Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
DIT IS EEN WAARGEBEURD VERHAAL OVER VERVALSTE KUNST.
ER ZIJN GEEN NAMEN GEWIJZIGD OM ONSCHULDIGEN TE BESCHERMEN
AANGEZIEN SOMMIGEN NIET ZO ONSCHULDIG ZIJN.
Niemand wil worden bedot.
We worden bedot door kunst.
Veel vaker dan we weten.
De directeur van het Metropolitan Museum…
…werd ooit gevraagd:
'Hoeveel vervalsingen zouden er mogelijk aan de muren kunnen hangen?'
Waarop hij antwoordde: 'Ik heb geen idee.'
Het is gênant.
Wat nog erger is…
…vind ik, is dat ze niet bereid zijn…
…om toe te geven…
…dat ze zijn bedot.
Ik vind dat je erg makkelijk kunt zien…
…dat ik helemaal werd meegesleept…
…in het enthousiasme over de kunst.
Ze zeggen dat ze zeker weten dat zij bij de criminele organisatie hoorde.
Ze zijn ervan overtuigd.
Of ze was er medeplichtig aan…
…of ze was een van de domste mensen die ooit bij een galerie heeft gewerkt.
Ik heb niet willens en wetens vervalsingen verkocht.
Ik was ervan overtuigd dat ze klopten. En dat ze echt en geloofwaardig waren.
Ik was ervan overtuigd.
Het begin was erg abrupt.
Het begon met het nieuws dat Knoedler zou sluiten.
Dat was schokkend omdat Knoedler…
…een gevestigde institutie was in de kunstwereld.
Niemand wist er het fijne van…
…tot er nieuws begon uit te lekken over een vervalsingsschandaal.
Een schandaal van 80 miljoen. De kunstwereld is er niet over te spreken…
…en verzamelaars controleren hun meest geliefde bezit.
Dit moet de grootste kunstfraude zijn die ooit is ontdekt…
…in de geschiedenis van de Verenigde Staten.
In dit geval maakte de vervalser evenbeelden…
…van werken van prominente Amerikaanse kunstenaars.
Een zwendel die bijna 20 jaar voortduurde.
Dit was iemand die zo brutaal was om te zeggen:
'Jackson Pollock, Motherwell…
Ik neem wat van de grootste namen uit de 20e-eeuwse kunst.'
Je hebt verzamelaars die iets kochten ter waarde van miljoenen dollars.
Ik heb de kans om een Rothko te kopen?
Maar het blijkt waardeloos.
Ze vonden het meesterwerken. Voor bleek dat ze vervalst waren…
…zag men ze als meesterwerken en hingen ze in musea.
Een van de belangrijkste galeries ooit was de spil.
De Knoedler Gallery was de eerbiedwaardigste galerie van New York.
Deels simpelweg vanwege haar lange bestaan.
Ze overleefden de Burgeroorlog, twee wereldoorlogen en de hele 20e eeuw.
Ze begonnen als handelaar in oude meesters en ze verkochten aan mensen als…
…J.P. Morgan en Henry Clay Frick.
Ze verkochten aan het Met en aan het Louvre.
In het begin van de jaren 70…
…kocht Armand Hammer, een van de grote industriëlen…
…en filantropen van de Amerikaanse 20e eeuw…
…een aandeel in de Knoedler Gallery.
Z'n kleinzoon, Michael Hammer, verkreeg een eigendomsbelang rond 2001.
Michael Hammer nam de controle over en gaf Ann Freedman de leiding.
Ik werkte bij Knoedler… Het was net iets minder dan 32 jaar.
Ann Freedmans reputatie was dat ze echt goed was in kunst verkopen.
Ze had een goede band met verzamelaars.
Het was het dak boven m'n hoofd. Ik werkte voor Knoedler.
Knoedler was alles. Het was de institutie.
Het was een galerie die bij de tijd en de trends bleef.
Ironisch genoeg was het enige tijdperk dat ze misten…
…het abstract expressionisme van de vroege jaren 50…
…wat natuurlijk het tijdperk bleek te zijn dat ze ten val zou brengen.
Sleutelfiguur in de zwendel is deze vrouw uit New York.
Glafira Rosales. Een zelfverklaard kunsthandelaar.
Glafira Rosales loopt van de straat bij Knoedler naar binnen met…
…vermeende meesterwerken in de kofferbak van haar auto.
Oké, ja hoor, jij hebt een schat aan voorheen onbekende schilderijen.
En ze kwamen allemaal van diezelfde mysterieuze Glafira Rosales.
Het was een noodlottige samenloop van omstandigheden.
Het was zeer ongebruikelijk dat zoveel vervalste werken…
…door Knoedler werden verhandeld en dat zoveel mensen erin trapten.
DE OPLICHTING BEGINT
Het was…
…voor zover ik me herinner 1995.
Jimmy Andrade…
Hij was de man die je voor alle werk kon inzetten.
Hij deed van alles wat moest gebeuren.
Vertrouwd. Vreselijk vertrouwd.
Hij noemde dat hij een vriendin had…
…een speciale vriendin, die me een Rothko wilde laten zien.
Op een dag kwam Glafira Rosales binnen.
Ik wist haar naam toen nog niet…
…maar ik had sowieso nooit van haar gehoord.
Ze was beleefd…
…goed gekleed…
…en sprak erg zacht.
Er was geen reden om Glafira Rosales te vertrouwen.
Niemand wist wie ze was. Ze had geen aanzienlijke afkomst.
Ze was zomaar iemand uit Long Island die op een dag naar Knoedler kwam.
Rosales speelde haar rol perfect.
Ze gaf de juiste hoeveelheid informatie. Niet te veel, niet te weinig.
Net genoeg om Anns interesse te wekken en een relatie op te bouwen.
Ze had het werk van Rothko op papier.
Het was verpakt in…
Tussen karton, geloof ik.
Ik vroeg haar of we het mochten uitpakken. Jimmy pakte 't uit. Dat was niet ongewoon.
En ik vond het absoluut prachtig.
Absoluut prachtig.
Als je verliefd kunt worden op iets materieels…
…dan word ik verliefd op kunst.
Ik weet dat het niet menselijk is, dus er zit een grens aan…
…maar ik werd oprecht enthousiast van deze kunstwerken.
Handtekening achterop. Gedateerd. Het zag er erg goed uit.
Het was voor mij normaal, die keer ook, om wat vragen te stellen.
'Kun je me iets vertellen over de herkomst en de eigenaar?'
Ze maakte duidelijk dat ze aan geheimhouding gebonden was.
De eigenaar moest geheim blijven.
Beetje bij beetje kwamen andere details van het verhaal naar voren.
Mr X, zo ging het eerste verhaal…
Het werd later gewijzigd, maar het eerste verhaal draaide om Mr X.
Erg welgestelde familie. Geëmigreerd uit Europa.
Ze gingen naar Mexico, wat na de oorlog niet ongebruikelijk was.
Hij was met z'n vrouw naar New York gekomen.
Ze hadden schilderijen gekocht via ene Alfonso Ossorio.
Alfonso Ossorio woonde in Long Island.
Hij was een beschermheer van Jackson Pollock.
Hij bracht de anonieme verzamelaar naar verluidt in contact met kunstenaars.
Ze hadden een aantal werken aangeschaft. Dit was niet alles, er was meer.
De Mexicaanse vent, die niet van abstracte kunst houdt…
…haalt de schilderijen toch naar Mexico. Hoe dan? Met een trein wagens?
Hij haalt al die schilderijen naar Mexico en zet ze…
…hermetisch afgesloten in de kelder.
Hij gaf die werken aan z'n zoon, Mr X Junior.
En nu wil z'n zoon ze voor weinig verkopen omdat hij niet om geld geeft.
Alsof rijke mensen niet om geld geven?
Mijn ervaring is dat ze er nog veel meer om geven dan arme mensen.
Het is zo'n verhaal waarin een paar details waar zijn…
Of aantrekkelijk aannemelijk, moet ik zeggen.
En een lichtgelovig iemand nam het allemaal voor zoete koek aan.
Dat is toch altijd zo bij een zwendel?
Er zit net genoeg waarheid in om geloofwaardig te zijn.
Ik dacht: lieve help, dit is een ontdekking.
Het bieden begint met 33, 34, 35 miljoen.
U mag nu 36 miljoen bieden. Daar is al 36 van meneer Stefan, 36.
Achtenveertig. Nu 48 bij Charlie.
Abstracte kunst werd rond het jaar 2000 een gigantische hype.
Zevenenvijftig miljoen. Elizabeth biedt nu 57.
Achtenvijftig.
Wat een degelijke markt was, werd een belachelijk opgeklopte markt…
…en dingen werden verkocht voor tien keer zoveel als eerst.
De abstract expressionisten waren de eerste Amerikaanse kunstenaars…
…die een internationale reputatie ontwikkelden.
Tot te groep behoorden Jackson Pollock, Mark Rothko…
Barnett Newman, Lee Krasner, Robert Motherwell…
…en uiteraard Willem de Kooning.
Ze hadden nooit echt verwacht dat ze een publiek zouden vinden…
…of verzamelaars.
Voor 65 miljoen dollar dan?
Dank u.
Vanwege de prijzen waarvoor abstract werk tegenwoordig wordt verkocht…
…is het wellicht verleidelijker om hun werken te vervalsen.
Ik wist uit het verhaal dat de schilderijen waren aangekocht…
…in de late jaren 50 en vroege jaren 60 voor weinig geld.
Dat was geloofwaardig.
De kunstenaars verhongerden. Ze wilden niet alleen verkopen.
Ze waren ook echt nooddruftig.
Pollock moest z'n schilderijen inwisselen bij de lokale supermarkt of de slijterij.
Dus het idee dat iemand de werken in die tijd erg goedkoop kon aanschaffen…
…is echt niet verrassend.
En vergeet niet…
…dat de werken niet duur waren in de tijd waarin Mr X ze naar verluidt kocht.
Ze kostten 5000 dollar, 10.000 dollar.
Deze schilderijen zijn nooit tentoongesteld.
Er is geen bekende herkomst, geen echte documentatie.
Herkomst is hier de sleutel.
Je moet weten waar dat schilderij vandaan is gekomen.
Herkomst. De simpele definitie daarvan is de geschiedenis van eigenaarschap.
Het is, idealiter, hoe je het werk kunt traceren van de huidige eigenaar…
…tot het begin in het atelier van de kunstenaar.
Op z'n allerminst had er documentatie moeten zijn over…
…wanneer het werk was gemaakt en wie het kocht.
De zus zou documentatie kunnen hebben, maar waarschijnlijk was alles vernietigd.
Ze kwam met een ingestudeerd verhaal. Dat is zeker.
Het is volledig ondoorgrondelijk.
Ze hadden dit nooit als herkomst mogen accepteren.
Je zou denken dat er op z'n minst…
…een van die werken op de achtergrond zichtbaar moest zijn geweest…
…op een foto van een kunstenaar in z'n atelier.
Vaak kun je wel wat gegevens vinden over het bestaan van een werk…
…maar het is nooit perfect. En gegevens kun je vervalsen.
Je had grote verzamelaars, van Walter Chrysler…
…tot Roy Neuberger en Joe Hirshhorn, die dat allemaal deden.
Ze gingen zelf naar het atelier en kochten meerdere werken tegen gereduceerd tarief.
En ze betaalden contant.
Ik vond het plausibel.
Ik geloofde het verhaal.
Het was vaag, maar herkomst is vaak in nevelen gehuld.
Maar ik hoopte het in de loop der tijd te kunnen uitzoeken.
Geen van de werken die Rosales naar de galerie bracht…
…stond in de catalogue raisonné van de kunstenaars.
Een catalogue raisonné is een allesomvattende catalogus…
…van de authentieke werken van een specifieke kunstenaar.
Iedereen accepteert het feit dat er legitieme werken kunnen zijn…
…die niet in de catalogue raisonné staan omdat de auteurs er niet van wisten…
…maar desondanks geldt het als bijbel.
Dus wat doe je? Je gaat naar de makers van de catalogues raisonnés…
…en vraagt: 'Wil je dit bekijken en je mening geven?'
Ik zag dit schilderij voor het eerst, als ik het goed heb…
Het kwam toevallig zo uit dat de expert, David Anfam…
…al in de stad was, dus liet ik het aan hem zien.
Hij had onmiddellijk een mening. Ik wist dat hij die zou hebben.
Namelijk: 'Het is prachtig. Het is een Rothko.'
Hij had een getraind oog voor Rothko's. Hij stond bekend als Rothko-kenner.
En als kenner van abstract expressionisme.
De National Gallery en de familie Rothko hadden hem gevraagd…
…om de catalogue raisonné, de bijbel, van Rothko's oeuvre te maken.
Het betekende veel. Het was dus echt.
DE KUNST VAN DE ZWENDEL
Een volleerde oplichter geeft je wat jij wilt hebben.
AUTEUR VAN LIST EN LEUGEN
Goede oplichters zijn erg goede psychologen.
Ze begrijpen hoe behoefte werkt, hoe verlangen werkt.
Ze begrijpen hoe overtuiging en hoop werken.
Rosales liet zich persoonlijk zien om aan te tonen dat ze te vertrouwen was.
Dat ze een plek in de kunstwereld had.
Ze kwam naar veilingen, naar vernissages, en ze kocht kunst van me.
Vernissages zijn een openbare gelegenheid, dus dan verstop je je niet.
Het was een fascinerend kat-en-muisspel…
…want elke keer dat Glafira weer met een nieuw schilderij kwam…
…probeerde Ann informatie over Mr X van haar los te krijgen…
…en dan zei Glafira: 'Nou, ik weet alleen dat hij heel tevreden is met je aanpak.'
Vergeet niet dat het maar een paar vervalsingen per jaar waren.
Men kijkt terug op het totale aantal en denkt: lieve hemel.
Ze kwamen niet in een kruiwagen naar Knoedler.
Het druppelde jarenlang door.
Langzaam en gestaag, dat was het plan.
Glafira is een klein, nogal stil iemand.
Ze past niet bij het beeld dat men heeft van een internationale kunstcrimineel.
Maar we weten dat haar vriend een kunstachtergrond heeft.
Kun je me voor m'n gegevens vertellen hoe je heet?
Ik ben José Carlos Bergantiños Díaz.
DE VRIEND VAN GLAFIRA ROSALES
Wie is Bergantiños?
Wie is Glafira Rosales?
Deze mensen hebben naar verluidt een galerie in New York.
Naar verluidt hebben ze een galerie in Sands Point.
Ze zijn in Spanje beschuldigd van handel in vervalsingen.
Bergantiños werd in een rechtszaak in 2006 beschuldigd…
…van het vervalsen van documenten.
Van alles aan hem laat alarmbellen afgaan.
Er zijn aanwijzingen dat als er een list gaande is…
…en dat is duidelijk het geval, hij betrokken is.
Ann Freedman stuurde de galerie aan.
Heeft u haar ooit ontmoet?
Ik heb haar nooit ontmoet. Nooit.
Ik kende de assistent ook niet. Ik kende niemand.
Of het nu Bergantiños of Glafira was, ze hadden zich goed ingelezen.
Als je iemand als Ann kiest, kies je iemand…
…op een kwetsbaar moment in haar carrière, die dit echt nodig heeft.
En dat is een van de dingen waar iemand als Glafira of Bergantiños op rekent.
Een oplichter is geen goede spreker. Een oplichter kan goed luisteren.
En Glafira was daar ongelooflijk goed in.
De werken werden geleverd en Ann ging er direct mee naar experts.
Dat is wat handelaars doen.
Of de herkomst bekend is of niet.
De National Gallery of Art zou een catalogue raisonné…
…van Rothko's werk publiceren.
Zij schreven Ann over twee van de Rothko's…
…en zeiden: 'We hebben de werken beoordeeld.
We zijn van plan om ze op te nemen in de catalogus.'
Ze ging naar de voornaamste conservator…
…de curator van Rothko's nalatenschap, die rapport uitbracht…
…en positieve opmerkingen over de werken maakte, zoals:
'Dit is een klassiek voorbeeld van Rothko's stijl.'
Dit is iemand die honderden schilderijen heeft geconserveerd…
…en die niets afwijkends zag…
…toen ze de fysieke constructie van deze schilderijen onderzocht.
Daarna kwam een Pollock…
…en uiteindelijk zeven Richard Diebenkorns.
Het was alsof ik onontgonnen gebied had ontdekt.
Ik nam tenslotte wel een expert, E. A. Carmean, in de hand…
…om het onderzoek naar deze werken te leiden.
Ik vertrouwde z'n oordeel volledig.
Hij was van de echtheid overtuigd en stelde dat ook op schrift.
Ze wilden maar wat graag geloven dat die dingen echt waren…
…want dat was voor iedereen beter.
Hier hebben we een geweldige ontdekking, een schat aan voorheen onbekende werken…
…van wat van de beroemdste kunstenaars uit de 20e eeuw.
Ik denk dat als je echt wilt dat iets waar is…
…je je best doet om mogelijke alarmbellen te negeren.
Maar het waren er veel.
Haar experts verklaarden de werken voor authentiek.
In enigerlei vorm.
En toen de experts haar steunden en bevestigden wat zij al geloofde…
…ging ze er helemaal voor. Volkomen.
DE VERZAMELAARS
Kunst is eigenlijk een heel duur artikel waar een heel klein publiek voor is.
Het is exclusiviteit. We hebben het over de grootste namen.
Ze hebben niet veel werken.
We hebben het ook over mensen met veel geld.
Die willen iets hebben dat zo zeldzaam is dat niemand anders het heeft.
En als je die combinatie van feiten hebt…
…en iemand met een nieuwe ontdekking komt, is het heel verleidelijk.
De De Soles zijn slimme mensen.
Domenico is afgestudeerd aan Harvard Law School.
Een geraffineerde man.
En ze hebben een indrukwekkende kunstverzameling.
We bezochten een oude vriend. Hij zei: 'Als je weer in New York bent…
…moet je een goede vriendin van me opzoeken.
Ze is waarschijnlijk de beste in de VS. Ann Freedman.'
BESTUURSVOORZITTER BIJ SOTHEBY'S EN TOM FORD
Ik wist niet wie ze was. Ik wist niets over Knoedler.
We bespraken een Scully die we mooi vonden.
Laten we Ann Freedman bellen om te zien of zij een Scully hebben.
Ik had op dat moment geen Scully, maar ik wilde ze ontmoeten.
Het was een goede locatie.
Je ging de trap op. Daar was een kantoor waar we gingen zitten.
Een paar afgedekte kunstwerken op schildersezels.
Ze zeiden: 'Wat staat daar, met die witte doek eroverheen?'
Ik zei: 'Dat is een Rothko.'
'We zijn dol op Rothko. Laat eens zien.'
De twee kunstwerken werden onthuld. Het ene leek een Rothko…
…en het andere leek een Jackson Pollock.
Wij dachten: wauw, moet je dat zien. Nou, het beneemt je de adem.
Zoiets kom je niet elke dag tegen.
Natuurlijk wonnen we informatie in.
Ze werden in zekere zin misleid, maar het waren allemaal verfijnde mensen.
Verfijnd in zakendoen, verfijnd in hun carrière.
En toch bezweken ze allemaal…
…voor de charme van deze kunst.
Ik denk dat het denkpatroon waardoor De Sole…
…verliefd werd op wat hij aanzag voor een Rothko…
…een denkpatroon is dat vaak voorkomt bij verzamelaars die een vervalsing kopen.
'Verliefd worden' is een goede beschrijving van dat proces…
…van gebreken negeren en vergeven.
Want iemand die smoorverliefd is, negeert de gebreken van z'n nieuwe liefde.
Dit is een echte boost voor je ego.
Dit is iets dat je aan iedereen die bij je thuis komt wilt laten zien.
Als precies het soort Rothko dat je wilt plotseling op de markt komt…
…ga je dan vragen stellen of ga je het kopen?
Dat het duidelijk is: ik heb geen getraind oog.
Ik ben geen expert.
De schilderijen zagen er wel erg goed uit en bovendien…
…was onze adviseur erg geraffineerd en hij vond het werk er goed uitzien.
De prijs, acht miljoen dollar, klinkt hoog…
…maar eigenlijk is het best laag voor een Rothko.
Goede Rothko's uit die periode worden eigenlijk voor veel meer verkocht.
Ze leken niet veel vragen te hebben.
Ze waren gewoon volledig betoverd door het schilderij.
Domenico hield hardnekkig vol dat hij naast de factuur met de prijs…
…ook een garantie van authenticiteit wilde hebben.
Ann Freedman voorzag ons van een document van meerdere pagina's…
…met een lijst van alle zogenaamde experts…
…die het schilderij hadden gezien en het voor authentiek hadden verklaard.
Ik was als expert op die lijst opgenomen.
Dat is een van de redenen… Zo ben ik erbij betrokken.
Ik ben geen Rothko-expert. Naar ik weet, heb ik het nooit bekeken.
GEFELICITEERD MET DE AANSCHAF
De Sole wist dat er geen bekende herkomst was.
De Sole wist dat de eigenaar of verkoper onbekend was.
Dat wisten ze allemaal, trouwens.
Dat werk ging naar het Beyeler waar het, ongelooflijk genoeg, werd tentoongesteld…
…in de context van hun Rothko-zalen. Ik praat hier graag over.
Ernst Beyeler was een van de belangrijkste kunsthandelaars.
Hij wijdde een hele expositie aan het werk van Mark Rothko.
De Rothko van de De Soles had een eigen wand.
Dus je liep het museum in…
…en daar was het.
Ernst Beyeler leefde toen nog.
Hij twijfelde niet aan het werk.
Hij accepteerde het.
Nog meer reden om te denken dat we een juweel te pakken hadden.
Je moet je afvragen: waarom krijg ik dit? Waarom heb ik zo'n goede deal gekregen?
DE VERVALSER
Iets waar veel experts het meteen over eens waren…
…was dat het hoogst onwaarschijnlijk of zelfs onmogelijk was…
…dat één persoon de stijl van zoveel kunstenaars machtig zou worden.
Het was opmerkelijk en voor alle mensen die die werken bekeken totaal onverwacht.
Nu de 'favoriet van de dag', de rubriek over iemand die onze aandacht trok…
…en dan niet om een goede reden.
Vandaag is het een 75-jarige kunstenaar.
Z'n schilderijen van honderden dollars werden later voor miljoenen verkocht.
Wat we over Pei-Shen weten…
…is dat hij in China een volleerd schilder was.
Hij kwam naar de VS maar wist hier niet door te breken.
Hij was erg gefrustreerd, want hij had al naam gemaakt in China.
Hier kende niemand hem. 'Wie ben je?'
Hij ging in de leer bij de Art Students League.
De Art Students League is een school in Manhattan…
…waar grote namen als Alexander Calder en Pollock…
…een deel van hun opleiding kregen.
EN PEI-SHENS KLASGENOOT
Die kerel was duidelijk een genie, dat ten eerste.
Ten tweede had hij de technieken bestudeerd…
…van zeven of acht abstract expressionisten.
En hij had ze heel grondig bestudeerd.
In China hebben ze al duizend jaar of langer de traditie…
…dat het maken van correcte kopieën of zeer accurate kopieën…
…de grootste eer is die je kunt bewijzen aan een eerdere kunstenaar.
Ook test je zo je eigen bekwaamheid.
Dat doen ze al eeuwen. Millennia, zelfs.
Originaliteit was geen verdienste.
Niets uit je hart. Je kopieert alleen de techniek van anderen.
Ze kopiëren niet alleen kunst, maar ook de iPhone en andere technologie.
Je moet je afvragen hoe het is voor die Chinese kunstenaar…
…die werken maakt die bijna niemand kon onderscheiden van echte meesterwerken.
Hij is goed. Hij heeft wat talent. Niet van het kaliber Picasso of Matisse.
Z'n Rothko is een slechte kopie.
Briljant. Briljante vervalsingen.
Glafira en Bergantiños overwogen een aantal verschillende mensen…
…maar ze kozen voor Pei-Shen omdat hij de beste was…
…en meerdere kunstenaars kon.
De schilderijen die Pei-Shen maakte, waren vers. Gloednieuw.
Niet uit de jaren 50 en 60 dus, zoals zou moeten.
Dus Pei-Shen maakt het schilderij. Dan gaat het naar Bergantiños…
…en hij bewerkt het zodat het geloofwaardig oud overkomt.
Er komen barsten in de verf. Er is stof.
De lijst moet uit de juiste tijd komen. Dat geldt zelfs voor het doek.
Dus Bergantiños ging op zoek naar de ruwe materialen.
Een oud doek, het juiste soort lijst.
Het was een nauwe samenwerking.
Ze hadden Pei-Shens talent nodig, maar Bergantiños moest…
…er de laatste hand aan leggen om het oud en authentiek te laten lijken.
Kijk naar m'n rekening, dan zie je dat er geen inkomen was.
Ik ben nog altijd arm. Denk je dat ik betrokken kan zijn?
Hij kreeg in het begin weinig betaald.
De tijd verstreek en hij bezocht de Armory-kunstbeurs op 67th Street.
Daar zag hij een van z'n eigen werken in de ruimte van Knoedler Gallery.
Op dat punt ging hij weer naar Rosales en zei hij:
'Je moet me meer betalen.'
Carlos, hoe heb je Pei-Shen Qian ontmoet?
Ik kocht kunst van hem…
…toen hij…
…dingen schilderde op straat.
Soms had ik geld nodig.
Dan kocht en verkocht ik ze, net als iedereen.
Rosales was degene die, met wat hulp van haar vriend…
…het verhaal rondom de werken creëerde. Het was heel goed uitgewerkt.
Je moet ook onthouden dat Glafira Rosales had geprobeerd om ze zelf te verkopen.
Zelfs als ze toegang had tot de verzamelaars en galeries…
…aan wie Ann Freedman verkocht, zou ze zijn uitgelachen.
Iedereen let op context.
Als je naar het Museum of Modern Art of het Met gaat…
…en daar een schilderij ziet hangen, gaat zelfs een expert niet denken…
…dat er iets niet klopt aan dat schilderij.
Je rekent op het museum en op de hele infrastructuur…
…die dat schilderij heeft doorgelicht.
Knoedler had zo'n prominente reputatie.
Ik denk dat niemand het ooit vermoedde.
Steeds meer mensen vonden het werk goed.
Daarmee bedoel ik dat ze het wilden hebben.
De ogen van mensen die ervoor stonden, begonnen te stralen. Dat zag je.
Er zat diepgang achter het verlangen naar die schilderijen.
RUIM 60 VERVALSTE SCHILDERIJEN
WERDEN UITEINDELIJK VERKOCHT VOOR 80 MILJOEN DOLLAR
Iedereen die werkt in de secundaire kunstmarkt…
…waarin je kunst opkoopt van één partij en doorverkoopt aan een andere…
…weet dat een prijsstijging van 100 procent naar verwachting is.
Maar deze winstmarges waren eerder tussen de 200 tot 800 procent.
Dat gebeurt eens in de tien jaar.
En alle kunsthandelaars op de secundaire markt weten…
…dat er reden is tot bezorgdheid als ze vaker winstmarges op die schaal krijgen.
Ik was niet de enige die in die kunstwerken geloofde.
Het was niet Ann Freedman tegen de wereld.
Iedereen was bereid.
De kunstwereld was bereid.
Ze werden niet verborgen. Ze werden niet gebagatelliseerd.
Ze waren volledig openbaar, wereldwijd, en ze werden gepubliceerd.
TASHEN PUBLICEERDE DE NEP-ROTHKO ZES KEER
Ze wilde…
…zo graag dat die kunstwerken echt waren.
Want als ze echt waren, zou zij een toonaangevend figuur zijn…
…in de wereld van kunsthandelaars. Zij zou ze allemaal de baas zijn.
En dat leidde haar over de rand van de afgrond.
TE MOOI OM WAAR TE ZIJN
Jack Levy ging naar de galerie.
Hij wilde een Jackson Pollock kopen.
Wat hij zei, was: 'Ik koop dit werk.
Maar ik wil dat je het laat evalueren door IFAR.'
De International Foundation for Art Research is gesticht als middel…
…om de heikele kwesties omtrent attributie en authenticiteit aan te pakken.
We zijn een van de weinige plekken die überhaupt zoiets doet.
Meneer Levy's voorwaarde was dat als wij het niet als Pollock accepteerden…
…hij z'n geld terugkreeg.
De hele kwestie van authenticiteit is nu erg netelig in de kunstwereld.
Iets dat de vervalsers goed van pas komt, is dat mensen met een negatieve mening…
…die voor zich houden als ze het niet zeker weten.
Er zijn experts voor het gerecht gedaagd vanwege kritische uitlatingen.
Echtheidsonderzoek heeft normaal een drieledige aanpak.
Het is wetenschappelijk onderzoek, dat de herkomst omvat…
…en er worden ook specialisten verzameld om het werk te bekijken.
Specialisten die verstand hebben van de kunstenaar.
Zij kijken of het past binnen diens stijl.
Tot slot kijken we ook naar de materiaaleigenschappen.
Ondanks wat positieve opmerkingen over het werk…
…dat er aan de oppervlakte goed uitzag, hadden we te veel negatieve opmerkingen.
Qua materiaal viel ons op dat er nieuwe verf op oud doek was gebruikt.
We deden een fysieke vergelijking met een echte Pollock uit hetzelfde jaar…
…en de ondergrond was compleet anders verouderd.
Dat vonden wij zeer verdacht.
Stilistisch gezien was er veel bezorgdheid over de applicatie van de verf.
Over die groenachtig bruine wassing.
Niemand had ooit… Zelfs de mensen die het goed vonden…
…plaatsten daar vraagtekens bij.
Over de herkomst sloten we 16 pagina's documentatie bij…
…waaruit bleek waarom die herkomst ondenkbaar was.
Pollock is een zeer goed gedocumenteerde kunstenaar.
Hij was bij leven al beroemd, in hemelsnaam.
Het gebrek aan documentatie…
…voor een schilderij uit het hoogtepunt van z'n carrière…
Dit was de tijd waarin Life Magazine vroeg…
…of hij de beroemdste kunstenaar in Amerika was.
Dat was in het bijzonder verbazingwekkend.
Die combinatie van informatie bracht ons ertoe te rapporteren…
…dat we het niet konden accepteren als werk van Jackson Pollock.
Het was niet definitief.
In de kunstgemeenschap kan men daaruit opmaken dat het een vervalsing is.
Dat zeiden we net niet letterlijk, maar we zeiden het meerdere keren.
Feit is dat ze het rapport verborgen en nooit meer noemden…
…en dat ze jarenlang kwaadspraken over ons.
De galerie probeerde later te zeggen dat we geen mening hadden gevormd.
Ik had zeker het gevoel dat ze niet bereid was te luisteren…
…naar wat ik te zeggen had.
Het was een mening om te zeggen:
'We kunnen het niet als werk van Pollock accepteren.'
Op dat punt ging Jack Levy terug naar Ann Freedman en Knoedler en zei hij:
'Ik wil m'n geld terug. Dat was de deal. Jullie zijn me twee miljoen schuldig.'
Ik herinner me dat ik zei: 'Jack, als er een probleem is…
…lossen we het op.' Dat zou ik iedereen hebben gezegd.
Knoedler gaf hem het volledige aankoopbedrag terug.
Je zou denken dat Ann Freedman en Knoedler…
…op dat punt een grondig onderzoek op touw zouden zetten.
Maar in werkelijkheid ging dat werk weer in de verkoop bij Knoedler.
De prijs ging van twee miljoen dollar naar elf miljoen.
Ik vond zeker, na verloop van tijd…
Het was een feit dat Pollocks marktwaarde hoger werd.
Dus je kon er meer voor vragen, zeker.
Is het ooit verkocht?
Ik ging direct naar Glafira om haar te laten weten…
…dat er twijfels over de werken waren.
Toen kreeg ik een beetje meer informatie.
Ik kwam erachter dat het werk binnen drie weken…
…op wonderbaarlijke wijze een nieuwe herkomst had.
MR X VERHAAL 2
Verhaal nummer twee was veranderd.
Nu was Mr X gay en was hij naar New York gekomen…
…waar hij werken begon aan te schaffen via ene David Herbert, die ook gay was.
Herbert was een echte kunsthandelaar. Werkte in de jaren 50.
Hij werkte bij de Sidney Janis Gallery.
Janis vertegenwoordigde veel abstract expressionisten.
Hij werkte bij de Betty Parsons Gallery.
Zij vertegenwoordigde ook meerdere expressionisten.
Hij was dus een echte handelaar bij prominente galeries.
Mr X had zich laten meeslepen in de hele demi-monde…
…van gaye kunstminnaars, handelaars, en verzamelaars.
Hij had echter een vrouw en kinderen in Zwitserland…
…dus hij kon die werken niet mee naar huis nemen.
Want dan zou z'n gezin te weten komen dat hij zo leefde.
Wat even gekunsteld en even makkelijk te weerleggen was met onderzoek.
Het verhaal bleef veranderen.
Alfonso Ossorio is erbij betrokken. Dan weer niet.
Ze zwenkten, heel gunstig, naar David Herbert…
…die, ook gunstig, dood was.
Als er stukjes wegvielen, of er gaten in de verhalen zaten…
…werden die plots gevuld met andere informatie.
Maar je kunt zien hoe een enigszins lichtgelovige…
…en ambitieuze handelaar als Ann Freedman zo'n lekker hapje informatie zou oppakken.
David Herbert bestond echt, daar was-ie.
En dat ze alles wat Glafira nog meer vertelde voor zoete koek zou slikken.
Ze kwam met meer informatie.
Ze veranderde haar verhaal niet. Ze trok niets in.
Haar verhaal ontwikkelde zich.
Ik herinner me geen moment waarop…
…ik dacht dat ze me niet de waarheid vertelde.
Het zou me hebben verontrust.
Als ze de ene dag één ding zei en een dag later iets anders.
Dat is niet gebeurd.
De Dedalus Foundation werd in 1981 opgericht door Robert Motherwell.
Motherwell was een toonaangevende abstract expressionistische kunstenaar…
…en in veel opzichten de woordvoerder van de beweging.
Begin 2007 vertelde Julian Weissman, een privéhandelaar die ik kende…
…dat hij een schilderij van Motherwell had dat recent was ontdekt.
GLAFIRA ROSALES VERKOCHT OOK VERVALSINGEN AAN JULIAN WEISSMAN
Instinctief voelde ik dat het vreemd was. Verwrongen.
Er zat te veel olie in de verf, of te veel druppels.
Maar het leek exact op werken in de database.
Dus we dachten: oké, het is een ontdekking.
We ontdekken dat Motherwell in 1953 meer heeft geschilderd dan we dachten.
Hij vroeg ons om een bekrachtigende brief…
…en gebruikte die om het werk te verkopen.
Het is mijn schuld. Het was een fout. Je blijft leren.
Later dat jaar zei Ann Freedman ons dat ze nog een Elegy had.
En die zag er echt verkeerd uit.
Ik had bevestiging over de Motherwell die ik in bezit had.
Helen Frankenthaler, die 13 jaar met Motherwell getrouwd was…
…keek naar die Elegy en wees ernaar. 'Yep, dat is Bob.'
Ik had me niet meer bevestiging kunnen wensen.
De handtekening leek in orde als je 'm één keer zag.
Want iedereen heeft er wat variatie in. Maar deze leek van een sjabloon te komen.
Er klopte iets niet aan die schilderijen.
Ze gingen naar Knoedler en Freedman en confronteerden ze.
We dachten dat we haar een gunst deden.
We dachten dat ze zou zeggen: 'Godzijdank dat ik dit nu weet.
Want ik heb gehandeld met het idee dat de werken echt waren.'
Ze had gezegd dat de collectie niet alleen uit Motherwells bestond…
…maar ook uit werken van Rothko, Pollock en De Kooning.
De mate van weerstand die Knoedler gaf, sloeg gewoon nergens op.
Hoe reageerde ze? Ze sprak ons tegen.
Ze begon over het David Herbert-verhaal, dat hij zo hecht was met Motherwell.
Overigens hebben we daarna wat onderzoek gedaan, en het bleek…
…dat Motherwell niet wist dat hij bestond. Misschien alleen als een vaag randfiguur.
Ann presenteerde het alsof ze hecht waren.
Alsof de schilderijen echt waren. Ze zei ons…
…dat andere experts hadden gezegd dat de schilderijen echt waren.
Dus ik was verbluft.
Hij vergat te noemen dat hij eerst dacht dat de werken echt waren.
Ik moet ook noemen dat ik in 2006 een van die Elegies had gezien.
Hij lag op de vloer in haar kantoor.
Ik denk dat hij het doet voorkomen alsof hij snel even keek naar die…
…'Motherwell op de vloer.'
Het leek min of meer… Het leek een Elegy.
Ik toonde geen werken op de vloer. Ik zette ze op een ezel. Zo deed ik dat.
Het leek genoeg op een Motherwell als je het toevallig zag…
…en geen mening hoefde te geven.
Ik heb Jack nog nooit snel naar iets zien kijken.
Hij vindt dat z'n mening en oordeel van belang zijn…
…en hij bekijkt werken grondig om te overwegen hoe goed ze zijn.
Ik zei niet eens: 'Oké, ziet er goed uit.' Ik zei alleen niet: 'Dat is vervalst.'
Het enige dat ik vroeg…
'Laat me bewijzen dat ze echt zijn.
Ik geloof ze. Ik geloof E.A. Carmean, die Motherwell beter kende dan Jack Flam.
Niemand kende Motherwell zo goed als E.A. Carmean.
KUNSTHISTORICUS, CONSERVATOR
Dat zegt niet dat ik niet bereid was m'n mogelijke ongelijk te accepteren…
…maar hoe pak je het aan…
…als je dat wilt uitzoeken?
Toen zei ik: 'Oké.
Ik wil graag dat je de twee schilderijen in je beheer forensisch laat testen.'
De beste persoon voor die periode in de Verenigde Staten…
…en waarschijnlijk ter wereld, is Jamie Martin bij Orion Analytical.
Ik had geen vertrouwen in z'n werkwijze.
Het was voor mij een grote vraag of Jamie Martin betrouwbaar was.
Hij had geen collega's, geen assistenten, geen labtechnici.
Niets. Alleen hijzelf.
Knoedler en Ann Freedman onderdrukten dat rapport.
Ze droegen het pas in januari 2009 aan ons over.
En toen ze dat deed…
…lieten ze de laatste vier pagina's weg, de belangrijkste pagina's.
Ze lieten veel zogenaamd vertrouwelijke informatie weg.
Het stond vol vragen en fouten…
…en ik kon maar moeilijk geloven dat ze billijk waren.
Uit het rapport bleek duidelijk dat de schilderijen vals waren.
Er waren allerlei anomalieën.
De grondverf was een acrylverfemulsie.
Motherwell begon pas met het gebruiken van acrylverf in 1961 of 1962.
Er had een ander werk onder gezeten dat met een schuurmachine was verwijderd.
Wat absoluut strijdig is met Motherwells manier van werken.
Ann pleitte dat E.A. Carmean een aantal dingen zei…
…die ik nogal dwaas vond.
Er waren bijvoorbeeld pigmenten gebruikt die pas veel later waren uitgevonden.
Carmean zei: 'Misschien dat die er bij de verzamelaar thuis op zijn gekomen.'
De verzamelaar schilderde niet.
Dus op dat punt overwoog ik wat onze opties waren.
Ik besefte dat er grootschalige fraude…
…werd gepleegd en besloot naar de FBI te gaan.
Het was…
…zo krijgshaftig.
Om me achter m'n rug om aan te geven…
…bij de FBI.
Het leek mij kristalhelder dat ze wist…
…of had moeten weten dat het vervalsingen waren.
Dus wat had het voor zin om te melden dat ik naar de FBI ging?
Jack had met me om de tafel kunnen gaan zitten…
…om z'n zorgen over de kunst te bespreken.
Deed hij dat niet? -Niet echt.
Hij confronteerde me waar anderen bij waren.
Dat is niet hetzelfde als rustig praten over z'n zorgen.
En zorg om mij.
'Ann, dit zijn problemen. Dat gun ik jou niet.
Mijn god, ik dacht eerst dat ze echt waren. Ik denk dat ik het fout had.
En jij dus ook.
En je bedoelt het goed, dat weet ik, want ik ken je.
Want ik ken je al jaren.'
Er is een manier waarop dit menselijk besproken had kunnen worden.
Maar dat is niet gebeurd.
Dit was een aanval.
Ze kwamen wel…
…op het correcte antwoord uit.
Maar hoe ze het deden…
…en hoe ze mikten op het vernietigen…
…van m'n reputatie…
…dat is een ander verhaal.
Ik wist dat dit groot zou worden.
Want of alle werken waren echt, of ze waren allemaal vals.
Dus we hebben het hier dan wel over 80,7 miljoen aan vervalsingen…
…wat mogelijk de grootste kunstfraude in de Amerikaanse geschiedenis is…
…dan wel over een geweldige collectie die wereldwijd moet worden vertoond.
Toen ik uitsluitsel had dat de schilderijen vervalst waren…
…wist ik dat we een enorme zaak in handen hadden.
Ze zei dat het een fout was.
Ze zagen het fout als ze dachten dat het nep was.
Dus deed ik m'n best om aan haar duidelijk te maken…
…dat we al het mogelijke moesten doen om te bewijzen dat ze wel echt waren.
Als je slachtoffer bent van een zwendel waar je echt in geloofde…
…en er bewijs tegen je is, ga je je positie extra hard verdedigen.
Op zo'n moment ga je niet twijfelen. Je zegt niet: 'Wauw, ik zat fout.'
Je zegt: 'Nee, ik heb zó gelijk.'
Het is een psychologisch proces dat voortkomt uit cognitieve dissonantie.
Dat betekent dat je beeld van de wereld niet meer klopt met het bewijs.
M'n…
…gevoel was dat ik geen zaken meer moest doen.
Vanwege de beschuldiging.
Maar dat betekende niet dat ik vond dat de beschuldiging correct was.
Ze vertrouwde op de kunst tot dat niet langer mogelijk was.
Ze hield het zo lang als ze maar kon vol.
Glafira Rosales zou ons doelwit worden.
Je probeert altijd uit te zoeken wie nog meer verantwoordelijk is…
…maar zij is degene die de schilderijen naar de galerie brengt.
Je weet niet of ze zelf gedupeerd is…
…maar tot je haar kunt uitsluiten, is zij je eerste verdachte.
Toen Ann Freedman me Glafira Rosales' naam gaf…
…namen we meteen privédetectives in de hand om onderzoek naar haar te doen.
Binnen een week of twee ontdekten zij dat ze samenwoonde…
…met José Carlos Bergantiños Díaz.
Hij was in 1999 beschuldigd van handelen in gestolen schilderijen.
CHRISTIE'S VERSUS CARLOS BERGANTINOS
Je zou denken dat als een non-profit een privédetective kan inhuren…
…die dit ontdekt, Ann Freedman en Knoedler iets soortgelijks zouden hebben gedaan.
De galerie is van belang omdat zij de transactie mogelijk maken.
Ik weet alleen niet zeker of ze op de hoogte zijn…
…of dat ze zelf ook zijn benadeeld.
Loog Glafira tegen ze? Of ligt de waarheid in het midden?
Er was niets op de publieke radar over de Knoedler-zaak…
…of over disputen over de echtheid van werken die Knoedler had verkocht.
Het enige dat wel te vinden was, en dat ik vond…
…was dat Ann Freedman niet langer voor Knoedler Gallery werkte.
Er waren duidelijk vragen gesteld over die schilderijen.
De kamer van inbeschuldigingstelling was betrokken, dus meteen was helder…
…dat de FBI en het ministerie van Justitie onderzoek deden.
Het was duidelijk dat ze wilden weten wat Ann had gedaan.
Ze vroegen me om te gaan.
Ik wilde niet weg. Ik smeekte of ik mocht blijven.
Ze mochten me m'n functie als directeur of als voorzitter afnemen, en m'n salaris.
Ik moest tot m'n verbazing naar een vergadering komen.
Daar kreeg ik te horen dat ik met onmiddellijke ingang verlof kreeg.
Ik werd niet ontslagen, want dat zou gevolgen hebben.
Verlof.
Gaf hij een reden?
De situatie was moeilijk. Dit leek hem het beste.
Ik zal nooit vergeten dat Michael zei:
'Misschien kom je terug, en dat is dan prima, en misschien niet.'
Ik antwoordde: 'Michael, hoe zal dit worden uitgelegd?
Wat moet ik zeggen?'
Hij zei: 'Zeg gewoon dat je longkanker terug is.'
Ik zei: 'Pardon?'
'Ja, weet je, dat dat terug is en je rust nodig hebt.'
Ik was gewoon… Ik bedoel, ik huilde niet. Ik schoot niet uit m'n slof of zo.
Ik zei gewoon:
'Oké.'
Ze begeleidden me de trap af.
Ze zeiden: 'Je mag je portefeuille meenemen…
…en ik denk dat het gaat regenen, dus pak een paraplu.'
Ik nam afscheid. En tot m'n eigen verbazing zei ik:
'Dank je.' M'n manieren traden automatisch in werking.
Dat was de dag.
Er waren die dag meer ongebruikelijke dingen, maar…
En het regende niet.
Nadat Ann Freedman besloot bij de galerie weg te gaan…
…ontstond er uiteraard een leegte, omdat Ann buitengewoon succesvol was…
…in het werk dat ze deed.
Ze was een bekend en gerespecteerd figuur, zeker in de gemeenschap van verzamelaars.
Ik wist niet wat er precies was gebeurd…
…waardoor Michael Hammer zich tegen me keerde…
…maar het was duidelijk dat dat gebeurde.
Hij had van de bestuurders bij Hammer Gallery te horen gekregen…
…dat Ann hier misschien wat problemen mee zou krijgen.
Dus stuur ons erbij weg en laat haar maar ten onder gaan.
DE ONDERGANG
VERZAMELAAR: PIERRE LAGRANGE
Pierre Lagrange.
'De zilveren Pollock'.
Dat was de eerste rechtszaak.
VERZAMELAAR NOEMT POLLOCK VERVALSING
Pierre Lagrange lag in scheiding.
Het was een heel dramatische scheiding.
Stellen die uit elkaar gaan, lijken in staat…
…tot het verdelen van de huizen, de kinderen, en de jachten.
Niet de kunst.
Lagrange probeerde het werk te laten veilen.
Sotheby's wilde die werken niet verkopen wegens twijfel over de herkomst.
Daarom liet Pierre Lagrange een befaamd kunstkenner…
…het pigment van z'n schilderij analyseren en die ontdekte dat een gele verf…
…niet voor 1970 op de algemene markt was gekomen.
Mensen in de kunstwereld weten dat Pollock overleed bij een auto-ongeluk in 1956.
Dat was dat. Finito.
Vervolgens kwam Lagrange bij Knoedler naar binnen stormen.
En zij trokken een muur op.
'We hoeven niet met je te praten. Verjaringswet. Gaat ons niks aan. Ga weg.'
Als je wilt worden aangeklaagd, moet je dat doen.
Je zegt mensen dat ze moeten weggaan.
Hij drong aan op een ontmoeting met Ann bij The Carlyle.
Lieve hemel.
Ik was te vroeg, uiteraard. Het was vijf uur, half zes.
Ik wist door foto's hoe Pierre eruitzag.
Dus ik stond op, liep op hem af om z'n hand te schudden, en ik zei:
'Pierre Lagrange? Ik ben Ann Freedman. Leuk je te ontmoeten.'
En hij antwoordde, met z'n accent: 'Wees daar maar niet zo zeker van.'
Hij was echt over de rooie.
Ann probeerde om alles vriendelijk en luchtig te houden.
Toen begon hij uit volle borst te schreeuwen:
'Ik ga je volledig afbranden.
Begrijp je dat?
Ik ga je volledig afbranden en je zult geen leven meer hebben.
Het zal voorbij zijn.
Het zal in de media komen en dan is het gedaan met jou.'
En Ann Freedmans reactie, volgens Lagrange, was dat ze zei:
'Nou, luister, maak je nu niet zo druk.
Laten we zien of ik er een andere koper voor kan vinden.'
Is het fictie of feit dat je zei: 'Ik ga een andere koper vinden'?
Ik denk niet dat ik die zin heb uitgesproken.
Waarop Lagrange zei: 'Wacht eens even.
Dus ik kom er goed vanaf en krijg het geld terug…
…ten koste van een andere verzamelaar die wordt gedupeerd?'
Het kan heel goed zijn dat ik heb gezegd: 'Ik geloof in het schilderij…
…en ik weet dat jij het wilt verkopen, dus ik zal zien wat ik kan doen.'
Je moet onthouden dat Ann Freedman nog steeds zei dat de werken echt waren.
Mijn mening is dat ze wist dat het vervalsingen waren…
Ze had het zeker moeten weten. En dit was een strategie om dat te verhullen.
BESCHULDIGINGEN VAN PIERRE LAGRANGE
Ze was ervan overtuigd dat we een eigen expert nodig hadden…
…om de pigmenten te laten beoordelen.
Ze ging zeker niet de conclusie trekken…
…dat Lagrange gelijk had en het een vervalsing was…
…op basis van één wetenschappelijke analyse.
Als antwoord op de dreiging van de rechtszaak van Lagrange…
…sloot Knoedler Gallery de deuren.
Dus uiteraard leek het zo: rechtszaak? Galerie dicht.
Michael Hammer had veel geld, dat nemen we aan.
Het is dus redelijk om te geloven…
…dat hij wist dat hij veel van het wettelijke en financiële risico liep.
Hij begon bezit te verplaatsen, bezit zeker te stellen.
Hij begreep wat hier mogelijk op de loer lag.
Die beslissing werd helemaal niet genomen als reactie op Glafira Rosales' zwendel.
Het was een zakelijke beslissing, gebaseerd op de inkomsten van de galerie.
Het was meer dan een jaar in beraad geweest.
MOGELIJKE VERVALSING ONDERZOCHT
KLAAGDE DE GALERIE AAN
Eén december 2011, ik herinner me de exacte datum.
Ik sloeg The New York Times open.
Die ochtend had ik oefeningen gedaan.
Ik ging onze slaapkamer in en ik zag Eleanore…
Je huilde en trilde… -Ik trilde echt.
We begrepen vrij snel dat dit erg slecht nieuws was.
Ik had een tip gekregen dat er onderzoek werd gedaan.
Dat de FBI een onderzoek deed.
Nou, dat is een schok.
Ik was erdoor geschokt.
Het was geen schok.
Mijn god, hoeveel jaar heeft dit geduurd?
Ik denk dat mensen het hoofd niet konden afwenden.
Het was echt een catastrofe.
Toen wist ik dat we een vervalsing hadden. Er was geen twijfel mogelijk.
Ik verstopte me niet onder de dekens, zogezegd.
Het was één groot waas. Ik sprak met iedereen die vragen had.
Ik gaf zo goed mogelijk antwoord. Ik wist niet dat het zou komen.
IK SPREEK DE BESCHULDIGINGEN DAT IK MENSEN HEB MISLEID NADRUKKELIJK TEGEN
IK GELOOFDE DESTIJDS DAT DE POLLOCK ECHT WAS EN DAT GELOOF IK NOG STEEDS
Ze blijft liegen.
Ze zei dat het schilderij absoluut een echt schilderij was.
'Geef me een paar dagen, dan zal ik de naam…
…van de Zwitserse verkoper onthullen.'
Ik zei: 'Oké, als je me dan maar meteen belt.'
Ze heeft nooit teruggebeld.
Ik wilde alles doen wat ik kon en geen middel onbeproefd laten…
…om de schilderijen op de juiste manier te laten onderzoeken.
Dus zei ik tegen m'n advocaten dat ik daar werk van wilde maken.
EN AAN MIJ HEB JE IEMAND DIE GELOOFT IN HET ONTHULLEN VAN DE WAARHEID.
IK HOOP DAT JE DIT TOELAAT EN ME ERBIJ HELPT.
DE BEKENTENIS
De enige van wie je zeker kon weten dat ze in de VS was, was Rosales.
We arresteerden haar in Long Island en zeiden dat er vluchtgevaar was.
De rechter vond dat ook en gaf haar geen borg.
Bij het uitvoeren van dit onderzoek benaderde ik het als simpele fraude.
En ja, ik begon aardig bewijs te verzamelen…
…maar niet het soort bewijs waarmee een jury haar zou veroordelen.
Dus besloot ik het net iets anders te bekijken.
Het geld gaat van de galeries in New York naar bankrekeningen in Spanje.
Dan zou 90 procent naar de familie van wie de werken zogenaamd zijn moeten gaan.
En zij als agent zou tien procent moeten houden.
Al heel snel wist ik erachter te komen dat zij al het geld hield.
Dat zegt me twee dingen. Eén: die familie bestaat niet.
En twee: dat is ook inkomen voor haar.
Miljoenen dollars aan inkomen.
We onderzochten of de belastingdienst van die rekening wist…
…en of ze dat inkomen had opgegeven.
Dat had ze niet. We konden haar aanklagen voor belastingfraude.
Dat gaf ons meer invloed, want ze had niet alleen belastingfraude gepleegd.
Het feit dat ze al het geld houdt…
…bewijst dat ze weet dat er iets mis is met de schilderijen.
Ze is al maanden in hechtenis.
Ze gaat mogelijk jaren de bak in wegens belastingfraude.
Ze bereikte haar breekpunt.
Ze wist dat ze niet de klos ging zijn voor anderen…
…en dat ze erg nuttig kon zijn voor ons onderzoek…
…door ons onder meer te vertellen wie de schilder was.
Dus dat deed ze.
Z'n naam is Pei-Shen Qian. Hij verdween uit z'n huis in Queens…
…toen de enorme vervalsingenzwendel het nieuws begon te halen.
Het was verrassend dat ze werden gemaakt in Queens door een wiskundeprofessor.
We wisten veel bewijs te vinden.
Ik bedoel, we vonden een envelop waarop stond: 'Mark Rothko-spijkers'.
We vonden boeken over alle kunstenaars. We vonden verf en allerlei dingen…
…die precies overeenkwamen met de werken die hij voor Glafira maakte.
Als je niet beter wist, zou je denken dat hij dol was op schilderen.
En hij was er ook dol op.
Qian geeft toe dat hij de handtekeningen van schilders heeft vervalst…
…maar houdt vol dat hij geschokt was dat mensen in de kunstwereld geloofden…
…dat de Rothko's en Pollocks echt waren.
Qian werd even na dit interview aangeklaagd…
…voor het vervalsen van de handtekeningen en liegen tegen de FBI.
Misschien wist hij dat we kwamen.
Misschien niet, maar hij wist dat Glafira was gearresteerd.
Dat was openbaar.
Dus ik gok dat hij niet lang bleef plakken.
Eenmaal in China is hij buiten ons bereik.
Want China levert geen Chinese burgers uit aan de VS.
Ik werd gebeld. Het was lunchtijd.
Ik kreeg te horen dat Glafira net had toegegeven…
…aan het feit…
…dat de schilderijen allemaal vervalst waren.
Ze had bijna 20 jaar van haar carrière gewijd…
…aan het onderzoeken van, denken over, en vertonen en verkopen van deze werken…
…en in een oogwenk kwamen al haar grondvesten aan het wankelen.
Stel je voor dat je zo'n groot deel van je carrière en zoveel tijd wijdt…
…aan iets dat een grootschalige fraude bleek te zijn.
Afschuwelijk.
Al die jaren van ontwikkeling, van geloven.
Voor mij zou dat het moment zijn waarop m'n leven tot dusver instort.
Alles wat ik zei, m'n hele wereld. Het wordt gewoonweg verbrijzeld.
Ik denk dat ze veel van die dagen had, maar dat was vast de ergste.
Maar ik moest bijkomen en m'n juridische stappen bepalen.
GEZICHTEN UIT EEN KUNSTZWENDEL
ER WERDEN TIEN RECHTSZAKEN AANGESPANNEN TEGEN ANN FREEDMAN EN DE KNOEDLER GALLERY
NEGEN WERDEN BUITEN DE RECHTSZAAL GESCHIKT
ÉÉN WERD EEN RECHTSZAAK
Ik ben 75 jaar oud. Ik heb met allerlei mensen te maken gehad…
…in harde zakenomstandigheden.
De ergste mensen met wie ik ooit te maken had.
Het echtpaar De Sole wilde hun geld terug.
Dat werd voor de rechtszaak niet aan ze aangeboden.
Het bedrag dat ze boden was absurd, simpelweg absurd.
Ik zei: 'Prima, dan vechten we het uit.'
DE RECHTSZAAK
Domenico de Sole klaagde de ondertussen gesloten galerie aan…
…en Michael Hammer, die eigenaar bleef, en Ann Freedman zelf.
Het echtpaar De Sole wilde niet alleen het geld terug.
Ze wilden vooral dat het verhaal bekend werd. Ze waren pissig…
…en ze vonden Ann Freedman geen onschuldig slachtoffer…
…maar iemand die hen actief had bedrogen.
Natuurlijk had dat te maken met de baan die meneer De Sole bij Sotheby's had.
Het idee van: hoe durf je met mij te knoeien?
Je kreeg het idee dat het ze om wraak ging.
Hij wilde niets anders dan…
…oorlog voeren.
NEPPER VAN 8,3 MILJOEN
De rechtszaal was de ceremoniële zaal in regio zuid. Een erg grote zaal, dus.
Het zat bomvol.
Domenico was ziedend.
Als hij bij z'n advocaten zat, gebaarde hij constant naar het publiek.
Zo van: kun je deze onzin geloven?
En ik keek de hele tijd vernietigend naar Ann Freedman.
Eleanore werd erg emotioneel toen ze moest getuigen.
Ze zei dat ze zich verraden voelde door iemand die ze betrouwbaar achtte.
Ze verklaarde dat ze kwaad, diepbedroefd, treurig was.
Ik ben een emotioneel iemand.
Ik huil in gelukkige situaties en verdrietige situaties.
Maar dit haalde alle wonden weer open…
…en hopelijk besefte de jury dat ik het oprecht meende.
Het leek me een act, maar wel een goede.
Het is niet alsof Ann Freedman haar goede vriendin was.
Ze bezochten Knoedler één keer.
Ik had rauwe emoties en ik legde ze bloot omdat ze echt waren.
Er waren zelfs grappige momenten.
Zo was één niet-Rothko de hele tijd in de rechtszaal…
…en mensen vroegen zich af of het kleinere blok onder hoorde…
…of toch het grotere blok, want dat was hoe Rothko het deed.
Het absurde was dat iedereen wist dat Rothko het niet had gemaakt.
Maar toch vragen we ons af of het niet op z'n kop staat.
Het was zo'n typisch hilarisch moderne kunst-moment.
Staat dit schilderij op z'n kop? Dit vervalste schilderij?
Het overweldigende feit was dat de vervalsingen waren verkocht.
En niet door een oud dametje op straat, maar door een verfijnde galerie.
Als je daarmee begint…
…ben je al kopje onder.
Ik heb meerdere focusgroepen gedaan om te ontdekken wat mensen ervan dachten.
Ze gaven een fortuin uit aan hun verdediging.
Dit is niet de eerste keer dat ik hoor dat ze testjury's en zo deden.
Iemand speelde mij. Dat deden wij allemaal niet.
Uit de focusgroepen bleek dat het echt een race was.
'We horen nu één kant en wat zij zeggen klinkt belastend dus we zijn voor hen.'
Maar dan horen ze mijn kant en zeggen ze: 'Dit verhaal heeft ook een andere kant.'
Onze kansen leken ons aanzienlijk beter.
We wisten dat wij de feiten en de wet aan onze kant hadden.
Naar m'n advocaat beweerde…
…en duidelijk geloofde, konden we winnen.
Ze klampten zich aan kleinigheden vast. Ze hadden echt helemaal geen zaak.
De advocaten probeerden Domenico te pakken op het feit…
…dat hij ooit advocaat was.
Ze zeiden: 'Meneer De Sole, dit had u als advocaat moeten weten.'
Hij wendt zich tot hen en zegt:
'Ik ben geen advocaat, ik verkoop handtassen.'
De experts die naar de getuigenbank werden gemarcheerd…
…waren in een erg gênante situatie.
Knoedler vroeg Christopher Rothko om werk dat van z'n vader zou zijn te bekijken.
Hij bekeek het een halfuur van boven tot onder…
…en noemde het toen mooi.
Ik kan me moeilijk voorstellen dat je een werk dat jou nep lijkt mooi noemt.
Hij wist dat Knoedler kunst verkocht, dus wat dacht hij dat hij kwam doen?
Het was mooi, ja. Dat maakt het nog niet authentiek.
De werken waren goed. Veel mensen geloofden erin.
Maar Ann Freedman weet…
…dat iets mooi noemen nog geen echtverklaring is.
Een ander expert zei dat hij niet had gezegd dat het echt was.
Maar tijdens het proces bleek dat hij had gevraagd…
…of hij het in een expositie mocht vertonen.
Dus we horen in de rechtszaal: 'Vraagt u dat als iets u vervalst lijkt?'
Hij zei: 'Allicht niet.'
Ze waren gewoon aan het terugkrabbelen.
Je kon de piep van achteruitrijdende vrachtwagens bijna horen.
Sommige mensen ontkenden dingen die ze in e-mails hadden geschreven.
Als ze de e-mail dan te zien kregen, ontkenden ze dat er stond wat er stond.
Het was moeilijk om daar te zitten en naar schaamteloze leugens te luisteren.
Dus Ann kijkt naar de stapel documenten waar zij zich op baseerde…
…waarin mensen zeiden dat ze geen reden tot twijfel over de echtheid hadden…
…en vraagt zich af:
'Waar zijn jullie als ik jullie nodig heb?'
Ik ben wel verbaasd dat niemand…
…heeft erkend dat ze een fout hebben gemaakt.
Buiten Ann zelf.
Het schokkendste moment kwam overduidelijk…
…toen meneer Anfam onder ede beweerde dat hij het schilderij nooit had gezien.
Dat was echt uitzonderlijk.
Hij had het niet in levenden lijve gezien, alleen op een foto die Freedman stuurde.
De laatste die getuigde, was de accountant van de galerie.
Zij nam in feite de boekhouding door met de rechtszaal.
Wat die boekhouding onthulde, is dat…
…als de vervalsingen niet waren verkocht voor rond de 80 miljoen dollar…
…Knoedler diep in de schulden zou hebben gezeten.
Dus al enkele tientallen jaren draaide hun zaak echt op die vervalsingen.
Dat was het moment waarop de vraag van aansprakelijkheid opdook.
Ann Freedman en Michael Hammer…
…hadden persoonlijk profijt van de verkoop van de vervalsingen.
Ik had niet de leiding over de onkosten.
Ik bracht niet veel tijd door op wat wij de administratieverdieping noemden.
DE BEDRAGEN TUSSEN 1995-2008 (13 JAAR)
Maar dat vond ik erg bezwarend, ja.
Het werd duidelijk dat Hammer de galerie als z'n eigen portemonnee gebruikte.
Hij gebruikte een bedrijfscreditcard om met z'n vrouw naar Parijs te gaan…
…en om een Mercedes van een half miljoen te kopen.
Ik denk niet dat veel mensen wisten…
…dat er een Mercedes van een half miljoen bestond.
Michael was altijd…
…erg enthousiast en opgewonden over mijn ontdekking van die werken.
Het is onmogelijk om je voor te stellen dat mensen bij Knoedler…
…hier geen enkel benul van hadden.
Onze visie is dat het van de top kwam.
Dat is volkomen onjuist.
En iets anders suggereren…
…is uiterst onredelijk en onwaar.
Het is bovendien…
…een belediging voor de nalatenschap en het werk van de familie.
We hadden al die getuigen gehad en nu hadden zowel Ann Freedman…
…als Michael Hammer gelegenheid om te getuigen.
Ann verschijnt als haar gewone zelf. In het grijs, met gebogen hoofd.
Michael Hammer loopt de rechtszaal binnen.
Hij draagt een koningsblauw fluwelen jasje…
…en een beige broek.
Hij is diep gebruind en heeft golvend witachtig gouden haar.
En dit is in februari in New York.
De zaal was afgeladen. Je kon nergens meer zitten.
We wisten dat alles die dag een kritiek punt zou bereiken…
…en dat het bijzonder akelig zou worden.
Ik denk niet dat er ooit hoop was dat Ann Freedman en Knoedler zouden winnen.
En ik denk niet dat Ann Freedman er echt een zaak van wilde maken.
Ze wilde zeker niet getuigen, want de zaak werd geschikt…
…met nog slechts een uur te gaan voor Michael Hammer zou getuigen.
De griffier of zo iemand kwam naar ons toe en kondigde aan dat het voorbij was.
Punt uit.
Ann Freedman en Michael Hammer wisten dat ze het nog erger konden maken.
Ze zouden strafrechtelijke…
…en juridische risico's kunnen lopen door te getuigen.
Daarom besloten ze het zinkende schip te verlaten.
Ik had m'n punt luid en duidelijk gemaakt, dus ik had m'n plicht gedaan.
Ik heb de fraude blootgelegd…
…en ik vond dat het op dat punt verstandig was om te schikken.
Het leek mij…
…dat de dag waarop ik eigenlijk zou getuigen…
Juist op die dag schikken ze?
Ze wilden de verdediging niet laten spreken.
Ik ga niet eens zeggen dat ze Ann Freedman niet wilden laten getuigen…
…maar ik denk wel dat dat is waar men op had gewacht.
Ik heb erg sterk het gevoel dat ik het woord 'schuldig' had willen horen.
Ik ben er emotioneel over.
Want weet je, misschien waren er meer gevolgen geweest…
…voor Ann Freedman, Michael Hammer en de galeries…
…als ze schuldig waren bevonden.
Ze hadden een idee van wat zij een redelijke deal vonden…
…en toen hen dat idee van een redelijke deal werd aangeboden…
…schikten ze de zaak.
Hoe maakt uw cliënt het? -Excuseer me, alsjeblieft.
Rosales was de enige die een veroordeling kon krijgen.
Ze werd uiteindelijk veroordeeld tot de maanden die ze al had uitgediend.
Mensen waren teleurgesteld over Glafira's straf…
…maar je moet kijken naar de context van wat we hebben bereikt.
Ik denk dat dat uiteindelijk de logica van de rechter was.
We gaan van deze ene persoon die eigenlijk gewoon…
…door domme pech als enige hier staat geen zondebok maken.
Ze was ook de enige die had bekend en die meewerkte.
Het zegt ook wel iets over Glafira dat ze Ann niet beschuldigde.
Als je de schuld wilt afkaatsen en een lagere straf wilt…
…kun je maar beter veel mensen meeslepen.
De druk op iemand als dat om anderen te verraden…
…en om daarvoor dingen te verzinnen of aan te dikken…
…is enorm.
Is ze er gemakkelijk af gekomen?
Dat weet ik niet. Ze heeft geen geld meer.
Ze heeft gevangengezeten. Ik was erbij toen ze in de rechtszaal verscheen…
…met ketens om haar voeten.
Op een bepaalde manier vormde zij het middelpunt…
…maar tegelijkertijd was ze ook een marionet in het hele gebeuren.
De New Yorkse kunsthandelaar Glafira Rosales…
…is door rechter Katherine Polk Failla veroordeeld tot negen maanden huisarrest.
Failla nam in aanmerking dat het gedrag van Rosales voortkwam…
…uit misbruik door haar vriend, het brein achter de zwendel.
Soms hief ik de hand tegen haar op.
We hadden ruzies…
…maar ik begreep haar en vergaf haar…
…en ik wist dat ze die getuigenis zou gebruiken in haar verdediging.
Ik begrijp dat ze nu weer in Long Island is.
Ze heeft al haar bezit moeten opgeven voor de schadeloosstelling.
En ze werkt vast niet meer in de kunstwereld.
NA HET OVERWEGEN VAN ALLE BEWIJS
BESLOOT DE OFFICIER VAN JUSTITIE ANN FREEDMAN NIET TE VERVOLGEN
Wat ik wilde weten, was of ik aan 12 mensen kon bewijzen…
…zonder gerede twijfel…
…dat de galerie, wie de leiding ook had, wist dat de schilderijen vals waren.
Ze wist niet dat ze vervalsingen verkocht. Daar ben ik stellig van overtuigd.
Ik zat met haar in een kantoor, ik deed zaken met haar…
…en ze loog tegen ons.
Zij is de schuldige partij.
Ann Freedman is geen slachtoffer. Ze is een handelaar.
Ze is schuldig aan de standaard Bijbelse zondes…
…trots en hebzucht, dat misschien wel.
Of ze speelde onder één hoedje met Glafira Rosales…
…of ze was gewoon zo stompzinnig.
Verplaats je eens in haar positie en bekijk het stap voor stap.
Het is makkelijker om achteraf te zeggen:
'Hier zijn de waarschuwingstekens die in 14 jaar de kop opstaken.'
Hoe kun je een vervalste Jackson Pollock…
…waarop de naam verkeerd gespeld is tien jaar in huis hebben hangen?
Of hoelang Ann Freedman het ook in haar huis had.
De vraag in het geval van Ann was: wat wist ze toen het gaande was?
Al die informatie die naderhand naar buiten kwam, staat daar los van.
We besloten dat we het niet zonder gerede twijfel konden bewijzen.
Ze waren billijk. Ze overwogen de uitkomst en besloten haar niet te vervolgen.
Dat ze haar niet hebben vervolgd vind ik echt schokkend.
Ik weet het niet. Ik…
Ik ben verbaasd dat… Ik ben verbaasd door het hele…
Ik ben erg verbaasd.
Het is een mysterie en het is extreem frustrerend.
OP ZOEK NAAR 2 VOORTVLUCHTIGE MENSEN
José Bergantiños Díaz is in Spanje gearresteerd…
…maar mag z'n uitlevering naar de VS op vrije voeten afwachten.
Hij heeft alle vergrijpen ontkend en zegt dat hij niet bezorgd is over de zaak.
Ze zijn onaantastbaar omdat ze Spaans staatsburger zijn…
…en we in Spanje door het uitleveringsproces moeten.
En Spanje heeft tot onze spijt besloten ze niet uit te leveren.
LUGO, SPANJE
Carlos, je besluit om terug te gaan naar Spanje?
Nou, ik heb altijd een huis in Spanje gehad…
…en m'n wortels hebben altijd in Spanje gelegen.
Dus het staat los van de gebeurtenissen? -Ja.
Er zijn pogingen gedaan om Bergantiños naar de VS te halen om hem te berechten.
Tot dusver waren die pogingen tevergeefs.
Meneer Bergantiños is onschuldig tot het tegendeel is bewezen.
ADVOCAAT
Hij hoeft z'n onschuld niet te bewijzen.
Even zodat ik het juridisch snap.
Jouw positie is dat alles wat er is gebeurd met de Knoedler Gallery…
…en alles alleen Glafira is?
Nou, laat me dit zeggen…
Oké, die vraag bevalt hem niet. Oké.
Ik ben nooit heel ambitieus geweest. Glafira was ambitieuzer dan ik.
Ik vergeef haar. Ze is de moeder van m'n dochter.
Ik wens haar het beste. Ik weet dat het beter met haar gaat dan met mij.
NA HET INTERVIEW PROBEERDE BERGANTINOS
'BOB DYLANS HARMONICA' AAN DE REGISSEUR TE VERKOPEN
Betaal wat je kunt. Hij is echt.
Natuurlijk.
Dit is onofficieel.
Hallo, is er iemand thuis?
Hallo. We zijn een documentaire aan het maken.
Weet u of hier een oude man woont die Pei-Shen Qian heet?
U mag boven gaan kijken. -Boven?
Boven, die kant op.
Hallo, mevrouw.
We willen graag weten of meneer Pei-Shen Qian hier woont.
Pei-Shen Qian? Ik ben Pei-Shen Qian.
Wat? U bent Pei-Shen Qian?
Hallo. We filmen een documentaire…
…over een kunstenaar uit Shanghai. Mogen we u een paar vragen stellen?
Een kunstenaar uit Shanghai… Hebben jullie een afspraak gemaakt?
We willen meneer Qian graag spreken. -Wie heeft jullie dit adres gegeven?
Hij is oud geworden. Hij wil geen interviews geven.
PEI-SHEN QIANS ECHTGENOTE
Want tegenwoordig blijft hij gewoon thuis…
…en schildert hij voor zichzelf. Hij verkoopt z'n kunst niet meer.
Het was niet m'n bedoeling om m'n vervalsingen als echt te verkopen.
Ze waren bedoeld als kopieën om thuis op te hangen.
Pei-Shen wist waar z'n schilderijen heen gingen.
Ten eerste signeert hij ze met de namen van de kunstenaars.
In ons vakgebied is dat de definitie van misleiding voorhebben.
Als je je werk zo signeert.
Ik ben verbaasd dat de Chinese schilder het land wist te verlaten.
Dat de immigratiedienst niet gewaarschuwd was. Ze wisten immers wie hij was.
Pei-Shen zal waarschijnlijk nooit meer terugkeren naar de VS.
Het zou dom zijn om te doen.
Het is zonde, want Pei-Shen heeft door z'n aandeel nu wel de roem…
…maar geen gevolgen.
Het is heel moeilijk om je in iemand anders te verplaatsen.
Niemand anders dan Ann Freedman zelf weet wat ze geloofde en niet geloofde.
Niet alleen werd Ann Freedman niet vervolgd, maar ze werkt nog gewoon.
Ze leidt nog gewoon een galerie.
Ik denk gewoon: echt? Wil je na dit alles geen andere carrière?
Ik vind het merkwaardig dat ze nog steeds kunst verkoopt en een galerie heeft…
…en dat er nog mensen bereid zijn zaken te doen met haar.
Zou je een schilderij van haar kopen?
Dus je ziet jezelf in de nabije toekomst geen kunst kopen van Ann Freedman?
Ik denk er alleen maar aan terug en ben er alleen maar over van streek…
…als ik over Madison Avenue loop…
…en Ann Freedman dan ergens een kop koffie zie drinken.
Aan de ene kant is dit een buitengewoon geval.
Je denkt dat het met niets te vergelijken is.
Maar aan de andere kant ga je je afvragen hoe buitengewoon het is.
Van hoeveel andere dingen weten we gewoon niet?
Ik vind dat het Knoedler-voorval een schaduw heeft geworpen.
Voor hoelang, dat weet ik niet.
Zo lang men kunst verkoopt voor veel geld, zullen we grootschalige fraudes zien.
Zo lang prijzen stijgen, nieuwe kunstenaars naam maken…
…en er enthousiasme is, nieuwe schatten, zul je dit soort zaken hebben.
Ik denk dat de kunstwereld nu openstaat voor een nieuwe kijk en kritische blik…
…op hoe men die kunstwerken nu eigenlijk voor echt kan verklaren.
En doet de kunstwereld echt genoeg om dat te ontdekken?
Het is een verhaal over kunstgeschiedenis.
Een verhaal over hoe we over kunst zouden moeten denken.
Tien jaar geleden zou het schilderij achter me vijf miljoen waard zijn geweest.
De belangrijkste verzamelaars ter wereld hadden er hun zinnen op gezet…
…en nu hangt het gewoon in mijn kantoor. Je kunt het aanraken. Het is niets waard.
En je vraagt je af of de beleving van de kunst…
…verandert als je te weten komt dat het niet is wat het beweert te zijn.
Ze zal zich pas gerehabiliteerd voelen als de hele wereld haar onschuldig acht.
Ik denk dat dat nu haar levensdoel is.
Ik denk dat men over me zal oordelen om wat ik heb gedaan.
Natuurlijk heb ik fouten gemaakt en ik ben bereid om te doen wat nodig is…
…om weer vertrouwd te worden.
Vraag de mensen die 80,7 miljoen hebben betaald…
…of zij dat goed genoeg vinden.
VOORMALIGE LOCATIE KNOEDLER GALLERY
Het enige dat ik kan doen, is…
…doorgaan.
IN JULI 2019 WERD DE 10E EN LAATSTE RECHTSZAAK
OVER EEN VERVALSTE MARK ROTHKO VAN 5,5 MILJOEN GESCHIKT
GLAFIRA ROSALES WERKT MOMENTEEL ALS SERVEERSTER IN BROOKLYN
ANN FREEDMAN VERKOOPT NOG STEEDS KUNST