Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Αυτή είναι μια αληθινή ιστορία για πλαστά έργα τέχνης.
Τα ονόματα δεν έχουν αλλαχτεί για να προστατευτούν οι αθώοι,
καθώς μερικοί δεν είναι και τόσο αθώοι.
Κανείς δεν θέλει να τον ξεγελούν.
Ο κόσμος ξεγελιέται από έργα τέχνης πολύ πιο συχνά απ' όσο ξέρουμε.
Ο διευθυντής του Μητροπολιτικού Μουσείου
ρωτήθηκε κάποτε
"Πόσα πλαστά έργα πιστεύετε ότι υπάρχουν στους τοίχους;"
Στο οποίο εκείνος απάντησε "Δεν έχω ιδέα".
Είναι ντροπιαστικό.
Ακόμα χειρότερο…
είναι το ότι δεν θέλουν να παραδεχτούν…
και να ομολογήσουν
ότι ξεγελάστηκαν.
Νομίζω ότι εύκολα μπορεί να κατανοήσει κανείς…
το πώς…
με είχε συνεπάρει τόσο
ο ενθουσιασμός για τα έργα.
Λένε πως είναι σίγουροι ότι συμμετείχε στην παράνομη επιχείρηση.
Είναι πεπεισμένοι, λένε.
Είτε ήταν συνένοχη σ' αυτό
είτε ήταν ένα από τα πιο χαζά άτομα που έχουν δουλέψει ποτέ σε γκαλερί.
Δεν πούλησα πλαστά έργα εν γνώσει μου.
Ήμουν πεπεισμένη ότι ήταν γνήσια.
Και αληθινά και πιστευτά.
Ήμουν πεπεισμένη.
Ξεκίνησε πολύ απότομα.
Ξεκίνησε με την είδηση ότι η Γκαλερί Νόντλερ κλείνει.
Αυτό ήταν σοκαριστικό γιατί η Νόντλερ ήταν ένα ίδρυμα της παλιάς φρουράς.
Κανείς δεν ήξερε τις λεπτομέρειες μέχρι που…
Μ. Χ. ΜΙΛΕΡ THE NEW YORK TIMES
…άρχισαν να διαρρέουν ειδήσεις για το σκάνδαλο πλαστογραφίας.
Ένα σκάνδαλο αξίας 80 εκατ. δολαρίων έχει ξεσηκώσει τον κόσμο της τέχνης,
ενώ οι συλλέκτες εξετάζουν τα πιο πολύτιμα αποκτήματά τους.
Μάλλον είναι η μεγαλύτερη απάτη με έργα τέχνης που έχει αποκαλυφθεί ποτέ
στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο κατηγορούμενος πλαστογράφος δημιούργησε απομιμήσεις
έργων επιφανών Αμερικανών καλλιτεχνών.
Μια απάτη που συνεχιζόταν σχεδόν επί 20 χρόνια.
Ήταν ένα άτομο που είχε το θράσος να πει
Τζάκσον Πόλοκ, Μάδεργουελ,
ας πάρουμε κάποια τρανταχτά ονόματα της τέχνης του 20ού αιώνα.
Υπήρχαν συλλέκτες οι οποίοι αγόρασαν κάτι
που αξίζει πολλά εκατομμύρια δολάρια…
Έχω την ευκαιρία να αγοράσω έναν Ρόθκο;
-…ενώ τελικά δεν αξίζει τίποτα. -Τα θεωρούσαν αριστουργήματα.
Πριν μάθουν ότι ήταν πλαστά,
τα θεωρούσαν σπουδαία έργα και τα έβαζαν σε μουσεία.
Μια από τις πιο σημαντικές γκαλερί
που έχει δει η χώρα ήταν στο επίκεντρο.
Η Γκαλερί Νόντλερ ήταν η πιο αξιοσέβαστη στη Νέα Υόρκη,
εν μέρει λόγω της μακροζωίας της.
Επέζησαν από τον Εμφύλιο, από δύο παγκόσμιους πολέμους,
απ' όλον τον 20ό αιώνα.
Αρχικά πουλούσαν έργα των παλιών μετρ της ζωγραφικής
σε άτομα όπως τον Τζ. Π. Μοργκάν, τον Χένρι Κλέι Φρικ.
Πουλούσαν στο Μητροπολιτικό Μουσείο, στο Λούβρο.
Στις αρχές της δεκαετίας του '70 ο Άρμαντ Χάμερ,
ένας από τους μεγάλους βιομηχάνους και φιλάνθρωπους της Αμερικής τον 20ό αι.,
ενδιαφέρθηκε για την Γκαλερί Νόντλερ.
Ο εγγονός του, ο Μάικλ Χάμερ, απέκτησε μερίδιο γύρω στο 2001.
Ο Μάικλ Χάμερ ανέλαβε τον έλεγχο της γκαλερί,
με την Ανν Φρίντμαν επικεφαλής.
Ήμουν στη Νόντλερ για…
κάτι λιγότερο από 32 χρόνια.
Φημιζόταν για την ικανότητά της να πουλά έργα τέχνης
και για την καλή σχέση με τους συλλέκτες.
Ήταν ο θεσμός όπου δούλευα, η Νόντλερ.
Η Νόντλερ ήταν το παν. Ήταν το ίδρυμα.
Ήταν μια γκαλερί που συμβάδιζε με τις εποχές και τις τάσεις.
Κατά ειρωνεία, η μόνη εποχή που της διέφυγε
ήταν ο Αφηρημένος Εξπρεσιονισμός των αρχών της δεκαετίας του '50,
που αποδείχθηκε η εποχή που την κατέστρεψε τελικά.
Οι αρχές λένε ότι στο επίκεντρο της απάτης είναι αυτή η Νεοϋορκέζα.
Η Γκλαφίρα Ροζάλες, μια αυτόκλητη έμπορος τέχνης.
Η Γκλαφίρα Ροζάλες εμφανίστηκε στη Νόντλερ από το πουθενά,
με κάποια υποτιθέμενα αριστουργήματα στο αμάξι της.
Ναι, καλά, έχεις μια τεράστια συλλογή αξίας πολλών εκατομμυρίων
από άγνωστους ως τότε πίνακες.
Και όλοι τους προέρχονται από την ίδια μυστηριώδη Γκλαφίρα Ροζάλες.
Ήταν μια δαιμονική συγκυρία.
Ήταν άκρως ασυνήθιστο τόσο πολλά πλαστογραφημένα έργα
να περνάνε μέσα από τη Νόντλερ και να ξεγελάνε τόσο κόσμο.
Η ΑΠΑΤΗ ΞΕΚΙΝΑ
ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ, 1995
Κατά την…
ανάμνησή μου, το 1995
ο Τζίμι Αντράντε
ήταν ο υπεύθυνος για τα πάντα στο γραφείο.
Φρόντιζε για πολλά πράγματα που προέκυπταν.
Αξιόπιστος. Τρομερά αξιόπιστος.
Μου είπε ότι έχει μια φίλη,
πολύ ξεχωριστή φίλη, που ήθελε να μου δείξει έναν Ρόθκο.
Μια μέρα ήρθε η Γκλαφίρα Ροζάλες.
Δεν γνώριζα το όνομά της τότε,
αλλά δεν είχε σημασία, δεν την είχα ακουστά.
Ήταν ευγενική,
καλοντυμένη,
πολύ γλυκομίλητη.
Δεν υπήρχε λόγος να εμπιστευτεί κανείς τη Ροζάλες.
Κανείς δεν ήξερε ποια είναι. Δεν είχε σπουδαία διαπιστευτήρια.
Ήταν μια κυρία από το Λονγκ Άιλαντ που ήρθε μια μέρα στην γκαλερί.
Η Ροζάλες ήταν τέλεια γι' αυτόν τον ρόλο.
Έδωσε τη σωστή ποσότητα πληροφοριών, ούτε υπερβολικά πολλές, ούτε λίγες.
Αρκετά για να ενδιαφερθεί η Ανν και να συνεχιστεί η σχέση.
Είχε το έργο του Ρόθκο σε χαρτί,
τυλιγμένο σε…
Ανάμεσα σε χαρτόνια, νομίζω.
Τη ρώτησα αν μπορούμε να το ξετυλίξουμε. Ο Τζίμι το ξετύλιξε. Κάτι συνηθισμένο.
Το βρήκα πραγματικά πανέμορφο.
Πανέμορφο.
Αν μπορεί κανείς να ερωτευτεί κάτι υλικό, εγώ ερωτεύομαι τα έργα τέχνης.
Ξέρω ότι δεν είναι άνθρωποι, οπότε υπάρχει ένα όριο,
όμως ενθουσιάστηκα ειλικρινά με αυτά τα έργα τέχνης.
Υπογραφή από πίσω. Με ημερομηνία. Φαινόταν πολύ καλό.
Θα ήταν φυσιολογικό για μένα, κι έτσι γινόταν τότε,
να κάνω μερικές ερωτήσεις.
"Μπορείς να μου πεις κάτι για την προέλευση και τον ιδιοκτήτη του;"
Μου ξεκαθάρισε ότι είχε συμφωνητικό εμπιστευτικότητας,
ο ιδιοκτήτης δεν θα αποκαλυπτόταν.
Σιγά σιγά αποκαλύφθηκαν κι άλλες λεπτομέρειες της προϊστορίας.
Η πρώτη ιστορία έλεγε για "τον κύριο Χ".
Τροποποιήθηκε αργότερα, αλλά η πρώτη επικεντρωνόταν σ' αυτόν τον κ. Χ.
Μια πολύ εύπορη οικογένεια. Ήρθαν από την Ευρώπη.
Πήγαν στο Μεξικό, όχι κάτι ασυνήθιστα μετά τον πόλεμο.
Με τη γυναίκα του είχαν έρθει στη Νέα Υόρκη.
Είχαν αγοράσει πίνακες μέσω κάποιου Αλφόνσο Οσόριο.
Ο Αλφόνσο Οσόριο έμενε στο Λονγκ Άιλαντ.
Ήταν, ας πούμε, προστάτης του Τζάκσον Πόλοκ.
Αυτός υποτίθεται ότι έφερε σε επαφή τον ανώνυμο συλλέκτη και τους καλλιτέχνες.
Απέκτησαν πολλά έργα, δεν είναι μόνο αυτό, υπάρχουν κι άλλα.
Παρότι ο Μεξικανός δεν συμπαθεί την αφηρημένη τέχνη,
παίρνει τους πίνακες στο Μεξικό.
Πώς το κάνει αυτό, με καμιά άμαξα;
Παίρνει λοιπόν τους πίνακες στο Μεξικό
και τους βάζει, ερμητικά κλειστούς, στο υπόγειο.
Είχε δώσει αυτά τα έργα στον γιο του,
τον "κύριο Χ υιό".
Και τώρα ο γιος του θέλει να τους πουλήσει πάμφθηνα γιατί δεν τον νοιάζει το χρήμα.
Λες κι οι πλούσιοι αδιαφορούν για το χρήμα;
Κατ' εμέ, οι πλούσιοι νοιάζονται γι' αυτό πιο πολύ κι από τους φτωχούς.
Είναι από αυτές τις ιστορίες όπου μερικές λεπτομέρειες ισχύουν
ή είναι δελεαστικά αληθοφανείς, θα έλεγα.
Τότε ένα εύπιστο άτομο απλώς έχαψε όλο το πράγμα.
Δεν συμβαίνει πάντα έτσι σε μια απάτη,
να υπάρχουν ίσα ίσα αρκετά πιστευτά στοιχεία;
Σκέφτηκα "Θεέ μου, αυτό είναι μια ανακάλυψη!"
Η δημοπρασία ξεκινά στα 33, 34, 35 εκατ. δολάρια.
Έχω 36 εκατομμύρια δολάρια. 36 για τον κύριο Στεφάν. 36.
Πάμε στα 48, με τον Τσάρλι στα 48.
Γύρω στο 1998, το 2000, η αφηρημένη τέχνη έγινε πολύ δημοφιλής.
Η Ελίζαμπεθ τώρα προσφέρει 57 εκατ. δολάρια.
ΣΟΘΜΠΙΣ, ΑΡ. 31 58.000.000 ΔΟΛ.
Μια αξιοπρεπής αγορά μετατράπηκε σε μια γελοιωδώς δημοφιλή αγορά.
Τα έργα πωλούνταν σε δεκαπλάσιες τιμές απ' ό,τι νωρίτερα.
Οι Αφηρημένοι Εξπρεσιονιστές ήταν η πρώτη ομάδα Αμερικανών καλλιτεχνών
που απέκτησαν διεθνή φήμη.
Στην ομάδα περιλαμβάνονταν ο Τζάκσον Πόλοκ, ο Μαρκ Ρόθκο,
ο Μπάρνετ Νιούμαν, η Λι Κράσνερ, ο Ρόμπερτ Μάδεργουελ
και ο Βίλεμ ντε Κούνινγκ.
Στην πραγματικότητα ποτέ δεν περίμεναν να βρουν κοινό,
να βρουν συλλέκτες.
Πάμε στα 65 εκατομμύρια δολάρια τότε;
ΣΟΘΜΠΙΣ
Ευχαριστώ!
Λόγω της τιμής που έχουν τώρα τα έργα πολλών Αφηρημένων Εξπρεσιονιστών,
ίσως είναι μεγαλύτερος ο πειρασμός να τα πλαστογραφήσει κανείς.
Από την ιστορία ήξερα ότι τα έργα είχαν αγοραστεί πάμφθηνα
στο μεταίχμιο μεταξύ των δεκαετιών του '50 και του '60.
Ήταν κάτι πιστευτό.
Οι καλλιτέχνες πεινούσαν.
Όχι απλώς ήθελαν να πουλήσουν, αλλά πραγματικά είχαν ανάγκη.
Ο Πόλοκ χρειάστηκε να ανταλλάσσει τους πίνακες του
με το τοπικό μπακάλικο ή την κάβα.
Συνεπώς η ιδέα ότι εκείνη την εποχή κάποιος θα μπορούσε
να αποκτήσει τα έργα πολύ φτηνά δεν αποτελεί έκπληξη.
Και μην ξεχνάτε,
όταν αυτός ο άγνωστος "κύριος Χ" υποτίθεται ότι αγόραζε τα έργα,
αυτά δεν ήταν ακριβά.
Κόστιζαν πέντε, δέκα χιλιάδες δολάρια.
Οι πίνακες δεν έχουν εκτεθεί ποτέ,
η προέλευσή τους αγνοείται, δεν έχουν πιστοποιητικά.
Η προέλευση είναι το κλειδί εδώ.
Πρέπει να γνωρίζεις από πού προήλθε αυτός ο πίνακας.
Ο απλός ορισμός της προέλευσης είναι το ιστορικό των ιδιοκτητών.
Στην ιδανική περίπτωση ένα ίχνος οδηγεί από τον τωρινό ιδιοκτήτη του έργου
ως το στούντιο του καλλιτέχνη.
Τουλάχιστον θα έπρεπε να υπάρχουν κάποια πιστοποιητικά
για το πότε έχει δημιουργηθεί το έργο και σε ποιον έχει πάει.
Η αδερφή μπορεί να έχει κάποια χαρτιά, αλλά μάλλον έχουν καταστραφεί.
Ήταν προετοιμασμένη με μια ιστορία. Είναι δεδομένο.
Είναι τελείως αδιαφανές.
Δεν έπρεπε ποτέ να το είχαν δεχτεί ως αποδεικτικό προέλευσης.
Τουλάχιστον θα είχες σκεφτεί
ότι κάποιος από αυτούς τους πίνακες θα φαινόταν στο πίσω μέρος φωτογραφίας
με έναν από τους καλλιτέχνες στο στούντιο.
Συχνά μπορείς να βρεις αρχεία για την ύπαρξη ενός έργου,
ποτέ όμως τέλεια. Επιπλέον, μπορούν να πλαστογραφηθούν.
Σπουδαίοι συλλέκτες, όπως ο Γουόλτερ Κράισλερ,
ο Ρόι Νιούμπεργκερ, ο Τζο Χίρσχορν, όλοι τους το έκαναν.
Έμπαιναν στα στούντιο κι αγόραζαν φτηνά σε τιμή χονδρικής.
Πλήρωναν μετρητά.
Για μένα ήταν πιστευτό.
Πίστευα όσα άκουγα.
Συχνά υπάρχει κάποιο μυστήριο όταν πρόκειται για προέλευση.
Άλλωστε ήλπιζα εν καιρώ να λύσω το μυστήριο.
Κανένα από τα έργα που έφερε Ροζάλες στην γκαλερί
δεν ήταν στον αναλυτικό κατάλογο των καλλιτεχνών.
Αυτός ο κατάλογος είναι ένας διεξοδικός κατάλογος
με τα αυθεντικά έργα ενός συγκεκριμένου καλλιτέχνη.
Όλοι δέχονται το γεγονός ότι ίσως υπάρχουν κάποια γνήσια έργα
που δεν μπήκαν στον αναλυτικό κατάλογο.
Οι συντάκτες δεν τα γνώριζαν τότε.
Πάντως είναι σαν μια βίβλος.
Τι κάνεις; Πηγαίνεις στους δημιουργούς του καταλόγου
και τους ρωτάς για τη γνώμη τους.
Αν θυμάμαι καλά, είδα αυτόν τον πίνακα για πρώτη φορά…
Κατά τύχη ο ειδικός, ο Ντέιβιντ Άνφαμ,
είχε έρθει στην πόλη από το Λονδίνο και του το έδειξα.
Σχημάτισε γνώμη αμέσως, όπως και περίμενα.
Είπε "Είναι πανέμορφο. Είναι ένας Ρόθκο".
Ήταν εμπειρογνώμονας πάνω στον Ρόθκο.
Είναι διακεκριμένος μελετητής του Ρόθκο.
Μελετητής των Αφηρημένων Εξπρεσιονιστών.
Έχει προσληφθεί από την Εθνική Πινακοθήκη και την οικογένεια Ρόθκο
για να καταρτίσει τον αναλυτικό κατάλογο, τη βίβλο των έργων του Ρόθκο.
ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΑΝΦΑΜ
Σήμαινε πολλά, ότι είναι γνήσιο.
Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΕΞΑΠΑΤΗΣΗΣ
Ένας καλλιτέχνης της απάτης σου δίνει ό,τι θέλεις.
ΜΑΡΙΑ ΚΟΝΙΚΟΒΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ, ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΠΕΠΟΙΘΗΣΗΣ
Οι καλοί απατεώνες είναι πολύ καλοί ψυχολόγοι.
Καταλαβαίνουν την ανθρώπινη ανάγκη, την ανθρώπινη επιθυμία.
Κατανοούν πώς λειτουργούν η πίστη και η ελπίδα.
Ο ρόλος της Ροζάλες ήταν να αποδείξει ότι ήταν αξιόπιστη.
Κάποια που είχε θέση στον κόσμο της τέχνης.
Πήγαινε σε δημοπρασίες, σε εγκαίνια. Αγόραζε έργα από μένα.
Πηγαίνοντας σε εγκαίνια, έρχεσαι σε δημόσιες συναθροίσεις,
άρα δεν κρύβεσαι.
Ήταν ένα συναρπαστικό παιχνίδι γάτας και ποντικού
γιατί με κάθε επιπλέον πίνακα που έφερνε η Γκλαφίρα
η Ανν προσπαθούσε να της αποσπάσει πληροφορίες για τον κ. Χ.
Η Γκλαφίρα της έλεγε "Ένα έχω να πω, είναι ευχαριστημένος με το πώς τα πας".
Μην ξεχνάτε, ετησίως η Νόντλερ πουλούσε μόνο ένα ή δύο πλαστά έργα.
Ο κόσμος κοιτά το σύνολο και λέει "Θεέ μου!"
Δεν τα κουβάλησαν στη Νόντλερ με καροτσάκι.
Συσσωρευόταν αργά με τον καιρό.
Συνεπώς το σχέδιο ήταν "αργά και σταθερά".
Η Γκλαφίρα είναι ένα μικροκαμωμένο, ήσυχο άτομο.
Δεν ταιριάζει με το προφίλ ενός διεθνούς εγκληματία της τέχνης.
Αλλά ξέρουμε ότι ο σύντροφός της έχει υπόβαθρο στην τέχνη.
Απλώς για να το έχω, πείτε μου το όνομά σας.
Το όνομά μου είναι Χοσέ Κάρλος Μπεργκαντίνος Ντίαζ.
ΧΟΣΕ ΚΑΡΛΟΣ ΜΠΕΡΓΚΑΝΤΙΝΟΣ ΝΤΙΑΖ ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ ΤΗΣ ΡΟΖΑΛΕΣ
Ποιος είναι ο Μπεργκαντίνος;
Ποια είναι η Γκλαφίρα Ροζάλες;
Αυτά τα άτομα έχουν μια γκαλερί, υποτίθεται στη Νέα Υόρκη.
Έχουν μια γκαλερί στο Σαντς Πόιντ, υποτίθεται.
Έχουν κατηγορηθεί για διακίνηση πλαστών έργων στην Ισπανία.
Ο Μπεργκαντίνος κατηγορήθηκε σε μια αγωγή το 2006
ότι έχει πλαστογραφήσει διάφορα έγγραφα.
Περιβάλλεται από προειδοποιητικά σημάδια.
Υπάρχουν ενδείξεις πως αν υπάρχει μια κομπίνα εδώ,
που προφανώς υπάρχει, αυτός είναι στο κόλπο.
Η Ανν Φρίντμαν διηύθυνε την γκαλερί.
Τη γνωρίσατε ποτέ;
Δεν την έχω γνωρίσει ποτέ. Ποτέ.
Ούτε τον βοηθό ήξερα. Δεν ήξερα κανέναν.
Είτε ο Μπεργκαντίνος, είτε η Γκλαφίρα, είχαν κάνει την έρευνα.
Όταν διαλέγεις κάποιον σαν την Ανν, διαλέγεις ένα άτομο
σε μια ευάλωτη στιγμή στην καριέρα του, όταν χρειάζεται κάτι τέτοιο.
Και σ' αυτό ακριβώς ποντάρουν η Γκλαφίρα κι ο Μπεργκαντίνος.
Ο απατεώνας δεν είναι καλός ομιλητής.
Ο απατεώνας είναι καλός ακροατής.
Η Γκλαφίρα ήταν απίστευτα καλή σ' αυτό.
Τα έργα ήρθαν. Το πρώτο που έκανε η Ανν ήταν να τα πάει σε ειδικούς.
Αυτό κάνουν οι έμποροι.
Είτε υπάρχουν στοιχεία προέλευσης είτε όχι.
Η Εθνική Πινακοθήκη Τεχνών θα δημοσίευε έναν έντυπο αναλυτικό οδηγό
του Μαρκ Ρόθκο.
Έγραψαν στην Ανν για δύο από τα έργα του Ρόθκο
και έλεγαν "Έχουμε αξιολογήσει τα έργα.
Σκοπεύουμε να συμπεριλάβουμε αυτά τα έργα στον κατάλογο".
Πήγε στην κορυφαία συντηρήτρια,
τη συντηρήτρια για τους κληρονόμους του Μαρκ Ρόθκο, κι έλαβε την αναφορά
που έκανε θετικά σχόλια για τα έργα, όπως
"Είναι ένα κλασικό δείγμα του στιλ του Ρόθκο".
Είναι κάποια που έχει συντηρήσει εκατοντάδες πίνακες
και δεν είδε τίποτα ανάρμοστο
όταν κοίταξε τη φυσική κατασκευή αυτών των έργων.
Στη συνέχεια ακολούθησε ένας Πόλοκ
και εν καιρώ, επτά έργα του Ρίτσαρντ Ντίμπενκορν.
Ήταν σαν να ανακαλύπτεις ακαλλιέργητη γη.
Εξάλλου, προσέλαβα έναν ειδικό, τον Ε. Α. Καρμίν,
να αναλάβει την έρευνα γι' αυτό.
Εμπιστευόμουν πλήρως την κρίση του.
Πίστευε απόλυτα ότι ήταν γνήσια και το δήλωσε γραπτώς.
Ήθελαν πολύ να πιστέψουν ότι ήταν γνήσια
γιατί ήταν το καλύτερο για όλους αν ήταν.
Δείτε, έχουμε μια σπουδαία ανακάλυψη, αυτήν τη συλλογή αγνώστων ως τώρα έργων
μερικών από τους πιο διάσημους καλλιτέχνες του 20ού αι.
Αν πραγματικά θέλεις κάτι να είναι αληθινό,
θα έκανες τα πάντα για να αγνοήσεις τα προειδοποιητικά σημάδια.
Όμως υπήρχαν πολλά σημάδια.
Οι ειδικοί που συμβουλεύτηκε ενέκριναν αυτά τα έργα,
με τον έναν ή τον άλλον τρόπο.
Κι όταν οι ειδικοί γύρω της
επιβεβαίωναν ό,τι πίστευε,
έπεσε κατευθείαν με τα μούτρα.
ΟΙ ΣΥΛΛΕΚΤΕΣ
Η τέχνη είναι ένα αγαθό πολυτελείας
που έχει ένα πολύ μικρό κοινό.
Είναι αποκλειστικότητα. Είναι οι καλύτεροι καλλιτέχνες στον κόσμο.
Δεν έχουν και πολλά έργα.
Συνάμα, μιλάμε και για ανθρώπους με πολλά λεφτά
που θέλουν να συλλέγουν κάτι σπάνιο που κανείς άλλος δεν μπορεί να έχει.
Όταν αυτοί οι παράγοντες συνδυαστούν
και κάποιος κάνει μια νέα ανακάλυψη, ο πειρασμός είναι μεγάλος.
Οι Ντε Σόλε είναι πολύ έξυπνοι άνθρωποι.
Ο Ντομένικο είναι απόφοιτος της Νομικής του Χάρβαρντ.
Είναι πολύ καλλιεργημένος.
Και έχουν μια εντυπωσιακή συλλογή από έργα τέχνης.
Ένας παλιός φίλος μου είπε όταν ξαναπάω στη Νέα Υόρκη
να δω μια πολύ στενή φίλη του,
πιθανώς την καλύτερη στις ΗΠΑ, την Ανν Φρίντμαν.
ΝΤΟΜΕΝΙΚΟ ΝΤΕ ΣΟΛΕ ΠΡΟΕΔΡΟΣ - ΣΟΘΜΠΙΣ - ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΟΜ ΦΟΡΝΤ
Τότε δεν την ήξερα. Δεν ήξερα τίποτα για τη Νόντλερ.
Μιλήσαμε για ένα έργο του Σκάλι που μας άρεσε.
Να πάρουμε την Ανν Φρίντμαν να δούμε αν έχουν κάτι του Σκάλι;
Εκείνη την ώρα δεν είχα τίποτα,
αλλά ήθελα να τους γνωρίσω.
Ήταν πολύ ωραία τοποθεσία.
Ανέβαινες στις σκάλες, υπήρχε ένα γραφείο όπου καθίσαμε.
Μερικά έργα τέχνης σε καβαλέτα που ήταν καλυμμένα.
Ρώτησαν "Τι είναι αυτό εκεί με το λευκό κάλυμμα;"
Είπα "Είναι έργο του Ρόθκο".
"Λατρεύουμε τον Ρόθκο! Ας το δούμε".
Αποκαλύφθηκαν δύο έργα τέχνης. Κατά τα φαινόμενα, το ένα ήταν του Ρόθκο,
ενώ το άλλο ήταν του Τζάκσον Πόλοκ.
Είπαμε "Κοίτα να δεις!"
Σου κόβει την ανάσα.
ΜΑΡΚ ΡΟΘΚΟ "ΑΤΙΤΛΟΦΟΡΗΤΟ, 1956" ΛΑΔΙ ΣΕ ΚΑΜΒΑ
Δεν είναι κάτι που πετυχαίνεις κάθε μέρα.
Φυσικά, ρωτήσαμε γι' αυτούς.
Κατά μια έννοια εξαπατήθηκαν,
αλλά όλοι τους ήταν έμπειροι άνθρωποι.
Έμπειροι στις επιχειρήσεις, στην επαγγελματική τους ζωή,
κι όμως, όλοι τους ενέδωσαν
στη γοητεία αυτών των έργων.
Η νοοτροπία που οδήγησε τους Ντε Σόλε
να ερωτευτούν αυτό που πίστευαν ότι ήταν έργο του Ρόθκο
είναι συχνά η νοοτροπία του συλλέκτη που έχει αγοράσει ένα πλαστό έργο.
Το να ερωτευτείς πραγματικά περιγράφει τη διαδικασία
όπου αγνοείς και συγχωρείς ελαττώματα,
όπως κάποιος ερωτοχτυπημένος θα αγνοήσει τα ελαττώματά του νέου έρωτα.
Είναι κάτι που τονώνει τον εγωισμό σου.
Όταν ο κόσμος έρχεται στο σπίτι σου,
θέλεις να το δουν.
Αν ξαφνικά ένα έργο του Ρόθκο σαν αυτό που θέλεις εμφανιστεί στην αγορά,
θα κάνεις ερωτήσεις ή θα το αγοράσεις;
Θέλω να ξεκαθαρίσω, δεν έχω ένα έμπειρο μάτι.
Δεν είμαι ειδικός.
Οι πίνακες έδειχναν πολύ καλοί, και μάλιστα,
ο σύμβουλός μας που είναι πολύ έμπειρος, πίστευε ότι ο πίνακας φαινόταν καλός.
Η τιμή των 8.000.000 δολαρίων ακούγεται υψηλή,
ωστόσο είναι σχετικά χαμηλή για ένα έργο του Ρόθκο.
Καλά έργα του Ρόθκο της εποχής
πουλιούνται πολύ πιο ακριβά.
Δεν είχαν πολλές ερωτήσεις.
Είχαν μαγευτεί τελείως από τον πίνακα.
Ο Ντομένικο επέμενε πως, πέρα από ένα τιμολόγιο με την τιμή,
ήθελε και μια εγγύηση αυθεντικότητας.
Η Φρίντμαν έδωσε ένα πολυσέλιδο έγγραφο
όπου αναφερόταν κάθε "ειδικός"
που είχε δει τον πίνακα
κι είχε επιβεβαιώσει την αυθεντικότητά του.
Αναφερόμουν ως ειδικός στον πίνακα των Ντε Σόλε.
Είναι ένας από τους λόγους που ενεπλάκην σ' αυτό.
Δεν είμαι ειδικός στον Ρόθκο. Δεν θυμάμαι να έχω δει εκείνον τον πίνακα.
ΣΥΓΧΑΡΗΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ
Ο Ντε Σόλε ήξερε ότι η προέλευση ήταν άγνωστη.
Ο Ντε Σόλε ήξερε ότι το πουλούσε άγνωστος ιδιοκτήτης.
Μάλιστα, όλοι τους το ήξεραν αυτό.
Το έργο του Ντε Σόλε πήγε στο Μπάιλερ, άρα είχε τρομερή προβολή
σε ένα πλαίσιο γνωστό ως Αίθουσες Ρόθκο. Μου αρέσει να μιλώ γι' αυτό.
Ο Ερνστ Μπάιλερ ήταν ένας από τους σημαντικότερους εμπόρους τέχνης
που αφιέρωσε μια ολόκληρη έκθεση στα έργα του Μαρκ Ρόθκο.
Ο Ρόθκο του Ντε Σόλε είχε δικό του τοίχο.
Έτσι, έμπαινες στο Μπάιλερ
και ήταν εκεί.
Ο Ερνστ Μπάιλερ ζούσε τότε.
Δεν το αμφισβήτησε.
Το δέχτηκε.
Άλλος ένας λόγος να πιστεύουμε ότι κατείχαμε ένα κόσμημα.
Θα έπρεπε να αναρωτιέσαι "Γιατί το αποκτώ αυτό;
Γιατί πέτυχα μια τόσο καλή συμφωνία;"
Ο ΠΑΡΑΧΑΡΑΚΤΗΣ
Πολλοί από τους ειδικούς συμφώνησαν
εξ αρχής ήταν ότι είναι πολύ απίθανο,
αν όχι αδύνατο,
ένα άτομο να είναι σε θέση να κατέχει το στιλ τόσων καλλιτεχνών.
Ήταν απίστευτο
και κανείς από αυτούς που εξέτασαν αυτά τα έργα δεν το περίμενε.
Ώρα για το πρόσωπο της ημέρας,
το άτομο που μας τράβηξε την προσοχή,
αλλά όχι για καλό λόγο.
Σήμερα είναι ένας 75χρονος καλλιτέχνης που, ενώ πουλούσε τους πίνακες του
για λίγα δολάρια, έφτασε να τους πουλά για εκατομμύρια.
Για τον Πέι-Σεν ξέρουμε
πως όσο ζούσε στην Κίνα, ήταν ένας επιτυχημένος ζωγράφος.
Στις ΗΠΑ δεν μπόρεσε να εδραιωθεί στον κόσμο της τέχνης όπως στην Κίνα.
Ήταν πολύ απογοητευμένος
επειδή έρχονται εδώ με ένα μεγάλο όνομα που έχει δημιουργήσει στην Κίνα.
Εδώ είσαι άγνωστος. "Ποιος είσαι;"
Εκπαιδεύτηκε στη Λίγκα Φοιτητών Καλών Τεχνών.
Είναι μια σχολή στο Μανχάταν
όπου σπουδαία ονόματα όπως ο Αλεξάντερ Κάλντερ και ο Πόλοκ
είχαν λάβει κάποια εκπαίδευση.
ΚΙ Ο ΣΥΜΜΑΘΗΤΗΣ ΤΟΥ ΠΕΪ-ΣΕΝ, Ο ΑΪ ΓΟΥΕΪΓΟΥΕΪ
Ο τύπος ήταν ξεκάθαρα, πρώτον, ιδιοφυΐα,
δεύτερον, είχε μελετήσει τις τεχνικές
επτά, οκτώ διαφορετικών Αφηρημένων Εξπρεσιονιστών.
Και τους είχε μελετήσει καλά.
Οι Κινέζοι έχουν μια παράδοση χιλίων ή και παραπάνω ετών
στη σωστή αντιγραφή, στην απόλυτη ακρίβεια στην αντιγραφή,
που είναι και ο καλύτερος φόρος τιμής
προς έναν παλιότερο καλλιτέχνη, αλλά και δοκιμασία των δεξιοτήτων σου.
Είναι μια παράδοση αιώνων, χιλιετιών.
Η αυθεντικότητα δεν ήταν αρετή.
Τίποτα από την καρδιά σου. Απλώς αντιγράφεις την τεχνική των άλλων.
Δεν αντιγράφουν μόνο την τέχνη, αλλά και το iPhone,
αντιγράφουν πολλά προϊόντα υψηλής τεχνολογίας.
Αναπόφευκτα αναρωτιέσαι, αν είσαι ο Κινέζος καλλιτέχνης
που δημιουργεί έργα σχεδόν πανομοιότυπα με τα γνήσια αριστουργήματα.
Είναι καλός. Έχει ταλέντο.
Αλλά όχι σαν το ταλέντο του Πικάσο ή του Ματίς.
Το αντίγραφο του Μαρκ Ρόθκο είναι κακό.
Καταπληκτικές απομιμήσεις.
Η Γκλαφίρα και ο Μπεργκαντίνος εξέτασαν ή αναζήτησαν πολλούς γι' αυτήν τη δουλειά
και κατέληξαν στον Πέι-Σεν γιατί ήταν ο καλύτερος που βρήκαν.
Ήξερε να κάνει πολλούς καλλιτέχνες.
Όταν η Πέι -Σεν δημιουργεί τους πίνακες, είναι φρέσκοι, ολοκαίνουριοι,
δεν είναι από τις δεκαετίες του '50 ή '60 όπως έπρεπε.
Έτσι, ο Πέι-Σεν φτιάχνει τον πίνακα που μετά πηγαίνει στον Μπεργκαντίνος
ο οποίος επεξεργάζεται τον πίνακα για να μοιάζει πιστευτά παλιός.
Ραγίσματα στην επιφάνεια, σκόνη. Η κορνίζα πρέπει να έχει τη σωστή ηλικία.
Όπως άλλωστε κι ο καμβάς.
Ο Μπεργκαντίνος έφερνε υλικά, πρώτες ύλες,
έναν παλιό καμβά, τη σωστή κορνίζα.
Συνεργάζονταν πολύ στενά.
Χρειάζονταν τη δεξιοτεχνία του Πέι-Σεν,
αλλά ο Μπεργκαντίνος έπρεπε να δώσει τις τελικές πινελιές,
ώστε να έχει παλαιωμένη όψη και αληθοφάνεια.
Αν δείτε τον λογαριασμό μου, θα δείτε ότι δεν υπήρχε εισόδημα.
Ακόμα είμαι ένας φτωχός καλλιτέχνης. Λέτε να εμπλεκόμουν;
Στην αρχή πληρωνόταν πολύ λίγα.
Με την πάροδο του χρόνου, πήγε στην Έκθεση Τεχνών Άρμορι
και είδε ένα από τα έργα του στο περίπτερο της Γκαλερί Νόντλερ.
Τότε ξαναπήγε στη Ροζάλες και είπε
"Θέλω περισσότερα λεφτά".
Κάρλος, πώς γνώρισες τον Πέι-Σεν Κιάν;
Λοιπόν, αγόραζα έργα τέχνης απ' αυτόν
όταν ήταν ένας ζωγράφος
στον δρόμο και ζωγράφιζε διάφορα.
Μερικές φορές χρειαζόμουν λεφτά.
Οπότε τα αγόραζα και τα πουλούσα όπως όλοι οι άλλοι.
Και η Ροζάλες ήταν εκείνη,
σίγουρα με κάποια βοήθεια από τον σύντροφό της,
που δημιούργησε την ιστορία για τα έργα.
Ήταν μια τέλεια εκτέλεση.
Πρέπει να θυμάστε κι ότι η Γκλαφίρα Ροζάλες
είχε δοκιμάσει να πουλήσει η ίδια τους πίνακες.
Ακόμα κι αν είχε πρόσβαση στους συλλέκτες ή στις γκαλερί
όπου πουλούσε η Ανν Φρίντμαν, θα είχαν γελάσει στα μούτρα της.
Όλοι βλέπουμε μέσα στο πλαίσιο.
Πας στο Μητροπολιτικό ή στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης
και βλέπεις έναν πίνακα εκεί για τον οποίο ούτε ένας ειδικός δεν θα σκεφτεί
"Κάτι δεν πάει καλά με αυτόν τον πίνακα".
Βασίζεσαι στο μουσείο και σε όλη την υποδομή
για τον έλεγχο του πίνακα.
Η Νόντλερ είχε μια εξέχουσα υπόληψη.
Ο κόσμος ποτέ δεν υποψιάστηκε κάτι.
Τα έργα άρεσαν σε όλο και περισσότερους.
Κι όταν λέω ότι τους άρεσαν, τα ήθελαν.
Έβλεπες πώς φωτίζονταν τα μάτια τους μπροστά τους.
Την επόμενη δεκαετία πίνακες της Ροζάλες πουλήθηκαν…
Υπήρχε βαθιά επιθυμία γι' αυτούς τους πίνακες.
…από την Γκαλερί Νόντλερ σε συλλέκτες, μουσεία και γκαλερί ανά τον κόσμο.
Πάνω από 60 πλαστά έργα
πουλήθηκαν τελικά έναντι 80 εκατ. δολαρίων
Στη λεγόμενη δευτερεύουσα αγορά τέχνης,
όπου αγοράζεις έργα από ένα πρόσωπο
και τα μεταπουλάς σε άλλο,
σ' αυτές τις συμφωνίες είναι φυσιολογικό να έχεις 100% ποσοστό κέρδους.
Αλλά εκείνα τα περιθώρια κέρδους κυμαίνονταν από 200 έως και 800%.
Αυτό συμβαίνει περίπου μια φορά τη δεκαετία.
Και κάθε έμπορος στη δευτερεύουσα αγορά θα ήξερε
πως αν επανειλημμένα είχαν τέτοια περιθώρια κέρδους,
υπάρχει λόγος για ανησυχία εδώ.
Δεν ήμουν η μόνη που πίστευε σε αυτά τα έργα τέχνης.
Δεν ήταν η Ανν Φρίντμαν εναντίον του κόσμου.
Όλοι ήταν πρόθυμοι.
Ο κόσμος της τέχνης ήταν πρόθυμος.
Δεν ήταν κρυμμένοι.
Δεν είχαν υποβαθμιστεί.
Είχαν εκτεθεί σε όλον τον κόσμο
και είχαν δημοσιευτεί.
Η TASCHEN ΕΞΕΔΩΣΕ ΕΞΙ ΦΟΡΕΣ ΤΟΝ ΠΛΑΣΤΟ ΡΟΘΚΟ
Ήθελε…
πάρα πολύ να είναι γνήσια αυτά τα έργα τέχνης.
Διότι αν ήταν, θα γινόταν μια ηγετική προσωπικότητα
μεταξύ των εμπόρων τέχνης.
Θα στεκόταν πάνω απ' όλους.
Κι αυτό την οδήγησε στον γκρεμό.
ΠΑΡΑΕΙΝΑΙ ΚΑΛΟ ΓΙΑ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΑΛΗΘΙΝΟ
ΓΚΟΛΝΤΜΑΝ ΣΑΚΣ
ΣΥΛΛΕΚΤΗΣ: ΤΖΑΚ ΛΙΒΙ
Ο Τζακ Λίβι πήγε στην γκαλερί και ήθελε ένα έργο του Τζάκσον Πόλοκ.
Είπε "Θα αγοράσω αυτό το έργο.
Αλλά θέλω να το υποβάλετε σε αξιολόγηση από το Ίδρυμα Ερευνών Τέχνης (IFAR)".
ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ IFAR
Το Διεθνές Ίδρυμα Ερευνών Τέχνης ιδρύθηκε
για να χειρίζεται τα περίπλοκα θέματα αναγνώρισης δημιουργού κι αυθεντικότητας.
Είμαστε από τα λίγα μέρη που κάνουν καν κάτι τέτοιο.
Ο κος Λίβι διαπραγματεύτηκε πως αν εμείς δεν το δεχτούμε ως έργο του Πόλοκ,
θα έπαιρνε πίσω τα λεφτά του.
Το θέμα της αυθεντικότητας είναι πολύ προβληματικό στον κόσμο της τέχνης.
Ένα πράγμα που λειτουργεί υπέρ των παραχαρακτών είναι το ότι
αν λάβεις μια αρνητική άποψη, αν δεν είσαι σίγουρος, το κρατάς μυστικό.
Υπήρξαν ειδικοί που έκαναν κριτική για πίνακες
και τους μήνυσαν.
Η έρευνα αυθεντικοποίησης συνήθως έχει τρεις άξονες.
Είναι επιστημονική έρευνα που ασχολείται με την προέλευση.
Επιπλέον, καλούνται ειδικοί για να κοιτάξουν το έργο.
Ειδικοί που γνωρίζουν καλά τον καλλιτέχνη
για να δουν αν συνάδει με το στιλ του.
Τέλος, έχουμε τις λεγόμενες υλικές ιδιότητες.
Παρά ορισμένα θετικά σχόλια για το έργο
που επιφανειακά φαινόταν καλό,
είχαμε πολλά αρνητικά σχόλια.
Από άποψη υλικών προσέξαμε ότι υπήρχε νέα μπογιά σε παλιό καμβά.
Τη συγκρίναμε με έναν γνήσιο πίνακα του Πόλοκ της ίδιας χρονιάς
και ο μασονίτης είχε παλαιώσει τελείως διαφορετικά.
Αυτό μας φάνηκε πολύ ύποπτο.
Υπήρχαν στιλιστικοί προβληματισμοί για τον τρόπο εφαρμογής της μπογιάς,
γι' αυτήν την πρασινωπή καφέ επίχριση.
Κανείς δεν είχε ξαναδεί… Προβληματίζονταν ακόμα κι άτομα στα οποία άρεσε το έργο.
Όσον αφορά την προέλευση, επισυνάψαμε 16 σελίδες με έγγραφα
που έδειχναν γιατί αυτή η προέλευση ήταν αδιανόητη.
Η τεκμηρίωση για τον Πόλοκ είναι πολύ καλή.
Ήταν διάσημος όσο ζούσε, για όνομα του Θεού!
Η τεκμηρίωση ήταν ελλιπής
για έναν πίνακα στο απόγειο της καριέρας του Πόλοκ,
όταν το περιοδικό Life ρωτούσε αν ήταν ο πιο διάσημος καλλιτέχνης στην Αμερική.
Αυτό ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακό.
Αυτός ο συνδυασμός πληροφοριών μας ανάγκασε να γράψουμε στην αναφορά
ότι δεν μπορούσαμε να το δεχτούμε ως έργο του Τζάκσον Πόλοκ.
Ήταν ασαφές.
Που στην καλλιτεχνική κοινότητα γενικώς εκλαμβάνεται ως "Είναι πλαστό".
Σταματήσαμε ένα βήμα πριν το πούμε και το επαναλάβαμε πολλές φορές.
Το γεγονός είναι ότι έκρυψαν την αναφορά, δεν την ανέφεραν ποτέ
και μας κακολογούσαν για χρόνια.
Η γκαλερί αργότερα προσπάθησε να ισχυριστεί ότι δεν εκφέραμε γνώμη.
Σαφώς ένιωσα ότι δεν ήθελε να ακούσει
όσα ήθελα να της πω.
Ήταν μια γνώμη όταν είπαμε
"Δεν μπορούμε να το δεχτούμε ως έργο του Πόλοκ".
Τότε λοιπόν ο Τζακ Λίβι γύρισε στην Ανν Φρίντμαν και τη Νόντλερ και είπε
"Θέλω τα λεφτά μου. Αυτή ήταν η συμφωνία. Μου χρωστάτε δύο εκατ. δολάρια".
Θυμάμαι ότι του είπα "Αν υπάρχει πρόβλημα, το ακυρώνουμε".
Θα το έλεγα στον καθένα.
Η Νόντλερ επέστρεψε όλο το ποσό της αγοράς.
Θα περίμενε κανείς πως η Ανν Φρίντμαν και η Νόντλερ
θα φρόντιζαν τότε να διεξαχθεί μια σοβαρή διερεύνηση.
Στην πραγματικότητα, το έργο επέστρεψε προς πώληση στη Νόντλερ.
Η τιμή ανέβηκε από δύο στα 11 εκατομμύρια δολάρια, νομίζω.
Σίγουρα με την πάροδο του χρόνου ένιωθα,
και είναι γεγονός, ότι η αγορά του Πόλοκ ανέβαινε,
οπότε μπορούσες να ζητήσεις περισσότερα.
Πουλήθηκε ποτέ;
Όχι.
Πήγα στην Γκλαφίρα για να την ενημερώσω
ότι υπήρχαν υποψίες σχετικά με τα έργα.
Έλαβα λίγες ακόμα πληροφορίες.
Ανακάλυψα ότι μέσα σε τρεις εβδομάδες,
ως εκ θαύματος, το έργο απέκτησε μια νέα προέλευση.
ΚΥΡΙΟΣ Χ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΡ. 2
Η δεύτερη ιστορία άλλαξε.
Τώρα ο κύριος Χ ήταν γκέι, είχε έρθει στη Νέα Υόρκη
και άρχισε να αγοράζει έργα μέσω κάποιου γκέι, του Ντέιβιντ Χέρμπερτ.
Ήταν πραγματικός έμπορος τέχνης από τη δεκαετία του '50.
Δούλευε στην Γκαλερί Σίντνεϊ Τζάνις
που εκπροσωπούσε πολλούς Αφηρημένους Εξπρεσιονιστές,
στην γκαλερί Μπέτι Πάρσονς
που επίσης εκπροσωπούσε πολλούς Αφηρημένους Εξπρεσιονιστές.
Ήταν ένας πραγματικός έμπορος που δούλευε σε γνωστές γκαλερί.
Ο κύριος Χ είχε μπλεχτεί σ' αυτόν τον υπόκοσμο
από γκέι λάτρεις των τεχνών, εμπόρους και συλλέκτες.
Εντούτοις, είχε σύζυγο και παιδιά στην Ελβετία,
οπότε δεν μπορούσε να πάρει τα έργα πίσω μαζί του.
Θα αποκάλυπτε την γκέι ζωή του στην οικογένειά του.
Κι αυτό ήταν άλλο ένα κατασκεύασμα που η έρευνα θα ανέτρεπε.
Η ιστορία συνεχώς εξελισσόταν.
Ο Αλφόνσο Οσόριο εμπλέκεται. Μετά δεν εμπλέκεται.
Στράφηκαν βολικά προς τον Ντέιβιντ Χέρμπερτ
που, επίσης βολικά, ήταν νεκρός.
Καθώς υπήρχαν ασυνέπειες και κενά στις ιστορίες,
τα μπάλωναν με άλλες πληροφορίες.
Μπορείτε όμως να δείτε πώς μια λίγο εύπιστη
και φιλόδοξη έμπορος όπως η Ανν Φρίντμαν μπορεί να έχαφτε κάτι τέτοιο.
Ο Ντέιβιντ Χέρμπερτ όντως υπήρχε, να τος,
κι έτσι κατάπιε ό,τι άλλο της έλεγε η Γκλαφίρα παράλληλα μ' αυτό.
Σκαρφίστηκε κι άλλα.
Δεν άλλαξε την ιστορία της. Δεν ανακάλεσε κάτι.
Η ιστορία της εξελισσόταν.
Δεν θυμάμαι να υπήρχε εποχή κατά την οποία
να πίστευα ότι δεν μου λέει την αλήθεια.
Και θα είχα ανησυχήσει
αν είχε πει κάτι τη μια μέρα και το είχε αλλάξει την άλλη μέρα.
Δεν έγινε κάτι τέτοιο.
Το ίδρυμα Dedalus ιδρύθηκε από τον Ρόμπερτ Μάδεργουελ το 1981.
Ο Μάδεργουελ ήταν ένας από τους κορυφαίους Αφηρημένους Εξπρεσιονιστές
και εν πολλοίς, ο εκπρόσωπος του κινήματος.
Στις αρχές του 2007, ο Τζούλιαν Γουάισμαν, ένας ιδιώτης έμπορος που γνώριζα,
είπε ότι είχε έναν πίνακα του Μάδεργουελ που είχε ανακαλυφθεί πρόσφατα.
Η Γκλαφίρα Ροζάλες πουλούσε πλαστά έργα και στον Τζούλιαν Γουάισμαν
Από ένστικτο το έβρισκα κάπως παράξενο. Ήταν παραμορφωμένο.
Υπήρχε πολύ λάδι στην μπογιά, πολλά σημάδια από στάξιμο,
όμως έμοιαζε με τα έργα στη βάση δεδομένων.
Σκεφτήκαμε λοιπόν ότι είναι μια ανακάλυψη,
ανακαλύπτουμε νέα πράγματα, κι αποδεικνύεται ότι ο Μάδεργουελ
ζωγράφισε πιο πολλούς πίνακες το 1953 απ' όσο ξέραμε.
Μας ζήτησε μια επιστολή αυθεντικοποίησης
την οποία χρησιμοποίησε για να πουλήσει το έργο.
Εγώ φταίω. Ήταν λάθος. Όσο ζω, μαθαίνω.
Αργότερα εκείνη τη χρονιά, η Ανν Φρίντμαν μας είπε ότι έχει κι άλλη "Ελεγεία"
που πραγματικά φαινόταν λάθος.
Είχα επιβεβαίωση για τον Μάδεργουελ που μου ανήκε.
Η Χέλεν Φράνκενθαλερ, σύζυγός του επί 13 χρόνια,
κοίταξε την "Ελεγεία" και την έδειξε με το δάχτυλο
"Ναι, είναι του Μπομπ".
Πιο μεγάλη επιβεβαίωση δεν θα μπορούσα να ζητήσω.
Η υπογραφή έδειχνε καλή, αν την έβλεπες μια φορά,
καθώς οι υπογραφές πάντα ποικίλλουν.
Όμως αυτή φαινόταν λες κι ήταν από καλούπι.
Κάτι πήγαινε στραβά μ' αυτούς τους πίνακες.
Επέστρεψαν στη Νόντλερ και τη Φρίντμαν, ζητώντας εξηγήσεις.
Θεωρούσαμε ότι της κάναμε μια μεγάλη χάρη
κι ότι θα έλεγε "Ευτυχώς που μου το είπατε
επειδή δούλευα μαζί τους και θεωρούσα γνήσιους τους πίνακες".
Αλλά αυτή είπε ότι υπήρχαν όχι μόνο έργα του Μάδεργουελ στη συλλογή,
αλλά και των Ρόθκο, Πόλοκ και ντε Κούνινγκ.
Το επίπεδο της αντίστασης
που πρόβαλλε η Νόντλερ δεν έβγαζε καθόλου νόημα.
Αντέδρασε, λογομαχώντας μαζί μας.
Αναφέρει την ιστορία του Ντέιβιντ Χέρμπερτ που τάχα ήταν κοντά στον Μάδεργουελ.
Κάναμε έρευνα μόλις το είπε κι ανακαλύψαμε
ότι ήταν ανύπαρκτος για τον Μάδεργουελ, παρά ίσως ως μια σκιώδη φιγούρα κάπου.
Η Ανν το παρουσίαζε λες κι ήταν φίλοι,
οι πίνακες ήταν γνήσιοι και μας είπε
ότι οι ειδικοί στους άλλους καλλιτέχνες είχαν κρίνει γνήσια τα έργα.
Ήμουν εμβρόντητος.
Ξέχασε να αναφέρει ότι νόμιζε πως αρχικά είχε θεωρήσει εντάξει τα έργα.
Επίσης, θα ήθελα να πω ότι το 2006 είχα δει μια από αυτές τις Ελεγείες.
Ήταν στο πάτωμα στο γραφείο της.
Νομίζω ότι το σκαρφίστηκε ότι έριξε μια γρήγορη ματιά
σ' αυτό το "έργο του Μάδεργουελ στο πάτωμα".
Έμοιαζε με… Έμοιαζε με μια Ελεγεία.
Δεν έδειχνα πίνακες στο πάτωμα. Τους έβαζα σε καβαλέτο.
Ήταν ο τρόπος μου.
Έμοιαζε αρκετά ως έργο του Μάδεργουελ που βλέπεις πρόχειρα στο πάτωμα,
δεν σου ζητάνε να εκφέρεις γνώμη…
Δεν έχω δει ποτέ τον Τζακ να κοιτά κάτι στα γρήγορα.
Νιώθει πως η γνώμη και η κρίση του έχουν σημασία,
οπότε κοιτούσε τα έργα, αξιολογώντας το πόσο καλά είναι.
Δεν είπα καν "Ναι, ήταν μια χαρά". Απλώς…
δεν είπα "Μοιάζει με πλαστό".
Ζήτησα μόνο…
περιθώριο να αποδείξω ότι τα έργα ήταν γνήσια. Πιστεύω σ' αυτά.
Πιστεύω τον Ε. Α. Καρμίν που ήξερε τον Μάδεργουελ
καλύτερα από τον Τζακ Φλαμ.
Κανείς δεν ήξερε τον Μάδεργουελ όπως ο Ε. Α. Καρμίν.
Ε. Α. ΚΑΡΜΙΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΤΕΧΝΗΣ
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούσα να δεχτώ ότι ίσως είχα άδικο,
αλλά πώς καταφέρνεις…
να το ανακαλύψεις αυτό;
Τότε είπα "Εντάξει,
θέλω οι πίνακες στην κατοχή σου να εξεταστούν από εγκληματολόγο".
Το καλύτερο άτομο για εκείνη την περίοδο στις ΗΠΑ,
μάλλον και στον κόσμο, είναι ο Τζέιμι Μάρτιν στην Orion Analytical.
Δεν εμπιστευόμουν τις μεθόδους του.
Για μένα ήταν σοβαρό θέμα το ότι λειτουργούσε μόνος του.
Δεν είχε συνεργάτες, ούτε βοηθούς, ούτε τεχνικούς εργαστηρίου.
Τίποτα. Μόνο αυτός.
Η Νόντλερ κι η Ανν Φρίντμαν συγκάλυψαν την αναφορά.
Δεν μας την παρέδωσαν ως τον Ιανουάριο του 2009,
κι όταν παραδόθηκε,
είχαν παραλείψει τις τελευταίες σελίδες που ήταν και οι πιο σημαντικές.
Εξάλειψαν πολλές απόρρητες πληροφορίες.
Ήταν γεμάτη ερωτήσεις και λάθη
και ήταν δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι ήταν αμερόληπτοι.
Από την αναφορά ήταν ξεκάθαρο ότι οι πίνακες ήταν πλαστοί.
Υπήρχαν διάφορες ανωμαλίες,
η βάση ήταν ένα ακρυλικό πολυμερές σε γαλάκτωμα.
Ο Μάδεργουελ άρχισε να χρησιμοποιεί ακρυλικά πολυμερή χρώματα
μόνο μετά το 1961 ή το 1962.
Υπήρχε ένας πίνακας κάτω από τους πίνακες
που είχε τριφτεί με ηλεκτρικό τριβείο,
κάτι τελείως αντίθετο με την πρακτική του Μάδεργουελ.
Η Ανν ισχυρίστηκε ότι ο Ε. Α. Καρμίν είπε μερικά πράγματα
που τα βρήκα λίγο ανόητα.
Υπήρχαν χρωστικές ουσίες στους πίνακες του Μάδεργουελ
που εφευρέθηκαν πολύ αργότερα.
Ο Καρμίν είπε "Ίσως αλείφτηκαν στο σπίτι του συλλέκτη".
Αυτός δεν ήταν ζωγράφος.
Τότε θεώρησα ότι οι επιλογές μας ήταν…
Συνειδητοποίησα ότι διεξαγόταν μια τεράστια απάτη.
Αποφάσισα να πάω στο FBI.
ΟΜΟΣΠΟΔΙΑΚΗ ΠΛΑΤΕΙΑ ΑΡ. 26
Έμοιαζε
με πόλεμο,
πισώπλατα, να με καταδώσει
στο FBI.
Στα μάτια μου ήταν τόσο ξεκάθαρο ότι ήξερε
ή ότι θα έπρεπε να ξέρει πως τα έργα ήταν πλαστά
που αν έλεγα ότι θα πάω στο FBI, σε τι θα ωφελούσε;
Ο Τζακ θα μπορούσε να είχε συζητήσει μαζί μου
σχετικά με τους προβληματισμούς του για τα έργα.
Δεν το έκανε;
Όχι. Τα έβαλε μαζί μου μπροστά σε άλλους.
Αυτό δεν είναι μια συζήτηση για τους προβληματισμούς του.
Δεν νοιάστηκε για μένα.
"Ανν, αυτό αποτελεί πρόβλημα. Δεν θέλω να μπλέξεις.
Θεέ μου, αρχικά πίστευα ότι ήταν γνήσια.
Νομίζω ότι έκανα λάθος.
Νομίζω ότι κι εσύ κάνεις λάθος. Έχεις καλή πρόθεση, το ξέρω γιατί σε ξέρω.
Σε ξέρω χρόνια τώρα".
Θα μπορούσαμε να το είχαμε συζητήσει ανθρώπινα.
Όμως δεν έγινε έτσι.
Ήταν μια επίθεση.
Έφτασαν…
στη σωστή… Με συγχωρείτε. …απάντηση.
Αλλά ο τρόπος τους…
κι ο τρόπος που πήγαν να καταστρέψουν…
την υπόληψή μου…
αυτό είναι άλλο θέμα.
Ήξερα ότι θα είναι μεγάλο θέμα επειδή
είτε όλοι οι πίνακες είναι γνήσιοι είτε είναι πλαστοί.
Άρα είτε μιλάμε για πλαστούς πίνακες αξίας 80,7 εκατομμυρίων δολαρίων,
μια από τις μεγαλύτερες απάτες τέχνης στις ΗΠΑ, αν όχι η μεγαλύτερη,
ή έχουμε να κάνουμε με μια απίθανη συλλογή
που πρέπει να προβληθεί και να τη δει ο κόσμος.
Μόλις κατάλαβα οριστικά ότι οι πίνακες ήταν πλαστοί,
ήξερα ότι έχουμε μια τεράστια υπόθεση.
Είπε ότι έκαναν λάθος.
Ότι κάνουν λάθος, ότι δεν είναι σωστό.
Έτσι, επέμεινα να την ενημερώσω ότι πρέπει να κάνουμε τα πάντα
για να αποδείξουμε ότι έχουν δίκιο.
Αν είσαι το θύμα μιας απάτης στην οποία πίστευες ειλικρινά,
όσο πληθαίνουν τα στοιχεία εναντίον σου, τόσο περισσότερο εμμένεις.
Σ' αυτήν τη στιγμή, αντί να αμφιβάλλεις και να πεις
"Έκανα λάθος", λες "Όχι, έχω απόλυτο δίκιο".
Είναι μια ψυχολογική διαδικασία που γεννιέται από γνωστική ασυμφωνία.
Η αντίληψή σου για τον κόσμο και τα στοιχεία πλέον δεν ταυτίζονται.
Το ένστικτό μου…
ήταν να μην κάνω άλλες δουλειές λόγω της κατηγορίας,
αλλά δεν σήμαινε ότι θεωρούσα την κατηγορία σωστή.
Ήταν σίγουρη για τα έργα, μέχρι που πια δεν μπορούσε να είναι.
Άντεξε όσο μπόρεσε.
Ο στόχος θα είναι η Γκλαφίρα Ροζάλες.
Προσπαθείς να μάθεις ποιος άλλος φέρει ποινική ευθύνη,
αλλά αυτή είναι το άτομο που φέρνει τους πίνακες στην γκαλερί.
Δεν ξέρεις αν έχει εξαπατηθεί και η ίδια,
αλλά μέχρι να απαλλαγεί, θα είναι ο βασικός ύποπτός σου.
Όταν η Αν Φρίντμαν μου έδωσε το όνομα της Γκλαφίρα Ροζάλες,
αμέσως προσλάβαμε μια ιδιωτική εταιρεία ερευνών
για να την ελέγξει.
Μέσα σε μια-δυο βδομάδες
βρήκαν ότι συζούσε με τον Χοσέ Κάρλος Μπεργκαντίνος Ντίαζ.
Κι αυτός είχε κατηγορηθεί για διακίνηση κλεμμένων έργων το 1999.
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ FTI ΓΚ. ΡΟΖΑΛΕΣ & Χ. Κ. ΜΠΕΡΓΚΑΝΤΙΝΟΣ
ΟΙΚΟΣ ΚΡΙΣΤΙΣ ΚΑΤΑ ΚΑΡΛΟΣ ΜΠΕΡΓΚΑΝΤΙΝΟΣ
ΓΝΩΣΤΟΣ ΚΙ ΩΣ ΚΑΡΛΟΣ ΝΤΙΑΖ Ή ΧΟΣΕ ΜΠΕΡΓΚΑΝΤΙΝΟΣ
Θα περίμενε κανείς πως αν μια μη κερδοσκοπική οργάνωση
μπόρεσε να προσλάβει ιδιωτικό ερευνητή και να το μάθει αυτό,
τότε η Ανν Φρίντμαν και η Νόντλερ θα είχαν κάνει κάτι παρόμοιο.
Η γκαλερί είναι σημαντική γιατί διευκολύνει τη συναλλαγή.
Το σημείο για το οποίο έχω αμφιβολίες είναι αν είναι στην κομπίνα,
ή αν είχαν εξαπατηθεί και οι ίδιοι.
Τους έλεγε ψέματα η Γκλαφίρα; Ή μήπως η αλήθεια είναι κάπου στη μέση;
Ο κόσμος είχε πλήρη άγνοια
σχετικά με την υπόθεση της Γκαλερί Νόντλερ
ή με τις διαμάχες για την αυθεντικότητα των έργων που η Νόντλερ είχε πουλήσει.
Η μόνη ιστορία που μπορούσε να βρεθεί και την οποία είδα
ήταν ότι η Νόντλερ κι η Ανν Φρίντμαν είχαν χωρίσει τα τσανάκια τους.
Προφανώς υπήρξαν ερωτήματα γι' αυτούς τους πίνακες.
Υπήρξε κλήτευση από ορκωτό δικαστήριο,
άρα ήταν ξεκάθαρο από την αρχή
πως το FBI, η Εισαγγελία, διενεργούσε έρευνα.
Ήταν ξεκάθαρο ότι ήθελαν να μάθουν τι είχε κάνει η Ανν.
Μου ζήτησαν να φύγω.
Δεν ήθελα να φύγω.
Ικέτευσα να μείνω, κι ας έχανα τον τίτλο της διευθύντριας,
τον τίτλο της προέδρου, ακόμα κι αν έχανα τον μισθό μου.
Με κάλεσαν απρόσμενα σε μια συνάντηση
και με ενημέρωσαν ότι θα μου δοθεί άμεσα άδεια από την εργασία.
Δεν ήταν απόλυση,
διότι τότε θα υπήρχαν επιπτώσεις.
Άδεια από την εργασία.
Έδωσαν κάποιον λόγο;
Τα πράγματα ήταν δύσκολα. Πίστευαν ότι έτσι θα ήταν καλύτερα.
Δεν θα ξεχάσω ποτέ όταν ο Μάικλ είπε
"Ίσως επιστρέψεις, θα είναι μια χαρά, ή ίσως να μην επιστρέψεις".
Απάντησα "Μάικλ, πώς θα εξηγηθεί αυτό;
Τι θα έπρεπε να λέω;"
Απάντησε "Απλώς πες ότι επανήλθε ο καρκίνος του πνεύμονα".
Είπα "Ορίστε;"
"Ναι, ξέρεις, ότι έχει επανέλθει και χρειάζεσαι άδεια".
Εγώ… δεν έκλαψα, δεν έχασα την ψυχραιμία μου, απλώς είπα
"Εντάξει".
Με συνόδευσαν από τις σκάλες,
είπαν ότι μπορώ να πάρω το σημειωματάριό μου
και μια ομπρέλα γιατί το πήγαινε για βροχή.
Είπα αντίο.
Και ασυνείδητα είπα
"Ευχαριστώ". Λες και λειτούργησαν οι καλοί τρόποι μου.
Τι μέρα κι αυτή!
Συνέβησαν κι άλλα ασυνήθιστα πράγματα εκείνη τη μέρα, αλλά…
Και δεν έβρεξε.
Αφότου η Ανν Φρίντμαν αποφάσισε να φύγει από την γκαλερί,
αυτό προφανώς δημιούργησε ένα κενό γιατί η Ανν ήταν εξαιρετικά πετυχημένη
σε όσα έκανε και ήταν
ένα γνωστό και σεβαστό πρόσωπο στον κόσμο της τέχνης κι ανάμεσα στους συλλέκτες.
Δεν ήξερα τι ακριβώς είχε συμβεί,
ώστε ο Μάικλ Χάμερ να στραφεί εναντίον μου,
αλλά ήταν ξεκάθαρο ότι αυτό συνέβαινε.
Η Γκαλερί Χάμερ τον φλόμωνε στις ιδέες
ότι ίσως η Ανν θα αντιμετώπιζε κάποια προβλήματα μ' αυτό.
Οπότε, απομακρύνσου και άφησέ τη να χρεωθεί την πτώση.
Η ΠΤΩΣΗ 2011
ΣΥΛΛΕΚΤΗΣ: ΠΙΕΡ ΛΑΓΚΡΑΝΖ
Ο Πιέρ Λαγκράνζ.
"Ο Ασημένιος Πόλοκ".
Ήταν η πρώτη αγωγή.
ΣΥΛΛΕΚΤΗΣ ΛΕΕΙ ΠΛΑΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΠΟΛΟΚ ΑΞΙΑΣ 17 ΕΚΑΤ.
Ο Πιέρ Λαγκράνζ έπαιρνε διαζύγιο,
και μάλιστα πολύ δραματικό.
Τα ζευγάρια που χωρίζουν φαίνεται ότι καταφέρνουν
να χωρίσουν τα σπίτια, τα παιδιά και τα κότερα, αλλά όχι τα έργα τέχνης.
Ο Λαγκράνζ πήγε να πουλήσει τον πίνακα.
Το Σόθμπις δεν ήθελε να ξαναπουλήσει αυτά τα έργα
λόγω ερωτηματικών για την προέλευση.
Έτσι, ο Πιέρ Λαγκράνζ βρήκε έναν διακεκριμένο ειδικό τέχνης
για να αναλύσει τη χρωστική ουσία του πίνακά του.
Αυτός βρήκε πως μια κίτρινη χρωστική ουσία
δεν ήταν εμπορικά διαθέσιμη πριν από το 1970.
Ο κόσμος της τέχνης ξέρει ότι ο Πόλοκ πέθανε σε τροχαίο το 1956.
Αυτό ήταν. Τέλος παιχνιδιού.
Στη συνέχεια, ο Πιέρ Λαγκράνζ μπούκαρε στη Νόντλερ
κι αυτοί ύψωσαν έναν τοίχο.
Δεν χρειάζεται να σου μιλήσουμε.
Έχει παραγραφεί. Δεν είχαμε καμιά σχέση. Φύγε.
Αν θέλεις να σε μηνύσουν, αυτό κάνεις.
Λες στον κόσμο να φύγει.
Επέμενε να συναντήσει την Ανν στο ξενοδοχείο Καρλάιλ.
Θεούλη μου.
Έφτασα νωρίς, φυσικά.
Ήταν 5:00, 5:30.
ΚΑΡΛΑΪΛ
Μάλλον ήξερα από φωτογραφίες πώς μοιάζει ο Πιέρ.
Έτσι, σηκώθηκα, τον πλησίασα για να του σφίξω το χέρι και είπα
"Πιερ Λαγκράνζ, είμαι η Ανν Φρίντμαν και χαίρομαι για τη γνωριμία".
Και με την προφορά του "Μην είσαι τόσο σίγουρη!"
Ήταν πολύ φουρκισμένος.
Η Ανν προσπάθησε να τα διατηρήσει όλα όμορφα και ευγενικά.
Και μετά άρχισε να ουρλιάζει όσο πιο δυνατά μπορούσε
"Θα σου βάλω φωτιά!
Το καταλαβαίνεις;
Θα σου βάλω φωτιά και δεν θα έχεις πια ζωή.
Όλα θα τελειώσουν.
Θα βγει στον Τύπο και θα ξοφλήσεις".
Η αντίδραση της Ανν Φρίντμαν, σύμφωνα με τον Λαγκράνζ, ήταν να πει
"Μην ταράζεσαι, Πιέρ, ας δούμε αν μπορώ να βρω άλλον αγοραστή για τον πίνακα".
Είναι μύθος ή αλήθεια ότι είπατε "Θα βρω άλλον αγοραστή";
Δεν νομίζω ότι είπα αυτήν την πρόταση.
Στο οποίο ο Λαγκράνζ απάντησε "Για στάσου,
άρα θα τη γλιτώσω και θα πάρω τα λεφτά μου,
ώστε να εξαπατηθεί κάποιος άλλος συλλέκτης;"
Είναι πιθανό να είπα "Πιστεύω στον πίνακα
και ξέρω ότι θέλετε να τον πουλήσω. Θα δω τι μπορώ να κάνω".
Είναι σημαντικό να θυμάστε
ότι η Ανν Φρίντμαν ακόμα επέμενε πως οι πίνακες είναι γνήσιοι.
Η γνώμη μου είναι ότι ήξερε ότι ήταν πλαστοί
ή σίγουρα θα έπρεπε να το ξέρει, κι αυτό, μεταξύ άλλων,
θα ήταν μια στρατηγική για να το κουκουλώσει.
Η ΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΠΙΕΡ ΛΕΓΚΡΑΝΖ
Πίστευε ότι χρειαζόμασταν τον δικό μας ειδικό
για να αξιολογήσει τις χρωστικές ουσίες.
Και σίγουρα δεν θα έβγαζε το συμπέρασμα ότι ο Λαγκράνζ το είχε αναγνωρίσει σωστά
ως πλαστό βάσει μιας μόνο επιστημονικής ανάλυσης.
Ως απάντηση της απειλής του Λαγκράνζ να μηνύσει την Γκαλερί Νόντλερ,
η Γκαλερί Νόντλερ κλείνει.
Έτσι λοιπόν προφανώς φάνηκε ως: αγωγή, κλείσιμο της γκαλερί.
Ο Μάικλ Χάμερ, λογικά, είχε πολλά λεφτά.
Έτσι, είναι εύλογο να πιστέψουμε ότι αυτός
ήξερε πως έφερνε μεγάλο μερίδιο από τη νομική και την οικονομική ευθύνη.
Ξεκίνησε να μετακινεί και να προστατεύει περιουσιακά στοιχεία.
Κατανοούσε με τι είχε να κάνει πιθανώς.
Δεν ήταν μια απόφαση που ελήφθη ως αντίδραση στην απάτη της Ροζάλες.
Ήταν μια επιχειρηματική απόφαση
που βασιζόταν στο πώς πήγαιναν τα έσοδα της γκαλερί
και εξεταζόταν για πάνω από έναν χρόνο.
ΕΡΕΥΝΑ ΠΙΘΑΝΗΣ ΠΛΑΣΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ
ΠΙΕΡ ΛΑΓΚΡΑΝΖ
ΜΗΝΥΣΕ ΤΗΝ ΓΚΑΛΕΡΙ
Την 1η Δεκεμβρίου 2011, θυμάμαι ακριβώς τη μέρα,
άνοιξα τους New York Times.
Εκείνο το πρωί πήγα να γυμναστώ,
μπήκα στην κρεβατοκάμαρά μας και είδα την Έλενορ…
-έκλαιγες και είχες ταραχτεί. -Έτρεμα.
Η ΓΚΑΛΕΡΙ ΝΟΝΤΛΕΡ
Γρήγορα καταλάβαμε ότι αυτά ήταν πολύ άσχημα νέα.
Είχα πάρει μια πληροφορία ότι διεξαγόταν έρευνα από το FBI.
Αυτό κι αν είναι σοκ!
Είχα σοκαριστεί απ' αυτό.
Δεν με σόκαρε.
Θεέ μου, για πόσα χρόνια συνεχιζόταν αυτό;
Ο κόσμος δεν μπορούσε να πάρει τα μάτια του απ' αυτό.
Ήταν μια πραγματική ιστορία φρίκης.
Κατάλαβα ότι κατείχαμε έναν πλαστό πίνακα. Δεν υπήρχε αμφιβολία.
Δεν έτρεξα να κρυφτώ.
Ζούσα σε μια θολούρα όπου μιλούσα με ανθρώπους που είχαν ερωτήσεις.
Απαντούσα όσο καλύτερα μπορούσα. Δεν ήξερα τι ερχόταν.
"Απορρίπτω τις κατηγορίες ότι παραπλάνησα κόσμο
γι' αυτήν τη συναλλαγή.
Πίστευα στην αυθεντικότητα του Πόλοκ [κατά την πώληση]
κι εξακολουθώ να το πιστεύω".
Συνεχίζει να λέει ψέματα.
Είπε ότι ο πίνακας σαφώς και ήταν ένας γνήσιος πίνακας.
"Δώστε μου μερικές μέρες και θα αποκαλύψω το όνομα
του Ελβετού πωλητή".
Είπα "Εντάξει. Φρόντισε να με πάρεις αμέσως".
Δεν με πήρε ποτέ.
Ήθελα να κάνω ό,τι μπορώ, να κινήσω γη και ουρανό,
ώστε οι πίνακες να εξεταστούν όπως πρέπει.
Είπα στους δικηγόρους μου ότι θέλω να το επιδιώξω αυτό.
ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΜΟΥ ΕΧΕΙΣ ΚΑΠΟΙΑ ΠΟΥ ΠΙΣΤΕΥΕΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ.
ΕΠΙΤΡΕΨΕ ΜΟΥ ΚΑΙ ΒΟΗΘΗΣΕ ΜΕ ΝΑ ΤΟ ΚΑΝΩ.
Η ΟΜΟΛΟΓΙΑ 2013
Το μόνο άτομο που σίγουρα ήταν στις ΗΠΑ ήταν η Γκλαφίρα Ροζάλες.
Τη συλλάβαμε στο σπίτι της στο Λονγκ Άιλαντ.
Είπαμε ότι υπάρχει κίνδυνος φυγοδικίας και δεν αφέθηκε με εγγύηση.
Κατά την έρευνα το χειριζόμουν ως μια καθαρή υπόθεση απάτης τέχνης.
Πραγματικά βρίσκω κάποια γερά στοιχεία,
αλλά όχι του είδους που χρειάζονται για καταδίκη,
αν τεθεί μπροστά σε ενόρκους.
Έτσι, το κοίταξα από μια άλλη γωνία.
Τα λεφτά πάνε από τις γκαλερί της Νέας Υόρκης
σε ισπανικούς τραπεζικούς λογαριασμούς.
Τότε το 90% θα έπρεπε να πηγαίνει στους φερόμενους ιδιοκτήτες των έργων
κι αυτή θα έπρεπε να κρατά το 10% ως προμήθεια.
Πολύ γρήγορα κατάλαβα ότι κρατάει όλα τα λεφτά.
Αυτό μου λέει δύο πράγματα. Πρώτον, δεν υπάρχει οικογένεια.
Και δεύτερον, είναι εισόδημα γι' αυτήν.
Εκατομμύρια δολάρια εισοδήματος,
οπότε ελέγξαμε αν δηλώνει τον αλλοδαπό λογαριασμό της.
Ελέγξαμε αν το δηλώνει ως εισόδημα.
Δεν το δήλωνε.
Έτσι, κάναμε αγωγή για φοροδιαφυγή
που μας έδωσε ένα μεγάλο πλεονέκτημα,
διότι όχι μόνο διέπραττε φορολογικό έγκλημα,
αλλά το ότι κρατά όλα τα λεφτά
είναι απόδειξη ότι ξέρει πως κάτι δεν πάει καλά με τους πίνακες.
Είναι υπό κράτηση για μήνες.
Πιθανώς αντιμετωπίζει χρόνια φυλάκισης για τη φοροδιαφυγή.
Μάλλον έφτασε στα όριά της.
Ήξερε ότι δεν θα την πληρώσει για όλους
κι ότι θα μπορούσε να βοηθήσει πολύ στην έρευνά μας,
λέγοντάς μας ποιος έφτιαξε τους πίνακες. Και αυτό έκανε.
Ονομάζεται Πέι-Σεν Κιάν.
Εξαφανίστηκε από το σπίτι του στο Κουίνς όταν κυκλοφόρησαν νέα για μαζική απάτη.
Με ξάφνιασε ότι οι πίνακες φτιάχνονταν στο Κουίνς από καθηγητή μαθηματικών.
Μπορέσαμε να βρούμε πολλά στοιχεία.
Βρήκαμε έναν φάκελο με την επισήμανση "Καρφιά για Μαρκ Ρόθκο".
Βρήκαμε βιβλία για όλα τα θέματα.
Βρήκαμε χρώματα και όλα τα πράγματα
που ταίριαζαν απόλυτα στα πλαστά έργα που δημιουργούσε για την Γκλαφίρα.
Αν δεν ήξερες, θα έλεγες απλώς ότι έχει μεγάλο πάθος για τη ζωγραφική.
Όντως είχε μεγάλο πάθος.
Ο Κιάν έχει παραδεχτεί την πλαστογράφηση των υπογραφών των ζωγράφων.
Όμως επέμεινε πως τον κατέπληξε το ότι τόσοι στον κόσμο της τέχνης
ξεγελάστηκαν από τα πλαστά έργα του του Ρόθκο και του Πόλοκ.
Του ασκήθηκε δίωξη λίγους μήνες μετά τη συνέντευξη
για την πλαστογράφηση των υπογραφών όσων αντέγραφε και τα ψέματα στο FBI.
Ίσως ειδοποιήθηκε ότι ερχόμαστε,
ίσως όχι, γιατί θα ήξερε για τη σύλληψη της Γκλαφίρα που δημοσιοποιήθηκε ευρέως.
Υποθέτω ότι μάλλον δεν έκατσε να περιμένει.
Μόλις βρέθηκε στην Κίνα, δεν μπορούσαμε να κάνουμε κάτι
γιατί η Κίνα δεν θα εκδώσει έναν Κινέζο στις ΗΠΑ.
Έλαβα ένα τηλεφώνημα, περίπου το μεσημέρι,
ότι η Γκλαφίρα μόλις είχε ομολογήσει
το γεγονός
ότι όλοι οι πίνακες ήταν, είναι πλαστοί.
ΤΖΑΚΣΟΝ ΠΟΛΟΚ (1912-1956) ΑΤΙΤΛΟΦΟΡΗΤΟ, 1949
Είχε αφιερώσει σχεδόν 20 χρόνια της καριέρας της
να μελετά, να σκέφτεται, να εκθέτει, να πουλά αυτά τα έργα,
και μέσα σε μια στιγμή τράβηξαν το χαλί κάτω από τα πόδια της.
Φανταστείτε να έχετε αφιερώσει τόσο από την καριέρα και τον χρόνο σας
σε κάτι που αποδεικνύεται μια τεράστια απάτη.
Φρικτό.
Όλα αυτά τα χρόνια ανοικοδόμησης, πίστης.
Για μένα αυτή θα ήταν η στιγμή που η έως τότε ζωή μου καταρρέει.
Όλα όσα έλεγα
κι όλος ο κόσμος μου διαλύεται.
Μάλλον είχε πολλές άσχημες μέρες, αλλά αυτή ίσως ήταν από τις χειρότερες.
Έπρεπε να ανασυγκροτηθώ. Τι θα έκανα νομικά;
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΙ ΑΓΩΓΗ ΓΙΑ ΑΠΑΤΗ ΜΕ ΕΡΓΑ ΤΕΧΝΗΣ
Ασκήθηκαν δέκα αγωγές κατά της Ανν Φρίντμαν και της Νόντλερ
Εννιά διευθετήθηκαν εξωδικαστικά
Μία εκδικάστηκε
Είμαι 75 χρονών, έχω αντιμετωπίσει πολλούς ανά τον κόσμο
σε δύσκολες επιχειρηματικές καταστάσεις.
Αυτοί είναι οι χειρότεροι που έχω δει ποτέ μου.
Οι Ντε Σόλε ήθελαν τα λεφτά τους.
Δεν έγινε προσφορά να τους επιστραφούν τα λεφτά πριν τη δίκη.
Αυτό που πρόσφεραν ήταν παράλογο, τελείως παράλογο.
Είπα "Καλά, θα το παλέψουμε".
Η ΔΙΚΗ 2016
Ο Ντομένικο Ντε Σόλε μήνυσε την γκαλερί, κι ας ήταν ανενεργή,
τον Μάικλ Χάμερ που παρέμενε ιδιοκτήτης και την ίδια την Ανν Φρίντμαν.
Οι Ντε Σόλε δεν ήθελαν τόσο τα λεφτά τους,
όσο να μαθευτεί η ιστορία γιατί ήταν τσαντισμένοι.
Πίστευαν ότι η Ανν Φρίντμαν δεν ήταν ένα αθώο θύμα,
ότι τους εξαπατούσε ενεργά.
Φυσικά, είχε να κάνει εν πολλοίς με τον ρόλο του κ. Ντε Σόλε στο Σόθμπις,
πώς τόλμησαν να τα βάλουν μαζί του;
Είχε κανείς την αίσθηση ότι ήταν εκδικητική δικαιοσύνη.
Δεν ήθελε τίποτα
εκτός από πόλεμο.
ΚΟΛΠΟ ΑΞΙΑΣ 8,3 ΕΚΑΤ. ΔΟΛ.
Η αίθουσα ήταν η τελετουργική αίθουσα στη Νότια Περιφέρεια, άρα ήταν μεγάλη.
Ήταν ασφυκτικά γεμάτη.
Ο Ντομένικο ήταν άκρως θυμωμένος.
Όταν καθόταν με τους δικηγόρους του, συνέχεια χειρονομούσε προς το κοινό
σαν να έλεγε "Το πιστεύετε αυτό;"
Εγώ κοιτούσα συνέχεια την Ανν Φρίντμαν και τα μάτια μου πετούσαν φωτιές.
Η Έλενορ ταράχτηκε πολύ στο εδώλιο,
όσο μιλούσε για την αίσθηση προδοσίας που βίωσαν από κάποια
που θεωρούσαν αξιόπιστη.
Μαρτυρήθηκε ότι ήταν θυμωμένη, πληγωμένη, θλιμμένη.
Είμαι πολύ συναισθηματικό άτομο. Κλαίω στις χαρές και στις στενοχώριες.
Αλλά αυτό άνοιγε τις πληγές
και ελπίζω ότι οι ένορκοι αναγνώρισαν ότι ήμουν ειλικρινής.
Μάλλον ήταν θέατρο, αλλά έδωσε καλή παράσταση.
Η Ανν Φρίντμαν δεν ήταν πια και τόσο καλή φίλη.
Πήγαν στη Νόντλερ μια φορά.
Είχα έντονα συναισθήματα και θα τα έδειχνα γιατί ήταν αληθινά.
Υπήρξαν και αστείες στιγμές.
Ας πούμε, το έργο "όχι του Ρόθκο" ήταν στην αίθουσα όλη την ώρα
κι ο κόσμος συζητούσε
αν το μικρότερο ή το μεγαλύτερο μπλοκ θα έπρεπε να είναι από κάτω
γιατί έτσι το έκανε ο Ρόθκο.
Το παράλογο ήταν ότι ξέραμε πως ο Ρόθκο δεν έκανε αυτόν τον πίνακα,
αλλά συζητάμε αν έχει στηθεί σωστά.
Ήταν μια από εκείνες τις αστείες στιγμές της σύγχρονης τέχνης.
Είναι ανάποδα αυτός ο πίνακας; Είναι ανάποδα ο πλαστός πίνακας;
Το συγκλονιστικό γεγονός ήταν ότι πωλούνταν πλαστά έργα
κι ότι πωλούνταν όχι από κάποια γριούλα στον δρόμο, αλλά από μια ψαγμένη γκαλερί.
Όταν ξεκινάς απ' αυτό,
ήδη έχεις μπλέξει άσχημα.
Μίλησα με πολλές ομάδες αξιολόγησης για να μάθω πώς το βλέπει ο κόσμος.
Ξόδεψαν μια περιουσία για την υπεράσπισή τους.
Δεν ακούω πρώτη φορά ότι έκαναν εικονικές δίκες, δοκιμές.
Κάποια παρίστανε εμένα. Εμείς δεν κάναμε κάτι.
Οι ομάδες αξιολόγησης λένε ότι είναι μια κούρσα.
Όταν ακούμε τη μία πλευρά, τους ενοχοποιεί άσχημα, κλίνουμε από εκεί.
Μετά ακούνε την πλευρά μου και λένε "Υπάρχει κι άλλη πλευρά της ιστορίας".
Θεωρούσαμε καλύτερες τις πιθανότητες.
Ξέραμε ότι τα γεγονότα και ο νόμος ήταν με το μέρος μας.
Σύμφωνα με όσα είπε ο δικηγόρος μου,
και προφανώς έτσι ένιωθε, μπορούσαμε να νικήσουμε.
Το τραβούσαν από τα μαλλιά.
Η υπόθεσή τους πραγματικά δεν στεκόταν.
Οι δικηγόροι προσπαθούσαν να την πουν στον Ντομένικο
επειδή ήταν δικηγόρος κάποτε.
Έλεγαν "Κύριε Ντε Σόλε, θα έπρεπε να το ξέρετε, είστε δικηγόρος".
Γυρνάει και τους λέει "Δεν είμαι δικηγόρος, πουλάω τσάντες".
Οι ειδικοί που παρέλασαν από το εδώλιο των μαρτύρων
βρέθηκαν σε πολύ δύσκολη θέση.
Ο Κρίστοφερ Ρόθκο κλήθηκε να πάει στη Νόντλερ
να δει κάποιο υποτιθέμενο έργο του πατέρα του.
Πέρασε μισή ώρα κοιτάζοντάς το μπρος-πίσω, και μετά το κήρυξε πανέμορφο.
Δύσκολα θα φανταζόσουν κάποιον να θεωρεί πλαστό ένα έργο
και να το λέει πανέμορφο.
Ήξερε ότι η Νόντλερ πουλούσε έργα τέχνης, άρα για τι νόμιζε ότι κλήθηκε;
Ήταν πανέμορφο. Δεν σημαίνει ότι ήταν αυθεντικό.
Οι πίνακες ήταν καλοί, ξεγέλασαν πολλούς.
Η Ανν Φρίντμαν το ξέρει,
το σχόλιο ότι είναι όμορφο δεν είναι αυθεντικοποίηση.
Ένας άλλος ειδικός είπε "Δεν είπα ότι το έργο είναι αυθεντικό",
αλλά στη δίκη αποδείχθηκε ότι είχε ζητήσει το έργο
για να το δείξει σε μια έκθεση που διοργάνωνε.
Έτσι, ακούμε στο δικαστήριο
"Συνήθως ζητάτε πράγματα που θεωρείτε πλαστά;"
Είπε "Φυσικά όχι".
Απλώς υπαναχωρούσαν.
Σχεδόν άκουγες το μπιπ από την όπισθεν των φορτηγών.
Κάποιοι αρνήθηκαν ότι είπαν πράγματα που είχαν γράψει σε μέιλ.
Όταν τους τα έδειξαν,
αρνήθηκαν ότι τα μέιλ έλεγαν αυτό που έλεγαν.
Ήταν πολύ δύσκολο να κάθομαι εκεί και να ακούω ασύστολα ψέματα.
Η Ανν κοιτά τη στοίβα των εγγράφων στα οποία βασιζόταν
που έλεγαν "Δεν έχω λόγο να αμφιβάλλω για την αυθεντικότητα του έργου"
και αναρωτιέται
"Πού είστε όταν σας χρειάζομαι;"
Εντούτοις εκπλήσσομαι που κανείς…
δεν αναγνώρισε ότι έκανε λάθος,
εκτός από την Ανν.
Προφανώς η στιγμή που κατέπληξε τους πάντες
ήταν όταν ο κύριος Άνφαμ είπε ενόρκως ότι δεν είχε δει ποτέ τον πίνακα.
Ήταν πραγματικά καταπληκτικό.
Δεν είχε δει τον πίνακα αυτοπροσώπως, η Ανν Φρίντμαν είχε στείλει φωτογραφία.
Το τελευταίο άτομο που κατέθεσε ήταν η λογίστρια της γκαλερί.
Ουσιαστικά κατατόπισε το δικαστήριο σχετικά με τα βιβλία.
Κι αυτά τα βιβλία αποκαλύπτουν πως αν δεν είχαν πουλήσει
αυτούς τους πλαστούς πίνακες αξίας 80 εκατομμυρίων δολαρίων,
η Νόντλερ θα είχε χρέη εκατομμυρίων δολαρίων.
Άρα τις τελευταίες δεκαετίες ουσιαστικά έβγαζαν το ψωμί τους με πλαστά έργα.
Εκεί προέκυψε ζήτημα της ποινικής ευθύνης.
Η Ανν Φρίντμαν και ο Μάικλ Χάμερ
είχαν επωφεληθεί προσωπικά από την πώληση αυτών των πλαστών έργων.
Δεν είχα την ευθύνη για τις λειτουργικές δαπάνες.
Δεν περνούσα πολύ χρόνο στο λογιστήριο.
ΒΑΣΕΙ ΑΡΙΘΜΩΝ, ΚΑΡΕ-ΚΑΡΕ 1995 - 2008 (13 ΧΡΟΝΙΑ)
Πάντως ναι, το θεωρούσα επιζήμιο.
Φάνηκε ξεκάθαρα
ότι ο Χάμερ χρησιμοποιούσε την γκαλερί ως το προσωπικό το πορτοφόλι.
Χρησιμοποιούσε εταιρική πιστωτική κάρτα για να πηγαίνει τη γυναίκα του στο Παρίσι,
για να αγοράσει μια Mercedes αξίας 500.000 δολαρίων.
Δεν νομίζω ότι πολλοί γνώριζαν
ότι υπάρχει Mercedes που κοστίζει 500.000 δολάρια.
Ο Μάικλ πάντα ήταν
πολύ ενθουσιασμένος και χαιρόταν που είχα ανακαλύψει αυτά τα έργα.
Θα ήταν απίστευτο να σκεφτεί κανείς πως όλοι αυτοί στη Νόντλερ
λειτουργούσαν χωρίς να έχουν ιδέα γι' αυτό.
Η γνώμη μας είναι ότι ήταν από την κορυφή.
Αυτό είναι κατηγορηματικά λάθος.
Το να υπονοεί κανείς το αντίθετο
είναι τελείως παράλογο και αναληθές.
Και μάλιστα προσβάλλει την κληρονομιά της οικογένειας και τη δουλειά που έκαναν.
Είχαμε τόσους μάρτυρες
και τώρα η Ανν Φρίντμαν
και ο Μάικλ Χάμερ είχαν ευκαιρία να καταθέσουν.
Η Ανν είναι εκεί, όπως είναι συνήθως, ντυμένη στα γκρι, με κατεβασμένο κεφάλι.
Ο Μάικλ Χάμερ μπαίνει στην αίθουσα.
Φορά ένα βελούδινο σακάκι σε μπλε ρουαγιάλ χρώμα,
χακί παντελόνι.
Έχει ένα σκούρο μαύρισμα
και χυτά λευκωπά-χρυσά μαλλιά.
Είναι Φεβρουάριος στη Νέα Υόρκη.
Η αίθουσα ήταν γεμάτη. Δεν έβρισκες θέση.
Ξέραμε ότι εκείνη τη μέρα θα ήταν η κλιμάκωση όλων
και θα ήταν πολύ άσχημα.
Δεν νομίζω ότι υπήρχε η παραμικρή ελπίδα η Ανν Φρίντμαν και η Νόντλερ να νικήσουν.
Νομίζω ότι η Ανν Φρίντμαν δεν ήθελε να πάει στη δίκη
και σίγουρα δεν ήθελε να καταθέσει γιατί η δίκη είχε διευθετηθεί
μόλις μία ώρα πριν ο Μάικλ Χάμερ ήτα να ανεβεί στο εδώλιο.
Μπήκε ο στενογράφος και ανακοίνωσε ότι η δίκη είχε τελειώσει.
Τελεία.
Η Ανν Φρίντμαν και ο Μάικλ Χάμερ ήξεραν ότι ίσως επιδείνωναν την κατάσταση.
Ίσως αντιμετώπιζαν ποινικές…
ευθύνες, νομικές ευθύνες, αν κατέθεταν,
οπότε αποφάσισαν να περιορίσουν τις απώλειές τους.
Θεωρώ ότι παρουσίασα ξεκάθαρα τα επιχειρήματά μου.
Είχα κάνει το καθήκον μου.
Αποκάλυψα την εξαπάτηση.
Πλέον για μας ήταν λογικό να συμβιβαστούμε.
Μου φάνηκε
ότι τη μέρα που έπρεπε να καταθέσω ως μάρτυρας,
εκείνη τη μέρα συμβιβάστηκαν;
Δεν ήθελαν να μιλήσει η υπεράσπιση.
Δεν θα πω καν ότι δεν ήθελαν να καταθέσει η Ανν Φρίντμαν,
αλλά νομίζω ότι αυτό περίμενε ο κόσμος.
Είμαι άκρως πεπεισμένη ότι θα ήθελα να ακούσω τη λέξη "ένοχοι".
Συγκινούμαι από αυτό το θέμα.
Ίσως τότε να είχαν υπάρξει περισσότερες επιπτώσεις
για την Ανν Φρίντμαν και τον Μάικλ Χάμερ και τις γκαλερί,
αν είχε βγει ετυμηγορία ότι ήταν ένοχοι.
Ήταν προσηλωμένοι σ' αυτό που θεωρούσαν μια δίκαιη συμφωνία.
Μόλις πήραν αυτό που θεωρούσαν μια δίκαιη συμφωνία,
συμβιβάστηκαν.
Πώς είναι η πελάτισσά σας;
Με συγχωρείτε.
Η Ροζάλες ήταν η μόνη που αντιμετώπιζε ποινικές κυρώσεις.
Εν τέλει καταδικάστηκε στον χρόνο που είχε εκτίσει, δηλαδή μερικούς μήνες.
Κάποιοι απογοητεύτηκαν με την ποινή της Γκλαφίρα,
αλλά πρέπει να αναλογιστούμε όσα καταφέραμε στην υπόθεση.
Θεωρώ ότι αυτή ήταν εν τέλει η λογική του δικαστή,
δεν θα κάνουμε ένα άτομο
που από έναν άτυχο κλήρο είναι η μόνη που θα αντιμετωπίσει τη δικαιοσύνη,
όντας η μόνη που ομολόγησε και συνεργάστηκε.
Λέει και κάτι για την Γκλαφίρα που δεν ενέπλεξε την Ανν.
Όταν θες να αποφύγεις την ευθύνη, να πετύχεις πιο ευνοϊκή ποινή,
όσο πιο πολλούς καταστρέψεις, τόσο καλύτερα για σένα.
Η πίεση να καταδώσεις τους άλλους,
να σκαρφιστείς ή να εξωραΐσεις διάφορα,
είναι τεράστια.
Τη γλίτωσε εύκολα;
Δεν ξέρω. Δεν της έχουν μείνει λεφτά. Πήγε φυλακή.
Μάλιστα, ήμουν στο δικαστήριο τη μέρα που εμφανίστηκε με αλυσίδες στα πόδια.
Κατά κάποιον τρόπο, ήταν στο επίκεντρο,
αλλά ήταν και ένα πιόνι σε όλο αυτό.
Η έμπορος τέχνης Γκλαφίρα Ροζάλες
καταδικάστηκε από τη δικαστή Κάθριν Πολκ Φαέγια
σε εννιά μήνες κατ' οίκον περιορισμό.
Η Φαέγια ανέφερε ότι η συμπεριφορά της Ροζάλες
οφειλόταν σε κακοποίηση από τον σύντροφό της,
τον εγκέφαλο πίσω από το κόλπο.
Καμιά φορά σήκωνα χέρι πάνω της.
Τσακωνόμασταν, αλλά την καταλάβαινα και τη συγχωρούσα,
γνωρίζοντας ότι μ' αυτήν τη μαρτυρία θα υπερασπιζόταν τον εαυτό της.
Απ' όσο ξέρω, τώρα είναι στο Λονγκ Άιλαντ.
Έχασε την περιουσία της λόγω της εντολής αποζημίωσης.
Δεν ασχολείται επαγγελματικά με την τέχνη.
Αφότου εξέτασε όλα τα στοιχεία,
η Εισαγγελία δεν απήγγειλε κατηγορίες κατά της Ανν Φρίντμαν
Ήθελα να μάθω αν μπορώ να αποδείξω σε 12 άτομα πέραν πάσης εύλογης αμφιβολίας
ότι η γκαλερί, όσοι τη διοικούσαν,
όσοι τα πουλούσαν, ήξερε ότι τα έργα ήταν πλαστά.
Δεν ήξερε ότι πουλούσε πλαστά έργα.
Είμαι απολύτως πεπεισμένος γι' αυτό.
Κάθισα σε ένα γραφείο μαζί της, έκανα δουλειά μαζί της
κι αυτή μας είπε ψέματα.
Αυτή είναι η ένοχη.
Η Ανν Φρίντμαν δεν είναι θύμα. Είναι έμπορος.
Είναι ένοχη για τις κλασικές βιβλικές αμαρτίες, περηφάνια κι απληστία.
Είτε ήταν μέσα στο κόλπο με την Γκλαφίρα Ροζάλες,
είτε ήταν πολύ χαζή.
Μπείτε στη θέση της, ένα βήμα τη φορά.
Είναι πιο εύκολο να κοιτάς πίσω και να λες
"Θα σας δείξω τα προειδοποιητικά σημάδια που προέκυπταν όλα αυτά τα χρόνια".
Πώς γίνεται να έχεις ένα πλαστό έργο του Τζάκσον Πόλοκ
να κρέμεται στο σπίτι σου με λάθος στο όνομα
για δέκα χρόνια, ή όσο καιρό το είχε σπίτι της η Ανν Φρίντμαν;
Η ερώτηση στην περίπτωση της Ανν ήταν τι ήξερε τότε;
Όλα αυτά που βγήκαν μεταγενέστερα δεν έχουν καμιά σχέση μ' αυτό.
Αποφασίστηκε ότι δεν είχαμε αποδείξεις για την υπόθεση πέραν πάσης αμφιβολίας.
Ήταν δίκαιοι,
κοίταξαν την ουσία και δεν της άσκησαν δίωξη.
Βρίσκω σοκαριστικό το γεγονός ότι δεν άσκησαν δίωξη.
Δεν ξέρω. Εγώ…
Με εκπλήσσει… Με εκπλήσσει όλο αυτό.
Έχω μείνει κατάπληκτος.
Είναι ένα μυστήριο και είναι πολύ απογοητευτικό.
ΣΕ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΓΑΔΩΝ
Ο Χοσέ Μπεργκαντίνος Ντίαζ συνελήφθη στην Ισπανία για την αγωγή στις ΗΠΑ
κι αφέθηκε ελεύθερος, όσο περιμένει την έκδοσή του στις ΗΠΑ.
Αρνήθηκε κάθε αδικοπραγία κι είπε στους δημοσιογράφους
ότι δεν ανησυχεί για την υπόθεση.
Είναι ανέγγιχτοι γιατί είναι Ισπανοί πολίτες
κι υπάρχει μια διαδικασία έκδοσης από την Ισπανία.
Η Ισπανία αποφάσισε να μην εκδοθούν, κάτι απογοητευτικό.
ΛΟΥΓΟ, ΙΣΠΑΝΙΑ
ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΓΚΟΝΙ
Κάρλος, αποφασίσατε να γυρίσετε στην Ισπανία;
Πάντα είχα το σπίτι μου στην Ισπανία
και οι ρίζες μου ήταν πάντα στην Ισπανία.
-Καμιά σχέση με όσα συνέβησαν; -Όχι.
Έγιναν προσπάθειες να φέρουν τον Μπεργκαντίνος στις ΗΠΑ
και να δικαστεί.
Μέχρι στιγμής οι προσπάθειες ήταν ανεπιτυχείς.
Ο κύριος Μπεργκαντίνος είναι αθώος μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου.
ΣΑΝΤΣΕΖ ΓΚΟΝΙ ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ
Δεν χρειάζεται δίκη για να αποδείξει την αθωότητά του.
Για να γίνει ξεκάθαρο νομικά,
η θέση σας είναι πως για όλα όσα συνέβησαν με την Γκαλερί Νόντλερ,
για όλα ευθύνεται η Γκλαφίρα;
Λοιπόν, θα έλεγα το εξής…
Όχι.
Δεν του αρέσει η ερώτηση. Μάλιστα.
Ποτέ δεν ήμουν πολύ φιλόδοξος, η Γκλαφίρα ήταν πιο φιλόδοξη από μένα.
Τη συγχωρώ, είναι η μητέρα της κόρης μου και της εύχομαι ό,τι καλύτερο.
Ξέρω ότι τα πάει καλύτερα από μένα.
Μετά τη συνέντευξη ο Μπεργκαντίνος προσπάθησε
να πουλήσει τη "φυσαρμόνικα του Μπομπ Ντίλαν" στον σκηνοθέτη
Δώσε ό,τι θέλεις, είναι αληθινή.
Φυσικά!
Είναι μεταξύ μας.
ΣΑΓΚΑΗ, ΚΙΝΑ
Γεια! Είναι κανείς σπίτι;
Γεια σας. Χαίρετε.
Γεια σας. Γυρίζουμε ένα ντοκιμαντέρ.
Ξέρετε έναν ηλικιωμένο κύριο που ζει εδώ, τον Πέι-Σεν Κιάν;
-Μπορείτε να κοιτάξετε επάνω. -Επάνω;
-Από δω. -Εντάξει.
Γεια σας, κυρία.
Μήπως ξέρετε έναν ηλικιωμένο κύριο, τον Πέι-Σεν Κιάν;
Πέι-Σεν Κιάν; Εγώ είμαι η Πέι-Σεν Κιάν.
Τι; Είστε η Πέι-Σεν Κιάν;
Γεια σας. Γυρίζουμε ένα ντοκιμαντέρ
για έναν καλλιτέχνη από τη Σαγκάη.
Να σας κάνουμε μερικές ερωτήσεις;
Καλλιτέχνης από τη Σαγκάη…
Έχετε μιλήσει με κάποιον; Έχετε ραντεβού;
-Θέλουμε να μιλήσουμε στον κύριο Κιάν. -Ποιος σας είπε γι' αυτήν τη διεύθυνση;
Είναι γέρος πια. Δεν θέλει να δίνει συνεντεύξεις.
ΚΑ ΚΙΑΝ ΣΥΖΥΓΟΣ ΤΟΥ ΠΕΪ-ΣΕΝ ΚΙΑΝ
Γιατί τώρα απλώς μένει σπίτι
και ζωγραφίζει για τον εαυτό του.
Πλέον δεν πουλάει τα έργα του.
Δεν ήταν πρόθεσή μου τα πλαστά έργα μου να πουλιούνται ως γνήσια.
Ήταν απλώς αντίγραφα για να τα βάλεις σπίτι σου.
Ο Πέι-Σεν ήξερε πού πήγαιναν οι πίνακές του.
Πρώτον, υπογράφει με τα ονόματα των καλλιτεχνών.
Στον τομέα μας έτσι ορίζεται νομικά η πρόθεση για εξαπάτηση,
όταν υπογράφεις έναν πίνακα.
Εκπλήσσομαι που ο Κινέζος ζωγράφος κατάφερε να φύγει από τη χώρα.
Δεν ειδοποιήθηκε η Υπηρεσία Μετανάστευσης. Ήξεραν ποιος είναι.
Ο Πέι-Σεν μάλλον δεν θα επιστρέψει ποτέ στις ΗΠΑ.
Θα ήταν ανόητος αν το έκανε.
Είναι κρίμα γιατί τώρα έχει τη φήμη επειδή το έκανε αυτό, χωρίς τις συνέπειες.
Είναι πολύ δύσκολο να μπεις στο μυαλό κάποιου ανθρώπου.
Μόνο η Ανν Φρίντμαν ξέρει τι πίστευε ή τι δεν πίστευε.
Η Ανν Φρίντμαν όχι μόνο δεν κατηγορήθηκε, αλλά ακόμα δουλεύει.
Ακόμα διευθύνει μια γκαλερί.
Σκέφτομαι "Σοβαρά τώρα;
Δεν θα έβρισκες μια άλλη καριέρα;"
Το θεωρώ απίστευτο το ότι είναι εκεί έξω, πουλάει κι έχει γκαλερί
κι ότι ο κόσμος ακόμα είναι πρόθυμος να κάνει δουλειές μαζί της.
-Θα αγοράζατε έναν πίνακα απ' αυτήν; -Όχι.
Άρα δεν θα αγοράζατε έργα από την Ανν Φρίντμαν στο ορατό μέλλον;
Όχι.
Η μόνη ώρα που ξαναζώ τη στιγμή και ταράζομαι
είναι όταν περπατώ στη λεωφόρο Μάντισον
και βλέπω την Ανν Φρίντμαν να κάθεται σε μια καφετέρια.
Από τη μία, είναι μια εξαιρετική περίπτωση,
τελείως πρωτόγνωρη, θα 'λεγε κανείς.
Όμως από την άλλη αναρωτιέσαι "Πόσο εξαιρετικό είναι αυτό;
Πόσα άλλα πράγματα υπάρχουν εκεί έξω που αγνοούμε;"
Το επεισόδιο με τη Νόντλερ έριξε μια σκιά.
Δεν γνωρίζω πόσο θα κρατήσει η σκιά.
Όσο ο κόσμος πουλάει ακριβά έργα τέχνης,
θα βλέπουμε απάτες σε μεγάλη κλίμακα.
Οι τιμές ανεβαίνουν, βγαίνουν νέοι καλλιτέχνες,
υπάρχει ενθουσιασμός, ανακαλύπτουν νέους θησαυρούς.
Θα υπάρξουν κι άλλες τέτοιες υποθέσεις.
Αυτό άνοιξε τα μάτια του κόσμου της τέχνης προς μια νέα αντίληψη και νέα διερεύνηση
για το πώς πιστοποιείται η αυθεντικότητα αυτών των έργων.
Κάνει ο κόσμος της τέχνης όσα θα έπρεπε για να το ανακαλύψει αυτό;
Πρόκειται για την ιστορία της τέχνης.
Για το πώς πρέπει να σκεφτόμαστε την τέχνη.
Πριν δέκα χρόνια ο πίνακας πίσω μου θα αξίζει πέντε εκατομμύρια δολάρια.
Τον εποφθαλμιούσαν οι πιο σημαντικοί συλλέκτες στον κόσμο.
Τώρα κρέμεται στο γραφείο μου. Μπορώ να τον αγγίξω. Δεν αξίζει τίποτα.
Αν αναλογιστεί κανείς για το αν η εμπειρία της τέχνης,
για το αν κάτι σ' αυτήν αλλάζει βάσει της γνώσης
ότι δεν είναι αυτό που παριστάνει.
ΓΚΑΛΕΡΙ ΜΝΟΥΤΣΙΝ
Η μόνη δικαίωση θα ήταν
αν όλος ο κόσμος πίστευε ότι ήταν τελείως αθώα.
Μάλλον αυτός είναι πια ο στόχος της ζωής της.
Θα με κρίνουν για ό,τι έχω κάνει.
Φυσικά και έχω κάνει λάθη. Είμαι πρόθυμη να συνεχίσω
να κάνω όσα πρέπει για να κερδίσω την εμπιστοσύνη του κόσμου.
Ρωτήστε όσους ξόδεψαν 80,7 εκατ. δολάρια για τους πίνακές τους αν αυτό τους αρκεί.
ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΠΡΩΗΝ ΓΚΑΛΕΡΙ ΝΟΝΤΛΕΡ
Το μόνο που ξέρω να κάνω είναι…
να προχωρώ.
Τον Ιούλιο του 2019 διευθετήθηκε η 10η και τελευταία αγωγή
σχετικά με πλαστό έργο του Ρόθκο που αγοράστηκε για 5,5 εκατ. δολάρια
Η Γκλαφίρα Ροζάλες επί του παρόντος δουλεύει ως σερβιτόρα στο Μπρούκλιν
Η Ανν Φρίντμαν εξακολουθεί να πουλά έργα τέχνης
Υποτιτλισμός: Λιουμπίνκα Δημητρόβα