Downloaded from YTS.MX
'De nieuwsgierigen zijn blij met mijn conclusies.
Official YIFY movies site: YTS.MX
Het heeft geen zin om diegenen die me afwijzen uit te leggen wat ze weigeren.'
Mário de Andrade in 'Pauliceia Desvairada', 1992.
Er is een oud Yoruba-gezegde dat luidt:
'Met de steen die hij vandaag wierp, doodde Eshu gisteren een vogel.'
Dat gezegde is de beste samenvatting van wat ik probeer te doen.
EEN NETFLIX ORIGINAL-DOCUMENTAIRE
thuis, m'n foto aan je muur kon ik maar tegen hem knokken
als hij de microfoon heeft gaat het over één ding
hij is de shit
ik tatoeëer zijn naam op mijn hand
die brother is zijn eigen merk met de microfoon aan is hij nooit weg
Het voelt niet als de eerste keer, maar of ik terug ben.
En alsof mijn dromen en worstelingen lang voor ik hier was al begonnen.
We moeten het context geven voordat het logisch is.
Een beeld van modern zwart denken in Brazilië. Daar gaat u nu naar kijken.
Eén: Brazilië schafte als laatste in de Amerika's slavernij af.
13 MEI 1888 AFSCHAFFING SLAVERNIJ
HET EINDE VAN DE SLAVERNIJ
Twee: São Paulo werd rijk van de koffie-explosie in de 19e eeuw.
De productie geschiedde door slaven.
Drie: na de slavernij moesten miljoenen zwarte mensen zichzelf redden.
Dat werd gevolgd door witmakend beleid dat Europese immigratie stimuleerde…
…Afrikaanse en inheemse culturen demoniseerde…
TEGEN DISCRIMINATIE
…en de slavernij wilde uitwissen, net als bijdragen van niet-witten…
…aan de ontwikkeling van dit land.
Vanaf het begin wilde de overheid zwart bloed witter maken…
…om de cultuur teniet te doen en te voorkomen dat ze hoge posities bekleedden.
Vier: de opkomst van São Paulo tot de stad die we kennen als het land der kansen…
Dit is São Paulo, hoofdstad van hard werk. Een reus van beton die nog steeds groeit.
…wordt gekenschetst door gewelddadige gentrificatie.
Veel gebieden werden verkeerd beoordeeld, vooral de zwarte gebieden.
Gala in het City Opera House.
Het merendeel van de zwarte bevolking moest naar de buitenwijken.
Vijf: arme mensen uit andere regio's kwamen naar het land der kansen…
…en gingen ook in die wijken wonen.
Kosmopolitisch en multicultureel, zo ontstonden de buitenwijken.
Zes: in de jaren 70 ontstaat de hiphopcultuur in de VS…
…en beïnvloedt de hele aarde.
Door rap, breakdance en graffiti…
…konden jongeren uit de sloppenwijk zich uitdrukken.
Hun ontmoetingspunt kan iedereen makkelijk bereiken: het oude stadscentrum…
…specifieker het metrostation São Bento.
Zeven: hun muziek verspreidt zich door andere sloppenwijken…
…en wordt een beweging die besef creëert van racisme en ongelijkheid.
De platenindustrie was minachtend, maar werd het eerste middel…
…om de arbeidersklasse te verbinden met zwarte intellectuelen.
Sindsdien wordt het gelinkt aan alles wat de arbeidersklasse doet.
Witte mensen begrijpen de outfits niet, met capes en felle kleuren.
Acht: hoewel rap breed wordt gezien als platform voor klachten…
…is het veel meer.
Iedereen wil daarop dansen.
Op zoek naar de essentie komt rap de Braziliaanse popmuziek binnen…
…vooral de samba.
Dat heeft zoveel invloed dat beide werelden veranderen.
De boodschap is helder: we kunnen nog verder.
Negen: ondanks structureel racisme…
…geeft de nieuwe cultuur overal jongeren een stem. Ook economisch.
Door de digitale omgeving kunnen artiesten…
…bijzondere, ongekende prestaties leveren.
De straat… -Zijn wij.
De straat zijn wij.
Tien: succes hebben is meer dan geld verdienen.
Die kinderen zoeken niet alleen roem. Ze willen de geschiedenis herschrijven.
Nog één ding. Mijn moeder noemt me Leandro.
Iedereen kent me als Emicida.
Ik ben een van die kinderen.
OPERAGEBOUW SÃO PAULO NOVEMBER 2019
We gaan straks het podium op.
Over vijftig jaar kijken we terug op hoe deze avond vele levens veranderde.
VOOR RASSENGELIJKHEID
Zo zeggen we tegen mensen als wijzelf dat ze hier horen.
We moeten erbij zijn in deze ruimte, deze omgeving…
…en alle ruimtes waar we niet mochten komen…
…in de geschiedenis van dit land.
De volgende generatie rechters, artsen, advocaten en de volgende presidenten…
…zitten daar nu. We herstellen hun recht om te dromen.
Oké?
Bedankt. Hier draait AmarElo om.
We doen dit samen. Vrede.
vandaag prijs ik mezelf gelukkig
ik ben heel jong
en voel me veilig en sterk
en ik vraag me af
God is Braziliaan en loopt met me mee
ik kan niet blijven lijden onder wat er is gebeurd
genoeg bloed, genoeg tranen
vorig jaar stierf ik dit jaar niet
genoeg bloed, genoeg tranen
vorig jaar stierf ik dit jaar niet
mijn dromen vliegen hoger dan drones wat drijft me? honger
ik verniel alles als een cycloon
morgen mag niet hetzelfde zijn met een nieuwe naam
de gier jaagt op ons en wil dat we vallen
als het leed voorbij is ben ik meer dan dit
lichaam, geest, ziel, ayurveda-stijl
als water stroom ik door rotsen
ik ben de schrijver van dit stuk verborgen drama
stap uit de modder zet de wereld in de fik
geen melodrama, ik wil geld Gods plan
capulana's, katana's, nirvana is het doel
het is doorgestoken kaart we mogen niet verliezen
als de wind draait wordt er echt gesproken
ik laat het niet rusten en niet gaan
we gaan hen verbijsteren die lachten toen we vielen
Mijn oma is hier nooit geweest. Ze is 80.
Woensdag is haar eerste keer.
Speel je iets voor me?
Staat de camera aan? -Ja.
Dat is het gave hieraan.
Mijn moeder, mijn tantes…
…allebei mijn dochters…
…zullen het in een ander licht zien.
Veel jongens en meisjes die woensdag komen zijn nog nooit in het operagebouw geweest.
Daarom doet een grootse locatie ertoe.
Dit is groot en het is hier.
Het is niet nieuw.
We moeten de gelegenheid vieren. Ze moeten denken: dit mag niet kwijtraken.
Hij liet de zon opkomen.
Hij is terug.
de kantinejuffrouw stapt uit de bus vertrekt
Miss Maria is er niet meer
dan komt de zon op
spinnen weven hun web 's nachts in het donker
ademloze minnaars in Morpheus' grip
de zon komt later pas op
de koningsster, ik weet het maar hij komt later pas op
de zon komt later pas op
Ik geef een letterlijk voorbeeld van de natuurlijke orde.
De zon komt op op Sezefredo Avenue en gaat onder op Fontalis.
Snap je?
Want Sezefredo is hoger.
Als je vanaf de heuvel kijkt, zie je de vormen van de huizen niet meer.
Alleen de sterren aan de hemel…
…en de lichten van elk huis in de buurt.
de kantinejuffrouw stapt uit de bus vertrekt
ZANGERES
Miss Maria is er niet meer dan komt de zon op
spinnen weven hun web 's nachts in het donker
ademloze minnaars in Morpheus' grip
en de zon komt later pas op
de zon komt later pas op
de koningsster, ik weet het maar hij komt later pas op
de zon komt later pas op
MUZIKANT
Wordt het een single?
Ik geloof niet in singles.
Doe wat je moet doen. Je hebt gelijk.
Hoe beter 't lied, hoe minder 't op de radio is.
Ja.
Ik doe wat ik wil en dan is het aan hen.
Ik hou van…
Zeca.
Schiet op. Kom op.
FILM: BLACK ORPHEUS
Speel zodat de zon opkomt. -Kan niet.
Natuurlijk wel. -Beter van niet.
Niet doen. Spelen.
Hij heeft de zon laten opkomen.
Wauw. Net als in de film.
En nu ben jij de film.
Het album is opgebouwd rond een droom.
Snap je? Een man gaat slapen…
…en in zijn droom helpt iedereen elkaar.
Een prachtige droom…
…waarin mensen elkaar begrijpen en steunen.
Dat is zijn droom.
'Principia' is die droom.
Letterlijk.
Daarom voelt het begin ongrijpbaar, weifelend.
ONZE-LIEVE-VROUW VAN ZWARTE MENSEN
Het begint vloeiend. Je hoort oude dames uit oude buurten…
SOLIDARITEIT IN LEED, HOOP IN BOETEDOENING
Je gaat terug naar je jeugd.
Een slaapliedje van je moeder.
Hij droomt van een tijd waarin hij zich geliefd en begrepen voelde.
Hij krijgt een connectie met planten zoals wijnruit, en met religie…
…dingen waardoor hij blijft geloven, ook al zegt de wereld van niet.
We hebben alleen elkaar en daar moeten we voor vechten.
we hebben alleen
we hebben alleen elkaar
we hebben alleen
Snap je? Dat bedoel ik.
We hebben alleen elkaar.
Als we elkaar loslaten, zijn we de lul.
we hebben alleen elkaar
we hebben alleen…
ZANGERESSEN
Ik ken het refrein niet meer.
we hebben alleen elkaar
we hebben alleen…
De katholieke kerkklok maakte ons vroeg wakker.
ZANGER
Dat is een paradigmaverschuiving, want de rk-kerk veroordeelde Candomblé.
Het was een mooie boodschap over dat we verenigd moeten leven…
…en niet apart van elkaar.
De natuur heeft zelf regels. Moraliteit is voor mensen.
Mensen gebruiken dat om elkaar weg te duwen.
Het hele album moest zo'n sfeer hebben…
…om ons weer te verenigen.
Door wat we gemeen hebben. Dat is het eerste nummer.
ZANGERES
Aan 't eind zegt 'n vriend, een pastoor, mooie dingen.
Echt? Geweldig.
Wat betekent het als Jezus zegt dat we afstand moeten doen?
Dan spreekt hij over grote ego's.
PASTOOR
…geproduceerd door onze maatschappij.
Door valse voorwendselen gestuurd, en heel eenzaam.
Hallo, vriend.
Gaat het? -Ja.
zo oud als de eeuwigheid
liefde is spiritualiteit
latent, krachtig, zwart, dichtkunst
een schouder in de stille nacht
een knusse schoot om de dag te beginnen
zoon, omhels je moeder…
Ik begon vier jaar geleden aan dit lied.
Ik schiet vol.
Verdomme.
ja, als het niet om liefde ging…
Mijn eerste keer in Afrika…
…nam mijn vriend Chapa me mee naar het slavernijmuseum in Angola.
Daar vond ik een bassin.
Op de muur stond de tekst:
'In dit bassin werden zwarte mensen gedoopt.
Vanwege een verknipt christelijk idee…
…werd hun verteld dat ze geen ziel hadden.'
Ik keek naar mijn vriend en besefte wat mijn missie was.
Elke keer als ik mijn pen of microfoon pak…
…wil ik mijn broeders en zussen de ziel teruggeven…
…die ze dachten niet te hebben.
de zoete geur van wijnruit ik denk aan Boeddha, kalm
ik ben gespannen, ik zoek hulp soms denk ik aan een psalm
mijn visie vrij van illusies zoals een oogarts
en ik, degene die verder kijkt voor mij, voor jou, ubuntu, een balsem
als ik ergens op moet vertrouwen vertrouw ik op wat ik kan zien
samenvatting van de wereld klein, gewoon, vies, de hel en gif
koud, winter, nachtelijke regen onderdrukking en regressie
kalmte is luxe het leven geeft stress
ik wil zielen lezen zonder druk landen vallen in handen van Barabbas
waar het wonder ligt
dit toont hoe belangrijk boeken zijn in wrakstukken door een sabel
diepe, hebzuchtige schulden negeren wat een zegen is
in een tijd waar het enige wat vrij loopt onze tranen zijn
ik kwam doden, als een hartaanval na een herrijzenis, een geboorte
ik heb me herbouwd, ik was boos een gewone man in de realiteit
als ik gezegend word, deel ik dat ik breek in in cellen, kamers
ik heb de wereld gezien en nu weet ik dat iedereen één is
we hebben alleen elkaar
we hebben alleen…
we hebben alleen elkaar
we hebben alleen…
AKTE 1 - PLANTEN
Niks leert je zo veel over tijd als grond.
Dat is geen hippiepraat.
Als je 'n zaadje plant…
…geef je het water en wacht je 15 dagen tot het ontspruit.
En dan moet je ervoor zorgen.
Je moet oppassen voor plaagdieren en giftige dieren.
Bizar hoe je ineens te maken hebt met spinnen en slangen.
Dan begrijp je dat ze je niet zomaar bijten.
Dat is het laatste wat ze willen.
Spinnen bijten niet omdat ze er zin in hebben.
Maar omdat ze bang zijn.
En door angst doe je dingen die je niet wilt.
Toen ik aan 't album werkte, leerde ik veel van m'n tuin.
Ik had 'n interview voor het concert.
Hij vroeg: 'Waarom het operagebouw?'
'Omdat er geen balk is, geen brug…
…geen straat, geen belangrijk gebouw…
…dat niet door zwarte arbeiders is aangeraakt.'
Toen ik dat zei, dacht ik aan mankracht, stenen, cement en zo.
Dat is maar de helft van het verhaal.
Voor het volledige verhaal moeten we terugspoelen en door de tijd reizen.
De beste tijdmachine voor die reis…
…is een oude samba-enredo door Geraldo Filme over Tebas.
Toen ik over hem las…
…besefte ik waarom zijn naam van Thebe kwam, een buurt in Egypte…
…in de tijd van de farao's.
Tebas legde niet alleen stenen met zijn zwarte handen…
…maar was ook cruciaal in het herstijlen…
…van São Paulo in de 18e eeuw.
Hij bouwde de spitsen van de Carmo-kerk…
…en de oude kathedraal van São Paulo.
EERSTE ZWARTE MAN DIE ARCHITECT WAS IN SÃO PAULO
Hij bouwde de Fontein der Genade.
Alle panelen worden toegeschreven aan de kunstenaars.
ZANGER EN COMPONIST
De kathedraal en de fontein zijn niet toegeschreven aan de kunstenaar.
We weten dat hij het was.
Hij had ook de funderingsteen van het St. Benedict-klooster gemaakt.
Het gebied rond het klooster…
…was een fundering voor onze hiphop. En dat is bizar.
Of ze nu bouwden of ontwierpen…
…de mensen die altijd streden voor schoonheid in het kille beton…
…waren wijzelf.
wij, wij, wij
we zijn hier vrij
gave gympen
wat mooie bling
alles glanst
het stoort hen
zwarte mensen die samenkomen weten wel wat vet is
als het getto wakker is kan de rest naar de hel
gave gympen
wat mooie bling
alles glanst
het stoort hen
zwarte mensen die samenkomen weten wel wat vet is
als we in het operagebouw zijn, kan de rest naar de hel
liefde vrij, vrij, vrij
liefde, vrij
we zijn hier vrij
Ik wil de geschiedenis 100 jaar terugspoelen…
…en bekijken hoe het jaar 1922 alles op z'n kop zette.
Het was het eeuwfeest van de onafhankelijkheid.
Mensen met verschillende achtergronden…
…eisten hun recht om te dromen en te veranderen op…
…en negeerden de geest van het kolonialisme.
Bijvoorbeeld: een culturele beweging met Afrikaanse wortels…
…modern en origineel, is de voorloper van brasilidade.
Dat ging van de sloppenwijken naar het hart van de avant-garde.
Ik heb het over samba. Dat werd vervolgd hier in Brazilië.
Ondanks de afkeuring van de lokale bourgeoisie…
…introduceerden Pixinguinha en Donga het in het moderne Parijs.
Zo schreef Oito Batutas geschiedenis.
we zijn de Batutas
DIRIGENT
we komen uit Brazilië alles is hier goed
we zijn de Batutas
we laten iedereen de samba dansen
Weet je wat gek is?
Het jaar dat samba de wereld veroverde, veranderde onze kunst.
Het epicentrum was het podium waar ik op ga treden.
De week van de moderne kunst van 1922.
Het beeld van kunst werd voorgoed veranderd.
Sambista's, die absoluut modern zijn, en modernisten…
…die zonder het te beseffen meer samba in de kunst wilden…
…braken allebei met traditionele ideeën op een permanent effectieve manier.
Hoewel het voornamelijk een elitegroep witte mannen was…
…eisten modernisten Braziliaanse kunst met Braziliaanse kleuren op.
Dat was nog maar het begin.
Groen en geel werden niet vergeten.
Ze werden onsterfelijk gemaakt in het schilderij De Gele Man…
…van Anita Malfatti.
De Sambista's, voornamelijk arme mannen en vrouwen…
…bijna allemaal zwart of biraciaal…
…waren wat Machado de Assis 'het echte Brazilië' noemde.
Beide bewegingen namen een sprong met hun kunst.
Ze zeiden: 'Wij zijn alles wat we hebben.'
ik laat mijn tamboerijn na aan mijn vrienden
Men vroeg of ik Mário de Andrade kende.
ZANGER
Ik had de eer om zijn vriend te zijn…
…en dat hij me citeerde.
je zou die van mij geen aandacht geven
voor mij heb je geen waarde meer
Deixa Falar was de naam die Ismael Silva, Bide, Brancura en anderen gaven…
…aan wat de basis werd voor sambascholen.
Waarom 'sambaschool'?
In deze buurt hadden we een school…
…waar je leraar kon worden.
De buurt Estácio de Sá gaf het nieuws door…
…dat de buurt zelf een sambaschool was. Estácio de Sá was dat.
Bide creëerde de surdo-trommel…
…en maakte die tot het hart van de percussie, met de tamborim.
ZANGER
We weten niet wie de tamborim uitvond, Bide of Ismael Silva.
Maar de ouderen zeggen dat het Bide was.
Hij bouwde een surdo met een boterblik…
…en papier van 'n cementzak.
Hij maakte dat papier nat…
…deed het over dat boterblik van 20 kilo, maakte het met ijzerdraad vast…
…en warmde het natte papier op met vuur voor een beter geluid.
Toen ging hij naar het Estácio-plein. Bide ging erheen met Deixa Falar…
…en hij heeft de surdo uitgevonden.
ze lieten me komen
hier ben ik, wat is er?
ze lieten me komen
hier ben ik, wat is er?
ik kwam daarvandaan
toen ik klein was
ik kwam daarvandaan toen ik klein was
Ik ben dol op samba. -Zeg dat wel.
Zeg dat wel. -Nog een keer.
We vertrouwen alleen sambafans.
Alleen sambafans kun je vertrouwen. -Als enige.
Samba is Brazilië op z'n best.
Ons land kan niet winnen als we de samba in de steek laten.
ik ben samba…
Onze band Os Sete Modernos do Samba trad op in Mexico.
Die stond in het Spaans bekend als Los Siete Diablos de la Batucada.
ik ben samba…
ik kom uit Rio de Janeiro…
ik breng miljoenen harten vreugde
Van Jovelina Pérola Negra tot Jackson do Pandeiro…
…inclusief Wilson Batista en lest best Jair Rodrigues…
…naast andere grootheden. Hiphop bestond al voor wij bestonden.
Die bitterzoete vrucht die wij rap noemen, groeide aan een grote boom.
Als je de wortels goed bekijkt, vind je daar samba.
ik ben samba…
Samba is niet van deze wereld.
MARSROBOT HOORT SAMBA
Het komt op plekken zonder levende wezens.
In 1997 werd het sambalied 'Ô Coisinha Tão Bonitinha do Pai'…
…gekozen om de Sojourner Rover wakker te maken in de ruimte.
Onze samba was op Mars voor een kosmonaut er voet zette.
jij bent toch papa's schatje?
Sambista's zijn altijd al avant-garde, grensverleggers.
Met al hun gewicht was hun muziek licht.
Een voorbeeld: Johnny Alfs pianospel en stem.
je weet dat ik een goede man ben
PIANIST EN ZANGER
Tom Jobim noemde hem 'GeniAlf'. Hij wordt beschouwd als de vader van de bossa nova.
Hij had invloed op muzikanten als Elis Regina en Wilson Simonal.
Een zachte stem.
Heb je het?
Ik zie het als een film, Nave.
Het album vertelt een verhaal. -Ja.
Ik besef net dat 'Principia' over zijn droom gaat.
Snap je? -Jemig.
Damiens nummer als hij ontwaakt, is 'A Ordem Natural das Coisas'.
Dat is een 'goedemorgen'.
Hij gaat vroeg naar zijn werk.
En als hij naar zijn werk gaat…
…komt z'n vrouw gedag zeggen. 'Pequenas Alegrias da Vida Adulta'.
Serieus?
we moeten voorzichtig zijn op de trapeze
zelfs als de wanhoop van nu zwaar op ons drukt
als een 'like' oproept tot haat in dit geval
gezond verstand heeft 'n heldere boodschap
COMPONIST
Samen komt het wel goed. We zijn in de meerderheid.
We blijven bij elkaar.
'Pequenas Alegrias da Vida Adulta' heeft 'n geheim.
Oga Mendonça was de eerste die het ontdekte.
Hij grijnsde en zei: 'Dit lied kan wel iets gebruiken…
…wat rap niet vaak heeft. Sambarock.'
Dit type samba heeft z'n oorsprong in 'n stuk Afrika…
…in de gestoorde stad São Paulo, beter bekend als de North Side.
Ben ik provinciaal? Echt niet.
Hier werd de eerste opname van samba en rap samen gemaakt…
…door The Brothers Rap.
da Cor do Pagode introduceerde ons
deze rap van de volgende generatie
ik schreef deze rap dat is wel raar
met een tamboerijn en akkoorden van een cavaquinho
Door de jaren heen probeerden andere artiesten het ook…
…zoals Athaliba e a Firma, Rappin Hood…
…Marcelo D2, Quinto Andar en Racionais MC's, onder anderen.
Ze maakten het steeds minder Amerikaans…
…en bewezen dat je de Braziliaanse smeltkroes niet kunt waarderen…
…zonder de plaatselijke geest.
Ik ben ambitieus, dus nog een trapje omhoog.
De beweging werd volwassen.
We moesten de mengelmoes stijlen vergeten en plaatsmaken voor een nieuw genre…
…een nieuwe artistieke taal…
…iets wat ik in AmarElo 'neo-samba' noem.
'Alvorada no Morro' van Cartola, 'Sonho Meu' van Dona Ivone Lara…
…'Bandeira da Fé' van Luiz Carlos da Vila…
…of zelfs het beroemde 'Trem das Onze' van Adoniran Barbosa…
…zijn betrouwbare, nauwkeurige historische documenten…
…net zo hard als de rapnummers die nog zouden komen…
…maar met een andere context.
Daarom zijn er altijd partideiro's.
En de coupletten, zelfs nonchalante, laten de waarheid in elke ziel zien.
Weet je wat 't mooie is aan sambista's?
Ze vergeten nooit hoe fijn volwassen zijn is.
ik sta overal tegen op voor haar
alle veldslagen
voor de geneugten van volwassenheid
ik zal…
ik sta aan de frontlinie als een krijger
al moet ik het tegen de hele planeet opnemen
of een marathon winnen
ik roep: dit is voor jou, schat
ik sta overal tegen op voor haar
alle veldslagen
voor de geneugten van volwassenheid
ik zal…
ik sta in de frontlinie als een krijger
al moet ik het tegen de hele planeet opnemen
of een marathon winnen
ik roep: dit is voor jou, schat
Mooi. -Vind ik ook.
Nou… -Mooi.
Mooi. -Dat sprak voor zich.
Die was goed. -Hij swingt.
Cool, hè? -Echt goed.
Heel goed. -Druk op Ctrl-S en sla het op.
Stel dat het weg is.
Zullen we? -Eén, twee, drie en…
Vooruit.
Speel vol overgave op die ratel.
Snap je?
PESSIMISME VERBODEN
Soms voel ik me een fotograaf, maar geen gewone.
Ik ben als de broer uit het gedicht van Manoel de Barros.
De 'fotograaf van het onzichtbare'.
Schrijven is alsof je kunt tijdreizen.
Ik kan hier en nu zijn.
Maar ik kan ook naar het verleden en naar de toekomst…
…en die gevoelens delen.
Dat heb ik geleerd van mijn moeder die de grond bewerkte.
Nadat ik las wat het voor Mandela betekende om een tuintje te hebben…
…werd ik ontroerd door het besef dat een zaadje mooie gedachten bevat.
Mijn moeder Jacira en Nelson Mandela…
…leerden me tijd en de levenscyclus respecteren.
Die zware training die ik jaren deed, gaf me een compleet gevoel als mens.
niets ter wereld kan mooier zijn
uit de grond van mijn hart
uit het diepst van mijn ziel
aan deze verwoeste wereld
ik schrijf een liefdesbrief
kinderen, gelach, ramen
flirten, vlechten, geel katoen
de rode tinten van dakpannen het gekraak van een vonk
alsof je in een schilderij zit
hoop schildert in waterverf
de ruis van de radio tv en soapseries
een zwerm bijen het geblaat van schapen
in je oren en het leven gaat door
op de stoep dappere arbeider
onstuimige chauffeur waar het allemaal begint
de wind kalmeert de snelheid voor elk eclectisch nieuw geluid
platenspelers draaien klassiekers mooi en absurd
verstikkende metropolis
net 'n necropolis ze raken elkaar niet aan
ze botsen tegen iemands droom
zondagmoordenaars
ze pauzeren alle mooie dingen iedereen die dat voelt, is mijn vriend
deze komt uit de grond van mijn hart
uit het diepst van mijn ziel
aan deze verwoeste wereld
ik schrijf een liefdesbrief
uit de grond van mijn hart
deze komt uit de grond van mijn hart
uit het diepst van mijn ziel
aan deze verwoeste wereld
Ik was altijd in winkels voor tweedehandse platen.
Ik zocht urenlang platen met dat kleine beetje geld dat ik had.
Geen ruimte voor fouten.
Ik las de specs achter op de platen…
…tot ik een simpele, effectieve methode vond.
Als een bepaalde naam erop stond, kon ik de plaat gewoon kopen.
Zijn naam werd een goedkeuring. Mijn beschermengel van goede muziek.
Ik verzamelde platen van die muzikant.
Op een dag ging ik naar m'n maten kijken op het Brasilintime-festival.
Daar speelden rap-dj's en beroemde drummers samen.
Alleen de stoere kerels.
Dames en heren…
…het is me een genoegen en een eer…
…en een droom om u voor te stellen…
…aan een van de beste drummers ooit in Brazilië.
Wilson das Neves.
DRUMMER EN COMPONIST
Ik keek van bovenaf toe en kon alleen naar hem kijken.
Ik zag alleen hoe die kale speelde…
…en hoe goed hij eruitzag.
Veel later werd ik uitgenodigd voor een project…
…waarbij ik een artiest kon kiezen voor een opname.
Wie dan ook. Ik wist het al.
Ik herinnerde me de naam op die albums.
Maar wat kon ik iemand bieden…
…die al met Braziliaanse groten had opgenomen?
Ik moest valsspelen. Ik schreef een nummer met frases…
…uit nummers die hij had opgenomen. Een eerbetoon.
Zo kwam ik oog in oog met het monster te staan.
En we gingen nooit meer uit elkaar.
Ik ben een bofkont.
bedankt, Mr Wilson voor uw heilige muziek
Leninha wilde dat ik ernaar luisterde. Dat doe ik alleen als ik ze opneem.
ZANGER
De dag erna vergeet ik 't.
Geen idee wat ik gister at. -Ken je Wilson das Neves?
Mijn vriend Wilson. Ja.
We hebben samen gereisd en samengewerkt…
Is de melodie van hem? -Ja.
Godallemachtig.
Dan moet ik wel luisteren. -Geen zorgen.
Ik had moeten luisteren.
We hebben lang gestreden om serieus te worden genomen als kunstvorm.
Dat is de afgelopen jaren gelukt.
De afgelopen tien jaar.
De afgelopen tien jaar, en wat daarvoor, hoefden we niks meer te bewijzen.
Maar onze kunst ontwikkelt zich continu.
We hebben een vorm van expressie ontwikkeld…
…die de Braziliaanse rap vorm heeft gegeven.
als je een vriend hebt heb je alles
als je een vriend hebt, heb je alles
Niemand kan ons wat doen.
Ik denk al vijf jaar aan dit idee.
Zelfs voor het zo erg werd, besefte ik dat we 'n houvast nodig hadden.
Er waren waardes die bevestigd moesten worden…
…zoals het belang van ergens in geloven.
Dit wordt m'n dood nog.
het is net abseilen zonder touw ga je dood
MODESHOW SPFW - 2017
chillen zelfs met het duister om de hoek
Bijna vergeten.
Ik ontwerp soms kleren en we geven modeshows.
Het was laat en ik maakte wat stukken af voor onze volgende show.
De vorige editie was geweldig.
Een mooi eerbetoon aan samba.
Op de belangrijkste catwalk in Brazilië stonden mijn moeder, Mrs Jacira…
…Fabiana Cozza en Wilson das Neves.
Dames en heren, Wilson das Neves. Samba in levenden lijve.
Een mooi gevoel om je idolen bloemen te geven…
…als ze die nog kunnen ruiken.
Ik werd gebeld terwijl ik werkte.
Mijn vrouw bracht me de telefoon met een ernstig gezicht.
Ik nam de telefoon aan. Mijn vriendin Margarete gaf me het nieuws.
Onze geliefde meester, Wilson das Neves…
…was er niet meer.
Ik heb dagen gehuild.
Mijn verdriet werd steeds onderbroken door een grappige herinnering.
Ik weet nog dat hij zei:
'Alleen schurken sterven, jongen.'
En Wilson had weer eens gelijk.
Een paar maanden later kon ik een bandje dat hij me gestuurd had…
…beluisteren zonder te huilen.
Ik luisterde continu naar al zijn liedjes.
Thiago Jamelão en ik probeerden in de studio te harmoniseren.
In de studio waren we…
…als in een droom bezig met akkoorden testen.
Toen ik wakker werd, hadden we een afgeronde cyclus.
Z'n muziek vulde de studio…
…en ik voelde zijn aanwezigheid, net zo sterk als altijd.
Ik glimlachte en dacht:
als je een vriend hebt, heb je alles.
als je een vriend hebt, heb je alles
als de bron je opslokt redt hij je van de bodem
het is zo'n fijn gevoel en het overwint alle stress
het is een veilige plek voor als het te krankzinnig wordt
als je 'n vriend hebt, heb je alles
als de kogels in het rond vliegen zijn ze een schild
klaar voor alles, echt, altijd
een schouder om op uit te huilen na Armageddon
broeders zoals Gil en Caetano
het is zeldzaam in deze wereld
ik heb zo veel ellende gehad
maar ik ben terug en ik ga door
net de barokke rococo-stijl waarvan Aleijadinho koning was
het geschenk van de goden zo veel gelachen
als bij catechisatie
ik vroeg het Oxalá en Onze Lieve Vrouwe
op welke verdieping woon je nu? ik kom eens op bezoek
Mijn favoriete coupletten.
Mr Wilson is overleden.
Dus ik vraag: op welke verdieping woon je nu?
Mijn favoriete stukken…
Toen ik dat doormaakte, dacht ik aan Oswald de Andrade…
…een modernist.
In zijn Anthropophagic Manifesto zegt hij dat.
'Alleen anderen interesseren me.'
Ons bestaan heeft geen betekenis zonder andere mensen.
Samba wist dat vanaf het begin.
AKTE 2 - WATER GEVEN
Jaime de Almeida, aanvoerder van Flamengo. Vijf keer kampioen.
Tijdens een training…
…kreeg Jaime's familie een voorstel van een manager.
Hij wilde een van Jaime's zusjes als dienstmeisje in zijn huis.
Jaren later, tijdens een interview…
…vertelde het meisje dat zo.
'We waren onze vader verloren.
Ik paste een tijdje op voor rijke vrouwen. Zwarte kinderen beginnen vroeg met werken.
Een manager van Flamengo bood me…
…een baan aan als zijn dienstmeisje, het type dat bijna huisdier wordt.
Ik heb zo gevochten dat ze me terugbrachten.'
Het kleine meisje werd groot.
Ze studeerde af in filosofie en geschiedenis en werd een groot denker.
Een referentie voor bijzondere mensen uit onze tijd…
…om haar mooie, krachtige ideeën.
Ze heet Lélia Gonzalez.
De Egyptenaren waren een zwart volk.
Dus de Egyptische beschaving…
…de eerste beschaving ooit op aarde…
…gaf alle kennis door…
…aan de westerse beschaving.
HET VOLK VAN PANAMA… AMERIKAANSE INVASIE…
Ik vind dat altijd ongemakkelijk, want…
FILOSOOF EN ACTIVISTE
…het voelt alsof ik zwart feminisme moet vertegenwoordigen.
Waarom moeten jullie hier in Brazilië naar de VS kijken?
Ik begrijp het niet.
Ik heb meer geleerd van Lélia Gonzalez dan jullie ooit van mij zullen leren.
Voor Lélia Gonzalez creëerden de cruciale bijdragen van zwarte mensen…
…de Braziliaanse cultuur.
Daarom spreken we hier geen Portugees.
We spreken Pretogees.
Veel mensen vinden dat Lélia een pionier was van intersectionaliteit…
…hoe sociale identiteiten overlappen en verband houden met onderdrukking.
ONDERDRUKKING RAS, SEKSE, KLASSE
Een theorie die pas sinds kort populair is.
Laten we vechten, kameraden.
Zodat exploitatie en onderdrukking in ons land ten einde komen.
NATIONALE DAG ZWART BEWUSTZIJN
Brazilië is geen raciale democratie.
Voor het een raciale democratie wordt…
…moet het eerst een echte democratie worden.
Zwarte vrouwen worden nog erger onderdrukt…
GEEN ONDERDRUKKING ZWARTE VROUWEN
…omdat het onderstreept wordt door gender-, klasse- en rassendiscriminatie.
Ze worden drievoudig gediscrimineerd.
In São Paulo's geschiedenis van 450 jaar zijn er maar twee zwarte vrouwen…
…verkozen in het parlement.
De eerste vrouw die verkozen werd, was Theodosina Ribeiro…
…en de tweede was een sambista…
ZANGERES EN COMPONIST
…die optrad in het operagebouw in 1975.
De peetmoeder van de rap, Leci Brandão.
een nieuwe leider staat op
op de heuvel van Pau da Bandeira
een nieuwe leider staat op
op de heuvel van Pau da Bandeira
Klap eens.
Die prestatie van Leci was net zo gedurfd…
VROUW, ZWART EN GAY
…als toen ze de eerste vrouwelijke componist werd voor Mangueira.
De eerste reactie was voorspelbaar.
Een meisje wilde bij de traditionele Mangueira-componisten.
Geen vrouw had daar ooit aangeklopt.
Toen ik dat deed, kon ik mijn boodschap overbrengen en overtuigde ik hen.
Candeia richtte de Quilombo-sambaschool op, voor zwarte mensen.
Het was niet zomaar een sambaschool.
Zoals de naam al zegt:
Quilombo kwam op voor vrijheid tijdens de zware jaren…
…in liedvorm, zoals de samba-enredo 'Ao Povo em Forma de Arte'…
…en in proza, door ruimte te bieden aan intellectuelen…
…zoals de meesters Elton Medeiros, Paulinho da Viola…
…Wilson Moreira en Nei Lopes.
Het werkte als een school voor populaire cultuur.
Professor Lélia Gonzalez was ook een meester aan die school.
Lélia bood Candeia een zetel aan…
…voor een belangrijke reis naar São Paulo.
Candeia's gezondheid was niet goed…
…dus hij kon niet mee.
Haar oude brik liet haar ook in de steek en kreeg onderweg pech.
VLIEGVELD
Maar dat hield Lélia Gonzalez niet tegen. Ze vertegenwoordigde Candeia en Quilombo.
Haar bestemming was de trap voor dit gebouw.
STOP RACISME
Ze ging naar de eerste demonstratie van een organisatie die alles zou veranderen.
Toen werd de Unified Black Movement opgericht.
RASSENGELIJKHEID
Er is nog meer te zeggen.
Veertig jaar voor de bijeenkomst voor het operagebouw, in 1938…
…vierde men dat de slavernij 50 jaar was afgeschaft…
…georganiseerd door leden van het Braziliaanse Zwarte Front.
Dat zou ook bij het operagebouw plaatsvinden.
Helaas is dat nooit gebeurd, ondanks alle pogingen daartoe…
…door het hoofd van de gemeentelijke portefeuille Cultuur, Mário de Andrade…
…onze favoriete modernist.
Het feit dat we op deze plek zijn die onze voorouders ontzegd werd…
…is dankzij het bloed en zweet van de mensen die de weg baanden.
Op het toppunt van de militaire dictatuur waren er mensen…
…dapper genoeg om op te staan…
…tegen de staat en haar moordzuchtige racisme.
TEGEN DISCRIMINATIE
Ze wilden dat dit land erkende welke rol mensen van kleur hadden gespeeld.
Sommige mensen hier waren ook…
…op de trap van het operagebouw in 1978…
…tegen racisme.
Dit is een magisch moment voor mij, want jullie zijn hier.
Onze aanwezigheid is een historische prestatie.
Ik wil ze vragen op te staan.
Onze broeders en zusters van UBM.
Op deze trap, van hier in São Paulo tot overal in Brazilië…
…zal de Unified Black Movement blijven vechten.
Heel erg bedankt.
Zonder jullie dromen, zonder jullie strijd was dit niet mogelijk geweest.
Ik draag dit nummer aan hen op.
mijn Luanda-huid de lobby van Aruanda
zoals T'Challa, Wakanda gif van de zwarte mamba
een stel bandelieren wat zijn de regels?
vanavond zie je meer bloed dan in Hotel Rwanda
dit tijdperk begon wild
panter loopt rond toont z'n klauwen
de nacht is mijn camouflage
ik ben 'n wreker, wreek de pijn van hen die vermorzeld zijn
jij bent een coup, ik ben sabotage
mystiek duizend orisha's in 'n pantheon
dapper, ik dood kolonisten maak ze af als een Tsavo-leeuw
ik ga diep stop me niet, dan is het erger
monster, schedel, vibranium ik hak je in stukken
een flits als Usain Bolt 10.000 volt
applaus van de voorouders, luister Ta-Nehisi zonder coaches
geheugen is goed, humeur is slecht
het gerucht gaat dat ik terugkom als een AK
met vastberadenheid gevoeligheid en rust
als het zwaar wordt komen we terug
als een zwarte panter -ik ben terug
als een zwarte panter
met vastberadenheid gevoeligheid en rust
als het zwaar wordt komen we terug
als een zwarte panter -ik ben terug
als een zwarte panter
op mijn dak, Dora Milaje
spruiten eronder net Nicki Minaj, een fata morgana
een straaljager vliegt hoog
Mr Spock is super Green Lantern, ik ben Static
een nieuwe Rode Zee een nieuwe oversteek
mensen zien koningen in de spiegel door mijn pen
Wu-Tang Street Superman, meer technologie
symbolisch als een gids in de koude nacht
ik vermorzel hen die de zwarte cultuur bespotten
een Kasparov die toast en cheques schrijft
ik sta op tegen slavenmeesters indie op mijn lied
scherp, respecteer m'n timing wees niet zo brutaal
kom hier als Stan Lee, Spike Lee, Bruce Lee
ik verover Brazilië net als Mauricio Kubrusly
als Solange in A Seat at the Table zwart of donker?
noem haar bij twijfel prinses
zelfkennis, zelfhulp hoe de tijd stroomt
als samples, als Boeddha
liefde die duizend boeken vult als Gabo of Neruda
wie met de storm trouwt geeft niet om paraplu's
met vastberadenheid, gevoeligheid en rust
als het zwaar wordt komen we terug
Deze nacht blijft ons eeuwig bij.
Serieus.
Om ons eraan te herinneren dat vrijheid niet permanent is.
We moeten ervoor vechten.
En we blijven ervoor vechten.
Als een tractor. Aan de kant.
met vastberadenheid, gevoeligheid en rust
als het zwaar wordt komen we terug
als een zwarte panter -ik ben terug
als een zwarte panter
De kracht van een symbool.
Wat deden die mannen en vrouwen?
Ze wisten niet wat er zou gebeuren. Een dictatuur…
…in een land waar zwarte mensen zomaar gedood werden.
De volgende dag konden ze gevangenzitten of dood zijn.
BEVRIJD GEVANGENEN
STOP RACISME
Maar ze negeerden hun angst en creëerden een krachtig symbool van strijd…
…en eenheid tegen racisme.
ZWART BEWUSTZIJN
Voor het leger was antiracisme verwant aan communisme.
Simonal zelf ging naar DOPS voor 'n eerbetoon aan Martin Luther King Jr.
Ik wil dit nummer graag zingen.
Ik draag het op aan mijn zoon…
…in de hoop dat hij nooit…
…voor dezelfde problemen als ik zal komen te staan…
…en waar ik nog voor sta…
…ook al ben ik wie ik ben.
ja, ik heb een donkere huid
mijn broeder van dezelfde kleur
ik vraag alleen of je wilt vechten
ja, dat je wat langer vecht
de strijd is bijna gestreden
voor elke zwarte persoon die er niet meer is
komt een andere zwarte persoon in de plaats
om te vechten en bloed te vergieten of misschien niet
een lied kan veel doen, broeder
luister naar mijn stem
vecht voor ons
de zwartste strijd…
Maar er kwam veel uit voort.
Het ergert me, er is niks nieuws aan.
Vanaf het moment dat Afrikanen ontvoerd werden en gedumpt in een onbekend land…
…moest hun collectieve organisatie op de schop.
Neem de religieuze broederschappen uit de 17 eeuw.
Zwarte mensen organiseerden zich, zamelden geld in…
…kochten elkaar vrij.
Zo deden ze het.
Ze bouwden langzaam een gemeenschap voor wederzijds welvaren.
Aristocrata was 'n club van zwarte mensen.
Ze discrimineerden niet zoals witte clubs. Daar mochten zwarte mensen niet zwemmen.
Iedereen op het terrein kon lol hebben.
Neem de religieuze broederschappen en wat die lui van Aristocrata deden…
…en waar zijn we dan? Onze ouders' generatie.
Ooit geweest? -Eerste keer.
Het wordt nu echt serieus.
Eerste keer. -Nooit geweest?
Niet eens voor foto's.
ZANGER
Jee. Niet eens als toerist? -Nee.
Ja…
Nu is het van ons.
Ik ben 'n Braziliaanse jongen met donkere huid.
We moeten er echt over blijven praten.
Zodat elke generatie harder slaat.
Noem een zwarte persoon een aap en ze kijken naar z'n reactie.
We moeten de witte mens vragen: het is 500 jaar geleden. Doe je dat nog?
Ik ben geen racistisch doel, maar 'n nachtmerrie.
ik ben aan de dood ontsnapt ik weet waar ik heen ga
dit was geen geluk ik ben waar ik wilde zijn
ik vertrouw niemand
helemaal geen smerissen -fuck de politie
geld in mijn zak mijn polsslag stil
net voor de show
ruim voor de klap
ik was bij mijn maten voor de hype en de afgunst
ik ben aan de dood ontsnapt nu weet ik waar ik heen ga
dit was geen geluk -oké
eindeloze wrok
geloof weerkaatste als in een kathedraal
heilig als de Thora fataal als 'n cobra
een vraatzuchtige haai voor Oosterse kennis
van m'n zang werd de oceaan 'n kwantumdeeltje
vind me in elke storm -stemmen van voorouders
moed kun je niet meten in vredestijd
Jezus 2.0 -verdomme, Jezus 2.0
ik loop op het water van vergeten leed weg van de regels
ik was niks nu ben ik oneindig
ik ben als de ontdekking van nul niet verwaand, maar overtuigend
wat deed het rijmen op straat
van freebase tot beats in folders ze haten ons
mijn kaste vliegt op topsnelheid pingpong
genoeg onzin, m'n rastabrein feest yin en yang weer in balans
ik zoek de kloof mooier dan het feest
richt op het hoofd een Kim Jong
ik beslis of de King voor je staat
of de Kong
als Azteeks goud kwam ik uit een kaal leven, de Sahara
overvloed is het doel mekka
als Thomas Sankara confronteer en herbouw ik
als een pasgeborene in een poes een mix van Vivara, Guevara, Lebara
mijn pen naait de witte geschiedenis de wereld roept: niet stoppen
genoeg van deze fetisj
echt, stop ermee plaats het in perspectief
ik verpletter het dan is het een concept
ik breng de hand van Shiva
God spreekt door mijn broeders
ik schiet de Klu dood
alleen diegenen die aan de dood ontsnapten weten dat 't de hand van Eshu was
ik trek een pak aan om ze te pesten
ondergeschikt of ondermijnend?
alles was 'n hel ik veranderde het
het doel is eeuwigheid, oneindig
AKTE 3 - OOGSTEN
Als onze moeders of oudere dames uit onze wijk…
…als oudere zwarte dames zeiden:
'Je bent zwart. Wees 10 keer beter om als gelijke gezien te worden.'
Dat is nog waar. We moeten tien keer harder studeren…
…want het is een mijnenveld als je leven waardeloos is.
Het verdriet over je lijk duurt korter.
Als je een fout maakt, dat kan iedereen gebeuren…
…zijn ze minder vergevingsgezind als je zwart bent.
BRAZILIË
Toen door het Franse futurisme geïnspireerde artiesten…
…het modernisme bij ons brachten, gaven zwarte intellectuelen in Frankrijk…
…een grote bijdrage aan de menselijke geschiedenis…
…met een woord van vijf letters dat soms een belediging is…
…en soms affectie uitdrukt.
Maar het belangrijkste doel is trots uitdrukken.
Dat woord is 'neger'.
En alle ideologieën die de variaties ervan omvatten.
Negritude, of zwartheid. Dat mag je vet drukken.
Hier was de behoefte om van tragedies een kracht te maken…
…net zo dringend.
Een goed voorbeeld van die droom was Abdias do Nascimento.
Vooral toen hij het Black People's Experimental Theater stichtte…
…dat nieuwe kansen bood om…
…Afro-Braziliaanse cultuur en waarden te versterken.
In het buitenland woonde Abdias een stuk bij…
…waarin het hoofdpersonage een witte man in blackface was.
Hij besloot een gezelschap op te richten voor zwarte mensen…
…om tegen racisme te strijden.
Ik weet nog…
…hoeveel mensen…
…me adviseerden…
ACTEUR EN ACTIVIST
…om dit niet te doen.
Geen 'zwart' in de naam gebruiken.
Dan zou het initiatief al falen…
…voor het vrucht zou dragen…
…voor het kon beginnen.
Wat dat betreft…
…was ik…
…heel vastberaden…
…dat het Black Theater moest zijn.
Black People's Theater.
Acteur, kunstenaar, dichter, schrijver, toneelschrijver…
…professor en politicus.
Hij produceerde stukken in de Carandiru-gevangenis…
…met gevangenen.
Abdias do Nascimento was al die dingen…
…zonder dat hij stopte met ageren voor rechten van zwarte mensen.
In zijn kunst bewees hij eer aan mensen zoals Luís Gama…
…abolitionistische dichter en advocaat.
Een echte futurist…
…die een voorvader van Negritude was…
…decennia voordat dat woord in ons land aankwam.
Net als Candeia en Lélia Gonzalez met Quilombo…
…gebruikte Abdias kunst om onze cultuur te verheffen…
…en het van simpel entertainment te maken tot een krachtig politiek instrument.
Het Black People's Experimental Theater introduceerde ook…
…de enorme ster Ruth de Souza.
Als ik aan Ruth de Souza denk…
PROFESSOR EN ACTIVIST
…besef ik dat als haar talenten…
…als actrice goed waren gebruikt…
…ze gemakkelijk de bekendste actrice van de Braziliaanse tv was geworden.
Nu is ze ook op tv, maar ze heeft ook films gedaan.
Ruth de Souza was de zwarte first lady van Braziliaans theater.
De eerste zwarte actrice die een hoofdrol op tv speelde…
…de zwarte first lady van cinema.
Ze had een beurs en studeerde aan Howard en Harvard.
De eerste Braziliaanse actrice genomineerd voor 'n Gouden Leeuw…
…op het filmfestival in Venetië.
Als dat niet avant-garde is, weet ik het niet meer.
We hadden geen geld om The Emperor Jones te produceren.
ACTRICE
We hadden geen geld en geen locatie.
Ik zei zonder na te denken: 'We vragen het operagebouw.'
Ik vond het zo mooi.
We gingen naar de burgemeester. Hij gaf ons 25 mei…
…of 8 mei. Het einde van de oorlog.
De dag dat de oorlog eindigde.
Het was heel ontroerend. Er was buiten vuurwerk.
Het leek of ze mijn eerste rol vierden.
met het geloof van hen die ernaar keken
vanaf de spelersbank
het doel dat we nodig hadden
ZANGERES
de bal op de paal
In 'Ismália' moesten twee giganten van ons theater samenkomen:
Ruth de Souza en Fernanda Montenegro, in een duet.
Maar helaas overleed Ruth de Souza terwijl wij in Europa tourden…
…een paar weken voor de opnamen.
zelfs onze dromen zijn niet vrij van obstakels
Actrice Ruth de Souza is vandaag begraven in Rio de Janeiro.
Ze was de eerste zwarte actrice op het toneel…
…van het operagebouw.
het geluk van witte mensen is compleet
het geluk van zwarte mensen
loopt weer mis…
Niemand kwam de studio in met 't idee: dit doen we.
Snap je? Het was experimenteel.
Nave en ik werken al 12 jaar samen.
Je hebt die beat verbeterd.
MUZIEKPRODUCENT
Het was al geweldig. Het was al half klaar.
Je bent bescheiden. Nu heeft het meer body.
Hoe je het splitste en die andere beat gebruikte.
Na 12 jaar hebben we eindelijk de technische en financiële middelen…
…om te zeggen: 'Marlon speelt die trombone.'
Het is zo'n gek gevoel dat Marcos Valle plotseling meedoet.
Snap je? Je beseft: allemachtig, Fernanda Montenegro is hier.
Ze speelde Our Lady in A Dog's Will en ze doet mee.
Hallo. Fijn je te zien.
Hoe gaat het? -Twee zoenen.
Mrs Fernanda's goede optreden in 'Ismália'…
…geeft ons troost als we voor de leegte staan…
…waarvan men ons wil laten geloven dat het ons lot is.
Geweldig gedicht. Zo diep en groots.
Ik wilde het nu opnemen…
…omdat het bij onze tijd past.
Dat is waar. Daar zijn we nu.
ACTRICE
Als je gek wordt, droom je niet.
Het is zo'n eer… -Voor mij ook, echt.
Hopelijk is het in het echt net zo mooi.
Net als de tekst.
puinhoop van een land dat bevalt de media
gaven ons falen en eisten medailles van sporters met breuken
in de rug gestoken gevierendeeld door de standaard
maar we vertellen onszelf dat het ooit allemaal goed komt
een diploma betekent vrij zijn mijn kleur is geen uniform
#BlackLivesMatter, bravo
maar na 80 kogels
zie je het verschil tussen wit en doelwit
de schutter droeg een uniform -alweer
de aanklagers waren er niet -gemeen
een zwarte dode is als een Billboard-hit
iedereen ziet 't maar het maakt geen indruk
ik keek in de spiegel Icarus keek terug
voorzichtig vlieg niet te dicht bij de zon
ze haten je vrijheid
ze willen je niet als koning zien maar als junk
om te kunnen zeggen: ik zei het toch
Ismália, Ismália
reiken naar de lucht en vallen op de grond
iedere zwarte persoon is Ismália
Ismália
reiken naar de lucht en vallen op de grond
ontvoer ze eerst
beroof hen, lieg over hen
verloochen hun God, beledig en scheid hen
als die dromen uit willen komen stop die dan
laat ze ruziën met de kogel die hen verscheurt
helaas betekent op plekken waar de zon heter voelt
'slay' nog steeds alleen maar nog een doodskist
wou 'n ster worden werd 'n trofee voor 'n eikel
dezelfde kleur als de moordenaar van hun voorouders
een eerste salaris twee politie-uniformen
drie zwarte jongens achterin zelfde kleur als de vier Racionals
vijf verstoorde levens gouden en bronzen jongens
schoten, schoten dat jochie is 111 keer geschoten
en de schutter droeg een uniform -Ismália
zij die met de vinger wezen waren er niet
verval van zwarte mensen met de scherpe visie van
hen die alles behalve kleur hebben waar kleur 't belangrijkst is
toen Ismália gek werd
ging ze in de toren dromen
ze zag de maan in de lucht
nog een maan in de zee
in de droom waarin ze verdwaalde
baadde ze in het maanlicht
ze wilde naar de hemel klimmen
ze wilde naar de zee
in haar eigen enthousiasme
in de toren, zong ze
ze was dicht bij de hemel
ze was ver van de zee
en als engel hing ze
met vleugels om te vliegen
ze wilde de maan uit de lucht
ze wilde de maan uit de zee
de vleugels die God haar gaf
fladderden breed
haar ziel klom naar de hemel
haar lichaam ging naar zee
De kunstenaars uit de heuvels werden overal vervolgd.
De Braziliaanse overheid nam snel een wet aan…
…die de culturele rijkdom van ons volk het zwijgen oplegde…
…met een wet, de wet tegen landloperij…
…die werd gebruikt om samba- en capoeira-artiesten vast te zetten…
…en om Candomblé en Umbanda te stoppen.
Ik zat vast omdat ik 'n tamborim had.
ZANGER EN COMPONIST
Ik speelde niet. Ik werd aangehouden. -Herinner je je de periode?
Dat was in '41.
Toen waren instrumenten met spanschroeven niet toegestaan.
Hij zei: 'Negers kunnen ze als wapens gebruiken.'
GEEN LANDLOPERIJ
Diezelfde wet werd gebruikt om sekswerkers en trans-personen op te sluiten.
104 ARRESTATIES SLOPPENWIJK
Die wet is nog steeds geldig.
ik ben een landloper
WERKLOZE BURGERS OPSLUITEN IS MISHANDELING
LANDLOPERIJWET: VALSE EFFICIËNTIE
OPNAMEN 'AMARELO'
Favela-bewoners lopen niet rond. -Ons thuis.
Stel je voor als je een operatie start tijdens onze opnamen…
…en Emicida neergeschoten wordt? Dan is alles verpest.
Wat ben je lang.
We brengen onze beweegredenen samen.
ZANGERESSEN
Wat we doen, is de mist opheffen…
…waardoor we onze strijd als apart zien. Een vrijheidsstrijd kun je niet half doen.
Vanaf het moment dat je nadenkt over gender…
…over klasse en ras, kun je het op twee manieren doen.
De ene is hypocriet: je denkt aan jezelf.
De andere is: als we dit zelf willen, dan voor iedereen.
Zit ik hierin? -Ja.
Jij en ik.
Als we samenkomen, beseffen we dat we dezelfde verhalen hebben…
…en dat aparte bewegingen belachelijk zijn.
Ik wilde een van Emicida's teksten dubbelen.
Dat vind ik gaaf.
Deze, kijk.
Hij daagt me uit alsof ik nieuw ben. Ik ben een rapper, oké?
Ik ben naar een evenement geweest, Creator's House.
Hij deed dingen met dit nummer die…
…me kippenvel gaven.
Hij liet 'n trans-meisje…
ZANGERES
…zingen en zij deed het echt fenomenaal.
Ze liep alleen over de catwalk met die tekst.
Ze hield stil, keek iedereen aan.
vorig jaar stierf ik
dit jaar niet
Dat kwam hard aan.
Ik luisterde steeds naar Belchior en zei: 'Hoe kon ik dat niet beseffen?'
Zoals een prisma wit licht verstrooit in vele kleuren…
…wil ik met AmarElo vooroordelen verstrooien in vele mogelijkheden.
Zo vertellen we onze broeders en zusters op straat dat…
…ze niet mogen opgeven.
We gebruiken de kracht der liefde…
…wat alle mensen kunnen, om die link te smeden.
Alsof er een portaal opende…
…en alle OG's voor mij zeiden: 'Broeder, ga eropuit.
Het leven heeft alleen betekenis als we samen zijn.'
Zingen met Majur en Pabllo geeft me 't gevoel…
…dat de wereld om ons heen samenkomt.
Fela Kuti zei dat muziek een wapen is.
De ketenen van haat verbreken is…
…wat we doen als we ons bij Belchior voegen om dit lied te zingen.
genoeg bloed, genoeg tranen
vorig jaar stierf ik dit jaar niet
genoeg bloed, genoeg tranen
vorig jaar stierf ik dit jaar niet
ik ben zeldzaam ik straal in het donker
uniek in zijn soort uit het getto
van de heuvel ik en mijn broeders
mijn wapen in mijn zak en gemeen
alleen God en ik weten hoe het voelt om niks te hebben
raps als messen ik wou m'n polsen doorsnijden
ons leven wordt gemeten aan rijkdom we zijn waardeloos
het was geen hit maar een schreeuw om hulp
wrok is net een tumor het vergiftigt de wortels
waar het publiek alleen gelukkig wil zijn
iedereens hoofd in de wolken
de nieuwe trend is depressie vermomd als vakantie
mijn oma zei altijd de duivel haten is makkelijk
in de hel leven is zwaar
we beseffen nu
dat dat oude rijk dat je nooit serieus nam
wil dat je eraan gaat
vecht terug
genoeg bloed, genoeg tranen
vorig jaar stierf ik dit jaar niet
genoeg bloed, genoeg tranen
vorig jaar stierf ik dit jaar niet
laat me luider spreken dan mijn littekens
het zijn accessoires horen er niet te zijn
laat me luider spreken dan mijn littekens
zo veel pijn berooft ons van onze stem wat is er nog over?
lopend doelwit op straat
laat me luider spreken dan mijn littekens
ik wil leven, niet slechts overleven
als leven overleven is krijg ik m'n goede momenten niet
laat me eindelijk luider spreken dan mijn littekens
de ergste misdaad is me laten definiëren door mijn trauma's
dan geven we onze vijand een trofee en zwijgen zelf
genoeg bloed, genoeg tranen
vorig jaar stierf ik dit jaar niet
genoeg bloed, genoeg tranen
Steek je handen in de lucht. Kom op.
genoeg bloed, genoeg tranen
vorig jaar stierf ik dit jaar niet
genoeg bloed, genoeg tranen
vorig jaar stierf ik dit jaar niet
GELOOF IN JE AXÉ
Operagebouw…
Pabllo Vittar en Majur.
Laboratório Fantasma is een gezamenlijke droom.
Eentje die begon voor we in dit bestaan materialiseerden.
Wilson das Neves zei ooit:
'Een sigaret kun je breken, een heel pakje niet.'
Zo zei hij: 'Samen sta je sterk.'
Zoiets versterkt waar we voor staan.
BROER, ONDERNEMER, PARTNER LABORATÓRIO FANTASMA
En dan kunnen we grote monsters verslaan.
Maar er is een klein detail.
Heel klein.
Om precies te zijn…
…zou een microscopisch detail enorme schade toebrengen.
De eerste bevestigde COVID-doden…
Nu 10.000 doden…
In Brazilië meer dan 60.000 doden…
We zien hoe kwetsbaar arbeiders zijn.
Ze mogen niet thuis blijven en afstand houden.
Goedemorgen. Hoe gaat het?
Ik heb geen goed nieuws.
Het wordt erger in Brazilië.
We moeten de plannen helemaal omgooien.
Ik weet nog niet hoe…
…maar we hebben al concerten geannuleerd.
Er zijn annuleringsverzoeken.
WAS JE HANDEN
We gaan ook de Europese tournee niet doen.
En nu komt het hier, man.
Het aantal gevallen stijgt daar snel.
Eens zien hoe het de komende dagen gaat.
Ik wilde het laten weten, want het is lastig.
Dat is alles. Tot ziens.
Dit is heel kenmerkend.
Het eerste slachtoffer hier was een huishoudster.
Ze kreeg het van haar werkgever. Dat is heel symbolisch.
Arme mensen worden makkelijker besmet. Door de sociale kloof is het onmogelijk…
…voor de armen, ook vaak mensen van kleur…
…om te herstellen. Dat voelt hopeloos.
Voor de eeuwenoude Yoruba is niks nieuw.
Alles wat nu gebeurt, is eerder gebeurd.
Dus een pandemie door een virus…
…dat heel veel mensen overal heeft besmet…
…en angst en onzekerheid verspreidt…
…en iedereen thuis opsluit…
…onzeker over elkaar en de toekomst…
Als je goed over de aard der dingen nadenkt…
…kun je dingen voorspellen.
Want hoe dan ook maakt de natuur haar cycli af.
Het draait rond als een langspeelplaat.
We hebben zo veel door de tijd gereisd dat ik iets belangrijks ben vergeten.
Precies een eeuw geleden…
…had de wereld de Spaanse griep er bijna onder.
Een bioscoop besloot acht muzikanten te laten spelen…
…om angst weg te nemen en mensen naar binnen te lokken.
Die acht muzikanten waren onze eigen Oito Batutas.
Die zouden de wereld gaan veroveren.
Is het niet magisch dat op zo'n moment…
…samba de wanhoop lenigde…
…en bijeenkomsten stimuleerde, net als lachen en knuffelen?
Daarom hou ik van het gezegde:
'Met de steen die Eshu vandaag wierp, doodde hij gisteren een vogel.'
Elke kans die we hebben om problemen uit het verleden te herstellen…
…vinden we in het nu.
Dat, mijn vriend, is waarom alles voor gisteren is.
we hebben alleen elkaar
we hebben alleen
we hebben alleen elkaar
we hebben alleen
we hebben alleen elkaar
we hebben alleen
we hebben alleen elkaar
we hebben alleen
we hebben alleen elkaar
we hebben alleen
we hebben alleen elkaar
we hebben alleen
we hebben alleen elkaar
we hebben alleen
we hebben alleen elkaar
we hebben alleen
Het laat zien waar de 21e eeuw om draait.
Dit moment, waarop we zwarte vrouwen…
…meer zichtbaarheid, kracht en steun geven.
We zien vandaag de bloei van wat Mrs Ruth de Souza jaren gelden plantte.
Ondertiteld door: Jolanda Jongedijk