliyetini durdurdu.
Bu dava yüzünden galeri kapandı gibi göründü tabii.
Michael Hammer'ın çok parası olduğu kesin.
Durumun şöyle olduğuna inanmak gayet mantıklı:
Çok fazla yasal ve mali risk taşıdığını biliyordu
ve varlıklarını korumak için varlıkları devretmeye başlamıştı.
Bu durumdan doğabilecek şeyleri anlamıştı.
Glafira Rosales dolandırıcılığına tepki olarak verilmiş bir karar değildi.
Galerinin gelirlerinin nasıl gittiğine bağlı olarak verilmiş ticari bir karardı.
Bir yıldan uzun süredir değerlendiriliyordu.
MUHTEMEL SAHTE ESERLER SORUŞTURULDU
GALERİYİ DAVA ETTİ
1 Aralık 2011. O günü tam olarak hatırlıyorum.
New York Times'ı açtım.
O sabah spora gitmiştim
ve yatak odamıza girdiğimde Eleanore'un ağladığını ve titrediğini gördüm.
Titriyordum.
KNOEDLER GALERİ
Bunun çok kötü bir haber olduğunu hemen anladık.
Bir soruşturma yürütüldüğü kulağıma gelmişti aslında.
FBI'ın yürüttüğü bir soruşturma.
Büyük şok oldu.
Çok şaşırdım.
Hiç şaşırmadım.
İnanmıyorum, bu olay kaç yıldır devam ediyordu?
İnsanların görmezden gelebileceği bir şey değildi.
Tam bir korku filmi gibiydi resmen.
O an elimizde sahte bir tablo olduğunu anladım. Buna şüphe yoktu.
Tabiri caizse, kendimi gizlemedim.
Soru soran kişilerle konuşmalarımı hayal meyal hatırlıyorum.
Elimden geldiğince cevapladım. Bunların olacağını düşünmemiştim.
"BU ALIŞVERİŞTE BİRİNİ KANDIRDIĞIMA DAİR SUÇLAMALARI REDDEDİYORUM.
SATIŞ SIRASINDA DA POLLOCK ESERİNİN GERÇEKLİĞİNE İNANIYORDUM,
HÂLÂ DA İNANIYORUM."
9 KASIM 2011
Yalan söylemeye devam etti
ve o tablonun kesinlikle gerçek olduğunu söyledi.
"Bana birkaç gün ver.
O İsviçreli satıcının ismini açıklayacağım."
Ben de "Tamam, beni hemen arasan iyi olur." dedim.
Ama bir daha aramadı.
Tabloların doğru şekilde incelenmesi için elimden geleni yapmak
ve en ufak şeyi bile atlamamak istedim.
Ve avukatlarıma bunun peşine düşmek istediğimi söyledim.
VE SENİ DE GERÇEKLERİ ORTAYA ÇIKARMAK İSTEYECEK BİRİ OLARAK BİLİYORUM.
UMARIM BUNU BAŞARMAMDA BANA YARDIMCI OLURSUN.
İTİRAF
ABD'de olduğu kesin olan tek kişi Glafira Rosales'ti.
Long Island'daki evinde tutuklamayı gerçekleştirdik.
Kaçma riski olduğunu söyledik. Yargıç da kefaleti reddetti.
Soruşturmayı direkt olarak
bir sanat dolandırıcılığı vakası olarak yürüttüm.
Çok da sağlam kanıtlar elde ettim ama jüri önüne konulduğunda
suçu ispat etmeme yardımcı olacak türden değildi.
Bu yüzden biraz farklı bir yol izledim.
Para, New York'taki galerilerden İspanya'daki banka hesaplarına geçiyordu.
Sonrasında paranın yüzde 90'ı tabloların sahibi olduğunu söylediği aileye gitmeli
ve yüzde 10'u da aracı olarak onda kalmalıydı.
Paranın tümünün onda kaldığını çabucak ortaya çıkardım.
İki şeyi gösteriyordu bu. İlki, ortada öyle bir aile yoktu.
İkincisi de bu onun geliriydi.
Milyonlarca dolarlık bir gelir.
Bu hesabını bildirip bildirmediğini araştırdık.
Bunu gelir olarak bildirip bildirmediğini araştırdık ve bildirmemişti.
Böylece vergi kaçırmayla suçlayabildik
ve bu vergi suçlaması bize büyük avantaj sağladı
çünkü sadece vergi suçu işlediğinin değil tüm parayı elinde tutmuş olması
bu tablolarda bir sorun olduğunu bildiğinin de kanıtıydı.
Aylarca gözaltında tutuldu.
Vergi suçlamaları yüzünden yıllarca hapiste yatabilirdi.
Sanırım kırılma noktasına ulaşmıştı. Herkesin suçunu üstlenmemeye karar verdi
ve diğer şeylerin yanı sıra bu tabloları kimin yaptığını söyleyerek
soruşturmamıza çok yardımcı olabileceğini de biliyordu.
Öyle de yaptı.
İsmi Pei-Shen Qian.
Büyük sahtecilik entrikasıyla ilgili haberler ilk çıktığında
Queens, New York'taki evinden kaybolmuş.
Bu tabloları bir matematik öğretmeninin yapmış olmasına çok şaşırdım.
Bir sürü kanıt bulmayı başardık.
"Mark Rothko tırnaklar" yazan bir zarf bile bulduk.
Bir sürü farklı konuda kitaplar bulduk.
Boyalar bulduk.
Glafira için ürettiği sahte tablolarla
tamamen uyumlu bir sürü farklı şey bulduk.
Konuyu bilmeseniz şöyle derdiniz: "Resim yapmaya çok tutkulu biriymiş."
Tutkuluymuş da cidden.
Kopyaladığı ressamların imzalarını taklit ettiğini kabul eden Qian,
sanat dünyasından bunca kişinin yaptığı sahte eserlere kanmasına
şaşırıp kaldığını vurguladı.
Birkaç ay sonra da
kopyaladığı ressamların imzalarını taklit etmek
ve ajanlara yalan söylemekten Qian'a dava açıldı.
Ya geleceğimizi birinden duydu
ya da duymamıştır
çünkü Glafira'nın tutuklandığını herkes gibi o da öğrenmiştir.
Tahminimce buralarda çok uzun süre kalmadı
ve Çin'e gidince de yapabileceğimiz pek bir şey kalmamıştı
çünkü Çin, bir Çin vatandaşını ABD'ye iade etmez.
Öğle vakti bir telefon geldi.
Glafira'nın itirafta bulunduğu söyledi.
Tabloların
hepsinin sahte olduğuna dair.
İSİMSİZ
Kariyerinin neredeyse 20 yılını
araştırmaya, düşünmeye, sergilemeye, bu eserleri satmaya adamışken
göz açıp kapayıncaya kadar ayağının altına karpuz kabuğu koyulmuştu.
Sonunda büyük bir sahtekârlık çıkan bir şeye
kariyerinizi ve onca zamanınızı adadığınızı düşünsenize.
Korkunç.
İSİMSİZ
Onca sene inanıp durmuştum.
Benim için o an, hayatımın un ufak olduğu bir an olurdu.
Ağzımdan çıkan her şey
ve tüm dünyam paramparça olurdu.
Zor günler yaşamıştır ama bu en beterlerinden biriydi bence.
Soğukkanlı olup yasal olarak ne yapabileceğime bakmalıydım.
SANAT DOLANDIRICILIĞI DAVASININ SANIKLARI
ANN FREEDMAN VE KNOEDLER GALERİ'YE 10 DAVA AÇILDI
9 TANESİ MAHKEMEYE ÇIKMADAN ÇÖZÜMLENDİ
1 TANESİ MAHKEME ÖNÜNE ÇIKTI
75 yaşındayım ve dünyanın her yerinden pek çok kişiyle
çok zorlu ticari ilişkilerim oldu.
İş yaptığım en berbat insanlar bunlardı.
De Soleler paralarını geri istedi
ama duruşmadan önce onlara böyle bir teklif gelmedi.
Teklif ettikleri şey tek kelimeyle absürt bir şeydi.
"Pekâlâ, savaşacağız." dedim.
DURUŞMA
Domenico De Sole, şu an feshedilmiş galeriye dava açtı.
Galerinin hâlâ sahibi olan Michael Hammer'a
ve Ann Freedman'a da.
De Sole ailesi, paralarını geri almaktan ziyade
asıl gerçeğin ortaya çıkmasını istiyordu çünkü çok öfkelilerdi.
Ann Freedman'ın masum bir kurban olmadığına
ve onları kasten dolandırdığına inanıyorlardı.
Tabii bu meselenin, Bay De Sole'nin Sotheby's'teki yeriyle de ilgisi vardı.
"Siz kimsiniz de benimle uğraşıyorsunuz?" gibisinden.
Bunun intikam güden bir adalet arayışı olduğu hissediliyordu.
Savaşmaktan başka
bir şey istemedi.
8,3 MİLYONLUK SAHTECİLİK
Mahkeme salonu, Güney Bölgesi'ndeki
resmî mahkeme salonu olduğundan çok büyüktü.
İçerisi dolup taşıyordu.
Domenico'nun derin bir öfkesi vardı.
Avukatlarının yanına oturduğunda ikide bir seyircilere dönüp hareketler yapardı.
"Buna inanabiliyor musunuz?"
Ben de başından beri Ann Freedman'a gözlerimden alevler fışkırtarak baktım.
Eleanore kürsüye çıkınca çok duygulandı.
Güvenebileceklerini düşündükleri birinin ihanetine uğramanın hissiyatını anlattı.
Kızgın, kalbi kırık ve üzgün olduğunu ifade etti.
Çok duygusal biriyimdir.
Mutlu olduğumda da ağlarım, üzgün olduğumda da.
Ama orada yaralarımı açık ediyordum
ve jürinin samimiyetime inanmasını umuyordum.
Bence rol yapıyordu ama iyi de oynuyordu.
Ann Freedman yakın arkadaşları falan değildi ki.
Knoedler'a bir kez gitmişlerdi.
Yoğun duygular içindeydim
ve gerçek oldukları için onları ifade edecektim.
Çok komik anlar yaşandığı da oldu.
Mesela sahte Rothko eseri başından beri mahkeme salonundaydı
ve insanlar, küçük blok mu altta olmalı
yoksa büyük blok mu altta olmalı diye tartışıyordu.
Çünkü Rothko böyle yapardı ama olayın abesliği şurada ki
tabloyu Rothko'nun yapmadığını herkes biliyordu.
Yine de bu tablonun düz mü ters mi koyulduğunu tartışıyorduk.
Çok komik bir modern sanat anlarından biriydi.
Bu tablo ters miydi? Bu sahte tablo ters miydi?
En ezici gerçek şuydu ki bu tablolar satılmıştı.
Sokaktan geçen alelade yabancı bir hanım satmamıştı.
Sofistike bir galeri satmıştı.
Konuya oradan girdiğinizde
eziliyorsunuz zaten.
İnsanların ne düşüneceğini anlamak için birkaç odak grup çalışması yaptım.
Savunmaları için bir servet harcadılar.
Sahte jüri heyeti kurduklarını ve deneme yapıp durduklarını çok duydum.
Beni canlandırsın diye birini tutmuşlar. Biz bunları yapmadık.
Odak grubu bize, bunun bir at yarışı olduğunu gösterdi.
Bir tarafı dinlediklerinde o kadar zedeleyici ki o tarafı tutuyorlar.
Ama benim tarafımı dinledikleri zaman da "Hikâyenin bu yönü de varmış." diyorlar.
Şansımızın yüksek olduğunu düşünüyorduk.
Bulguların ve kanunun bizden yana olduğunu biliyorduk.
Avukatımın dediğine göre,
öyle de hissediyormuş, davayı kazanabilirdik.
Uçan kuştan medet umdular.
Hiçbir şekilde elle tutulur bir savunmaları yoktu.
Avukatlar da Domenico'yu etkilemeye çalışıyordu.
"Siz de bir zamanlar avukattınız." diye.
"Bay De Sole, bilmeliydiniz, siz de avukatsınız." diyorlardı.
O da onlara dönüp "Ben avukat değilim, çanta satıyorum." dedi.
Tanık kürsüsünde kuyruğa giren uzmanlar utanç verici bir durumun içindelerdi.
Christopher Rothko'dan, Knoedler'a gelip
babasına ait olduğu söylenen bir esere bakması istenmiş.
Yarım saat tablonun arkasına ve önüne bakıp
çok güzel, demiş.
Tablonun sahte olduğunu düşünmesine rağmen güzel bulduğunu söylemesine inanmak güç.
Knoedler'ın tablo sattığını biliyordu. Oraya ne diye gittiğini düşündü ki?
Güzel olduğu doğru. Gerçek olduğu anlamına gelmez bu ama.
Tablolar çok iyiymiş, bir sürü insan kanmış buna.
Ann Freedman da bunu biliyor.
Bir tabloya güzel denmesi onun gerçekliğini doğrulamaz.
Başka bir uzman da "Ben bu tabloya gerçektir demedim." dedi.
Ama duruşmada ortaya çıktı ki o tabloyu kendi sergisinde
sergilemek üzere istemiş meğerse.
Duruşmada şöyle dendi: "Sahte olduğunu düşündüğünüz şeyleri ister misiniz hep?"
"Elbette hayır." dedi.
Geri vites yapıyorlardı.
Kamyonların geri geri giderken çıkardığı sesleri duyabilirdiniz.
Bazıları e-postalarda yazdıkları şeyleri söylediklerini inkâr etti.
E-postalar gösterilince de
e-postada yer alan şeylerin, e-postada yazılanlar olduğunu inkâr ettiler.
Orada oturup fütursuzca söylenen yalanları dinlemek çok zordu.
Ann, bel bağladığı belgeler yığınına bakıp
"Bu eserlerin gerçekliğine şüphe duymak için hiçbir nedenim yoktu." dedi
ve kendi kendine şunu sordu:
İhtiyacım olduğunda neredesiniz?
Ann dışında hiç kimsenin
hata yaptığını kabullenmemesine
şaşırdım doğrusu.
Herkesi en çok şaşırtan an,
Bay Anfam'ın yeminliyken o tabloyu hiç görmediğini söylemesi oldu.
Görülmemiş şeydi doğrusu.
Resmi canlı olarak hiç görmemiş, Ann Freedman ona fotoğrafını yollamış.
Tanıklık eden son kişi galerinin muhasebecisiydi.
Tüm muhasebe kayıtlarını mahkemenin önüne serdi.
Bu kayıtlar ortaya çıkardı ki
bu 80 milyon değerindeki sahte tablolar satılmamış olsaydı
Knoedler, milyonlarca dolar borç içinde olurmuş.
Yani son on yıldır tüm ticaretleri sahte eser satmak üzerineymiş.
O noktada cezai bir kusur olup olmadığı sorusu ortaya çıktı.
Ann Freedman ve Michael Hammer
bu sahte eserlerin satışından şahsi olarak kâr elde etmişti.
Genel giderlerden ben sorumlu değildim.
Muhasebe katı dediğimiz yerde
fazla vakit geçirmezdim.
13 YILLIK DÖNEMDEKİ VERİLERE GÖRE
Ben de çok zedeleyici olduğunu düşündüm.
Açıkça ortaya çıkmıştı ki
Hammer, galeriyi şahsi cüzdanı gibi kullanıyormuş.
Karısını Paris seyahatlerine götürmek için şirketin kredi kartını kullanıyormuş.
500.000 dolarlık bir Mercedes almak için de.
Çoğu kişinin 500.000 dolara alınacak
bir Mercedes olduğundan haberi yoktur bence.
Michael her daim
bu eserleri keşfettiğim için
çok hevesli ve heyecanlı olurdu.
Knoedler'daki bu insanların, bu işleri hiçbir şeyden haberdar olmadan
yürüttüğünü düşünmek naiflik olur.
Bizim görüşümüze göre balık baştan kokuyordu.
O söylenenler katiyen yanlıştır.
Aksini iddia etmek de
tamamen mantıksız ve asılsızdır.
Hatta bu ailenin köklü geçmişine ve yaptıkları işlere de bir hakarettir.
Tüm tanıklarla görüşmüştük
ve artık hem Ann Freedman'ın
hem de Michael Hammer'ın tanıklık etme fırsatı doğmuştu.
Ann her zamanki hâliyle oradaydı. Grilere bürünmüş, başı önde bir şekilde.
Michael Hammer mahkeme salonuna girdiğinde
üzerinde kadife kumaştan yapılmış
kraliyet mavisi bir ceket ve ten rengi bir pantolonu vardı.
Bronz bir ten
ve dalgalı, beyazımsı sarı saçlar.
New York City'de şubat ayında olmamıza rağmen.
Mahkeme salonu hıncahınç doluydu, oturacak yer bulamazdınız.
O gün bu olayda dananın kuyruğunun kopacağını biliyorduk
ve son derece çirkin şeyler yaşanacaktı.
Ann Freedman ve Knoedler'ın kazanacağına dair
en ufak bir umut olduğunu sanmıyordum.
Bence Ann Freedman bunun mahkemeye taşınmasını istememişti
ve kesinlikle ifade vermek de istemedi çünkü Michael Hammer'ın kürsüye çıkmasına
bir saat kadar kala dava karara bağlandı.
Mahkeme katibi mi ne gelip mahkemenin bittiğini bildirdi.
Bitmişti.
Ann Freedman ve Michael Hammer
durumu daha da beter hâle getirebileceklerini biliyordu.
Tanıklık ettikleri takdirde
cezai bir risk, adli bir risk doğabilirdi.
Bu yüzden zarar daha da büyümeden buna son verdiler.
Kendimi açık ve net bir şekilde ifade ettiğimi düşünüyorum.
Görevimi yerine getirdim
ve bu sahtekârlığı açığa çıkardım.
O noktadan sonra uzlaşmaya gidebilirdi yani.
Bana şöyle geldi
Tam da kürsüye çıkmam gereken günde mi
uzlaşmaya karar verdiler?
Savunma yapmamızı istemediler.
Ann Freedman'ın kürsüye çıkmasını istemediklerini falan söylemeyeceğim
ama bence insanlar bunu bekliyordu.
"Suçlu bulduk." cümlesini duymayı çok isterdim doğrusu.
Bu konuda çok istekliydim.
Belki de Ann Freedman, Michael Hammer ve galerilerin
suçlu olduklarına karar verilseydi
çok daha fazla yankı uyandıracaktı.
Adil olduğunu düşündükleri bir anlaşma ortaya koydular
ve adil olduğunu düşündükleri anlaşmaya varılınca da
davayı sonlandırdılar.
Müvekkiliniz nasıl?
İzin verin lütfen.
Ceza hükmüyle karşı karşıya kalan tek kişi Rosales oldu
ve sonuç olarak birkaç ay hapis cezasına çarptırıldı.
Glarifa'nın aldığı ceza bazılarını hayal kırıklığına uğrattı
ama bu davada başardıklarımıza bakılmalı.
Bence yargıcın mantığı da nihayetinde bunu uygun gördü.
Sadece bir kişiye, tabiri caizse bahtsızlığı yüzünden
tüm suçları yükleyip adaletin karşısına çıkaramazdık sonuçta.
Hem de itiraf edip iş birliği yapan tek kişiyken.
Glafira'nın Ann'i töhmet altında bırakmaması da ilginçti.
Suçlamaları saptırarak daha basit bir ceza almaya çalışırken
yanınızda kaç kişi götürürseniz o kadar iyi olur.
Böyle birinin diğerlerini ele vermek için ve onları ele vermek için de
bir şeyler uydurup süsleme konusunda hissettiği baskı muazzamdır.
Bundan kolay mı kurtuldu?
Bilemiyorum. Hiç parası kalmadı.
Hapishaneye girdi ve ayağında zincirlerle geldiği gün
ben de mahkemedeydim.
Bir bakıma bu olayın tam merkezindeydi
ama ayrıca bu olayda bir piyon gibiydi de.
New Yorklu sanat simsarı Glafira Rosales'i
ABD Bölge Yargıcı Katherine Polk Failla, dokuz ay ev hapsine mahkûm etti.
Failla, Rosales'in yaptıklarının, bu düzenbazlığı planlayan
sevgilisinden gördüğü istismardan kaynaklandığına dair olan
savunma makamının iddialarını aktardı.
Ara sıra el kaldırdığım olmuştur.
Tartıştığımız da olurdu
ama onu anladım ve affettim.
Bu beyanları, kendini savunmak için kullandığını biliyordum.
Şu an bildiğim kadarıyla Long Island'da.
Tüm mal varlığını, tazminat kararıyla kaybetti.
Ve bildiğim kadarıyla artık sanat ticareti yapmıyor.
TÜM DELİLLER İNCELENDİKTEN SONRA
BÖLGE SAVCISI, ANN FREEDMAN'A KARŞI CEZAİ KOVUŞTURMA BAŞLATMADI
Aslında bilmek istediğim şuydu: 12 kişiye, hiçbir şüpheye yer bırakmadan,
o galeriyi kim yönetiyorsa, onları satan kimse,
bu resimlerin sahte olduğunu bildiğini kanıtlayabilecek miydim?
Sattığı tabloların sahte olduğunu bilmiyordu.
Buna kesinlikle inanıyorum.
Onunla bir ofiste oturdum, bir anlaşma yaptım
ve bize yalan söyledi.
Asıl suçlu olan o.
Ann Freedman kurban değil. O bir simsar.
Gurur ve tamahkârlık gibi klasik dinî günahlardan suçlu bence.
Ya bu işte Glafira Rosales'le birlikteydi
ya da çok salak biriydi.
Herkes kendini biraz onun yerine koymalı.
Geriye dönüp şunu söylemek daha kolay geliyor:
"14 yıl boyunca ortaya çıkan tehlike sinyallerini göstereyim sana."
İsmi bile yanlış yazılmış
sahte bir Jakcson Pollock tablosunu nasıl olur da evinize asarsınız?
Ann Freedman bunu belki 10 yıldır evinde asıyormuş.
Ann'in olayındaki asıl soru, o sırada ne bildiğiydi.
Sonrasında ortaya çıkan tüm bu şeylerin
hiçbir önemi yok yoksa.
İddiamızı şüpheye yer bırakmayacak şekilde kanıtlayamayacağımıza karar verildi.
Adil davrandılar
ve olayın asıl sonucuna bakıp onu suçlamadılar.
Aleyhine kovuşturma açılmamasına çok şaşırdım.
Bilemiyorum. Ben…
Çok şaşırdım. Tüm bunlara çok şaşırdım. Bu…
Çok şaşırdım.
Anlaşılmaz bir durum ve aşırı derecede sinir bozucu.
İKİ FİRARİNİN PEŞİNDE
José Bergantiños Diaz, ABD'deki suçlamalar sebebiyle İspanya'da tutuklandı
ve Amerika'ya iade edilmesi beklenirken serbest bırakıldı.
Yerel muhabirlere, hiçbir suç işlemediğini
ve bu dava için endişelenmediğini söyledi.
İspanya vatandaşı oldukları için dokunulmazlıkları vardı.
İspanya'ya suçlunun iadesi talebinde bulunmamız gerekti
ama İspanya iade edilmemesine karar verince hüsrana uğradık.
İSPANYA
Carlos, İspanya'ya dönmek senin kararın mıydı?
İspanya'da her zaman bir evim olmuştur
ve tüm akrabalarım da hep İspanya'da.
-Olan bitenle hiçbir alakası yok mu? -Yok.
Bergantiños'un ABD'ye geri getirtilip mahkemeye çıkarılması için
büyük çabalar sarf edildi.
Şu ana kadar bu çabalar başarısız oldu.
Bay Bergantiños, aksi ispat edilene dek masumdur.
AVUKAT
Masumiyetini mahkemede kanıtlamaya mecbur değil.
Yasal açıdan netleştirmek için soruyorum.
Knoedler Galeri'deki tüm yaşananlarda,
Glarifa'nın tüm yaptıklarındaki rolünüz nedir?
Şöyle diyeyim…
Hayır.
Tamam, bu soruyu beğenmedi. Geçelim.
Hiç o kadar hırslı olmadım. Glafira benden çok daha hırslıydı.
Onu affediyorum ve kızımın annesi olduğu için de
hayatta başarılar diliyorum.
Benden iyi durumda olduğunu biliyorum.
RÖPORTAJDAN SONRA JOSÉ BERGANTIÑOS,
YÖNETMENE "BOB DYLAN'IN MIZIKASI"NI SATMAYA ÇALIŞTI
Ne kadar verebiliyorsan ver, gerçek bak.
Elbette!
Bunu yayınlamayın.
ŞANGAY, ÇİN
Merhaba, kimse var mı?
Selam, merhaba. Merhaba.
Selam, bir belgesel çekiyoruz da.
Burada Qian Pei-Shen isminde yaşlı bir adam oturuyor mu acaba?
-Yukarı çıkıp bakabilirsiniz. -Yukarı mı?
-Şuradan yukarı çıkın. -Tamam.
Merhaba hanımefendi.
Qian Pei-Shen isminde yaşlı bir adamı tanıyıp tanımadığınızı soracaktık.
Qian Pei-Shen mi? Qian Pei-Shen benim.
Ne? Siz Qian Pei-Shen misiniz?
Merhaba. Şangaylı bir ressam hakkında
bir belgesel çekiyoruz da.
Size birkaç soru sorabilir miyiz?
Şangaylı ressam…
Kimseyle görüştünüz mü? Randevunuz var mı?
Bay Qian'la konuşmak istiyoruz.
Bu adresi kim verdi size?
Kendisi çok yaşlandı. Röportaj vermek istemiyor.
BAYAN QIAN PEI-SHEN QIAN'IN EŞİ
Artık sadece evinde takılıp
kendisi için resim yapıyor.
Resimlerini satmıyor artık.
Niyetim, sahte tablolarımın gerçekmiş gibi satılması değildi.
Beğenirseniz evinize asabileceğiniz kopyalardı.
Pei-Shen tablolarının nereye gittiğini iyi biliyordu.
Öncelikle, tabloları ressamın ismiyle imzalıyordu.
Bizim sektörde, bir tabloya imza atmak dolandırma niyetinin hukuki karşılığıdır.
Çinli ressamın ülkeden ayrılabilmesine çok şaşırmıştım.
Göçmen Bürosu uyarılmamıştı. Kim olduğunu falan biliyorlardı.
Pei-Shen muhtemelen Amerika'ya bir daha dönmeyecek.
Bunu yapması aptallık olur.
Çok yazık oldu çünkü Pei-Shen bunu yaparak ün kazanırken
bir bedel ödememiş oldu.
Birinin zihnine girmek çok zordur.
Ann Freedman'dan başka kimse neye inanıp inanmadığını bilmiyor.
Ann Freedman suçlanmamakla kalmayıp bir de hâlâ bu işi yapıyor.
Hâlâ bir galeri işletiyor.
Tüm bu olanların ardından kariyer değiştirmemesi şaka gibi geliyor.
Hhâlâ satış yapıyor olması, bir galeri işletmesi ve insanların hâlâ onunla
iş yapmaya niyetli olması beni çok şaşırtıyor.
-Ondan resim alır mısınız? -Hayır.
Yakın gelecekte Ann Freedman'dan bir sanat eseri almaz mısınız?
Hayır.
O anları tekrar yaşayıp da canımın sıkıldığı tek an
Madison Bulvarı'nda yürürken
Ann Freedman'ın bir kafede oturduğunu gördüğüm andı.
Bir yandan, olağan dışı bir vaka bu.
Bir benzeri yok resmen, diyor insan.
Ama öte yandan şöyle düşünüyorsunuz: "Acaba ne kadar olağan dışı?
Hiç haberimizin olmadığı başka neler vardır dünyada?"
Bence Knoedler hadisesi bir gölge düşürdü. O gölge daha ne kadar kalır, bilemiyorum.
Yüksek meblağlara sanat eserleri satıldığı müddetçe
daha çok dolandırıcılıklar göreceğiz.
Fiyatlar arttıkça yeni ressamlar ortaya çıkacak.
Yeni heyecanlar ve yeni hazineler bulunacak
ve buna benzer yeni vakalar yaşanacak.
Bence bu olay sanat dünyasını yeni bir algılamaya ve incelemeye sevk edecek.
Bu sanat eserlerinin gerçekliği tam olarak nasıl doğrulanabilir?
Peki sanat dünyası bunu öğrenmek için yapılması gerekeni cidden yapıyor mu?
Sanat tarihi hakkında bir hikâye bu.
Sanat hakkında nasıl düşünmemiz gerektiğini anlatıyor.
10 yıl önce arkamdaki tablonun bedeli beş milyon dolardı.
Dünyanın en önemli koleksiyoncularından bazıları göz dikmişti
ama şu an benim ofisimde öylece duruyor.
Dokunabilirim, değersiz.
Bir sanat eserinin ne ifade ettiğine dair sahip olunan bilginin yanlış çıkması
o sanat eserinin verdiği hissiyatı değiştirir mi yani?
MNUCHIN GALERİ
Bence ancak tüm dünya
masum olduğuna inanırsa adı temize çıkar.
Bence şu andaki hayat gayesi de o.
Yaptıklarımdan ötürü yargılanacağım sanırım.
Elbette hatalar yaptım fakat insanların güvenini kazanmak için
ne yapmam gerekiyorsa yapmaya devam etmek niyetindeyim.
O tablolara 80,7 milyon harcayan insanlara sorun bakalım,
bu yeterli olur muymuş diye.
ESKİ KNOEDLER GALERİ BÖLGESİ
Yapmayı bildiğim tek şey…
…yoluma devam etmek.
5,5 MİLYONA SATILAN SAHTE BİR MARK ROTHKO TABLOSUYLA İLGİLİ OLAN
10'NCU VE SON DAVA TEMMUZ 2019'DA KARARA BAĞLANDI
GLAFIRA ŞU ANDA BROOKLYN'DEKİ BİR LOKANTADA GARSONLUK YAPIYOR
ANN FREEDMAN RESİM SATMAYA DEVAM EDİYOR
Alt yazı çevirmeni: Verda Tuna