Downloaded from YTS.MX
NETFLIX ORİJİNAL BELGESELİ
Official YIFY movies site: YTS.MX
Şu anda geleceğimizle ilgili bir seçim sürecindeyiz.
Ve bence geçmişimizi görmek bize fayda sağlar.
BURASI WILSON'IN DOĞDUĞU YERDİR.
Bugün toplumdaki yerimiz
öncesinde olan olaylarla şekillendi.
NEW YORK ŞEHRİ
Ama iki hafta önce olanı unuttuğumuz bir kültürdeyiz.
Kim olduğunu ve
ne yapman gerektiğini anlamak için önce tarihini bilmelisin.
August Wilson Monolog Yarışması 2018 finalistleri, hoş geldiniz!
Aramızda kimler var? Pittsburgh var.
Pittsburgh!
Seattle var. Boston var.
Peki ya Atlanta? New York. Portland.
New Haven. Dallas. Şikago.
Los Angeles.
-Evet! -Evet.
Yarışmayı on yıldır ulusal düzeyde yapıyoruz.
Bu yarışmaya Bay Wilson öldükten bir yıl sonra başladık.
Amerika'nın en büyük yazarının yasını tutuyorduk.
NPR News'te All Things Considered programındasınız. Ben Debbie Elliott.
Pulitzer ödüllü oyun yazarı August Wilson bugün Seattle'da bir hastanede
vefat etti. 60 yaşındaydı
ve karaciğer kanseriydi.
Wilson aralarında Fences ve Ma Rainey's Black Bottom gibi
dramaların yer aldığı on oyunluk efsanevi dizisiyle tanınıyordu.
Serinin son eseri bu Nisan'da galası yapılan Radio Golf'tü.
Wilson'ın oyunları Afrikalı-Amerikalıların
20. yüzyılın her dönemindeki hayatlarına ayna tuttu.
Tekrarlayan temalardan biri, köleliğin
siyahi Amerikalıların yeni kuşaklarındaki kalıcı etkisiydi.
On oyun da aynı şeyi söyler.
Amerika'nın size ait olduğunu.
Atalarınız buraya bir köle gemisinin dibinde geldiyse,
sizler buraya dini, politik özgürlük bulmaya
veya başka bir şey için geldiyseniz
Amerika tüm hakları ve ayrıcalıklarıyla hepinizindir.
Amerika böyle bakar.
Sizler de benim geleceğimsiniz.
Gençlerin yarışma boyunca bu dünyayla tanıştırılması
işin en önemli kısmı.
Daha önce görmedikleri bir şeyle karşılaşmış oluyorlar.
İyi hikâyeler,
iyi oyunlar bunlar
ve genci de yaşlısı da izlediğinde çok beğeniyor. Tanıdıklar.
Özellikle Afrikalı-Amerikalılara tanıdık geliyorlar.
August beni gören tek yazardır.
"Ben" derken hem kendimden
hem de benim gibi insanlardan bahsediyorum.
O benim ilham perim.
Onun için yaşamak yazmaktı ve yazmak yaşamaktı.
20. yüzyılın her bir on yılı için
bir oyun yazmayı kendine iş edindi.
1920'LER 1970'LER
Ama sırayla çıkmadılar.
İlham perileri onunla konuştukça çıktılar.
1940'LAR 1980'LAR
1900'LER 1990'LAR
Oyunlar yaşayıp giden insanlarla ilgili ama tarih de var içlerinde.
Onları okurken o yüzyılı yaşadığınızı hissediyorsunuz.
Ağustos, 1911. Pittsburgh'de bir pansiyon.
Yıl 1957.
Büyük, tarihi olaylar hakkında yazmak ilgisini çekmezdi
KARAKTERLER
Bence Frederick Douglass'ı asla sahneye koymazdı.
Zenci Ligi'nde oynamış bir çöpçüyü ve ünlenemeyecek bir trompetçiyi koyardı.
Dünyanın çoğunluğu bunlardan ibarettir.
August annesine, babasına, kardeşlerine, herkese aittir.
Annesi, babası, kardeşi olan herkese hitap eder.
Sıkı bir dostu olana hitap eder.
Kalbi dünyadaki her dilde kırılmış olana hitap eder.
AUGUST WILSON MONOLOG YARIŞMASI
12 şehirden binlerce öğrenci Broadway'e gitme şansı için
August Wilson'ın on oyunluk Century Cycle eserinden
bir monoloğu oynar.
ALTI AY ÖNCE
ŞİKAGO
Yarışmanın ilk turu başlar.
400'den fazla öğrenci katılır.
En başarılı 20 kişi Şikago'daki finale kalır.
Bu süreyi monologlarınızı çalışmak için kullanın.
Şimdi bir dostunla çık, bir kadın bul,
tatlı ve teni yumuşak diye bir şey bulduğunu san.
"O adamlar bütün o bebekleri yapar, sana bırakıp kaçarlar.
Tepenin ardını merak ettiklerini söylerler."
Saygı istiyorum.
King Hedley II'yle uğraştığının farkında değil.
Paltolarınızı çıkarıp biraz rahatlayın.
Girmeden önce burada dilediğinizce gürültü yapabilirsiniz.
Geçen yıl burada oturdum ve kazanamadım.
Bu sefer şuraya oturayım.
Çok çocuk var, evet
ve karşınızda oynayacakları için gergin ve heyecanlı olacaklar.
Bir, iki, üç, dört, beş, altı, yedi, sekiz.
Tekrar başımızı öne bırakıp kaldırıyoruz.
Kartal kalkar dal sarkar. Dal sarkar kartal kalkar.
Hayır!
Şu köşe yaz köşesi, şu köşe kış köşesi. Ortada su şişesi.
Şu köşe kış köşesi...
…anladım ki bu adamlara ne kadar sıkı tutunursan
bir kızın ayartması o kadar kolay oluyor.
Sonra bir baktım, büyümüş. Kadın olmuş.
Bir adamın önüne yatıp bacaklarını açman
seni kadın yapmaz. Ona anlatmaya çalıştım.
Sizi görünce kuyruk sallayacağımı sanıyorsunuz. Siyahiler köpek değil.
Notunuz kıtsa
aynen devam edin.
Zor beğenen biriyseniz, sıfırcıysanız öyle kalın.
Ne yapacağınızı, nasıl yapacağınızı biliyorsunuz.
Onları sıraya dizsen…
-Sıra mı? Olur. -Evet.
Beni takip edin.
Başlıyoruz millet.
Ben Freedom Martin ve Joe Turner's Come and Gone'dan
Bynum Walker'ı oynayacağım.
Öyle bakamazsın.
Bütüne bakman lazım.
Bir sürü ıvır zıvır, tiyatroyla ilgili şeyler,
tiyatro afişleri asıyorum.
Oklahoma'dan gelip Şikago Sanat Listesi'ne yazıldım.
Çünkü Broken Arrow, Oklahoma'da pek oyunculuk fırsatı yoktu.
Macbeth'i sahneye koyduk. Banquo'yu oynadım.
Banquo kanlı giysilerle dönüyordu ve kullandığımız gömlek buydu.
Oklahoma'da 1.80 boyunda siyahi bir çocuktum.
Basket oynuyordum. Benden beklenen buydu.
İnsanlar beni görünce akıllarına bu geliyordu.
İşte Freedom. Sınıftaki siyahi çocuk.
Genelde beni tarif ederken,
argoda bir siyahinin bedenindeki beyaz adam anlamına gelen
Oreo'yu filan kullanırlardı.
Tiyatroya ilgimi yedinci sınıfta fark ettim.
Bu ilk portre fotoğrafım.
Girdiğim ilk seçme olan On İkinci Gece içindi.
Minik bir roldü, iki cümlem vardı.
Kılıcımla "Sizi Kont Orsino adına tutukluyoruz." diyordum.
Shakespeare'le ilk o zaman tanıştım ve bayıldım.
Öncesinde oyunculuk bana göre kamera, Denzel Washington
ve Will Smith'ten ibaretti.
Tiyatronun başlı başına bir kariyer olduğunu bilmiyordum.
Othello'yu çok severim.
Kahramanı sırf siyahi değil,
derinlikli bir siyahi olan bir Shakespeare oyunu.
Bana hep tuhaf bakarlardı. Koç neyim olduğunu,
niye antrenmanı bırakıp provaya gittiğimi sorardı.
Neden bu kadar mutsuz olduğumu…
…bilmiyordum.
Annem, babam, kardeşim yanımdaydı. Notlarım iyiydi, basket takımındaydım.
Basket takımında ilk beşteydim.
Ama kendimi ifade… Odamda bunu yapmama imkân yoktu.
Anlatabiliyor muyum? Yani…
Orada olmazdı bu.
Bir kadına bakıp da yalnızca saçının bir kaç telini,
yanaklarının kıvrımını,
hayattan alınabilecek her şeyi
görmeyi öğrenmek bir lütuf.
Bir kadına böyle bakabilmeyi öğrenmek bir lütuf.
-O son çocuk var ya? -Evet.
"Nereden öğrenmiş öyle yapmayı?" dedim resmen.
Bu işi yapmak istiyorum.
Çok köklü bir değişim, biliyorum. Yepyeni bir yer,
yepyeni bir eyalet, bir şehir,
yeni bir lise…
…ama bence yapmam gereken bu.
İçine ektim kendimi, filizlenmeyi bekliyorum.
Yani diyorsun ki…
Çekil yoldan.
Adım Nia Sarfo ve Joe Turner's Come and Gone'dan
Molly Cunningham'ı oynayacağım.
O adamlara hiç güvenmem.
Bu, benim küçük uğur böceğim.
Bunlar da peluş hayvanlarım.
Annemle aynı odada kalmak iyi hoş da
kendi odamı istiyorum, anlıyor musunuz?
Muhtemelen baştan aşağı pembe yapardım.
İlkokulum beyaz ağırlıklı bir mahalledeydi.
Çocuklar gelip saçlarımı eller,
ebeveynler ise bana sanki yabancı bir nesneymişim gibi…
…bakarlardı.
Dikkat çekiyordum, evet…
…ama yaptığım her şeyin acımasızca yargılanacağını hissediyor
ve bundan aşırı derecede korkuyordum.
Bu, benim dolabım içinde hayal panom var.
Bütün umutlarım ve amaçlarım orada
ama göremezsiniz. Özel çünkü.
Zamanla öyle çekingen hâle geldim ki eve dönene kadar
okulda tek kelime konuşmadığım günler oldu.
Tiyatroyu denemek istediğimi biliyordum hep.
Yedinci sınıftayken Ormanın Kitabı'nda oynadım.
Shere Khan rolünde.
Lütfen videosunu istemeyin.
Provaya gittim ve o an tiyatroya âşık oldum.
Burada mı?
Saklamış mıyım? Sanmıyorum.
Burada mı?
Buldu.
Tiyatro insanı gerçekten dönüştürebiliyor. Gerçekten.
Vahşi o, demedim mi ben?
Evet.
Öyleyse neden ben orman tanrısıyım?
Neden insanlar ormanın dışından geldiler?
Kendimi güzel hissettim. Sesimi duyurduğumu,
insanların beni ilk kez gördüğünü hissettim.
Dışa dönük, bambaşka bir insana dönüştüm.
Hiçbir şeyden korkmuyordum artık.
"Nia, içinde böyle bir şey olduğunu
bilmiyorduk." dediler. "Ben de." dedim.
O yüzden yüce Tanrı'dan başkasına güvenmem,
annemden başkasını sevmem.
Teşekkürler.
Bir gün eve geldim ve "Yapmak istediğim şey bu." dedim.
Hayatımın kalanında bunu yapacağım. Sahnede olmak, oynamak istiyorum.
Ekran koruyucum bu.
Bana hep gitmek istediğim yeri hatırlatıyor.
Ne olursa olsun deneyeceğim.
Göreceğiz bakalım.
Yaptın mı?
Eğlendim.
-Ben de. -Öyle mi? Çok iyiydin.
Işıklar tepende olunca zor oluyor. Sözcükler kayboluyor.
Ne diyeceğini biliyorsun ama kayboluyorlar.
Durup tekrar başladım.
Ağlama. Zayıf yönünü gösterme. İçten içe güçlüsün.
Cody?
Merhaba. Ben Cody Merridith ve King Hedley II'yi canlandıracağım.
Herif kesti beni.
Jiletle kesik attı ve donup kaldım.
Cody'yi kaçırmayın. Bakın. Cody'nin solosunu kaçırmayın.
Vay canına.
Her gün sıkılınca böyle oluyor işte.
Bir sosyal konutta doğdum.
Her gece çatışma olurdu. Oraya İğrençkent denirdi
ve kimse İğrençkent denen bir yerde oturmak istemez.
Oradakiler takdirnamelerim.
Bir şey desenize. Takdirnamelerim var.
Başarı belgeleri.
Ulusal Onur Topluluğu kabul mektubu.
Bu ne? OneGoal kabul mektubu.
Hepsi A. Hepsi. Geçelim.
Karneler, her şey.
Babam yoktu
ve kardeşlerimin de babaları yoktu.
Yani insanlar benim şiddet yanlısı, tembel biri olmamı,
yasa dışı yollardan para kazanan biri olmamı filan beklerler.
Neden farklı bir yaklaşım…
…benimsediğimi anlamak isterdim.
Bu kitap 25 dolara mal oldu. Arkasındaki deneme testlerini yaptım.
Küçükken abilerimle ablalarımın bazı hatalar yaptığını gördüm
ve aynı yoldan gidemezdim.
Ben de "Bundan ders almalıyım." dedim.
Cinayetten yırtamadım. O seferinde.
Ama akıllandım.
Bir sonraki nefsi müdafaa olacak.
Bir sonrakinde bedel ödemeyeceğim.
Teşekkürler.
Kendimi zorlayıp A sınıfı bir oyuncu olmak için
gerekli kaynaklara sahip değilim.
Hayatımda hiç vokal egzersizi yapmadım. Hiç.
Kartal kalkar, dal sarkar.
Sonra da… Dal sarkar, kartal kalkar.
Dal sarkar...
Ama biri sizden iyiyse
ya da daha avantajlıysa onunla aynı ligde oynamayı başarmanız gerekir.
Evet. İlginç bir yanı vardı çünkü…
Konsantre olmuştu.
Konsantreydi ama…
Çok hafif ama inandırıcı bir şekilde.
-İnandırıcıydı, tuhaftı. -Ama inandırıcı, evet. Tuhaf.
Geleneksel bir Hedley değil
ama "Dur bir dakika. Bu daha da ürkütücü." dedim.
O enerji değişimiyle de iyi olmuş.
-Sondaki değişim yani. Evet. -Sondaki.
-Şu deli çocuk. -Evet.
Muhtemelen en iyi performansımdı.
-Şimdiye kadarki. -Güzel.
Karakterle öyle bir bağlantı kurmuş ki
Şikago'da belirli bir mahallede yaşıyorsanız yaşarsınız ancak.
İlk onumuz böyle.
En yüksek puanlar bu tarafta.
"Korkusuz devrimci iyimserliği" alıntısı
Julliard mezuniyet konuşmasından.
Stephen McKinley Henderson adlı bir oyuncu
müthiş bir konuşma yapmış.
YouTube'da izledim ve beni çok etkiledi.
Biz genç sanatçıların dünyayı değiştirebilmek için
sonsuz bir korkusuz devrimci iyimserliğine sahip olmamız gerektiğini söylüyor.
Normalde ilk ona dokunmayız.
İlk ona kadar geldilerse
sağlamlar demektir.
Geçen sene finale kaldım ama kazanamadım.
Kendime bu sene kesin kazanmaya oynayacağımı söyledim.
-Yok, ben tamamım. Bunlar uygun. -Evet.
Peki, güzel. İlk onu bırakıp alttakilere odaklanalım.
Az önce izlediğimiz çocuk nerede?
-O da ilk şeyde miydi… -153.
-Hayır, 162'nin altında. -153 mü?
-Evet. -Bence biraz çarpık olmuş.
Biraz dezavantajlıyım gibi geliyor ama her daim çalışacağım.
Beni kendi seviyenizde ya da üstünde görene dek çalışacağım.
Koçu var mı?
Tek mi gelmiş yoksa?
Hayır, altı hafta ders almış.
Altı ders yani.
Koçu olmadan bu kadar iyiydi demek.
Evet.
Altı hafta boyunca monolog oynamayı öğretmişler.
-Altı gün yani. -Evet.
Bence bu çocukta gerçekten potansiyel var.
Bu okula ilk geldiğimde bütün bu alanı görünce
çok etkilenmiştim.
Los Angeles, South Central'da büyüdüm.
Bizimki gibi bir mahallede insanlar tiyatro konuşmaz
ve pek tiyatro izleme fırsatı bulmaz.
Ama ben daha çok küçükken oyunculuğa yakın hissediyordum kendimi.
Sürekli radyoda filan duyduğumuz
o oyuncu ajanslarına giderdik
Çoğu da dolandırıcıydı.
Çünkü çoğu para peşindeydi.
Bizde de para yoktu.
Çocukluğumda olay sinemayla televizyondu ve televizyonda oynamak isterdim.
Sanırım çocukluğumdaki normlar yüzünden.
Tiyatro çocukları hep başkaydı.
Tiyatroyu sevmezdim.
Sekizinci sınıftayken
ertesi yıl oyunda yer almak isteyeceğimi düşünmezdim.
-Hiç müzikle çalışmadım. -Tamam.
-Dene bakalım. -Tamam.
Duyduğum en güzel ses
-Maria -Maria
Maria, Maria, Maria
Okulda sahne almak gerçekten gözlerimi açtı.
Olay hikâye anlatmakla ilgiliymiş.
Maria
Yüksek sesle söylersen müzik gibi
Kısık sesle söylersen dua gibi
August Wilson'la ilgili çok bilgim yoktu.
Ama yarışmaya katılan arkadaşlarım vardı.
Ve…
…inanılmazdı
O yüzden bu sene ben de girmeye karar verdim.
August Wilson üzerine çalışırken Afrikalı-Amerikalı olmasam da…
…olmaya filan çalışmasam da
sanki sürekli olarak
görülmeyen insanlarla ilgili
yazmış gibi gelmişti bana.
Yani ben Meksikalıyım, İspanyol asıllıyım.
İnsanlar ancak %7'mizin başarılı olduğunu söylüyor
ama sanat okuluna gidiyor, tiyatroya yöneliyorum.
İstediğim şeyi olmak için uğraşacağım.
Hayatta kendinizi ifade etmek için çok az şansınız oluyor.
Hayat daha çok maske takarak geçiyor.
Üzerinize pek çok etiket yapıştırılmış durumda.
Ama altında bir yerde gerçek kimliğiniz de duruyor.
Eğer biri size bunu ifade etme izni vermezse,
izin verilmezse patlarsınız.
North Carolina'da Cherryville adlı küçük bir kasabadan geldim.
Orada inek sayısı bizden daha fazla.
Gerçekten çok küçük.
Mis gibi toplu taşıma kokusu gibisi yok.
Biyolojik babam Atlanta'da yaşıyordu.
"Aaron, burada daha çok fırsat var." dedi.
"Buraya gelip şansını bir zorlamalısın."
Ben de geldim ve Toastmasters diye bir şeye katıldım.
Hitabetle ilgili.
Babam beni politikacı yapmaya çalışıyor.
Buna hazırlanıyorum.
Sonra babam "Gittiğin okulda bir oyunculuk kursu var.
Senin için iyi olur." dedi.
"Bilmem ki. Ben spor seviyorum." dedim.
Burayı geçmek için kestirme yolum şöyle. Çantamı buradan geçiriyorum.
Ben de aradan kayıyorum.
Sonra da tren rayını geçiyorum..
Ben de "Peki, deneyeyim." dedim. Sınıfa girdiğimde yoga yapıyorlardı.
"Bu ne ya?" dedim. Anlıyor musunuz?
Sonra öğretmen "Özgür olmalısın,
istediğin kişiymiş gibi yapabilirsin." diye açıkladı.
Ben de "Sahi mi?" dedim.
Tenceredeki tekir kedi
kendi tenceresindeki eti yedi.
O zamandan beri tiyatro kanıma girdi, diyebiliriz.
Öyle bir servettir ki sevgini anmak bile,
Sultanlarla yer değiş deseler de nafile.
Sonra August Wilson Yarışması'nı söylediler.
Ben de "Süper, katılacağım. Hadi" dedim.
Kasabamdaki insanları anımsatan
bir monolog buldum.
"Evet, bu benim." dedim. Aileme oynarken ailem nefret etti.
"Nasıl yani? Neden?" dedim. "Çünkü rol yapıyorsun." dediler.
Çok moralim bozuldu.
"Peki. Değiştirmeli miyim? Ne yapayım?" dedim.
Öğretmenime gittim ve "Nasıl bir yol izleyeyim?" diye sordum.
"Neden bahsediyorsun sen? Bu, harika." dedi.
Ben de "Peki." dedim.
Ailem beni doğru şekilde yönlendirmiyordu.
İnandığım şeye devam etmeliydim.
Çok etkileyici.
Bu sanatı, bu işi yapmayı çok seviyorum.
Onların hoşuna gitmedi.
Lorraine Hansberry "Kendinizi sanatçı olarak görecek
kibriniz olmalı." demiş.
Öyle, çünkü yaratıcı ve fark yaratacak bir şey
yapabileceğinize inanmak için kibir gerekli.
İşte Houston güneşi!
Annem benim ilk rol modelim.
Çünkü ben bensem, onun sayesinde.
Günaydın. Çok teşekkürler.
O yalnız bir ebeveyn.
Ve küçükken kız kardeşim, ben ve abim hep özel okula gittik.
Hayat süperdi, kurumsalda çalışıyordu.
Sonra bir tümörü çıktı.
Kurumsal hayatı bıraktı çünkü doktor tümörün
stres kaynaklı olduğunu söylemişti.
Tanrım, sana minnettarız.
Minnettarız çünkü bizlere…
Sonra 2008 krizi vurdu.
Üç çocuktuk.
Çok küçük bir daireye geçtik.
Çamaşır yıkayabilmek için
bozuk para topluyorduk.
Ve annem asla…
…boş değildi.
Hep sevgi doluydu.
Bir dönemden geçiyorsunuz…
"Anne, dans kursu istiyorum." dedim
ve parası yetmiyordu ama beni kiliseye götürdü.
Ve kilisede dans ettim. Pirueti de orada öğrendim.
Her zaman isteklerimi gerçekleştirdi.
-Nasılsın? -İyiyim.
-Seni görmek güzel. -Süper anne.
Sahne ve Görsel Sanatlar Lisesi'ne girdim.
Dokuzuncu sınıfta tiyatroyu sevmeye,
gösterilere ve müzikallere katılmaktan keyif almaya başladım.
Tiyatro beni çok şaşırttı.
Bir gün yarışmayı öğrendik
ve The Piano Lesson'a denk geldim.
Berniece'e âşık oldum.
Maretha'yla yeterince uğraşıyorum.
Seveceğim ve bakacağım yeterince insan var.
O da o ailenin belkemiği. O açıdan annemi anımsatıyor.
Ben de bu özellikleri istiyordum. Çok güçlü bir kadın olmak,
kendini bilen bir genç kadına dönüşmek.
Çok baştan çıkarıcı geldi, diyebilirim.
Mesele dünyaya ait olmak.
Bence August Wilson'ın oyunlarından bunu alıyorlar.
Uyumlu olursan, ait olursan,
bir katkın olursa tamamdır.
Anlıyor musunuz? Tamamsınız.
ŞİKAGO
GÜNEY YAKASI PERSPECTIVES LİSESİ
İNGİLİZCE ÖĞRETMENİ
-Günaydın. -Günaydın Cody.
Çekim ekibi neden geldi, biliyor musun?
-Hayır. -Gel.
Günaydın Iker.
Gel buraya.
"Tebrikler. August Wilson Monolog Yarışması'nın
Şikago finallerinde yarışmaya hak kazandığınızı bildiririz."
"…bu yıl bir saat bedava özel koçluk da eklendi."
Bugün e-posta yazarız.
Sonra da temel olarak
finallerden önce monoloğunu toparlayacak
bir saatlik özel koçluk için yerini ayırtırız.
-Tamam. -Ben hazırım.
Güzel. Daha iyi bir tepki alamazdık herhâlde.
Hazırsın. Gitmeye hazırsın.
Çok çılgınca.
-Nasıldı? -Selam. İyiydi. Şikago finallerine kaldım.
Tebrikler.
Sahi mi?
Kaybettim diye mi çekeceklerdi?
Bizim okulda ve çevresinde
nüfus %99 siyahi. %96'sı da yoksulluk sınırının altında.
Selam Bayan Mascara.
-Selam Bay Cody. Nasılsınız? -İyiyim. Kameramanım var.
Çok bölümümüz yok.
Drama, müzik, resim bölümleri yok.
Finale kalan ve sanat okuluna gitmeyen iki çocuktan biri.
Tiyatro dersimiz bile yok. İngilizce dersi bu.
Cody'nin monoloğunun 1980'leri, Reagan dönemi ekonomisini
ve taş kokain salgınının iç bölgelerdeki şehirlerde
nelere yol açtığını tamına tamına yansıtması için uğraştık.
Siyahi Amerika dünyasını yaratmaya,
yaşamsal dayanaklar sunabilen
bir çevre yaratmaya çalışıyorum
çünkü böylece baba evinden ayrıldığınızda dünyada yalnız olmayacaksınız.
Bir siyahi Amerikalı olarak tamamen ve sadece size ait olan
bir davranış ve yaşam tarzıyla donanmış olacaksınız.
O sözler zaten bana aitmiş gibi
bir his oluşmuştu bende.
Özellikle de kullandığı sözcükler ve onları kullanma biçimleri açısından.
Dilin akışı, ritmi…
Çok tanıdık gelmişti.
Sokağın aşağısında, köşedeki dükkanda durmadan konuşan adama benziyor.
Üvey babam da öyle konuşur.
"Bunu yapmalıyım. Çok komik." dedim.
Bynum beni etkiledi. Her şeyi çözmüştü hayatında.
Kendimi her şeyi çözmüş birinin yerine koymayı çok istedim.
Diyalog yazamıyordum ve bunun sebebi
siyahilerin konuşma biçimini değerli görmememdi.
Sanata dönüşmesi için değiştirmek gerektiğini düşünüyordum.
Oyun yazarı dostuma onları nasıl konuşturduğunu sordum.
O da "Konuşturma, dinle onları." dedi.
Ukalalık ettiğini düşündüm.
Ama beş altı yıl içinde, yavaş yavaş dinlemeye başladım
ve ne demek istediğini anladım.
Eğer dinlerseniz duyabilirsiniz
ama önce duyduklarınızdaki değeri görmelisiniz.
…doğduğunda maça iki sıfır yenik başlıyorsun.
Sıkı defans yapman gerekiyor. Falsolu toplara dikkat etmen gerekiyor.
TONYA: Benim de hayatım böyle. Görmediğin şey bu.
KING: Senin hayatın benim hayatım demek. Sen de bunu gör.
Size baktığımda Bay Loomis,
şarkısını unutmuş bir adam görüyorum.
Nasıl söyleyeceğini unutmuş biri.
Özgürlük ağırdır. Özgürlüğü omzunda taşımalısın.
Omzunda taşımalı ve sırtının taşıyabileceğini ummalısın.
August Wilson blues müziği gibi.
Tek yapmanız gereken şarkıyı duymak.
Shakespeare daha çok şöyle…
August Wilson ise…
Evde duyduğunuz seslerle aynı ahenge sahip.
Bizden, benden bahsediyor.
"Aynı teyzem." dedirtiyor.
O adamlara hiç güvenmem. Jack veya başkası.
Kendileriyle özdeşleştirebildikleri için
canlandırmaları da kolay oluyor.
Bazen bir hayalinizin ve kimliğinizin
fiziksel bir dışa vurumuna ihtiyaç duyarsınız.
Molly eski kafalı bir…
Şu şarkı var ya…
Fena bir hatundur o
O var ya? Molly'nin şarkısı sanki.
Molly fena bir hatun…
Fotoğraf almaya gittiği bir bölümü okumuştum.
Kadın fişi olmasına rağmen fotoğrafları alamayacağını söylüyor.
O da sinirleniyor
ve dünyanın daha basit olması gerektiğini,
doğru denenlerin doğru olması gerektiğini düşünüyor.
Bu açıdan onu çok iyi anlayabiliyorum.
Ne zaman veya ne dönem kendinize "Artık oyun yazarıyım." dediniz?
Jitney adlı bir oyun yazıp
Eugene O'Neill Tiyatro Merkezi'ne yolladım.
Ulusal bir oyun yazarları konferansı ve reddettiler.
-Jitney'in konusu neydi? -Jitney korsan taksi demek
ve 70'lerde Pittsburgh'deki bir korsan taksi durağında geçiyordu.
Durağın bulunduğu bina yıkılıyordu.
Sonra bir oyununuz kabul edildi. Hangisiydi?
Ma Rainey's Black Bottom.
O'Neill Oyun Yazarları Konferansı
yeni senaryoların denendiği bir yaz programı.
-Evet. -En meşhurlarından.
Oyunun olup olmadığını anlama şansı bulduğun bir yer.
Kesinlikle. Ben de katıldım. "Burada olduğuma göre
oyun yazarı olmalıyım." dedim.
EUGENE O'NEILL TİYATRO MERKEZİ AMERİKAN TİYATROSUNUN BEŞİĞİ
Buraya, O'Neill'a başvuran oyunlar isimsiz okunuyordu.
Yazarını bilmiyor, peşin hükme varamıyordunuz.
Sadece sizi etkileyen hikâyeyi seçiyordunuz.
Oyun yazarlığı birçok açıdan yalnız bir meslek.
O yükü taşımanın, hikâyenizi dünyayla paylaşmanın
ne demek olduğunu bilen sekiz,on oyun yazarından oluşan
bir kadroda yer almak çok değerliydi bence.
Kendi kabilesini bulmak August için de çok değerliydi.
Bizimle altı oyun yaptı.
İş daha çok başında olduğu için eleştiri kabul etmiyoruz.
Yazarı ve oyunu korumak istiyoruz.
Ama bu alanda çalışan herkesi izlemeye davet ediyoruz.
O dönem New York Times'ın en önemli eleştirmeni yasağımızı delip
O'Neill'daki yeni yetenekle ilgili övgü dolu bir eleştiri yazdı.
August böylece çıkışını yaptı.
"O'Neill normun dışına çıkan, sıra dışı oyun yazarları bulmuş."
Bay Wilson teatral becerisinin keskin gücüyle daha da yüksekten uçuyor.
MA RAINEY'NİN CÜMBÜŞLERİ
SİYAHİ YAZARLARIN MÜZİĞE BORCU
Tony Ödülü bu yıl Fences'a gidiyor.
EN İYİ OYUN - FENCES YAZAN: AUGUST WILSON
Bu ödülü kızım Sakine, ailem ve tüm Tray Maxson'lar adına alıyorum.
Aldığı ödüller arasında çok sayıda Drama Eleştirmenleri Ödülü,
bir Drama Desk ödülü, bir Tony ödülü ve iki Pulitzer ödülü var
ve bu sebeple Amerika'nın en seçkin oyun yazarlarından biri.
Amerikan oyun yazarlığının devi o.
Bu oyunlar dünya çapında
Shakespeare oyunları gibi sahnelenecek.
Benim evimde yaşıyor, benim yatağımda yatıyorsun.
Benim yemeğimi yiyorsun çünkü benim oğlumsun.
Benim kanımdansın. Sevdiğimden değil.
Ama bir kadına bakıp da yalnızca saçının birkaç telini
görebilmek bir lütuf.
Bir adamın önüne yatıp bacaklarını açman seni kadın yapmaz. Ona anlatmaya çalıştım.
Daha bebek. Hayatı bilmiyor.
Kim öğretecekti ki? Ben anlamadım daha.
August'un bu karakterleri ve hikâyeleri yazması
oyuncuların bu yeni seslere güç vermesini sağladı.
1987 TONY ÖDÜLLERİ - EN İYİ ERKEK OYUNCU
1992 TONY ÖDÜLLERİ - EN İYİ ERKEK OYUNCU
2001 TONY ÖDÜLLERİ - EN İYİ KADIN OYUNCU
2010 TONY ÖDÜLLERİ - EN İYİ ERKEK OYUNCU
Böylece gelecek vadeden genç bir oyuncu tiyatrocu olabileceğini,
hikâyesinin dinleneceğini görebilir.
İnanılmazdı. Vay canına.
Bu oyundan çok şey aldım. Bana ilham verdi.
Güzel.
August böyledir.
Yazdıklarını oku mutlaka.
-Evet. -Onlardan on tane yazdı, malum.
Bu ülkenin gördüğü en iyi oyun yazarı.
Onun gibisi yok. Tennessee'den çıkmadı.
Tek bir sıkıcı anı yoktu. Ben…
Gözümü alamadım resmen.
-Beğenmene sevindim. -Çok beğendim.
-Yarışmada mısın? -Evet.
Finale kaldım. Ulusal yarışmaya gitmeyi umuyorum.
-Hangi monolog? -King Hedley II.
-Güzel. -Evet.
-Çok sevdim. Onu da izlemek isterim. -Çok uzun bir oyun ve monolog.
Yapabilirsin. Yaşa yeter.
Oyunculuk harika ama yaptığın anlaşılmasın.
-Anladın mı? -Bunu sevdim.
Monoloğa sonunu da düşünerek başlamalısın.
Nasıl yani? Biraz açar mısınız?
Sonunda ne olacağını, nereye varmak istediğini biliyorsun.
Ona göre başla.
İzleyici bilmez çünkü sen göstereceksin
ama sen sonunu düşünerek başla.
-Akışa hâkim olmak için mi? -Öyle gel sona.
Mükemmel. Teşekkürler.
Yeni bir bakış açısı oldu. Teşekkürler.
-Mantıklı geldi mi? -Tabii.
Oyuncular hayatı çok farklı yaşar
çünkü gözlemlememiz gerekir.
Hep derim. Hem gözlemci hem hırsızız.
Her şeyin en ince ayrıntılarını görürüz hep.
Söylediğiniz bir sözcüğe karşılık birinin başını eğme şeklini görürsünüz.
"Niye öyle yaptı?" diye düşünürsünüz.
"Geçmişinde bir şey mi var?
Travması mı var? Beni sevmedi mi?"
Annemi incelemem gerekti.
Her yerde gördüğüm siyahi kadınları incelemem gerekti.
Otobüste, trende, sokakta yürüyen kadınları.
Otobüs durağında oturuyor.
Ama ne yediğine, nasıl yediğine bakın.
Nasıl gülümsediğini gördünüz mü?
Nasıl gülümsemediğini?
Bir Starbucks'a girip içerideki insanların çeşitliliği
karşısında hayrete düşebiliyorum.
Bu yanda görüşme yapan biri var,
diğer yanda annesinden kötü haber alan biri.
İşinden nefret eden bir barista var.
Arkama yaslanıp konuşmaları, insanların akışını izliyorum.
Anladınız mı? Düşündürüyor beni.
İnsanlığın aşırı uçlarını gözlemliyorsunuz.
Komik çünkü August Wilson da aynısını yapıyormuş.
Kafelere girip notlar alıyor,
etraftaki insanların dediklerini yazıyormuş.
Ona yazım sürecini sorduğumda
ve kapıları, perdeleri kapayıp oturduğunu anlatmıştı.
Karakterler odaya gelip ne yazacağını söylüyormuş.
1980'lerle ilgili oyuna başladım
ve siyahilerin Amerikası'yla, 1984'teki o silahlı çocuklarla uğraşıyorum.
Yüzünde yara izi olan bir karakter yazmaya başladım.
Genelde bir replikle başlarım
ve bu kez başladığım replik şuydu: Islahevinden çıkmıştı
ve bana "O iz nereden?" dedi.
"Nasıl oldu?" değil. "Nereden?"
Sanki gidip alabilirmiş gibi. "Nereden aldın o izi?" der gibi.
Belki kendisinin olmasını istiyordu ve ben de gülüp elime jileti aldım,
ve yüzüne bir çizik attım. "Artık sende de var." dedim.
Herif kesti beni.
Jiletle kesik attı ve donup kaldım.
Sanki biri parlak bir ışık yaktı da
her şey donup kaldı ve gülümsediğini gördüm.
Aklıma bir fikir geldi.
Monoloğu durduğun yerden
yüksek sesle okumanı istiyorum.
Pernell öldürttü onu bana.
Pernell bana maymun diyor.
"Adım King benim." dedim.
Güzel.
Nereye götürdü bu seni?
-Herif kesti beni. -Herif kesti beni.
Bam diye oluyor.
Sence sonra nasıl devam ediyor zihninde? Sakinliyor mu?
Adım adım mı, hızlı mı?
Ritmi nasıl?
Ani çıkışlar şeklinde.
-Evet. -Birden parlıyor.
Evet sonra şöyle… Şimdi ne olacak?
Bir şey buldu, değil mi?
-Güzel. Geri alalım. -Tamam.
Sözcükler ağzımdan çıkar çıkmaz yüzümde bir sıcaklık hissettim.
-Güzel. -Bir ısı dalgası.
Sonra ıslak ve ılık bir şey.
-Güzel. -Herif kesti beni.
-Güzel. -Jiletle kesik attı ve donup kaldım.
-Evet. -"Pekâlâ." dedim.
"Sorun yok. Kral hâlâ burada."
Onu vurgulayalım. Tüm dünyaya duyuralım.
-Tüm dünyaya. -"Sorun yok. dedim. "Kral hâlâ burada."
-Ne dedin? -Kral hâlâ burada.
Umarım New York'a ben giderim çünkü hiç uçağa binmedim.
Umarım bu, ilk kez uçağa binme fırsatım olur.
Yarışmayı kazanmayı çok istiyorum.
Yapabileceğimi herkese göstermek istiyorum.
Bunu yapmak ve burada olmak istediğimden emin olsam da
harekete geçme kararı yine çok zor oldu.
Çünkü…
…babamla abimin bundan sonraki dört yıl boyunca
yanımda olmayacağımı biliyordum.
Şu şekilde.
Tamam, suratına. Hazır mısın?
O yüzden bir aciliyet hissi var bende. Ne olacaksa bir an önce olmalı.
Gidişimin bir anlamı olmalı. Buraya boş yere gelmemiş olmalıyım.
Gerçekten kazanmak istiyorum.
Broadway'e gitmek, çok şey yapmak istiyorum.
Açıkçası her konuda aklıma koydum mu peşini bırakmam.
Daha fazlasını istiyorum.
Biyolojik ailem oyuncu olma hayalimi desteklemedi.
Eğlence sektöründe olmayı başarı olarak görmüyorlar.
O yüzden biyolojik ailemin evinden ayrılmam gerekti. Beni kovdular.
Onu aşırı uçlara iten kişi karısı.
Bazen "Yapamazsın." dedikleri için yapmalıyım, diyorum.
Ama bir yandan da bence hırsımın temelinde istemem yatıyor.
Çünkü seviyorum.
-Nasılsın? -İyiyim.
-Aklın nerede? -Bilmem.
Korktuğun bir şey var mı, yoksa iyi misin?
Her şeyden korkuyorum.
Sahnede olmak coşku dolu bir şey.
Dua ediyorum. Tüm ailem dua ediyor.
Devam etmem için.
Oyuncu olmak istiyorum.
İnsanları etkilemek, ilham vermek istiyorum.
Beslendiğim tüm bakış açıları
beni bir birey olarak da sanatçı olarak da zenginleştiriyor.
Korkunç bir yoksulluk içinde,
tek siyahi ailenin benimki olduğu Central Falls'da büyümek
ve görünmez hissetmek,
işlevsizlik içinde büyümek…
Oyunculuk bana can simidi oldu.
Beni kurtardı, diyebilirim.
Kurtardı.
BÖLGE FİNALLERİ
Her şehirde, en iyi 20 öğrenci Broadway'deki ulusal finallere giden
iki kişiden biri olmak için yarışacak.
ŞİKAGO
Selam.
Yalnız olmak tuhaf geliyor.
Okulumu iyi temsil edeceğim ama.
Vay canına.
Çok büyükmüş.
Unutmayın, onlara bir şey verecek olan sizsiniz.
Bu kutlanacak bir şey.
-Gün be gün… -Gün be gün…
…iyiye gidiyoruz…
…yenilmez olana dek.
-Yenilmeyeceğiz. -Yenilmeyeceğiz.
-Amen. -Amen.
Bir, iki, üç!
August Wilson!
Tanrı'm, tüm endişelerimizi alıp götür,
bugünden keyif almamızı sağla.
-Amen. -Amen.
Güvende ol diye annene bıraktım seni.
-Kırk kırık küp. -Kırk kırık küp.
Kırkının da kulpu kırık küp.
MONOLOG YARIŞMASI
Hadi. Şov zamanı.
2018 August Wilson Monolog Yarışması'na hoş geldiniz.
Bugün August Wilson'ı ve eserlerini anmak için buradayız.
Bu öğrenciler oyunlardaki rolleri, karakterlere dair kişisel yaklaşımlarını
yansıtacak şekilde yorumluyorlar.
İyi olacak. Sarılayım mı?
-Evet, gerginim. -İyi olacak.
Monolog değil, insanlar geriyor beni.
Öğrenciler için koca bir alkış alabilir miyim?
Çok insan var sanki.
Ayrıca üç kazananın ikisi
Broadway'deki August Wilson Sahne'sinde performans sergileyecekler.
…New York'taki August Wilson Ulusal Monolog Yarışması'nda.
Herkes hazır mı?
Şikago'daki August Wilson Monolog Yarışması'nın
21 finalisti,
lütfen buyurun.
İlk yarışmacımız Freedom.
Selam. Freedom Martin. Joe Turner's Come and Gone'dan
Bynum Walker'ı oynayacağım.
Bir kadının erkeği olmadan bir hiç olduğunu söylüyorsun.
Ama sen iyisin, öyle mi?
Bensiz, kadının olmadan çıkıp gidebiliyor
ve hâlâ erkek olabiliyorsun.
Bir kadına bakıp da yalnızca saçının birkaç telini
veya yanaklarının kıvrımını,
hayatın sunduğu her şeyi
görebilmeyi öğrenmek bir lütuf.
Dokuz beyaz adam, üç de beyaz kadın vardı
ve hepsi "suçlu" dedi.
Bana bakmadılar bile. Bana, yara izime bakmalarını söyledim!
Birine hayrı dokunan tek adam tanımadım.
O adamlar o bebekleri yapar,
sonra sana bırakıp kaçarlar.
Kızın herifmiş
ve Slow Drag'e kolum kadar bir bıçak çekti.
Doktorların 112 dikişi atması
saatler sürdü.
"Sorun yok." dedim.
"Kral hâlâ burada."
Teşekkürler.
Jürimiz karar için toplanırken
izleyicilerimizden kalkmamalarını rica ederiz.
Müthişti.
Evet. Çok iyi yaptı sahiden.
Çok duruydu. Evet.
Bu, August Wilson'ın yazdıklarını
devlet okullarına sokmayı amaçlayan bir program.
Shakespeare okuyorlar. August Wilson da okuyabilmeliler, değil mi?
Önce birinciyle ikinciyi belirleyelim, olur mu?
Okulunuz için August Wilson'ın Century Cycle setinden
vermek istiyorum.
Böylece diğer öğrenciler de eserlerine erişebilir.
Birinci ve ikinci bunlar olabilir.
-Hazır mısınız? -Evet!
İkinci olan yarışmacımız New York'a gidecek
ve ayrıca 250 dolar kazanacak.
Gerardo Navarro!
Birinci olan isim ise…
Aaron Guy.
2018 yılı Şikago Bölgesi
August Wilson Monolog Yarışması kazananı…
Nia Sarfo.
Aslan kızım.
Gerardo, Los Angeles'ta ikinci oldu.
Nia Şikago'da birinci oldu.
Çok şaşkınım. Hata yapmamışlardır umarım.
Umarım sahiden benim adımdır.
Hata değildir.
Aaron, Atlanta'da birinci oldu.
Ailem yarışma kazanmamı hiç beklemiyordu.
"Bilirsiniz işte, kazandım." dedim.
"Artık oyuncu olduğumu söyleyebilir misiniz?
Buna ne diyeceksiniz şimdi?" dedim.
Cevap olarak "Şans eseri oldu herhâlde. Şansın yaver gitmiş." dediler.
Kafama kaktılar yani.
Ben de "Peki, öyle olsun." dedim.
Nia o monologla sonuna kadar hak etti.
Ama yine de hep çok zor.
August Wilson Yarışması'na her katıldığımda
kendimle ilgili bir sürü şey öğreniyorum.
Bir siyahi olarak deneyimimin her zaman diğer siyahilerden…
…farklı olduğunu hissettim.
Bence August Wilson "Ne yaşamış olurlarsa olsunlar
bunlar siyahi insanlar." diyordu ve bu, hayatımı değiştirdi.
Hayatımda ilk kez kendimle barışık olduğumu hissettim.
Evet, barışık.
Kendimle barışık.
Freedom, seneye?
Planım o yönde.
Herkes iyi olduğumu söyledi ama daha iyi olabilirdim.
Çok yetenekli insanlar vardı. Onu görmüş oldum.
Çok ince çalışmışlardı.
İnsanların ne kadar efor harcadığını görebiliyordunuz.
Yetenekliydiler de.
Yani sadece doğuştan yetenekliler yoktu.
Benim için pek çok kez "doğuştan yetenek" dendiğini duydum.
Ama o daha ham bir şey. Yani…
Kimse ham meyve yemek istemez.
Olay başarısızlığa olan tepkiniz. Çünkü düşüp pes edebilirsiniz
ama kalkıp çalışmaya, ilerlemeye devam da edebilirsiniz.
Çevremdeki çoğu insan yanlış yolu seçti.
Özellikle erkek kardeşim.
Onu ekim ayında kaybettim.
Bizden beklenilen…
o şiddet yüzünden öldü.
August Wilson'ın Afrikalı-Amerikalı hayatının bu yönünü
vurgulamasına saygı duyuyorum. Çünkü bazen zor.
Bazen hayat sandığınız gibi gitmiyor, olaylar göründüğü gibi olmuyor.
İyi ki kendisine sunulanlarla
kimliğini bulmaya çalışan bir siyahi adamı anlatmış.
Bunun için minnettarım.
ÜÇ AY SONRA
VIP GİRİŞİ
GERARDO'NUN PARTİSİ
Bugün 17. yaş günü partim var.
Babam arkaya ufak bir sahne kurdu
ve biraz şarkı söyleyip monolog okuyacağız.
Bu, benim yatağım.
Bunlar kardeşlerimin yatakları.
Kendi odam olacak umarım.
Ama yakında olacağını sanmam.
New York eşyaları. Bavulum burada.
Bu, büyükannemdeki dolaptan çıktı.
Birkaç yıl önce ölen büyükbabama aitti.
Çok severdik onu.
Fotoğrafı burada.
-Mutlu yıllar. -Teşekkürler.
Teşekkürler.
Bu, Poncho amcandan.
Benimki yok daha.
Sahnede takmak istediğim
bir King Hedley rozetim var.
Tüm bölge finalistleriyle bir fotoğraf çektirdik ve rozet yapmışlar.
Ben de düşündüm ki
bu ceplerde King Hedley'in
ve diğer finalistlerin olması müthiş olur.
Böylece hepsi sahnede yanımda olurlar
çünkü bana çok ilham verdiler.
Ayrıca beni ben yapan insanlardan biri olan…
…büyükbabam da benimle olur.
Yani bu da bavula girecek.
New York'a gittiğimi bilse çok gurur duyardı.
Başardık.
Buraya kadar gelince "Yok artık." dedim. "Çok saçma."
Bizzat görmek…
Tanrı'm. Bayılacağım.
-Selam. -Nasılsınız?
-Yardım lazım mı arkadaşlar? -Teşekkürler
WELLINGTON OTELİ
Tam bir New York aksanı var. Çok hoş.
Yatma saatinden sonra odanızdan çıkarsanız yarışmanız yasaklanır.
-Bunu istemeyiz. -İstemeyiz.
Hangi monoloğu oynayacağınızı sorabilir miyim?
Jitney'den Rena'yı oynayacağım.
Ben The Piano Lesson'dan Boy Willie.
Tamam. Ben de Ma Rainey's Black Bottom'dan Cutler.
Akşam Once On This Island'ı izleyeceğiz. August Wilson Monolog Yarışması'nın
eski katılımcılarından Hailey Kilgore'a
bir "merhaba" diyeceğiz.
Kazanamamıştı, sadece katılmıştı. Böyle işte.
Broadway gösterilerini izleyeceğim için çok heyecanlıyım.
Children of a Lesser God'ı görmek istiyorum.
Ben de. Pardon, çok dokunuyorum.
-Ama evet, ben de. -Olsun. Ben de sarılırım.
Ben de.
-Ben de sarılırım. -Çok severim sarılmayı.
Size ve bu yarışmayı düzenleyen herkese çok teşekkür etmek isterim
çünkü koçlarıma da dediğim gibi
Güney Boston'daki sosyal konutlardan gelen benim gibi birinin
Broadway sahnesinde şansı olacağını düşünmezdim.
O yüzden teşekkürler.
Biz teşekkür ederiz.
Kendinizi iyice tanıyın.
Tallahassee, Floridalı bir taşra çocuğuyum.
Bunu iredeledikçe, kabul edip sahiplendikçe kaderimi gerçekleştiririm.
"Ben Seattle'dan geldim. Benim olayım bu." diyebilmelisiniz.
Kendiniz olun, yeter.
Size bakınca ağlayasım geliyor.
Ağlayasım geliyor çünkü bu işe tek okulla başlamıştık
ve yapıyorduk çünkü dostumuzu kaybediyorduk.
Beş aylık ömrü kalmıştı ve sonra da vefat etti.
Bir insan ve bir sanatçı olarak varını yoğunu Amerika'ya verdi.
Bu proje de bununla ilgili. Burada olduğunuz için çok mutluyum.
Şimdi biraz insanlarla tanışın. Sadece kendi grubunuzla takılmayın.
Bu sürecin, birbirinizle tanışmanın,
birbirinize sorular sormanın tadını çıkarın.
August Wilson'ı, hayatı konuşun.
Hadi, eğlenelim!
Şikagolu olunca New York'ta alışveriş çok elit geliyor.
O daha ünlü ama Kourtney daha iyi.
Açıkçası Khloé…
Benim favorim Khloé.
MÜZİKAL
-Çok iyiydi. -Çok güzeldi.
Sorusu olan var mı?
Çok resmi oldu. Hiç resmi değilimdir.
-Hangi monoloğu yaptın? -Yarışmaya iki kez girdim.
İlkinde bölgeselde kaldım, diğerinde ilerledim.
İlkinde Ma Rainey's Black Bottom'dan Ma Rainey'i,
ikincisinde de Fences'dan Rose'u oynadım.
-Kaç yaşındasın? -19.
Genç oyuncu arkadaşlarına verebileceğin en iyi tavsiye nedir?
Kendiniz olun. Kendinizi oynayın.
Çünkü başkası olamazsınız.
Bu kadar çalışıp buraya kadar gelebilmeniz
inanılmaz bir şey.
Çok eğlenin. Şansınız bol olsun .
Kimi oynayacaksın?
-King Hedley. -King Hedley mi?
-O karakter de çok zor. -Evet.
FİNALLERE BİR GÜN KALA
Selam millet. İlk adım tamam. Broadway tiyatrosundasınız.
Buradasınız.
August'un oyunlarından King Hedley II'de burada oynandı.
Hastalandığında da
tiyatroya verebileceğimiz en iyi ismi aramakla,
nihayetinde de August'un imzasını neon harflerle öne koymakla kalmadık,
tiyatroyu mirasını onurlandıracak şekilde nasıl kullanırız diye de düşündük.
Sonucunda da şu anda bulunduğunuz,
on oyunu birden onurlandıran bu salonu yarattık.
Burada dolaşıp yapımlardan kalan anı niteliğindeki eşyalara bakabilirsiniz.
Whoopi Goldberg mi o?
Evet, Whoopi.
Buraya katılan
çocukların bir çoğu bu sesin var olduğunu görünce şaşırıyorlar.
Birinin tanıdık gelen bir sesle
onlara önemli gelen konularda bir şeyler yazdığını bilmiyorlardı.
Birçoğu için de çok eskide kalmıştı.
BİR AMERİKAN AİLESİNİN MİRASI
Şu anda 17 yaşındaki birinin dünyası Ma Rainey's Black Bottom'daki
veya Joe Turner's Come and Gone'daki dünya değil. Ama meseleler hâlâ güncel.
August siyahi kadınların ve erkeklerin topluca hapsedilmesini,
polis şiddetini,
gündelik insanların ırkçı yapılar nedeniyle
varlıkları için pazarlık etmek zorunda kalmasını anlatıyor.
Bir oyun epey önce yazıldıysa ve hâlâ aynı şeyler oluyorsa
bu konuda bir şey yapılmalı.
Kadın olmanın ne demek olduğunu çok iyi yakalıyor.
Kenara itilmek, hor görülmek, susturulmak,
saygı görmemek tarih boyunca sıkça görülen şeyler.
Siyahi bir kadınsanız…
…görülmek, kabul görmek için mücadele etmeniz gerekiyor.
Kesin daha çok çalışmanız gerekiyor.
Sanki hayat ne kadar değişirse o kadar şey de aynı kalıyor.
20. yüzyılın her on yılı için bir oyun yazan bir yazar
hem sanatla hem tarihle ilgili bir şey söylemek istiyordur.
Eğer 10'larda, 30'larda, 20'lerde, 40'larda
kendilerine hitap eden bir ses bulabilirlerse
bu ses onlara insan ruhunun evrensel
ve zamansız doğasını anlatabilir.
Eğer nereden geldiğinizi anlarsanız
gideceğiniz yere gitme şansınız artar.
Amerika'da siyahi olmanın getirdiği bütün sorunlara rağmen
devam etmeyi sağlayan şey insan ruhunun dayanıklılığıdır.
O ruhani şarkıyı söyleme becerisi,
kırılmadan…
…özümseme becerisidir.
İnsan şarkısını nasıl bulur?
Bence öncelikle, şarkıya zaten sahipler.
Sadece fark etmeleri ve söylemeyi öğrenmeleri gerekir.
YARIŞMA GÜNÜ
-Selam. -Merhaba.
Selam.
Yarışmanın bu gece olduğunu henüz idrak edemedim.
"Şimdi" dememeli miyim yani?
-Hayır. -Tamam.
Kelimesi kelimesine uy.
-Anladım. -Tamam.
"O adamlar… Onlara tutunmaya çalıştıkça" dedin. "O adamlara" değil. "Onlara."
Tamam.
İzleyiciye aktarmak istediğin şeyi
cümlenin ritmini bozmadan da verebilirsin bana.
-Anladın mı? -Evet.
Broadway'de sahne alacaksınız!
JÜRİYE AYRILMIŞTIR
MANHATTAN'DA TARİH YAZILIYOR
Onuncu August Wilson Ulusal Monolog Yarışması'na
hepiniz hoş geldiniz.
On yıl!
Sıra burada bitiyor
ve siz sahneye çıkana kadar sırada takılacaksınız.
Broadway'deki August Wilson Tiyatrosu'nda
bu deneyimin bir parçası olmaktan büyük gurur duyuyoruz.
Bugün gençleri karakterizasyon, odaklanma, enerji, metni anlama
ve metni doğru okuma üzerinden değerlendireceğiz.
Bayanlar ve baylar,
August Wilson Monolog Yarışması'nın
2018 yılı finalistleri!
İşte geliyorlar!
Hadi bakalım.
Pekâlâ.
Wilson'ın ilk askerini sahneye alıyoruz. Callie Holley.
Avery, şu anda evlenmeye hazır değilim.
Kapanmaktan bahsetmiyorum ben.
Kadınlığımdan bir şey kaybetmedim.
Maretha'yla uğraşıyorum zaten.
Seveceğim ve bakacağım yeterince insan var.
Bir kadının erkeği olmadan bir hiç olduğunu söylüyorsun.
Ama sen iyisin, öyle mi?
Bensiz, kadının olmadan çıkıp gidebiliyor
ve hâlâ erkek olabiliyorsun.
Pekâlâ.
Kimse sana "Avery, kim sevecek seni?" demeyecek.
Sana göre hava hoş.
Ama herkes Berniece için endişelenecek.
"Berniece kendine nasıl bakacak?"
"Erkeği olmadan çocuğu nasıl büyütecek?"
"Ne yapacak şimdi?" diye merak edecekler.
"Nasıl yaşayacak böyle?"
Herkesin Berniece'le ilgili türlü türlü sorusu olacak.
Herkes bana erkeğim olmadan
kadın olamayacağımı söylüyor hep.
Annenin cenazesinde seni izleyip durdum.
Tek kelime etmeden nasıl durduğunu, asık suratla nasıl dikildiğini.
Şimdi de gelmiş Bay Rand'a gününü göstermedim diye
benimle alay ediyorsun.
Neden mi göstermedim?
Söyleyeyim.
Çünkü senin o siyahi kıçını beslemem gerek.
Walter Kelly elini elbisemin altına soktu
ve beni elledi. Durmasını söyledim. Güldü geçti.
50'lik şişeden içiyorduk.
Şişeyi alıp kapının kolunda kırdım.
Elimi fena kestim ama camı boğazına dayadım.
Kanımı tatmasını istediğimi,
çünkü elini elbisemin altından çekmezse
onunkini tadacağımı söyledim.
Bir keresinde Macon'ın 160 kilometre dışındaki
Bolingbroke adlı küçük kasabada bir adam vardı.
Dans müziği çalıyorduk
ve en iyi slow drag yapana 20 dolar veriyorlardı.
Slow Drag yarışmaya şöyle bir baktı,
orkestranın oradan indi,
kızlardan birini tutup çekti ve sineğin reçele,
tahtanın tutkala yapıştığı gibi yapıştı ona.
Adam kızı öyle bir coşturdu ki
herkes durup izledi.
Sonra bir herif geldi.
Kızın herifmiş
ve Slow Drag'e kolum kadar bir bıçak çekti.
Hatırladın mı Slow Drag?
Millet dağılmaya başladı.
Kavga çıkacak diye eğiliyor, masaların altına giriyorlardı.
Slow Drag kızın omzunun üzerinden
adama bakıp şöyle dedi…
"Bayım, bağırıp çağırmayı bir keserseniz
size iyilik yaptığımı görürsünüz.
Kızın 10 dolar kazanmasına yardım ediyorum ki
size altın saat alabilsin."
Altı yıldır menajerim ve birbirimize destek olmaktan bahsediyor.
Beni bu eve bir tek arkadaşlarına şarkı söyleyeyim diye çağırdı.
Siyahiyseniz ve onlara biraz para kazandırıyorsanız
aranız iyi olur.
Yoksa sokak köpeğinden farksızsınız.
Biri gelip vursun diye çocuk yetiştiremem ben.
Arkadaşları vursun diye.
Polis vursun diye.
Yaşama saygısı olmayan bu dünyaya niye bir can daha getireyim ki?
Yaptığım hiçbir şeye pişman değilim ve üzülmeyeceğim.
Öyle olacak çünkü doğru şeyi yapacağım.
Her zaman.
Başka türlü yapamam.
Neyin doğru olduğunda anlaşamasak da benim için doğru olanı biliyorum.
Nefes aldığım sürece
kendim için doğru olanı yapacağım. Ne için üzülecekmişim?
İnsanlar "Pernell'i öldürdüğün için üzgün değil misin?" diyor. Değilim.
O herif ölmeyi hak etti. Yüzüme kesik attı.
Hâkime "Suçlu değilim". dedim.
Şaka yapıyorum sandılar.
"Orospu çocuğu beni kesti." dedim.
"Öldürdüm diye ben mi hatalıyım? Akıl var, mantık var!"
Kanun umurumda değil.
Kanun bunu anlamaz. Anlamıyor.
Beni hepse tıkmak istiyorlar. Hani anlayış?
Bir hırsız bir beyazın evine girip
televizyon çalarsa, adam da onu vurursa yanlış olmuyor.
Kanun onu anlıyor.
Sırtını sıvazlayıp evine gönderiyorlar.
Anlıyor musunuz?
Jüri geri gelip "suçlu" dedi.
Tek tek sordular. Hepsi "suçlu" dedi.
Dokuz beyaz adam, üç de beyaz kadın vardı.
Hepsi "suçlu" dedi.
Bana bakmadılar bile.
Bana, yara izime bakmalarını söyledim!
İzi görsünler diye yaklaştım.
Hâkim küplere bindi.
Dört bir yandan altı polis atıldı, jüriye saldırmaya kalktığımı söylediler.
Yüzümü görsünler diye yaklaşacaktım sadece.
Kapıdan kaçmaya çalıştılar!
Beni alıp hücreye tıktılar.
İtaatsizmişim.
O adamlara hiç güvenmem.
Jack veya başkası.
Her şeyi yapar bunlar.
Bir kadını
kendilerine bağlayana kadar beklerler, sonra başka bulabilir miyim diye bakarlar.
Molly onlara aldırış etmez.
Bana sorarsan birbirlerinden farksızlar.
Birine hayrı dokunan tek adam tanımadım.
O adamlar bütün o bebekleri yapar,
sonra sana bırakıp kaçarlar.
Tepenin ardını merak ettiklerini söylerler.
Bebeğim olmayacak benim.
Annem yolunu gösterdi.
Molly Cunningham bebekle hayatını kısıtlamayacak.
Bir keresinde bir adamın beni sevdiğini sandım.
Bir gün eve geldim, bavulunu topluyor.
En iyi dostların bile elbet bir gün ayrılması gerektiğini söyledi.
Bir gün bana özel bir paket gönderecekmiş.
Pencereden onu izledim.
O bavulu tren istasyonuna taşırken
o özel paketi gönderirse de
orada olmayacağımı söyledim.
Anladım ki
bu adamlara ne kadar sıkı tutunursan
bir kızın ayartması o kadar kolay oluyor.
Molly bunu öğrendi.
İşte o yüzden
yüce Tanrı'dan başkasına güvenmem,
anamdan başkasını sevmem.
Teşekkürler.
Bu gençler kutsal topraklarda yürüyor.
August kâğıda döktüğü bu sözlere ömrünü verdi.
2005 yılında kanser teşhisi kondu.
Ölümcül bir hastalığınız varsa
vermeniz gereken korkunç bir seçim var. Ya ömrünüzü uzatacaksınız
ya da ilaç almayıp, kemoterapi almayıp
acı içinde ama anda kalarak yaşayacaksınız.
O ikincisini seçti.
O sıralarda asistanıyla birlikte
Radio Golf'u bitirmek için durmadan çalıştılar
ve bitiş çizgisine ulaştı. Ucu ucuna.
SİYAHİ AMERİKAN TİYATROSUNUN ŞAİRİ AUGUST WILSON 60 YAŞINDA ÖLDÜ
Genç bir oyuncu bu oyunlardan birini okuduğunda
âdeta onun orada bıraktığı bayrağı devralıyor.
Yepyeni bir nesle mensup insanlar
onun sunduğu o bilinci devralıyor.
Herkes on oyunluk bu setten alacak.
O kültürün, o toplulukların parçası değilseniz
sizinkinden çok farklı bir kültürü veya topluluğu,
sevip inandığınız bir grup insan aracılığıyla,
son derece içgüdüsel ve duygusal bir biçimde
anlamaya başladığınızı hissetmek
bence kültürler arası bir toplum yaratmak için
yapılabilecek en değerli şey.
August bütün bu insanların sesi olduğu için
bu genç insanlar kendi seslerini bulabiliyor.
Mesele oyuncu ya da aktör olmaları değil.
Mesele istedikleri her şeyi olabileceklerini anlamaları.
İstedikleri her şeyi yapabilirler.
Her şey mümkün, değil mi?
Doktorlarımız, avukatlarımız, oyuncularımız var.
Kimin kazandığı ne kadar önemli, bilemiyorum.
Oraya gitmek… Öncelikle o sahneye çıkmak,
orada dikilip oynamak cesaret ister.
Eminim ki o sahneye çıkan genç oyunculardan bazıları
oyuncu olmak istemese de
August Wilson ve yazdıkları sayesinde
hayatlarında bir aydınlanma yaşamıştır.
İyileşmiştir.
Bu esnada bazı sanatçılar yaratılmış da olabilir.
"Yapmak istediğim şey bu." diyenler olmuştur.
Kimi zaman şefkatten son derece yoksun olan bir dünyada…
…sanatçı olmak istemek onurlu bir şey.
Jüri üyeleri bana
bunun on yıldır verdikleri en zor karar olduğunu söylediler.
Pekâlâ.
Üçüncülük.
1000 dolar ödül… Teslyne Junior'ın.
İkincilik ve 2000 dolar ödül…
…Nia Sarfo'nun.
Birincilik ve 3000 dolarlık ödül…
…Gerardo Navarro'nun.
Geldiğiniz için teşekkürler ve seneye görüşürüz!
İnanılmaz.
Çok mutluyum.
-Muhteşem. -Evet.
Bu deneyimle ilgili tek söyleyebileceğim, aşırı derecede minnettar olduğum.
Aslolan gerçekten de yolculuğun kendisiydi.
Hâlâ ne istediğimi bulmaya çalışıyorum.
Ama çok şey yapabileceğimi kanıtladım kendime.
Eğer yeterince cesaretiniz varsa
her şeyi yapabilirsiniz.
Hayatta çok bir şeyiniz yoksa hep daha fazlasına aç oluyorsunuz.
Anlıyor musunuz? Kaderimde daha fazlasının olduğunu biliyordum.
Hayatta bana göre bir şey vardı, biliyordum.
Onun hikâyeleri sayesinde
kim olduğumu daha iyi anladım.
Soyum hakkında daha çok bilgim var artık.
Birey olarak, Afrikalı-Amerikalı bir kadın
ve tiyato sanatçısı olarak gelişmemi sağladı.
Kim olduğuma ve ne yapabileceğime daha hâkim olduğumu hissediyorum.
Bu fırsat için minnettarım.
August bana ilk kez
kendimi ortaya koyma şansı verdi
ve görülmeye değer…
…olduğumu gösterdi.
Görülmeye değerim.
Kazanmayı beklemiyordum tabii ama bu, eserleriyle ilgili de
çok şey söylüyor.
Onun eserleri herkes için ve görülmeyen insanlara ses oluyor.
Arkadaşlarımla konuşuyoruz
ve temsil edilmediğimizden bahsediyoruz
çünkü bizce biz değişimin ta kendisiyiz.
Öyle olmalıyız.
Umursandıklarını bilmeleri… Bu, bizim işimiz.
Onları cesaretlendirmek, ayağa kaldırmak, geliştirmek
ve yarışma şansı vermek için elimizden geleni yapmalıyız.
Herkes zirveye çıkamaz.
Hem zirve ne demek ki zaten?
Son basamağı, yani önem teşkil etmeyi unutmamak gerek.
ESTER TEYZE
Önem teşkil etmek ödüllerden çok daha üstündür.
Mesele miras bırakmak.
Gittiğinizde arkanızda bırakmak istediğiniz şey.
Kazanmak size bir şey sağlamaz
çünkü o ödülü elinize aldığınız anda
üç meşhur kelime hayat boyu peşinizi bırakmaz.
O üç meşhur kelime şudur: "Şimdi ne olacak?"
Şimdi ne olacak?
ALTI AY SONRA
JESTIN "BUTTA" WALKER ANISINA
Kendimi büyükbabamın yerine koyarak duruyorum burada.
Heybetli bir yer bu.
Güney'deki o ağza alınamayacak
dehşetlerle dolu hayatı geride bırakıp
kuzeye gelen, iş arayan ve hayatı onurla ve güzellikle
yaşamanın yolunu arayan bir neslin yeri.
Onlar Georgia'daki, Arkansas'taki ve Mississipi'deki
pamuk tarlalarından,
Alabama'daki prangalı mahkûmların arasından,
Louisiana'daki şeker kamışı tarlalarından
ve büyükbabam örneğinde,
Kuzey Carolina'daki tütün tarlalarından geldiler.
İncilleri ve gitarlarıyla geldiler.
Değiştirilebilir yanlarını
döve döve biçimlendirerek kesin ve hakiki bir değere sahip
özgür adamlara dönüşmenin bir yolunu arayan, mimlenmiş adamlar.
Yanlarında mizaçlarına ve hassasiyetlerine denk düşen davranışlar
ve bir yaşam biçimi getirdi onlar.
Ve ben sanatımı bu davranışlar ve toplumsal etkileşim ritüellerinden
beslenerek gerçekleştiriyorum.
Teşekkür ediyorum.
Büyükbabam da teşekkür ediyor.
Beni onurlandırarak onu da onurlandırdınız.
Ve bu sayede kendinizi de onurlandırdınız.
Bu yıl. Ne yapacaksın?
Tamam, fikir şu.
Two Trains Running. Memphis. Birinci perde. İkinci sahne.
Nia, Güney Kaliforniya Üniversitesi'nde oyunculuk okuyor.
Freedom, The Julliard School'un oyunculuk bölümünde.
Gerardo Pittsburgh'deki Carnegie Mellon Üniversitesi'nde
oyunculuk okuyor.
Callie, New York Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nde drama okuyor.
Aaron, Bentley Records'da stüdyo sanatçısı
ve albüm çıkarmaya hazırlanıyor.
Cody okul birincisi olarak mezun oldu
ve Şikago'daki Illinois Üniversitesi'ne girdi.
Alt yazı çevirmeni: Elif Günay